سورة القصص

Verse 24 of 88

28:24

فَسَقى لَهُما ثُمَّ تَوَلّى إِلَى الظِّلِّ فَقالَ رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ

موسى براى[گوسفندان] آن دو آب كشيد؛ سپس رو به سايه آورد و عرض كرد: «پروردگارا! به هر خير و نيكى كه تو بر من فرو فرستى نيازمندم.»

So he watered (their sheep) for them, then went back to the shade and said: My Lord! surely I stand in need of whatever good Thou mayest send down to me.

જેથી મૂસાએ તે બંને(ના જાનવરોને) પાણી પીવડાવ્યુ, પછી છાંયડા તરફ મોઢુ કરી અને કહ્યુ કે અય મારા પરવરદિગાર! જે પણ નેઅમત તું મારા માટે નાઝિલ કરે તેનો હું ખરેજ મોહતાજ છું.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَال ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقالَ رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ وَ کَانَ شَدِیدَ الْجُوعِ وَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) إِنَّ مُوسَی کَلِیمَ اللَّهِ (علیه السلام) حَیْثُ سَقَی لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقالَ رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ وَ اللَّهِ مَا سَأَلَ اللَّهَ إِلَّا خُبْزاً یَأْکُلُ لِأَنَّهُ کَانَ یَأْکُلُ بَقْلَهًَْ الْأَرْضِ وَ لَقَدْ رَأَوْا خُضْرَهًَْ الْبَقْلِ مِنْ صِفَاقِ بَطْنِهِ مِنْ هُزَالِه.

امام باقر (علیه السلام)- محمّد گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ؛ و خیلی گرسنه بود. امام علی (علیه السلام) می فرماید: موسی (علیه السلام) هنگامی که به گوسفندان آن دو دختر آب داد به سوی یک سایه رفت و به درختی تکیه زد و گفت: «رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ». به خدا قسم که فقط یک نان از خداوند خواسته بود، چون او گیاه زمین را می‌خورد و کسانی که او را مسخره می‌کردند از صدای شکمش فهمیدند که او گیاه سبز خورده است.

Imam Baqir (peace be upon him): Muhammad said: Imam Baqir (peace be upon him) said: ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [Then he turned back to the shade and said: My Lord! surely I stand in need of whatever good You may send down to me]; and he was very hungry. Imam Ali (peace be upon him) says: When Musa (peace be upon him) watered the sheep of those two girls, he went towards a shade and leaned against a tree and said: "رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [My Lord! surely I stand in need of whatever good You may send down to me]." By Allah, he had asked Allah for nothing but a piece of bread [to eat], because he used to eat the herbs of the earth, and those who were mocking him understood from the sound of his stomach that he had eaten green herbs.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ કહે છે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [પછી તેઓ છાંયડા તરફ ફર્યા અને કહ્યું: હે મારા રબ! ખરેખર જે કંઈ ભલાઈ તું મારા તરફ ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું]; અને તેઓ ખૂબ ભૂખ્યા હતા. ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) ફરમાવે છે: મૂસા (અલયહિસ્સલામ) જ્યારે તે બે છોકરીઓનાં ઘેટાંને પાણી પીવડાવ્યું ત્યારે એક છાંયડા તરફ ગયા અને એક વૃક્ષને અઢેલ્યું અને કહ્યું: "رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [હે મારા રબ! ખરેખર જે કંઈ ભલાઈ તું મારા તરફ ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું]." અલ્લાહની કસમ, તેમણે અલ્લાહ પાસેથી ફક્ત એક રોટલી માગી હતી, કારણ કે તેઓ જમીનની વનસ્પતિ ખાતા હતા, અને જે લોકો તેમની મશ્કરી કરતા હતા તેઓ તેમના પેટના અવાજથી સમજી ગયા કે તેમણે લીલી વનસ્પતિ ખાધી છે.

أمیرالمومنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

لَقَدْ کَانَ فِی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کَافٍ لَکَ فِی الْأُسْوَهًِْ وَ دَلِیلٌ لَکَ عَلَی ذَمِّ الدُّنْیَا وَ عَیْبِهَا وَ کَثْرَهًِْ مَخَازِیهَا وَ مَسَاوِیهَا إِذْ قُبِضَتْ عَنْهُ أَطْرَافُهَا وَ وُطِّئَتْ لِغَیْرِهِ أَکْنَافُهَا وَ فُطِمَ عَنْ رَضَاعِهَا وَ زُوِیَ عَنْ زَخَارِفِهَا وَ إِنْ شِئْتَ ثَنَّیْتُ بِمُوسَی کَلِیمِ اللَّهِ (علیه السلام) حَیْثُ یَقُولُ رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ وَ اللَّهِ مَا سَأَلَهُ إِلَّا خُبْزاً یَأْکُلُهُ لِأَنَّهُ کَانَ یَأْکُلُ بَقْلَهًَْ الْأَرْضِ وَ لَقَدْ کَانَتْ خُضْرَهًُْ‌الْبَقْلِ تُرَی مِنْ شَفِیفِ صِفَاقِ بَطْنِهِ لِهُزَالِهِ وَ تَشَذُّبِ لَحْمِهِ.

امام علی (علیه السلام)- پیروی‌کردن از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) برای تو کافی است، و بر مذمّت دنیا و معیوب‌بودن و بسیاری رسوایی‌ها و بدی‌های آن تو را دلیل و راهنما می‌باشد، زیرا اطراف آن (وابستگی و دوستداری) از آن حضرت گرفته شده، و جوانب آن (دلبستگی به همه چیز آن) برای غیر آن بزرگوار آماده گشته، و از نوشیدن شیرش آن منع شده و از آرایش‌های آن دور گردیده شده، و اگر بخواهی دوباره پیغمبری ر پیروی نمایی، از موسی (علیه السلام)، که خدا با او سخن فرموده پیروی کن آنگاه که می‌گفت: إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ؛ سوگند به خدا! موسی (علیه السلام) از خدا نخواسته بود مگر نانی را که بخورد، زیرا گیاه زمین را می‌خورد، و به جهت لاغری و کمی گوشت سبزی گیاه از نازکی پوست درونی شکمش دیده می‌شد.

Imam Ali (peace be upon him): Following the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) is enough for you, and it is a proof and guide for you regarding the blameworthiness of the world, its defects, and the abundance of its disgraces and evils, for its edges (attachment and love of it) were withheld from him, and its sides (attachment to all its things) were made ready for others than that noble one, and he was weaned from suckling its milk and kept far from its adornments. And if you wish to follow another prophet, then follow Musa (peace be upon him), with whom Allah spoke, when he said: إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [My Lord! surely I stand in need of whatever good You may send down to me]. By Allah! Musa (peace be upon him) had not asked of Allah anything except bread to eat, because he used to eat the plants of the earth, and from his extreme leanness and lack of flesh the greenness of the plants could be seen through the thinness of the inner skin of his belly.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નું અનુસરણ કરવું તમારા માટે પૂરતું છે, અને દુનિયાની નિંદા, તેની ખામી અને તેની ઘણી બદનામીઓ અને બુરાઈઓ પર તે તમારા માટે દલીલ અને માર્ગદર્શક છે, કારણ કે તેની આજુબાજુ (તેની સાથે લગાવ અને પ્રેમ) તે હઝરત પાસેથી લઈ લેવામાં આવ્યું, અને તેની બાજુઓ (તેની દરેક વસ્તુ સાથે લગાવ) તે બુઝુર્ગ સિવાય બીજા માટે તૈયાર કરવામાં આવી, અને તેનું દૂધ પીવાથી તેમને રોકવામાં આવ્યા અને તેની શણગારથી દૂર રાખવામાં આવ્યા. અને જો તમે બીજા પયગંબરનું અનુસરણ કરવા ઇચ્છો, તો મૂસા (અલયહિસ્સલામ)નું અનુસરણ કરો, જેમની સાથે અલ્લાહે વાતચીત કરી હતી, જ્યારે તેઓ કહેતા હતા: إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [ઓ મારા રબ! ખરેખર જે પણ ભલાઈ તું મારા પર ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું]. અલ્લાહની કસમ! મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહથી ખાવા માટે રોટલી સિવાય કંઈ માંગ્યું ન હતું, કારણ કે તેઓ જમીનની વનસ્પતિ ખાતા હતા, અને શરીરની દુબળાઈ અને ગોશ્તની ઓછપને કારણે તેમના પેટની અંદરની ચામડીની પાતળાઈથી વનસ્પતિની હરિયાળી દેખાતી હતી.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

فَرَحِمَهُمَا مُوسَی (علیه السلام) فَأَخَذَ دَلْوَهُمَا وَ قَالَ لَهُمَا قَدِّمَا غَنَمَکُمَا فَسَقی لَهُما ثُمَّ رَجَعَتَا بُکْرَهًًْ قَبْلَ النَّاسِ ثُمَّ أَقْبَلَ مُوسَی إِلَی الشَّجَرَهًِْ فَجَلَسَ تَحْتَهَا وَ قَالَ رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ فَرُوِیَ أَنَّهُ قَالَ ذَلِکَ وَ هُوَ مُحْتَاجٌ إِلَی شِقِّ تَمْرَهًْ.

امام باقر (علیه السلام)- موسی (علیه السلام) بر آن‌ها (دختران شعیب (علیه السلام)) ترحّم کرد و دلو آن‌ها را گرفت و گفت: «گوسفندان خود را پیش برانید» و به آن‌ها آب داد و آن روز پیش از مردم برگشتند. موسی (علیه السلام) به زیر درخت برگشت و نشست و گفت: «خدایا! من بدان چه برایم فروفرستی محتاجم». و روایت شده است که او این کلمات را گفت در حالی که [از شدت گرسنگی] به یک نیمه‌ی خرما هم محتاج بود.

Imam Baqir (peace be upon him): Musa (peace be upon him) had mercy on them (the daughters of Shu'ayb (peace be upon him)) and took their bucket and said to them: "Drive your sheep forward," and he watered them, and that day they returned before the people. Musa (peace be upon him) went back beneath the tree and sat down and said: "My Lord! I am in need of whatever You send down to me." And it has been narrated that he said these words while [from the intensity of his hunger] he was in need of even half a date.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ તેમના (શુઐબ (અલયહિસ્સલામ)ની દીકરીઓ) પર દયા કરી અને તેમનો ડોલ લીધો અને તેમને કહ્યું: "તમારી બકરીઓને આગળ વધારો," અને તેમણે તેમને પાણી પાયું, અને તે દિવસે તેઓ લોકોથી પહેલા પાછી ફરી. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ઝાડ નીચે પાછા ગયા અને બેઠા અને કહ્યું: "ઓ અલ્લાહ! જે પણ તું મારા પર ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું." અને રિવાયત થયું છે કે તેમણે આ શબ્દો કહ્યા જ્યારે [ભૂખની તીવ્રતાથી] તેઓ ખજૂરના અડધા ટુકડાની પણ મોહતાજ હતા.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ حِکَایَهًًْ عَنْ مُوسَی (علیه السلام) رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ فَقَالَ سَأَلَ الطَّعَامَ.

امام صادق (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) در تفسیر کلام خدا که از موسی (علیه السلام) حکایت کرده است: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ؛ فرمود: «از خداوند خواهان خوراک شد و البتّه بدان نیاز داشت».

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him), regarding the interpretation of the word of Allah which narrates from Musa (peace be upon him): رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [My Lord! surely I stand in need of whatever good You may send down to me], said: "He asked Allah for food, and indeed he was in need of it."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ અલ્લાહના તે કલામની તફસીરમાં, જે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ કરવામાં આવ્યું છે: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [ઓ મારા રબ! ખરેખર જે પણ ભલાઈ તું મારા પર ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું]; ફરમાવ્યું: "તેમણે અલ્લાહથી ખોરાક માંગ્યો અને ખરેખર તેમને તેની જરૂર હતી."

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فِی قَوْلِ مُوسَی (علیه السلام) لِفَتَاهُ آتِنا غَداءَنا وَ قَوْلِهِ رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ فَقَالَ إِنَّمَا عَنَی الطَّعَامَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) لَذُو جُوعَاتٍ.

امام صادق (علیه السلام)- درباره‌ی گفته‌ی موسی (علیه السلام) به جوان همراهش: غذای ما را بیاور. ( کهف/۶۲ ) و عبارت إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ؛ فرمود: «منظور حضرت موسی (علیه السلام) در هر دو عبارت، غذا بود. موسی (علیه السلام) بسیار گرسنگی می‌کشید».

Imam Sadiq (peace be upon him): Regarding the saying of Musa (peace be upon him) to his young companion: آتِنا غَداءَنا [Bring us our morning meal] (Kahf/62), and the phrase إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [surely I stand in need of whatever good You may send down to me], he said: "What Hazrat Musa (peace be upon him) meant in both phrases was food. Musa (peace be upon him) used to suffer hunger a great deal."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના સાથી જવાનને કહેલા વચન: آتِنا غَداءَنا [અમારો ખોરાક લાવો] (કહફ/૬૨) અને إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [ખરેખર જે પણ ભલાઈ તું મારા પર ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું] વિષે ફરમાવ્યું: "હઝરત મૂસા (અલયહિસ્સલામ)નો બંને વાક્યોમાં હેતુ ખોરાક હતો. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ઘણી વાર ભૂખ સહન કરતા હતા."

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

شَکَا مُوسَی (علیه السلام) إِلَی رَبِّهِ الْجُوعَ فِی ثَلَاثَهًِْ مَوَاضِعَ آتِنا غَداءَنا لَقَدْ لَقِینا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً. لَاتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً. رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ.

امام باقر (علیه السلام)- موسی (علیه السلام) از گرسنگی در سه موضع به خدا شکایت برد. آیه: غذایمان را بیاور که راستی ما از این سفر رنج بسیار دیدیم. ( کهف/۶۲ ) و: اگر می‌خواستی (می‌توانستی) برای آن مزدی بگیری ( کهف/۷۷ ) و آیه: رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ.

Imam Baqir (peace be upon him): Musa (peace be upon him) complained of hunger to his Lord in three places. The verse: آتِنا غَداءَنا لَقَدْ لَقِینا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً [Bring us our morning meal; certainly we have met with fatigue from this journey of ours] (Kahf/62), and: لَاتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً [If you had wished, you could have taken a wage for it] (Kahf/77), and the verse: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [My Lord! surely I stand in need of whatever good You may send down to me].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ ત્રણ સ્થળોએ ભૂખની ફરિયાદ અલ્લાહને કરી. આયત: آتِنا غَداءَنا لَقَدْ لَقِینا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً [અમારો ખોરાક લાવો કે ખરેખર અમે આ સફરથી ઘણો થાક જોયો છે] (કહફ/૬૨) અને: لَاتَّخَذْتَ عَلَیْهِ أَجْراً [જો તમે ઇચ્છતા તો (તમે) તેના પર મજૂરી લઈ શકતા હતા] (કહફ/૭૭) અને આયત: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [ઓ મારા રબ! ખરેખર જે પણ ભલાઈ તું મારા પર ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું].

إبن‌عباس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ فَقَالَ ابْنُ‌عَبَّاسُ (رحمة الله علیه) لَقَدْ قَالَ ذَلِکَ مُوسَی (علیه السلام) وَ لَوْ شَاءَ إنْسَانُ أن یَنْظُرَ إلَی خَضْرَهًِْ أمْعَائِهِ مِنْ شِدَّهًِْ الجُوعِ لنَّظَرِ مَا یَسْأَلُ اللهُ تَعَالَی إلّا أکْلَهًْ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ؛ موسی (علیه السلام) این را گفت [و غذا طلبید] و اگر انسانی از شدّت گرسنگی و خوردن سبزی و برگ گیاهان سبزی شکمش معلوم باشد، قطعاً چیزی جز خوردنی، طلب نمی‌کند.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [My Lord! surely I stand in need of whatever good You may send down to me]; Musa (peace be upon him) said this [and asked for food], and if a person, from the severity of hunger and eating vegetables and the leaves of green plants, had his stomach visible, he would surely ask for nothing but something to eat.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [હે મારા રબ! ખરેખર જે પણ ભલાઈ તું મારા તરફ ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું]; મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ આ કહ્યું [અને ખોરાક માગ્યો], અને જો કોઈ માણસનું, ભૂખની તીવ્રતા અને લીલોતરી તથા લીલા છોડનાં પાંદડાં ખાવાના કારણે, પેટ દેખાતું હોય, તો ખરેખર તે ખાવાની વસ્તુ સિવાય કંઈ માગશે નહીં.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) هَلْ لِلشُّکْرِ حَدٌّ إِذَا فَعَلَهُ الْعَبْدُ کَانَ شَاکِراً قَالَ نَعَمْ قُلْتُ مَا هُوَ قَالَ یَحْمَدُ اللَّهَ عَلَی کُلِّ نِعْمَهًٍْ عَلَیْهِ فِی أَهْلٍ وَ مَالٍ وَ إِنْ کَانَ فِیمَا أَنْعَمَ عَلَیْهِ فِی مَالِهِ حَقٌّ أَدَّاهُ وَ مِنْهُ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ وَ مِنْهُ قَوْلُهُ تَعَالَی رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ وَ مِنْهُ قَوْلُهُ تَعَالَی رَبِّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلًا مُبارَکاً وَ أَنْتَ خَیْرُ الْمُنْزِلِینَ وَ قَوْلُهُ رَبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِی مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِی مِنْ لَدُنْکَ سُلْطاناً نَصِیراً.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: «به امام صادق (علیه السلام) عرض‌کردم: «آیا شکر حدی دارد که هرگاه بنده‌ای آن را انجام داد شاکر محسوب می‌گردد» فرمود: «آری» عرض‌کردم: «آن چیست»؟ فرمود: «خداوند را در هر نعمتی که به او و خاندانش می‌رسد حمد می‌کند و اگر در مالی که به او رسیده حقی [مثل خمس و زکات] وجود دارد، اداء کرده باشد. خداوند متعال می‌فرماید: پاک و منزّه است آن خدایی که این را برای ما مسخر کرد در صورتی که ما توانایی نداشتیم آن را به دست بیاوریم ( زخرف/۱۳ ). و یا در جایی دیگر فرمود: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ. در جایی دیگر می‌فرماید: بار خدایا مرا در منزلی مبارک فرودآور که تو بهترین فرودآورنده هستی ( مؤمنون/۲۹ ) و در آیه‌ای دیگر فرمود: خداوندا مرا در جای راستی و درستی واردکن و با راستی و درستی هم مرا از آنجا بیرون نما و از نزد خودت مرا یاری کن و برهانی نما تا مرا یاری کند ( اسراء/۸۰ )».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Basir said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him): "Does gratitude have a limit which, when a servant performs it, he is considered grateful?" He said: "Yes." I said: "What is it?" He said: "He praises Allah for every blessing that reaches him and his family, and if in the wealth that has come to him there is a due [such as khums and zakat], he pays it. Allah the Exalted says: سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ [Glory be to Him who has subjected this to us, when we were not able to attain it] (Zukhruf/13). And elsewhere He said: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [My Lord, indeed I am in need of whatever good You send down to me]. And in another place He says: رَبِّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلًا مُبارَکاً وَ أَنْتَ خَیْرُ الْمُنْزِلِینَ [My Lord, cause me to land at a blessed landing-place, for You are the best of those who bring to land] (Mu'minun/29). And in another verse He said: رَبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِی مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِی مِنْ لَدُنْکَ سُلْطاناً نَصِیراً [My Lord, cause me to enter a truthful entrance and to exit a truthful exit, and grant me from Yourself a helping authority] (Isra/80)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બસીર કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછ્યું: "શું શુક્રની કોઈ હદ છે કે જ્યારે બંદો તેને અદા કરે તો તેને શાકિર ગણવામાં આવે?" આપે ફરમાવ્યું: "હા." મેં પૂછ્યું: "તે શું છે?" આપે ફરમાવ્યું: "તે અલ્લાહની હમ્દ કરે દરેક નેઅમત પર જે તેને અને તેના ખાનદાનને પહોંચે છે, અને જો તેને પહોંચેલ માલમાં કોઈ હક [જેમ કે ખુમ્સ અને ઝકાત] હોય તો તે અદા કરે. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ [પવિત્ર છે તે અલ્લાહ જેણે આને અમારા માટે વશ કરી દીધું જ્યારે અમે તેને મેળવવાની શક્તિ ધરાવતા ન હતા] (ઝુખ્રુફ/૧૩). અને બીજી જગ્યાએ ફરમાવ્યું: رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ [હે મારા પરવરદિગાર! ખરેખર જે પણ ભલાઈ તું મારા તરફ ઉતારે તેનો હું મોહતાજ છું]. બીજી જગ્યાએ ફરમાવે છે: رَبِّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلًا مُبارَکاً وَ أَنْتَ خَیْرُ الْمُنْزِلِینَ [હે મારા પરવરદિગાર! મને મુબારક મંઝિલમાં ઉતાર કે તું શ્રેષ્ઠ ઉતારનાર છે] (મોઅમેનૂન/૨૯). અને બીજી આયતમાં ફરમાવ્યું: رَبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِی مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِی مِنْ لَدُنْکَ سُلْطاناً نَصِیراً [હે અલ્લાહ! મને સચ્ચાઈની જગ્યાએ દાખલ કર અને સચ્ચાઈ સાથે જ મને ત્યાંથી બહાર કાઢ, અને તારી પાસેથી મને એવી મદદ કરનારી દલીલ આપ જે મારી મદદ કરે] (ઇસરા/૮૦)."