سورة العنكبوت

Verse 57 of 69

29:57

كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ

هر انسانى مرگ را می‌چشد؛ سپس به سوى ما باز گردانده مى‌شويد.

Every soul must taste of death, then to Us you shall be brought back.

દરેક જીવ મૌતની મજા ચાખનાર છે; પછી તમો સર્વેને અમારી પાસે પાછા લાવવામાં આવશે.

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عُیُونُ أَخْبَارِ الرِّضَا (علیه السلام) بِالْأَسَانِیدِ الثَّلَاثَهًِْ عَنْهُ (علیه السلام) قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ إِنَّکَ مَیِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَیِّتُونَ قُلْتُ یَا رَبِّ أَ یَمُوتُ الْخَلَائِقُ وَ یَبْقَی الْأَنْبِیَاءُ فَنَزَلَتْ کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- در کتاب «عیون اخبار الرّضا (علیه السلام)» نقل شده است که امام رضا (علیه السلام) فرمود: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: هنگامی‌که آیه‌ی شریفه: تو می‌میری و آن‌ها نیز می‌میرند. ( زمر/۳۰ ) فرود آمد. گفتم: «بار خدایا! مگر همه‌ی مردم خواهند مرد و پیامبران باقی خواهند بود»؟ سپس آیه‌ی شریفه فرود آمد: کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): In the book "Uyun Akhbar al-Ridha (peace be upon him)" it is narrated that Imam Ridha (peace be upon him) said: The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: When the noble verse: إِنَّکَ مَیِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَیِّتُونَ [Indeed you shall die, and indeed they too shall die] (Zumar/30) was revealed, I said: "O my Lord! Will all people die and the prophets remain?" Then the noble verse was revealed: کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ [Every soul must taste of death, then to Us you shall be brought back].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): "ઉયૂને અખ્બારુર્ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)" કિતાબમાં નકલ થયું છે કે ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: જ્યારે આ પવિત્ર આયત: إِنَّکَ مَیِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَیِّتُونَ [ખરેખર તમે મરી જશો અને તેઓ પણ મરી જશે] (ઝુમર/૩૦) નાઝિલ થઈ, મેં કહ્યું: "ઓ પરવરદિગાર! શું બધા લોકો મરી જશે અને પયગંબરો બાકી રહેશે?" ત્યાર બાદ આ પવિત્ર આયત નાઝિલ થઈ: کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ [દરેક જીવને મૃત્યુનો સ્વાદ ચાખવો પડશે, પછી તમે અમારી તરફ પાછા ફેરવવામાં આવશો].

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌الْمَغْرَاءِ قَالَ حَدَّثَنِی یَعْقُوبُ الْأَحْمَرُ قَالَ دَخَلْنَا عَلَی أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) یَمُوتُ أَهْلُ الْأَرْضِ حَتَّی لَا یَبْقَی أَحَدٌ ثُمَّ یَمُوتُ أَهْلُ السَّمَاءِ حَتَّی لَا یَبْقَی أَحَدٌ إِلَّا مَلَکُ الْمَوْتِ وَ حَمَلَهًُْ الْعَرْشِ وَ جَبْرَئِیلُ وَ مِیکَائِیلُ قَالَ فَیَجِیءُ مَلَکُ الْمَوْتِ حَتَّی یَقُومَ بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَیُقَالُ لَهُ مَنْ بَقِیَ وَ هُوَ أَعْلَمُ فَیَقُولُ یَا رَبِ لَمْ یَبْقَ إِلَّا مَلَکُ الْمَوْتِ وَ حَمَلَهًُْ الْعَرْشِ وَ جَبْرَئِیلُ وَ مِیکَائِیلُ فَیُقَالُ لَهُ قُلْ لِجَبْرَئِیلَ وَ مِیکَائِیلَ فَلْیَمُوتَا فَتَقُولُ الْمَلَائِکَهًُْ عِنْدَ ذَلِکَ یَا رَبِّ رَسُولَیْکَ وَ أَمِینَیْکَ فَیَقُولُ إِنِّی قَدْ قَضَیْتُ عَلَی کُلِّ نَفْسٍ فِیهَا الرُّوحُ الْمَوْتَ ثُمَّ یَجِیءُ مَلَکُ الْمَوْتِ حَتَّی یَقِفَ بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَیُقَالُ لَهُ مَنْ بَقِیَ وَ هُوَ أَعْلَمُ فَیَقُولُ یَا رَبِ لَمْ یَبْقَ إِلَّا مَلَکُ الْمَوْتِ وَ حَمَلَهًُْ الْعَرْشِ فَیَقُولُ قُلْ لِحَمَلَهًِْ الْعَرْشِ فَلْیَمُوتُوا قَالَ ثُمَّ یَجِیءُ کَئِیباً حَزِیناً لَا یَرْفَعُ طَرْفَهُ فَیُقَالُ مَنْ بَقِیَ فَیَقُولُ یَا رَبِ لَمْ یَبْقَ إِلَّا مَلَکُ الْمَوْتِ فَیُقَالُ لَهُ مُتْ یَا مَلَکَ الْمَوْتِ فَیَمُوتُ ثُمَّ یَأْخُذ الْأَرْضَ بِیَمِینِهِ وَ السَّمَاوَاتِ بِیَمِینِهِ وَ یَقُولُ أَیْنَ الَّذِینَ کَانُوا یَدْعُونَ مَعِی شَرِیکاً أَیْنَ الَّذِینَ کَانُوا یَجْعَلُونَ مَعِی إِلَهاً آخَر.

امام صادق (علیه السلام)- ابوالمغراء گوید: یعقوب‌احمر برایم حدیث کرد: در محضر امام صادق (علیه السلام) وارد شدیم فرمود: زمینیان همه می میرند آن‌چنان که هیچ‌کس باقی نمی ماند؛ سپس آسمانیان می‌میرند آن‌چنان که هیچ‌کس باقی نمی ماند به جز فرشته مرگ و حاملان عرش و جبرئیل و میکائیل. آن‌گاه فرشته مرگ می آید و در برابر خداوند عزّوجلّ می ایستد. خداوند به او می فرماید: «چه کسی باقی ماند»؟ حال آنکه خود بهتر می‌داند او عرض می کند: «پروردگارا! هیچ‌کس باقی نماند جز فرشته‌ی مرگ و حاملان عرش و جبرئیل و میکائیل». خداوند می فرماید: «به جبرئیل و میکائیل بگو بمیرید». در آن‌هنگام فرشتگان عرض می کنند: «پروردگارا! آن دو، رسول و امین تو هستند»! خداوند می‌فرماید: «من بر هر نفسی که روح در آن است، حکم مرگ داده ام». سپس فرشته مرگ می آید و در برابر خداوند عزّوجلّ می ایستد، خداوند به او می فرماید: «چه کسی باقی ماند»؟ حال آن که خود بهتر می‌داند او عرض می کند: «پروردگارا! هیچ‌کس باقی نماند جز فرشته مرگ و حاملان عرش». خداوند می‌فرماید: «به حاملان عرش بگو بمیرید». سپس فرشته مرگ، افسرده و غمگین و سر به زیر می آید، خداوند به او می فرماید: «چه کسی باقی ماند»؟ او عرض می کند: «پرودگارا! هیچ‌کس باقی نماند جز فرشته مرگ». خداوند می‌فرماید: «بمیر ای فرشته مرگ»! پس او می میرد، آن‌گاه خداوند زمین را با دست راست خود و آسمان را با دست راست خود می گیرد و می فرماید: «کجایند آنان که ادّعا می کردند با من شریکند؟ کجایند آنان که با من دیگری را به خدایی می گرفتند»؟

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu al-Maghra said: Ya'qub al-Ahmar narrated to me: We entered upon Imam Sadiq (peace be upon him) and he said: The inhabitants of the earth all die, so that no one remains; then the inhabitants of the heavens die, so that no one remains except the Angel of Death, the bearers of the Throne, Jibra'il and Mika'il. Then the Angel of Death comes and stands before Allah the Mighty and Majestic. Allah says to him: "Who remains?" — though He Himself knows better. He says: "O my Lord! No one remains except the Angel of Death, the bearers of the Throne, Jibra'il and Mika'il." Allah says: "Tell Jibra'il and Mika'il to die." At that moment the angels say: "O our Lord! These two are Your messengers and Your trusted ones!" Allah says: "I have decreed death upon every soul in which there is a spirit." Then the Angel of Death comes and stands before Allah the Mighty and Majestic, and Allah says to him: "Who remains?" — though He Himself knows better. He says: "O my Lord! No one remains except the Angel of Death and the bearers of the Throne." Allah says: "Tell the bearers of the Throne to die." Then the Angel of Death comes, dejected, grieved, and with his head lowered. Allah says to him: "Who remains?" He says: "O my Lord! No one remains except the Angel of Death." Allah says: "Die, O Angel of Death!" So he dies. Then Allah takes the earth in His right hand and the heavens in His right hand and says: "Where are those who used to claim they were partners with Me? Where are those who used to take another as a god along with Me?"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબુલ-મગ્રા કહે છે: યાકૂબે અહમરે મને હદીસ કહી: અમે ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ની ખિદમતમાં હાજર થયા, તેમણે ફરમાવ્યું: ઝમીનવાળા બધા મરી જશે એ રીતે કે કોઈ બાકી નહીં રહે; પછી આસમાનવાળા મરી જશે એ રીતે કે કોઈ બાકી નહીં રહે સિવાય મૌતના ફરિશ્તા અને અર્શના ઉઠાવનારાઓ અને જિબ્રઈલ અને મીકાઈલ. પછી મૌતના ફરિશ્તા આવે છે અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની સામે ઊભા રહે છે. અલ્લાહ તેમને ફરમાવે છે: "કોણ બાકી રહ્યું?" જ્યારે કે તે પોતે વધુ સારી રીતે જાણે છે. તે અરજ કરે છે: "પરવરદિગાર! કોઈ બાકી નથી રહ્યું સિવાય મૌતના ફરિશ્તા અને અર્શના ઉઠાવનારાઓ અને જિબ્રઈલ અને મીકાઈલ." અલ્લાહ ફરમાવે છે: "જિબ્રઈલ અને મીકાઈલને કહો કે મરી જાવ." તે વખતે ફરિશ્તાઓ અરજ કરે છે: "પરવરદિગાર! તે બંને તારા રસૂલ અને અમીન છે!" અલ્લાહ ફરમાવે છે: "મેં દરેક જીવ પર જેમાં રૂહ છે, મૌતનો હુકમ આપી દીધો છે." પછી મૌતના ફરિશ્તા આવે છે અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની સામે ઊભા રહે છે, અલ્લાહ તેમને ફરમાવે છે: "કોણ બાકી રહ્યું?" જ્યારે કે તે પોતે વધુ સારી રીતે જાણે છે. તે અરજ કરે છે: "પરવરદિગાર! કોઈ બાકી નથી રહ્યું સિવાય મૌતના ફરિશ્તા અને અર્શના ઉઠાવનારાઓ." અલ્લાહ ફરમાવે છે: "અર્શના ઉઠાવનારાઓને કહો કે મરી જાવ." પછી મૌતનો ફરિશ્તા, ઉદાસ અને દુ:ખી અને માથું નીચું કરીને આવે છે, અલ્લાહ તેમને ફરમાવે છે: "કોણ બાકી રહ્યું?" તે અરજ કરે છે: "પરવરદિગાર! કોઈ બાકી નથી રહ્યું સિવાય મૌતના ફરિશ્તા." અલ્લાહ ફરમાવે છે: "મરી જા ઓ મૌતના ફરિશ્તા!" તો તે મરી જાય છે, પછી અલ્લાહ ઝમીનને પોતાના જમણા હાથથી અને આસમાનને પોતાના જમણા હાથથી પકડે છે અને ફરમાવે છે: "ક્યાં છે તેઓ જેઓ દાવો કરતા હતા કે તેઓ મારા શરીક છે? ક્યાં છે તેઓ જેઓ મારી સાથે બીજાને ખુદા બનાવતા હતા?"

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

یَا ذَا الَّذِی کَانَ قَبْلَ کُلِ شَیْءٍ ثُمَ خَلَقَ کُلَّ شَیْءٍ ثُمَّ یَبْقَی وَ یَفْنَی کُلُّ شَیْء.

امام باقر (علیه السلام)- ای کسی‌که قبل از هر چیزی بودی سپس هر چیزی را آفریدی سپس نگه می‌داری و هر چیزی را از بین می‌بری.

Imam Baqir (peace be upon him): O You who were before everything, then created everything, then remain while everything perishes.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઓ તે જે દરેક વસ્તુ પહેલાં હતો, પછી દરેક વસ્તુને પૈદા કરી, પછી બાકી રહે છે અને દરેક વસ્તુને ફના કરી દે છે.

#4 بازگشت Return પરત ફરવું

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ زُرَارَهًَْ قَالَ کَرِهْتُ أَنْ أَسْأَلَ أَبَا جَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنِ الرَّجْعَهًِْ، وَ اسْتَخْفَیْتُ ذَلِکَ، قُلْتُ: لَأَسْأَلَنَّ مَسْأَلَهًًْ لَطِیفَهًًْ أَبْلُغُ فِیهَا حَاجَتِی، فَقُلْتُ: أَخْبِرْنِی عَمَّنْ قُتِلَ، أَ مَاتَ؟ قَالَ: لَا، الْمَوْتُ مَوْتٌ وَ الْقَتْلُ قَتْلٌ. قُلْتُ: مَا أَحَدٌ یُقْتَلُ إِلَّا مَاتَ. قَالَ: فَقَالَ: قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَصْدَقُ مِنْ قَوْلِکَ، فَرَّقَ بَیْنَهُمَا فِی الْقُرْآنِ، فَقَالَ: أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ. وَ قَالَ: لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَی اللهِ تُحْشَرُونَ. وَ لَیْسَ کَمَا قُلْتَ یَا زُرَارَهًُْ، الْمَوْتُ مَوْتٌ وَ الْقَتْلُ قَتْلٌ. قُلْتُ: فَإِنَّ اللَّهَ یَقُولُ: کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ. قَالَ: مَنْ قُتِلَ لَمْ یَذُقِ الْمَوْتَ. ثُمَّ قَالَ: لَا بُدَّ مِنْ أَنْ یَرْجِعَ حَتَّی یَذُوقَ الْمَوْتَ.

امام باقر (علیه السلام)- زراره گوید: «مطلبی داشتم که نمی‌خواستم ابتدا آن را از امام باقر (علیه السلام) بپرسم. سؤال لطیفی را پیش کشیدم تا در خلال آن به مسئله‌ی مورد نظرم برسم. از آن حضرت پرسیدم: «آیا کسی که کشته می‌شود، مرده است»؟ فرمود: «نه! مرگ مرگ و کشته‌شدن کشته‌شدن است [یعنی هر کدام حساب جداگانه دارند]». عرض‌کردم: «جایی را در قرآن نمی‌یابم که خداوند میان کشته شدن و مردن فرق گذاشته باشد». حضرت این دو آیه: آیا اگر بمیرد یا کشته شود ( آل‌عمران/۱۴۴ ) و اگر بمیرید یا کشته شوید هر آینه در پیشگاه خداوند محشور می‌شوید. ( آل‌عمران/۱۵۸ ) را که خداوند مرگ و کشته‌شدن را از هم جدا ساخته‌است، خواند و سپس فرمود: «ای زراره! بنابراین مرگ، مرگ و کشته‌شدن، کشته شدن است». عرض‌کردم: «خداوند در آیه‌ی دیگر می‌فرماید: هرکس طعم مرگ را می‌چشد. آیا می‌فرمائید: کسی که کشته‌می‌شود مرگ را نمی‌چشد»؟ فرمود: «کسی‌که با شمشیر در راه خدا کشته‌می‌شود با آن‌کس که در بسترش جان می‌دهد یکسان نیستند، کسی که کشته‌می‌شود ناچار می‌باید به دنیا برگردد [و مجدداً زندگی کند و بعد بمیرد] تا مزه مرگ را بچشد».

Imam Baqir (peace be upon him): Zurarah said: "I had a matter that I did not want to ask Imam Baqir (peace be upon him) about directly. I raised a subtle question so that through it I could reach the issue I had in mind. I asked him: 'Is one who is killed [considered] dead?' He said: 'No! Death is death and being killed is being killed [meaning each has its own separate reckoning].' I said: 'I do not find a place in the Qur'an where Allah has distinguished between being killed and dying.' The Imam recited these two verses in which Allah has separated death from being killed: أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ [Then if he dies or is killed] (Al Imran/144), and لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَی اللهِ تُحْشَرُونَ [If you die or are killed, surely to Allah you shall be gathered] (Al Imran/158), and then said: 'O Zurarah! Therefore, death is death and being killed is being killed.' I said: 'Allah says in another verse: كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ [Every soul must taste of death]. Are you saying that one who is killed does not taste death?' He said: 'The one who is killed by the sword in the path of Allah is not the same as the one who gives up his life in his bed. The one who is killed must return to the world [and live again and then die] so that he may taste death.'"

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઝુરારહ કહે છે: "મારી પાસે એક બાબત હતી જે હું શરૂઆતમાં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછવા ઈચ્છતો ન હતો. મેં એક નાજુક પ્રશ્ન રજૂ કર્યો જેથી તેની અંદર મારી ઇચ્છિત બાબત સુધી પહોંચી શકું. મેં તે હઝરતને પૂછ્યું: 'શું જે વ્યક્તિ કત્લ કરવામાં આવે તે મરી ગયો ગણાય?' તમે ફરમાવ્યું: 'ના! મૃત્યુ મૃત્યુ છે અને કત્લ થવું કત્લ થવું છે [એટલે કે દરેકનો હિસાબ અલગ છે].' મેં અરજ કરી: 'હું કુરઆનમાં એવી કોઈ જગ્યા જોતો નથી કે જ્યાં અલ્લાહે કત્લ થવા અને મરવા વચ્ચે ફરક કર્યો હોય.' તમે આ બે આયતો: أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ [શું જો તે મરી જાય અથવા કત્લ કરવામાં આવે] (આલે ઇમરાન/૧૪૪) અને لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَی اللهِ تُحْشَرُونَ [જો તમે મરી જાઓ અથવા કત્લ કરવામાં આવો તો ખરેખર અલ્લાહની સમક્ષ ભેગા કરવામાં આવશો] (આલે ઇમરાન/૧૫૮), જેમાં અલ્લાહે મૃત્યુ અને કત્લને એકબીજાથી અલગ કર્યા છે, પઢી અને પછી ફરમાવ્યું: 'ઓ ઝુરારહ! એટલા માટે મૃત્યુ મૃત્યુ છે અને કત્લ થવું કત્લ થવું છે.' મેં અરજ કરી: 'અલ્લાહ બીજી આયતમાં ફરમાવે છે: كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ [દરેક જીવ મૃત્યુનો સ્વાદ ચાખશે]. શું તમે ફરમાવો છો કે જે કત્લ થાય છે તે મૃત્યુનો સ્વાદ ચાખતો નથી?' તમે ફરમાવ્યું: 'જે અલ્લાહના માર્ગમાં તલવારથી કત્લ થાય છે તે તેના જેવો નથી જે પોતાના બિસ્તર પર જીવ છોડે છે. જે કત્લ કરવામાં આવે છે તેને દુનિયામાં પાછું ફરવું જ પડશે [અને ફરીથી જીવન જીવવું પડશે અને પછી મરવું પડશે] જેથી તે મૃત્યુનો સ્વાદ ચાખે.'"