سُئِلَ ألصّادق (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ اللهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ. وَ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِیأَنْفُسِهِمْ وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوجَلَّ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لَوْ تَری إِذْ یَتَوَفَّی الَّذِینَ کَفَرُوا الْمَلائِکَةُ وَ قَدْ یَمُوتُ فِی السَّاعَهًِْ الْوَاحِدَهًِْ فِی جَمِیعِ الْآفَاقِ مَا لَا یُحْصِیهِ إِلَّا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَکَیْفَ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی جَعَلَ لِمَلَکِ الْمَوْتِ أَعْوَاناً مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ یَقْبِضُونَ الْأَرْوَاحَ بِمَنْزِلَهًِْ صَاحِبِ الشُّرْطَهًِْ لَهُ أَعْوَانٌ مِنَ الْإِنْسِ یَبْعَثُهُمْ فِی حَوَائِجِهِ فَتَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِکَهًُْ وَ یَتَوَفَّاهُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ مَعَ مَا یَقْبِضُ هُوَ وَ یَتَوَفَّاهَا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ مَلَکِ الْمَوْت.
امام صادق (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) دربارهی این کلام خداوند عزّوجلّ: خدا جانها را به هنگام مردنشان میگیرد. ( زمر/۴۲ ) و از [این] آیه: بگو: فرشته مرگ که موکّل بر شماست، شما را میمیراند. و از [این] آیه: آنانکه فرشتگان جانشان را میستانند درحالیکه [از همهی بدیها و زشتیها] طیّب و پاکیزهاند. ( نحل/۳۲ ) و آنانکه فرشتگان جانشان را میگیرند درحالیکه بر خویشتن ستمکنندگانند. ( نحل/۲۸ ) و از [این] کلام خداوند عزّوجلّ: رسولان و فرستادگان ما او را قبض روح میکنند. ( انعام/۶۱ ) و از [این] کلام خداوند عزّوجلّ: و اگر ببینی که فرشتگان چگونه کسانی را که کافرند قبض روح میکنند [حتما تعجّب خواهیکرد]. ( انفال/۵۰ ) سؤال شد: با توجّه به اینکه در یک زمان تعداد زیادی انسان در اطراف جهان از دنیا میروند که شمارش آنها را جز خدا نتواند؛ [اگر تنها ملکالموت قبض روح میکند با توجه به مضمون آیات یاد شده] چگونه چنین چیزی ممکن است؟ آن حضرت (علیه السلام) پاسخ داد: «خداوند تبارکوتعالی برای ملکالموت (عزرائیل (علیه السلام)) دستیاران و کمککارانی از فرشتگان قرار داده است که آنها جانها را میستانند مانند رئیس پلیس که دارای مددکاران و دستیارانی از میان انسانهاست و برای انجام کارها و نیازهای خود به ایشان مأموریّت میدهد [و آنان را به نقاط مختلف گسیل میدارد]، فرشتگان نیز [به همین ترتیب از طرف ملکالموت اعزام میشوند و] جان انسانها را میگیرند و ملکالموت نیز علاوه بر جانهایی که خود گرفته جانهای گرفته شده را از فرشتگان دریافت میکند و جملگی را خداوند عزّوجلّ از ملکالموت میستاند».
Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Sadiq (peace be upon him) was asked about this statement of Allah the Mighty and Majestic: 'Allah takes the souls at the time of their death.' (Zumar/42) and about [this] verse: 'Say: The angel of death who is appointed over you shall cause you to die.' and about [this] verse: 'Those whose souls the angels take while they are pure [from all evils and vices].' (Nahl/32) 'And those whose souls the angels take while they are wronging themselves.' (Nahl/28) And about [this] statement of Allah the Mighty and Majestic: 'Our messengers cause him to die.' (An'am/61) And about [this] statement of Allah the Mighty and Majestic: 'And if you could see when the angels take the souls of those who disbelieve, [you would surely be astonished].' (Anfal/50) It was asked: given that at any one time a great number of people die around the world whom none can count except Allah — [if only the Angel of Death (Malak al-Mawt) takes souls, in view of the content of the aforementioned verses], how is such a thing possible? He (peace be upon him) answered: "Allah the Blessed and Exalted has appointed for the Angel of Death (Azrail (peace be upon him)) helpers and assistants from among the angels who take the souls, just like the chief of police who has aides and assistants from among humans and dispatches them for his affairs and needs [and sends them to different places]; the angels likewise [are dispatched by the Angel of Death and] take the souls of people, and the Angel of Death, in addition to the souls he takes himself, receives the taken souls from the angels, and Allah the Mighty and Majestic takes all of them from the Angel of Death."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)થી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કથન વિશે પૂછવામાં આવ્યું: 'અલ્લાહ જાનોને તેમના મરવાના સમયે લઈ લે છે.' (ઝુમર/૪૨) અને [આ] આયત વિશે: 'કહો: મૌતના ફરિશ્તા જે તમારા પર મુકર્રર છે, તમને મૌત આપશે.' અને [આ] આયત વિશે: 'જેમના જાનને ફરિશ્તાઓ લે છે એ હાલમાં કે તેઓ [દરેક બુરાઈઓ અને ખરાબીઓથી] તય્યબ અને પાક છે.' (નહલ/૩૨) 'અને જેમના જાનને ફરિશ્તાઓ લે છે એ હાલમાં કે તેઓ પોતાના ઉપર ઝુલ્મ કરનારા છે.' (નહલ/૨૮) અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના [આ] કથન વિશે: 'અમારા રસૂલો અને ફરસ્તાદાઓ તેની રૂહ કબ્ઝ કરે છે.' (અન્આમ/૬૧) અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના [આ] કથન વિશે: 'અને જો તું જુએ કે ફરિશ્તાઓ કાફિરોની રૂહ કઈ રીતે કબ્ઝ કરે છે [તો ચોક્કસ તું આશ્ચર્ય પામશે].' (અન્ફાલ/૫૦) સવાલ કરવામાં આવ્યો: એ વાત ધ્યાનમાં લઈને કે એક જ સમયે દુનિયાભરમાં ઘણી મોટી સંખ્યામાં લોકો દુનિયામાંથી જાય છે જેમની ગણતરી અલ્લાહ સિવાય કોઈ ન કરી શકે; [જો ફક્ત મલકુલ મૌત જ રૂહ કબ્ઝ કરે છે તો ઉપરોક્ત આયતોના મફહૂમને ધ્યાનમાં લેતાં] આવું કઈ રીતે શક્ય છે? તે હઝરત (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબ આપ્યો: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મલકુલ મૌત (અઝરાઈલ (અલયહિસ્સલામ)) માટે ફરિશ્તાઓ પૈકી મદદગારો અને સહાયકો મુકર્રર કર્યા છે જેઓ જાનોને લે છે, જેમ પોલીસ પ્રમુખ કે જેની પાસે ઇન્સાનો પૈકી મદદગારો અને સહાયકો હોય છે અને તે પોતાના કામો અને જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે તેમને મામૂરિય્યત આપે છે [અને તેમને જુદા જુદા સ્થળોએ મોકલે છે], ફરિશ્તાઓ પણ [આ જ રીતે મલકુલ મૌત તરફથી મોકલવામાં આવે છે અને] ઇન્સાનોના જાનને લે છે અને મલકુલ મૌત પણ પોતે લીધેલા જાનો ઉપરાંત ફરિશ્તાઓ પાસેથી લેવાયેલા જાનોને પ્રાપ્ત કરે છે અને એ બધાને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ મલકુલ મૌત પાસેથી લે છે."