عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ اللَّیْثِیِّ قَالَ: أَخْبِرْنِی یَا إِبْرَاهِیمُ عَنِ الشَّمْسِ إِذَا طَلَعَتْ وَ بَدَا شُعَاعُهَا فِی الْبُلْدَانِ أَ هُوَ بَائِنٌ مِنَ الْقُرْصِ قُلْتُ فِی حَالِ طُلُوعِهِ بَائِنٌ قَالَ أَ لَیْسَ إِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ اتَّصَلَ ذَلِکَ الشُّعَاعُ بِالْقُرْصِ حَتَّی یَعُودَ إِلَیْهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ کَذَلِکَ یَعُودُ کُلُّ شَیْءٍ إِلَی سِنْخِهِ وَ جَوْهَرِهِ وَ أَصْلِهِ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ نَزَعَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ سِنْخَ النَّاصِبِ وَ طِینَتَهُ مَعَ أَثْقَالِهِ وَ أَوْزَارِهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ فَیُلْحِقُهَا کُلَّهَا بِالنَّاصِبِ وَ یَنْزِعُ سِنْخَ الْمُؤْمِنِ وَ طِینَتَهُ مَعَ حَسَنَاتِهِ وَ أَبْوَابِ بِرِّهِ وَ اجْتِهَادِهِ مِنَ النَّاصِبِ فَیُلْحِقُهَا کُلَّهَا بِالْمُؤْمِنِ أَ فَتَرَی هَاهُنَا ظُلْماً وَ عُدْوَاناً قُلْتُ لَا یَا ابْنَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) قَالَ هَذَا وَ اللَّهِ الْقَضَاءُ الْفَاصِلُ وَ الْحُکْمُ الْقَاطِعُ وَ الْعَدْلُ الْبَیِّنُ لا یُسْئَلُ عَمَّا یَفْعَلُ وَ هُمْ یُسْئَلُونَ هَذَا یَا إِبْرَاهِیمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَلا تَکُنْ مِنَ الْمُمْتَرِینَ هَذَا مِنْ حُکْمِ الْمَلَکُوتِ قلْتُ یَا ابْنَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ مَا حُکْمُ الْمَلَکُوتِ قَالَ حُکْمُ اللَّهِ وَ حُکْمُ أَنْبِیَائِهِ وَ قِصَّهًُْ الْخَضِرِ وَ مُوسَی (علیها السلام) حِینَ اسْتَصْحَبَهُ فَقَالَ إِنَّکَ لَنْ تَسْتَطِیعَ مَعِیَ صَبْراً* وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلی ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً افْهَمْ یَا إِبْرَاهِیمُ وَ اعْقِلْ أَنْکَرَ مُوسَی (علیه السلام) عَلَی الْخَضِرِ (علیه السلام) وَ اسْتَفْظَعَ أَفْعَالَهُ حَتَّی قَالَ لَهُ الْخَضِرُ (علیه السلام) یَا مُوسَی (علیه السلام) مَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِی إِنَّمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ هَذَا.
امام باقر (علیه السلام) از ابی‌اسحاق لیثی روایت است که گفت: ای ابراهیم (علیه السلام)! به من بگو: «خورشید وقتی طلوع می‌کند و شعاع نورش در شهرها و بلاد ظاهر می‌گردد آیا این شعاع از قرص آفتاب جداست یا متّصل به آن می‌باشد»؟ عرض کردم: «درحال طلوع و بروزش جدا از آن می‌باشد». حضرت (علیه السلام) فرمود: «آیا وقتی غروب می‌کند و از انظار مخفی می‌گردد مگر نه این است که شعاع متّصل به قرص نمی‌باشد تا به آن عود و بازگشت کند»؟ عرض کردم: «آری». فرمود: «هرچیزی به نسخ و اصل خودش بازمی‌گردد، لذا وقتی قیامت به پا شود خداوند عزّوجلّ نسخ ناصب و طینت او را با وزر وبال‌هایش از من می‌کند و تمام را به ناصب ملحق می‌سازد و نسخ مؤمن و طینت او را با ابواب خیر و اجتهادش از ناصب می‌کند و تمام را به مؤمن ملحق می‌سازد حال تو در اینجا ظلم و ستم می‌بینی»؟ عرض کردم: «خیر ای فرزند رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)». حضرت (علیه السلام) فرمود: «به خدا سوگند این حکمی است که فاصل بین حقّ و باطل و قاطع و حتمی‌بوده و حکمی است عادلانه و آشکار او از آنچه انجام می‌دهد سؤال‌نشده ولی بندگان سؤال می‌شوند. ای ابراهیم (علیه السلام)! این حکم به حقّ و صواب از ناحیه‌ی پروردگارت بوده و تو از شک‌کنندگان در آن مباش این حکم از سلطانی عظیم و بزرگ می‌باشد». عرض کردم: «ای فرزند رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)، حکم ملک عظیم و سلطان بزرگ چیست»؟ فرمود: «حکماللَّه و حکم انبیائش و قصّه‌ی خضر و موسی (علیها السلام) زمانی که موسی (علیه السلام) خواست با آن حضرت همراه باشد لذا خضر (علیه السلام) به آن حضرت (علیه السلام) گفت: تو هرگز نمی‌توانی که با من صبر پیشه کنی و چگونه صبر توانی کرد بر چیزی که اصلا از آن آگهی نیافته‌ای. ( کهف/۶۷ ) ای ابراهیم (علیه السلام)! بفهم و تعقّل کن، موسی (علیه السلام) بر خضر (علیه السلام) انکار کرد و افعال او را شنیع و منکر دانست تا اینکه خضر (علیه السلام) به او گفت: «ای موسی (علیه السلام)! از پیش خود این افعال را انجام نداده بلکه به دستور حقّ تعالی بوده است».
Imam Baqir (peace be upon him) — narrated from Abu Ishaq al-Laythi, who said: [The Imam said:] "O Ibrahim! Tell me: when the sun rises and the rays of its light appear in the cities and lands, are these rays separate from the disc of the sun or connected to it?" I said: "At the time of its rising and appearance they are separate from it." His Eminence (peace be upon him) said: "When it sets and is hidden from view, is it not the case that the rays [do not remain separate but] rejoin the disc and return to it?" I said: "Yes." He said: "Everything returns to its origin and root. Thus when the Resurrection is established, Allah the Mighty and Majestic will strip from the believer the origin (sinkh) and clay (tinat) of the nasibi (hater of the Ahl al-Bayt) along with its burdens and evils, and will attach all of it to the nasibi; and He will strip from the nasibi the origin and clay of the believer along with the doors of goodness and striving, and will attach all of it to the believer. Do you see in this any injustice or oppression?" I said: "No, O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)." His Eminence (peace be upon him) said: "By Allah, this is the judgement that distinguishes between truth and falsehood, decisive and certain, a just and manifest ruling. He is not questioned about what He does, but the servants are questioned. O Ibrahim! This is the truth and the right from your Lord, so do not be among those who doubt it. This ruling is from a mighty and great sovereignty (malakut)." I said: "O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), what is the ruling of the great sovereignty and mighty kingdom?" He said: "The ruling of Allah and the ruling of His prophets, and the story of Khidr and Musa (peace be upon them) when Musa (peace be upon him) wished to accompany him, so Khidr (peace be upon him) said to him: إِنَّکَ لَنْ تَسْتَطِیعَ مَعِیَ صَبْراً وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلی ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً [Indeed, you will never be able to have patience with me, and how can you have patience over that of which you have no comprehensive knowledge?] (al-Kahf/67). O Ibrahim! Understand and reflect: Musa (peace be upon him) objected to Khidr (peace be upon him) and regarded his actions as monstrous and wrong, until Khidr (peace be upon him) said to him: 'O Musa (peace be upon him)! I did not do these actions of my own accord; rather it was by the command of the Truth, the Exalted.'"
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) — અબૂ ઇસ્હાક લયસીથી રિવાયત છે કે તેમણે કહ્યું: [ઇમામે કહ્યું:] "ઓ ઇબ્રાહીમ! મને કહો: 'સૂર્ય જ્યારે ઉગે છે અને તેના પ્રકાશના કિરણો શહેરો અને દેશોમાં ફેલાય છે, ત્યારે આ કિરણો સૂર્યની ડિસ્કથી અલગ હોય છે કે તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે?'" મેં કહ્યું: "તેના ઉગવા અને પ્રગટ થવાની સ્થિતિમાં તે તેનાથી અલગ હોય છે." હઝરત (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "જ્યારે તે અસ્ત થાય છે અને દ્રષ્ટિથી છુપાઈ જાય છે, ત્યારે શું એવું નથી કે કિરણો ડિસ્કથી અલગ રહેતા નથી પરંતુ તેમાં પાછા ફરે છે?" મેં કહ્યું: "હા." ફરમાવ્યું: "દરેક વસ્તુ પોતાના મૂળ અને અસ્લ તરફ પાછી ફરે છે, તેથી જ્યારે કયામત બરપા થશે ત્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ નાસબી (અહલેબૈતના દુશ્મન)ના મૂળ (સિન્ખ) અને તીનતને તેના બોજાઓ અને પાપો સાથે મોમિનમાંથી કાઢી નાખશે અને તે બધું નાસબીને લગાડી દેશે, અને મોમિનના મૂળ અને તીનતને તેની ભલાઈઓ અને ખૈરના દ્વારો અને પ્રયત્નો સાથે નાસબીમાંથી કાઢી નાખશે અને તે બધું મોમિનને લગાડી દેશે. હવે તમે અહીં કોઈ ઝુલ્મ અને અન્યાય જુઓ છો?" મેં કહ્યું: "ના, ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના ફરઝંદ." હઝરત (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહની કસમ, આ એવો ચુકાદો છે જે હક અને બાતિલની વચ્ચે ફેંસલો કરનાર, નિર્ણાયક અને હતમી છે, અને એક ન્યાયી અને સ્પષ્ટ ચુકાદો છે. તે જે કરે છે તેના વિશે તેને પૂછવામાં આવતું નથી પરંતુ બંદાઓને પૂછવામાં આવે છે. ઓ ઇબ્રાહીમ! આ હક અને સાચો ચુકાદો તમારા પરવરદિગાર તરફથી છે, અને તમે તેમાં શંકા કરનારાઓમાંથી ન બનો. આ ચુકાદો એક મહાન અને મોટા સલ્તનત (મલકૂત)થી છે." મેં કહ્યું: "ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના ફરઝંદ, મહાન મુલ્ક અને મોટા સલ્તનતનો ચુકાદો શું છે?" ફરમાવ્યું: "અલ્લાહનો ચુકાદો અને તેના અંબિયાનો ચુકાદો, અને ખિઝ્ર તથા મૂસા (અલયહિમસ્સલામ)નો કિસ્સો જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ તે હઝરત સાથે રહેવાની ઇચ્છા કરી, ત્યારે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)એ તે હઝરત (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: إِنَّکَ لَنْ تَسْتَطِیعَ مَعِیَ صَبْراً وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلی ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً [ખરેખર તમે મારી સાથે સબર કરી શકશો નહીં, અને એવી વાત પર કેવી રીતે સબર કરી શકશો જેની તમને કોઈ જાણ નથી?] (કહ્ફ/૬૭). ઓ ઇબ્રાહીમ! સમજો અને વિચારો, મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) પર ઇનકાર કર્યો અને તેમના કાર્યોને ઘૃણાસ્પદ અને અયોગ્ય માન્યા, ત્યાં સુધી કે ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને કહ્યું: 'ઓ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! મેં આ કાર્યો પોતાની તરફથી કર્યા નથી પરંતુ હક તઆલાના આદેશથી કર્યા છે.'"