سورة لقمان

Verse 16 of 34

31:16

يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ في صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطيفٌ خَبيرٌ

صلی الله علیه و آله) پسرم! اگر به‌اندازه‌ی سنگينى دانه‌ی خردلى [كار نيك يا بد] باشد، و در دل سنگى يا در [گوشه‌اى از] آسمان‌ها و زمين قرار گيرد، خداوند آن را [در قيامت براى حساب] مى‌آورد؛ خداوند از اسرار دقيق باخبر و آگاه است.

O my son! surely if it is the very weight of the grain of a mustard-seed, even though it is in (the heart of) rock, or (high above) in the heaven or (deep down) in the earth, Allah will bring it (to light); surely Allah is Knower of subtleties, Aware;

અય મારા ફરઝંદ ! જો (નેકી અથવા બદી) એક રાઇના દાણા બરાબર પણ હશે પછી ભલે તે કોઇ પત્થરમાં હોય અથવા આસમાનોમાં અથવા ઝમીનમાં હોય અલ્લાહ તેને (કયામતમાં) જરૂર હાજર કરશે, બેશક અલ્લાહ ઝીણવટભરી બાબતોથી માહિતગાર છે.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

اتَّقُوا الْمُحَقَّرَاتِ مِنَ الذُّنُوبِ فَإِنَّ لَهَا طَالِباً یَقُولُ أَحَدُکُمْ أُذْنِبُ وَ أَسْتَغْفِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ سنکتب ما قدموا و آثارهم وَ کُلَّ شَیْءٍ أَحْصَیْناهُ فی إِمامٍ مُبین وَ قَالَ عَزَّوَجَلَّ إِنَّها إِنْ تَکُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّماواتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ.

امام باقر (علیه السلام)- از گناهان کوچک بترسید چون طالب و مدّعی دارند. کسی از شما نگوید: «گناه می‌کنم و بعد از خدا استغفار می‌کنم»؛ زیرا خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: آنچه را از پیش فرستاده‌اند و تمام آثار آن‌ها را می نویسیم و همه چیز را در کتاب آشکار کننده‌ای برشمرده‌ایم! ( یس/۱۲ ). و باز می‌فرماید: إِنَّهَا إِن تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَکُن فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ.

Imam Baqir (peace be upon him): Beware of small sins, for they have a seeker who will pursue them. Let none of you say, "I sin and then seek Allah's forgiveness," for Allah the Mighty and Majestic says: We write down what they have sent before and all their traces, and We have counted everything in a clear register! (Ya-Sin/12). And He again says: إِنَّهَا إِن تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَکُن فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ [O my son! Even if it be the weight of a mustard-seed, whether it be in a rock, or in the heavens, or in the earth, Allah will bring it forth; indeed Allah is Subtle, All-Aware].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): નાના ગુનાહોથી ડરો કારણ કે તેઓના તલબગાર અને દાવેદાર છે. તમારામાંથી કોઇ એમ ન કહે: "હું ગુનાહ કરૂં છું અને પછી અલ્લાહથી ઇસ્તિગફાર કરૂં છું"; કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: તેઓએ જે આગળ મોકલ્યું છે અને તેઓની તમામ નિશાનીઓ અમે લખી લઇએ છીએ અને દરેક વસ્તુને એક સ્પષ્ટ કિતાબમાં ગણી લીધી છે! (યાસીન/૧૨). અને ફરીથી ફરમાવે છે: إِنَّهَا إِن تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَکُن فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ [ઓ મારા દીકરા! જો તે રાઇના દાણા બરાબર હોય અને પથ્થરમાં હોય, અથવા આસમાનોમાં હોય, અથવા ઝમીનમાં હોય, અલ્લાહ તેને લઇ આવશે; ખરેખર અલ્લાહ સૂક્ષ્મદર્શી, પૂરેપૂરો જાણનાર છે].

السّجّاد (علیه السلام) Imam Sajjad (peace be upon him) ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)

فَاذْکُرْ یَا عَلِیَّ‌بْنَ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) ذُلَّ مُقَامِکَ بَیْنَ یَدَیْ رَبِّکَ الْحَکَمِ الْعَدْلِ الَّذِی لَا یَظْلِمُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ وَ یَأْتِی بِهَا یَوْمَ الْقِیَامَهًْ وَ کَفی بِاللهِ حَسِیبا.

امام سجّاد (علیه السلام)- ای علی‌بن‌حسین، ایستادن خود به حالت خاکساری در پیشگاه پروردگارت را به یادآور، دادگری که به اندازه‌ی یک دانه خردل به هیچ کس ستم نمی‌کند و آن را به همان صورت در روز قیامت حاضر می‌سازد و خداوند بر حسابرسی و گواهی دادن کافی است.

Imam Sajjad (peace be upon him): O Ali ibn al-Husayn, remember your standing in humility before your Lord, the Just Judge, who does not wrong anyone by even the weight of a mustard-seed, and who will bring it forth on the Day of Resurrection just as it is; and Allah suffices as Reckoner and Witness.

ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): ઓ અલી બિન હુસૈન, પોતાના પરવરદિગારની સામે ખાકસારીની હાલતમાં ઊભા રહેવાને યાદ કર, જે ન્યાયી છે અને એક રાઇના દાણા બરાબર પણ કોઇ પર ઝુલ્મ કરતો નથી અને તેને એ જ સ્વરૂપમાં કયામતના દિવસે હાજર કરશે, અને અલ્લાહ હિસાબ લેવા અને ગવાહી આપવા માટે પૂરતો છે.

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

وَ أَمَّا الرُّخْصَهًُْ الَّتِی ظَاهِرُهَا خِلَافُ بَاطِنِهَا وَ الْمُنْقَطِعُ الْمَعْطُوفُ فِی التَّنْزِیلِ هُوَ أَنَّ الْآیَهًَْ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ کَانَتْ تَجِیءُ بِشَیْءٍ مَا ثُمَّ تَجِیءُ مُنْقَطِعَهًَْ الْمَعْنَی بَعْدَ ذَلِکَ وَ تَجِیءُ بِمَعْنَی غَیْرِهِ ثُمَّ تَعْطِفُ بِالْخِطَابِ عَلَی الْأَوَّلِ مِثْلُ قَوْلِهِ تَعَالَی وَ إِذْ قالَ لقمان (علیه السلام) لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ ثُمَّ انْقَطَعَتْ وَصِیَّهًُْ لقمان (علیه السلام) لِابْنِهثُمَّ عَطَفَ بِالْخِطَابِ عَلَی وَصِیَّهًِْ لقمان (علیه السلام) لِابْنِهِ فَقَالَ یا بُنَیَّ إِنَّها إِنْ تَکُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّماواتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ.

امام علی (علیه السلام)- امّا رخصتی که صاحب آن مختار است مانند آن است که خداوند متعال رخصت داد که بنده به خاطر ظلمش عقوبت شود. خداوند متعال می‌فرماید: کیفر بدی، مجازاتی است همانند آن و هرکس عفو و اصلاح کند، پاداش او با خداست. ( شوری/۴۰ ) در این آیه شخص مختار است که اگر بخواهد ببخشد و یا مانند آن را انجام دهد. و امّا رخصتی که ظاهرش خلاف باطن است و آیه‌ای که در ظاهر منقطع و معطوف است مانند آن است که آیه‌ای در کتاب خدا در موضوعی بیاید و پس از آن مطلبی که از نظر معنا متفاوت با آن است بیاید سپس کلامی بیاید که در ادامه‌ی سخن اوّل است مانند این آیه: وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لاِبْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لاَ تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ سپس وصیّت لقمان قطع شده ... سپس کلام را در ادامه‌ی وصیّت لقمان به پسرش آورده و می‌فرماید: یَا بُنَیَّ إِنَّهَا إِنْ تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ.

Imam Ali (peace be upon him): As for the concession where the one holding it has a choice, it is like the case where Allah the Exalted permitted that a servant be punished on account of his wrongdoing. Allah the Exalted says: "The recompense for an evil is a punishment like it, and whoever pardons and reconciles, his reward is with Allah." (Shura 42:40) In this verse the person has the choice — if he wishes he may pardon, or he may do the like of it. And as for the concession whose outward is contrary to its inward, and the verse which outwardly is disconnected and then joined, it is like a verse in the Book of Allah coming on one subject, then after it something whose meaning is different from it coming, then a statement coming which is a continuation of the first speech, as in this verse: وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [And when Luqman said to his son while he was instructing him: O my son! Do not associate anything with Allah; indeed associating partners is a great wrong.] Then the counsel of Luqman was cut off ... then the speech was brought as a continuation of Luqman's counsel to his son, and He says: یَا بُنَیَّ إِنَّهَا إِنْ تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ [O my son! Indeed, if it should be the weight of a mustard seed and should be within a rock or in the heavens or in the earth, Allah will bring it forth. Indeed, Allah is Subtle, Aware.]

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જે રુખ્સત (છૂટ) માં તેનો ધારક પસંદગીવાળો હોય તે એવી છે જેમ અલ્લાહ તઆલાએ છૂટ આપી કે બંદાને તેના ઝુલ્મના કારણે સજા આપવામાં આવે. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: "બુરાઈનો બદલો તેના જેવી જ સજા છે, અને જે માફ કરે અને સુધારો કરે તેનો બદલો અલ્લાહ પાસે છે." (શૂરા ૪૨:૪૦) આ આયતમાં વ્યક્તિ પસંદગીવાળો છે — જો ચાહે તો માફ કરે અથવા તેના જેવું કરે. અને જે રુખ્સતનું ઝાહિર તેના બાતિન વિરુદ્ધ છે અને જે આયત ઝાહિરમાં કપાયેલી અને જોડાયેલી છે તે એવી છે કે અલ્લાહની કિતાબમાં એક વિષય ઉપર આયત આવે અને તેના પછી એવી વાત આવે જે અર્થની દ્રષ્ટિએ તેનાથી અલગ હોય, પછી એવું કલામ આવે જે પ્રથમ વાતનું ચાલુ હોય; જેમ કે આ આયત: وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ [અને જ્યારે લુકમાને પોતાના પુત્રને નસીહત કરતાં કહ્યું: હે મારા પુત્ર! અલ્લાહ સાથે કોઈને શરીક ન કર; ખરેખર શિર્ક એ મોટો ઝુલ્મ છે.] પછી લુકમાનની વસિય્યત કપાઈ ગઈ ... પછી કલામને લુકમાનની પોતાના પુત્રને વસિય્યતના ચાલુ રૂપે લાવીને ફરમાવે છે: یَا بُنَیَّ إِنَّهَا إِنْ تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللهُ إِنَّ اللهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ [હે મારા પુત્ર! ખરેખર જો તે રાઈના દાણા બરાબર હોય અને પથ્થરમાં હોય કે આકાશોમાં કે ધરતીમાં, અલ્લાહ તેને લાવશે. ખરેખર અલ્લાહ સૂક્ષ્મદર્શી, જ્ઞાની છે.]