سورة السجدة

Verse 16 of 30

32:16

تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ

پهلوهایشان از بسترها دور مى‌شود [و شبانگاه به پا مى‌خیزند و رو به درگاه خدا مى‌آورند] و پروردگار خود را با بیم و امید مى‌خوانند، و از آنچه به آنان روزى‌داده‌ایم انفاق مى‌کنند.

Their sides draw away from (their) beds, they call upon their Lord in fear and in hope, and they spend (benevolently) out of what We have given them.

તેમના પડખાં પથારીઓથી દૂર રહે છે, (સૂતા નથી) અને પોતાના પરવરદિગારને ડર અને ઉમ્મીદની હાલતમાં પોકારતા રહે છે; તેમજ અમોએ તેમને જે કાંઇ આપ્યું છે તેમાંથી ઇન્ફાક કરતા રહે છે.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ سُلَیْمَانَ‌بْنِ‌خَالِدٍ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَال أَلَا أُخْبِرُکَ بِالْإِسْلَامِ أَصْلِهِ وَ فَرْعِهِ وَ ذِرْوَهًِْ سَنَامِهِ قُلْتُ بَلَی جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ أَمَّا أَصْلُهُ فَالصَّلَاهًُْ وَ فَرْعُهُ الزَّکَاهًُْ وَ ذِرْوَهًُْ سَنَامِهِ الْجِهَادُ ثُمَّ قَالَ إِنْ شِئْتَ أَخْبَرْتُکَ بِأَبْوَابِ الْخَیْرِ قُلْتُ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ الصَّوْمُ جُنَّهًٌْ مِنَ النَّارِ وَ الصَّدَقَهًُْ تَذْهَبُ بِالْخَطِیئَهًِْ وَ قِیَامُ الرَّجُلِ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ بِذِکْرِ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ (علیه السلام) تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ.

امام باقر (علیه السلام)- سلیمان‌بن‌خالد گوید که: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «آیا تو را از ریشه‌ی اسلام، شاخه و بلندای آن آگاه سازم»؟ عرض کردم: «آری، فدایت شوم»! فرمود: «ریشه‌ی آن، نماز و شاخه‌اش زکات است و بلندایش جهاد در راه خدا»! سپس فرمود: «آیا می‌خواهی تو را از دروازه‌های خیر آگاه نمایم»؟ عرض کردم: «بله، فدایت شوم»! فرمود: «روزه، سپری است [در برابر آتش جهنّم] و صدقه گناه را پاک می‌کند. هم چنین مشغول شدن به یاد خدا در دل‌شب. سپس [این آیه را] تلاوت نمود: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ.

Imam Baqir (peace be upon him): Sulayman ibn Khalid says: Imam Baqir (peace be upon him) said: "Shall I inform you of the root of Islam, its branch, and its highest peak?" I said: "Yes, may I be your ransom!" He said: "Its root is prayer, its branch is zakat, and its highest peak is jihad in the way of Allah." Then he said: "Do you wish me to inform you of the gates of good?" I said: "Yes, may I be your ransom!" He said: "Fasting is a shield [against the Fire of Hell], and charity wipes away sin. Likewise, occupying oneself with the remembrance of Allah in the heart of the night." Then he recited [this verse]: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [Their sides draw away from (their) beds].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): સુલયમાન બિન ખાલિદ કહે છે કે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "શું હું તને ઇસ્લામના મૂળ, તેની શાખા અને તેના શિખરથી વાકેફ કરું?" મેં અરજ કરી: "જી હા, હું આપ પર કુરબાન થાઉં!" આપે ફરમાવ્યું: "તેનું મૂળ નમાઝ છે, તેની શાખા ઝકાત છે, અને તેનું શિખર અલ્લાહના માર્ગમાં જિહાદ છે!" પછી ફરમાવ્યું: "શું તું ઈચ્છે છે કે હું તને ભલાઈના દરવાજાઓથી વાકેફ કરું?" મેં અરજ કરી: "જી હા, હું આપ પર કુરબાન થાઉં!" આપે ફરમાવ્યું: "રોઝો [જહન્નમની આગ સામે] એક ઢાલ છે અને સદકો ગુનાહને પાક કરે છે. તેમજ રાત્રિના મધ્યભાગમાં અલ્લાહની યાદમાં મશગૂલ થવું." પછી [આ આયત] તિલાવત કરી: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [તેમના પડખાં પથારીઓથી અળગાં રહે છે].

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

مَا مِنْ عَمَلٍ حَسَنٍ یَعْمَلُهُ الْعَبْدُ إِلَّا وَ لَهُ ثَوَابٌ فِی الْقُرْآنِ إِلَّا صَلَاهًَْ اللَّیْلِ فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ یُبَیِّنْ ثَوَابَهَا لِعَظِیمِ خَطَرِهَا عِنْدَهُ فَقَالَ تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِلَی قَوْلِهِ یَعْمَلُونَ ثُمَّ قَالَ إِنَّ لِلَّهِ کَرَامَهًًْ فِی عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِینَ فِی کُلِّ یَوْمِ جُمُعَهًٍْ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْجُمُعَهًِْ بَعَثَ اللَّهُ إِلَی الْمُؤْمِنِ مَلَکاً مَعَهُ حُلَّهًٌْ فَیَنْتَهِی إِلَی بَابِ الْجَنَّهًِْ فَیَقُولُ اسْتَأْذِنُوا لِی عَلَی فُلَانٍ فَیُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ رَبِّکَ عَلَی الْبَابِ فَیَقُولُ لِأَزْوَاجِهِ أَیَّ شَیْءٍ تَرَیْنَ عَلَیَّ أَحْسَنَ فَیَقُلْنَ یَا سَیِّدَنَا وَ الَّذِی أَبَاحَکَ الْجَنَّهًَْ مَا رَأَیْنَا عَلَیْکَ شَیْئاً أَحْسَنَ مِنْ هَذَا بَعَثَ إِلَیْکَ رَبُّکَ فَیَتَّزِرُ بِوَاحِدَهًٍْ وَ یَتَعَطَّفُ بِالْأُخْرَی فَلَا یَمُرُّ بِشَیْءٍ إِلَّا أَضَاءَ لَهُ حَتَّی یَنْتَهِیَ إِلَی الْمَوْعِدِ فَإِذَا اجْتَمَعُوا تَجَلَّی لَهُمُ الرَّبُّ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فَإِذَا نَظَرُوا إِلَیْهِ خَرُّوا سُجَّداً فَیَقُولُ عِبَادِی ارْفَعُوا رُءُوسَکُمْ لَیْسَ هَذَا یَوْمَ سُجُودٍ وَ لَا یَوْمَ عِبَادَهًٍْ قَدْ رَفَعْتُ عَنْکُمُ الْمَئُونَهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- هیچ عمل خوبی نیست که بنده انجام دهد، مگر این که ثواب آن در قرآن بیان شده‌است، جز نماز شب که به دلیل عظمت آن نزد خداوند، ثواب آن را بیان نکرده است. سپس این آیات را تلاوت کرد: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ* فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِیَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ؛ سپس فرمود: خداوند [روز قیامت] در هر روز جمعه کرامتی [خاص] به بندگان مؤمن خود عنایت می‌فرماید؛ چون روز جمعه شود، خداوند فرشته‌ای را با دو جامه به‌سوی بنده‌ی مؤمن می‌فرستد و آن فرشته به دروازه‌ی بهشت رفته و می‌گوید: «به من اجازه‌ی دیدار فلانی را بدهید». پس به آن مؤمن گفته می‌شود: «اینک فرستاده‌ی پروردگارت بر در بهشت منتظر توست». پس آن‌مؤمن رو به همسرانش کرده و می‌گوید: «کدام یک از این دو جامه را برای من نیکوتر می‌دانید». گویند: «سرور ما! قسم به آن که بهشت را برای تو روا داشته، جامه‌ای زیباتر از این که خداوند برایت فرستاده ندیده‌ایم». پس آن مؤمن، [دو جامه را از فرشته می‌گیرد و] یکی از آن دو را به‌عنوان پایین‌پوش بر تن کرده و دیگری را به‌عنوان بالاپوش بر دوش خود می‌افکند و از کنار هر چیزی‌که گذر می‌کند، برای او روشن می‌گردد تا اینکه به وعده‌گاه می‌رسد. پس هنگامی‌که تمام مؤمنان گردهم می‌آیند، پروردگار تبارک‌وتعالی بر آنان جلوه می‌کند و چون نگاه آنان به جلوه‌ی الهی می‌افتد، به خاطر او به سجده می‌افتند. پس خداوند به آنان می‌فرماید: «ای بندگان من! سرهایتان را بالا بگیرید، چراکه امروز، روز سجده و عبادت نیست و من، بار زحمت و مشقّت را از شانه‌هایتان برداشته‌ام».

Imam Sadiq (peace be upon him): There is no good deed that a servant performs but that its reward has been stated in the Quran, except the night prayer, whose reward Allah has not stated because of its great importance with Him. Then he recited these verses: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ* فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِیَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ [Their sides draw away from (their) beds; they call upon their Lord in fear and in hope, and they spend out of what We have given them. So no soul knows what has been hidden for them of that which will refresh the eyes, as a reward for what they used to do]. Then he said: Allah [on the Day of Resurrection] grants a [special] honour to His believing servants on every Friday. When it is Friday, Allah sends an angel with two garments to the believing servant, and that angel goes to the gate of Paradise and says: "Grant me permission to visit so-and-so." So it is said to that believer: "Now the messenger of your Lord awaits you at the gate of Paradise." So that believer turns to his wives and says: "Which of these two garments do you consider more beautiful for me?" They say: "Our master! By the One who has made Paradise lawful for you, we have not seen a garment more beautiful than this that Allah has sent for you." So that believer [takes the two garments from the angel and] wears one of them as a lower garment and throws the other over his shoulder as an upper garment, and he does not pass by anything but it becomes illuminated for him, until he reaches the appointed place. Then when all the believers gather together, the Lord, Blessed and Exalted, manifests Himself to them, and when their gaze falls upon the divine manifestation, they fall into prostration before Him. So Allah says to them: "O My servants! Raise your heads, for today is not a day of prostration nor a day of worship, and I have lifted the burden of toil and hardship from your shoulders."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): કોઈ સારો અમલ એવો નથી કે જે બંદો કરે અને તેનો સવાબ કુરઆનમાં બયાન થયો ન હોય, સિવાય કે રાત્રિની નમાઝ, જેનો સવાબ અલ્લાહની નજીક તેની અઝમતના કારણે બયાન કરવામાં આવ્યો નથી. પછી આ આયતોની તિલાવત કરી: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ* فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِیَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ [તેમના પડખાં પથારીઓથી અળગાં રહે છે, તેઓ પોતાના પરવરદિગારને ડર અને આશા સાથે પોકારે છે, અને જે અમે તેમને આપ્યું છે તેમાંથી ખર્ચ કરે છે. કોઈ જીવ જાણતો નથી કે તેમના માટે આંખોની ઠંડક રૂપે શું છુપાવવામાં આવ્યું છે, તેઓ જે કરતા હતા તેના બદલા તરીકે]; પછી ફરમાવ્યું: અલ્લાહ [કયામતના દિવસે] દર જુમ્આના દિવસે પોતાના મોમિન બંદાઓને [ખાસ] કરામત અતા ફરમાવે છે; જ્યારે જુમ્આનો દિવસ થાય છે, અલ્લાહ એક ફરિશ્તાને બે વસ્ત્રો સાથે મોમિન બંદા તરફ મોકલે છે, અને તે ફરિશ્તો જન્નતના દરવાજા પર જઈને કહે છે: "મને ફલાણાની મુલાકાત માટે ઈજાઝત આપો." પછી તે મોમિનને કહેવામાં આવે છે: "હમણાં તમારા પરવરદિગારનો ફરસ્તાદો જન્નતના દરવાજા પર તમારી રાહ જોઈ રહ્યો છે." પછી તે મોમિન પોતાની પત્નીઓ તરફ ફરીને કહે છે: "આ બે વસ્ત્રોમાંથી કયું મારા માટે વધુ સુંદર માનો છો?" તેઓ કહે છે: "અમારા સરવર! તે અસ્તિત્વની કસમ જેણે તમારા માટે જન્નતને હલાલ કરી છે, અમે તમારા માટે અલ્લાહે મોકલેલા આ વસ્ત્ર કરતાં વધુ સુંદર વસ્ત્ર જોયું નથી." પછી તે મોમિન [ફરિશ્તા પાસેથી બે વસ્ત્રો લે છે અને] તેમાંથી એકને નીચેના વસ્ત્ર તરીકે પહેરે છે અને બીજાને ઉપરના વસ્ત્ર તરીકે પોતાના ખભા પર નાખે છે અને જે વસ્તુ પાસેથી પસાર થાય છે તે તેના માટે રોશન થઈ જાય છે, ત્યાં સુધી કે તે વાયદાની જગ્યાએ પહોંચે છે. પછી જ્યારે તમામ મોમિનો એકઠા થાય છે, પરવરદિગાર તબારક વ તઆલા તેમના પર જલ્વાગર થાય છે, અને જ્યારે તેમની નજર ઇલાહી જલ્વા પર પડે છે, તો તેની સામે સજદામાં પડી જાય છે. પછી અલ્લાહ તેમને ફરમાવે છે: "ઓ મારા બંદાઓ! તમારા માથા ઊંચા કરો, કારણ કે આજે સજદા અને ઇબાદતનો દિવસ નથી, અને મેં તમારા ખભા પરથી મુસીબત અને મુશ્કેલીનો ભાર ઉતારી લીધો છે."

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

رَوَی أَبُوعُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ فَقَالَ لَعَلَّکَ تَرَی أَنَّ الْقَوْمَ لَمْ یَکُونُوا یَنَامُونَ فَقُلْتُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ (صلی الله علیه و آله) أَعْلَمُ فَقَالَ لَا بُدَّ لِهَذَا الْبَدَنِ أَنْ تُرِیحَهُ حَتَّی یَخْرُجَ نَفْسُهُ فَإِذَا خَرَجَ النَّفْسُ اسْتَرَاحَ الْبَدَنُ وَ رَجَعَتِ الرُّوحُ فِیهِ وَ فِیهِ قُوَّهًٌْ عَلَی الْعَمَلِ فَإِنَّمَا ذَکَرَهُمْ فَقَالَ تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً أُنْزِلَتْ فِی أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ أَتْبَاعِهِ مِنْ شِیعَتِنَا یَنَامُونَ فِی أَوَّلِ اللَّیْلِ فَإِذَا ذَهَبَ ثُلُثَا اللَّیْلِ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ فَزِعُوا إِلَی رَبِّهِمْ رَاغِبِینَ رَاهِبِینَ طَامِعِینَ فِیمَا عِنْدَهُ فَذَکَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فِی کِتَابِهِ لِنَبِیِّهِ (علیه السلام) وَ أَخْبَرَهُمْ بِمَا أَعْطَاهُمْ وَ أَنَّهُ أَسْکَنَهُمْ فِی جِوَارِهِ وَ أَدْخَلَهُمْ جَنَّتَهُ وَ آمَنَ خَوْفَهُمْ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُمْ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنْ أَنَا قُمْتُ فِی آخِرِ اللَّیْلِ أَیَّ شَیْءٍ أَقُولُ إِذَا قُمْتُ فَقَالَ قُلِ الْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ إِلَهِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَی‌وَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ فَإِنَّکَ إِذَا قُلْتَهَا ذَهَبَ عَنْکَ رِجْزُ الشَّیْطَانِ وَ وَسْوَاسُهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی.

امام باقر (علیه السلام)- ابوعبیده حذّاء گوید: امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی کلام خداوند متعال: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ؛ فرمود: «شاید فکر کنی که این گروه هرگز نمی‌خوابیدند»؟ عرض‌کردم: «خدا و رسولش آگاه‌ترند». فرمود: «این بدن را باید استراحت بدهی تا روح آن خارج شود و چون روح بیرون رود، بدن استراحت می‌کند و [دوباره] روح به آن بازمی‌گردد که با این‌کار، بدن توانایی بر انجام کارها را پیدا می‌کند. خداوند آن‌ها را یاد کرده و فرموده: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا؛ این آیه در حقّ امیرالمؤمنین (علیه السلام) و پیروان او از شیعیان ما نازل‌گردیده که در آغاز شب می‌خوابند و چون دو سوّم شب یا هر مقدار که خدا بخواهد، سپری شود، از خواب برخاسته و با بیم و امید به آن چه نزد اوست به عبادت می‌پردازند. از این رو خداوند آن‌ها را برای پیامبرش (صلی الله علیه و آله) یاد کرده و آن حضرت را از آنچه به ایشان عطا فرموده آگاه گردانیده و اینکه آنان را در جوار [رحمت] خود جای داده و به بهشت خویش وارد کرده و ترس آنان را به امنیّت مبدّل ساخته و وحشتشان را برطرف نموده است». گفتم: «فدایت شوم! اگر من آخر شب بیدار شدم چه بگویم»؟ فرمود: «بگو: الْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ إِلَهِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَی‌وَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ چون این‌ها را بگویی، اگر خدا بخواهد پلیدی شیطان و وسوسه‌های او از تو دور می‌شود».

Imam Baqir (peace be upon him): Abu Ubayda al-Hadhdha said: Imam Baqir (peace be upon him) said regarding the words of Allah the Exalted: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [Their sides draw away from (their) beds]: "Perhaps you think that this group never slept?" I said: "Allah and His Messenger (peace be upon him and his family) know best." He said: "You must give this body rest so that its breath goes out, and when the breath goes out, the body rests and the spirit returns to it [again], and by this the body gains the strength to perform tasks. Allah has mentioned them and said: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا [Their sides draw away from (their) beds, they call upon their Lord in fear and in hope]. This verse was revealed concerning Amir al-Mu'minin (peace be upon him) and his followers from among our Shia, who sleep at the beginning of the night, and when two-thirds of the night has passed, or however much Allah wills, they rise from sleep and, with fear and hope, engage in worship of what is with Him. Therefore Allah mentioned them to His Prophet (peace be upon him and his family) and informed him of what He has bestowed upon them, and that He has placed them in the neighbourhood of His [mercy] and admitted them into His Paradise and turned their fear into security and removed their dread." I said: "May I be your ransom! If I wake up at the end of the night, what should I say?" He said: "Say: الْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ إِلَهِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَی وَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ [Praise be to Allah, Lord of the worlds and Allah of the messengers, and praise be to Allah who gives life to the dead and resurrects those in the graves]. When you say these, if Allah wills, the filth of Satan and his whisperings will depart from you."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબૂ ઉબયદા હઝ્ઝા કહે છે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) એ અલ્લાહ તઆલાના કલામ: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [તેમના પડખાં પથારીઓથી અળગા થાય છે] વિશે ફરમાવ્યું: "કદાચ તમે વિચારો છો કે આ સમૂહ ક્યારેય સૂતો ન હતો?" મેં અરજ કરી: "અલ્લાહ અને તેનો રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) વધુ જાણનારા છે." તેમણે ફરમાવ્યું: "આ શરીરને આરામ આપવો જરૂરી છે જેથી તેની રૂહ બહાર જાય, અને જ્યારે રૂહ બહાર જાય છે, ત્યારે શરીર આરામ કરે છે અને [ફરી] રૂહ તેમાં પાછી ફરે છે, જેનાથી શરીરને કાર્યો કરવાની શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. અલ્લાહે તેમને યાદ કર્યા છે અને ફરમાવ્યું છે: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا [તેમના પડખાં પથારીઓથી અળગા થાય છે, તેઓ ડર અને આશા સાથે તેમના પરવરદિગારને પોકારે છે]. આ આયત અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) અને અમારા શિયાઓમાંથી તેમના અનુયાયીઓના હકમાં નાઝિલ થઈ છે, જેઓ રાતના પ્રારંભમાં સૂઈ જાય છે, અને જ્યારે રાતના બે તૃતિયાંશ અથવા અલ્લાહ ઈચ્છે તેટલી પસાર થાય છે, ત્યારે ઊંઘમાંથી ઊઠીને ડર અને આશા સાથે તેની પાસે જે છે તેની ઇબાદતમાં લાગી જાય છે. તેથી અલ્લાહે તેમને પોતાના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) માટે યાદ કર્યા અને તે હઝરતને તેમના પર જે અતા ફરમાવ્યું છે તેની જાણ કરી, અને એ કે તેમને પોતાની [રહમત]ની નજીકમાં સ્થાન આપ્યું છે અને પોતાની જન્નતમાં દાખલ કર્યા છે અને તેમના ડરને અમનમાં બદલી નાંખ્યો છે અને તેમની દહેશત દૂર કરી છે." મેં કહ્યું: "હું આપ પર કુરબાન! જો હું રાતના અંતમાં જાગું તો શું કહું?" તેમણે ફરમાવ્યું: "કહો: الْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ إِلَهِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَی وَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ [સર્વ પ્રશંસા અલ્લાહ માટે છે જે આલમોનો પરવરદિગાર છે અને રસૂલોનો ઇલાહ છે, અને સર્વ પ્રશંસા અલ્લાહ માટે છે જે મુડદાઓને જીવન આપે છે અને કબરોમાં જેઓ છે તેમને ઊઠાવે છે]. જ્યારે તમે આ કહેશો, જો અલ્લાહ ઈચ્છે તો શેતાનની ગંદકી અને તેની વસવસાઓ તમારાથી દૂર થશે."

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

فِی البِحَارالأنوار: اخْتِیَارُ‌ابْنِ‌الْبَاقِی فَإِذَا فَرَغَ مِنْ هَاتَیْنِ الرَّکْعَتَیْنِ (صلاهًْ اللیل)، قَالَ بَعْدَهُمَا مَا کَانَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) یَدْعُو بِهِ وَ هُوَ إِلَهِی نِمْتُ الْقَلِیلَ فَنَبَّهَنِی قَوْلُکَ الْمُبِینُ تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ماأُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّهًِْ أَعْیُنٍ جَزاءً بِما کانُوا یَعْمَلُونَ فَجَانَبْتُ لَذِیذَ الرُّقَادِ بِتَحَمُّلِ ثِقْلِ السُّهَادِ وَ تَجَافَیْتُ طِیبَ الْمَضْجَعِ بِانْسِکَابِ غَزِیرِ الْمَدْمَعِ وَ وَطِئْتُ الْأَرْضَ بِقَدَمَیَّ وَ بُؤْتُ إِلَیْکَ بِذَنْبِی وَ وَقَفْتُ بَیْنَ یَدَیْکَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ تَضَرَّعْتُ إِلَیْکَ رَاکِعاً وَ سَاجِداً وَ دَعَوْتُکَ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ رَغِبْتُ إِلَیْکَ وَالِهاً مُتَحَیِّراً أُنَادِیکَ بِقَلْبٍ قَرِیحٍ.

امام علی (علیه السلام)- در بحارالأنوار از کتاب اختیار المصباح [اثر سیّدبن‌باقی] آمده است: وقتی نمازگزار دو رکعتِ اول نمازشب را به‌جا آورد، دعایی‌که امیرمؤمنان (علیه السلام) می‌خواند را بعد از آن‌ها بخواند و آن [دعا] این است: «خدای من! زمان کمی خوابیدم تا اینکه این گفته‌ی آشکارت مرا بیدار کرد: تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزاءً بِما کانُوا یَعْمَلُون و به‌واسطه‌ی تحمّل سنگینی شب زنده‌داری از لذّت خواب دوری کردم و با ریزش اشک فراوان، خوشی بستر را رها کردم و با قدم‌هایم راه پیمودم و با گناهم به‌سویت آمدم و پیش روی تو ایستادم و نشستم و درحال رکوع و سجده به درگاهت تضرّع و التماس‌کردم و با بیم و امید تو را خواندم و سرمست و حیران به‌سویت آمده و با دلی زار، تو را صدا زدم».

Imam Ali (peace be upon him): In Bihar al-Anwar, from the book Ikhtiyar al-Misbah [by Sayyid ibn Baqi], it is narrated: When the worshipper has performed the first two rak'ahs of the night prayer, he should recite after them the supplication that Amir al-Mu'minin (peace be upon him) used to recite, and it is this: "My Allah! I slept for a short time until this clear word of Yours awakened me: تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزاءً بِما کانُوا یَعْمَلُون [Their sides draw away from (their) beds, they call upon their Lord in fear and in hope, and they spend out of what We have given them. No soul knows what has been hidden for them of comfort for the eyes as a reward for what they used to do]. And by bearing the burden of keeping the night's vigil I kept away from the pleasure of sleep, and with the pouring of abundant tears I abandoned the comfort of the bed, and I walked upon the earth with my feet, and I came to You with my sin, and I stood before You standing and sitting, and I supplicated to You bowing and prostrating, and I called upon You in fear and hope, and I turned to You enraptured and bewildered, and with a wounded heart I called out to You."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): બિહારુલ અન્વારમાં કિતાબ ઇખ્તિયારુલ મિસ્બાહ [સૈયદ બિન બાકીની રચના] થી નકલ થયું છે: જ્યારે નમાઝી રાતના નમાઝની પહેલી બે રકાત અદા કરે, ત્યારે તેમના પછી તે દુઆ પઢે જે અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) પઢતા હતા, અને તે [દુઆ] આ છે: "મારા ખુદા! હું થોડા સમય માટે સૂઈ ગયો, ત્યાં સુધી કે તારા આ સ્પષ્ટ કલામે મને જગાડ્યો: تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزاءً بِما کانُوا یَعْمَلُون [તેમના પડખાં પથારીઓથી અળગા થાય છે, તેઓ ડર અને આશા સાથે તેમના પરવરદિગારને પોકારે છે, અને અમે તેમને જે આપ્યું છે તેમાંથી ખર્ચ કરે છે. કોઈ પણ જીવ જાણતો નથી કે તેમના માટે આંખોની ઠંડક શું છુપાવીને રાખવામાં આવી છે, જે તેઓ કરતા હતા તેના બદલામાં], અને શબ ઝિંદાદારીના બોજને સહન કરીને હું ઊંઘની લિજ્જતથી દૂર રહ્યો, અને પુષ્કળ આંસુ વહાવીને પથારીની આરામને છોડી દીધી, અને મારા પગોથી માર્ગ ચાલ્યો, અને મારા ગુનાહ સાથે તારી તરફ આવ્યો, અને તારી સામે ઊભો રહ્યો અને બેઠો, અને રુકૂઅ અને સજદાની હાલતમાં તારા દરબારમાં ગિડગિડાયો અને આજીજી કરી, અને ડર અને આશા સાથે તને પોકાર્યો, અને મસ્ત અને હેરાન થઈને તારી તરફ આવ્યો, અને દુ:ખી હૃદય સાથે તને પોકાર્યો."

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

عَن مُعَاذِ‌بْنِ‌جَبَلٍ قَالَ بَیْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ‌اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی غَزْوَهًِْ تَبُوکَ وَ قَدْ أَصَابَنَا الْحَرُّ فَتَفَرَّقَ الْقَوْمُ فَإِذَا رَسُولُ‌اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَقْرَبُهُمْ مِنِّی فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ‌اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَنْبِئْنِی بِعَمَلٍ یُدْخِلُنِی الْجَنَّهًَْ وَ یُبَاعِدُنِی مِنَ النَّارِ قَالَ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْ عَظِیمٍ وَ إِنَّهُ لَیَسِیرٌ عَلَی مَنْ یَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَیْهِ تَعْبُدُ اللَّهَ وَ لَا تُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً وَ تُقِیمُ الصَّلَاهًَْ وَ تُؤَدِّی الزَّکَاهًَْ الْمَفْرُوضَهًَْ وَ تَصُومُ شَهْرَ رَمَضَانَ قَالَ (صلی الله علیه و آله) وَ إِنْ شِئْتَ أَنْبَأْتُکَ بِأَبْوَابِ الْخَیْرِ قَالَ قُلْتُ أَجَلْ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ الصَّوْمُ جُنَّهًٌْ وَ الصَّدَقَهًُْ تُکَفِّرُ الْخَطِیئَهًَْ وَ قِیَامُ الرَّجُلِ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ یَبْتَغِی وَجْهَ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآیَهًَْ تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- معاذبن‌جبل گوید: وقتی‌که همراه رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) در غزوه‌ی تبوک بودیم درحالی‌که گرما روی سرِ ما می‌بارید و افراد [در اثرگرما] متفرّق شدند، به رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) که از همه به من نزدیکتر بود نزدیک شدم و گفتم: «ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! از عملی مرا باخبر کن که مرا وارد بهشت کند و از آتش دور سازد». فرمود: «از امر بزرگی سؤال کردی و [البتّه] آسان است بر کسی‌که خدا بر او آن را آسان کرده است؛ عبادت خدا را کن و برای او چیزی را به عنوان شریک قرار مده و نماز را به پا دار و زکات واجب را بپرداز و ماه رمضان را روزه بگیر». [حضرت در ادامه] فرمود: «و اگر می‌خواهی، تو را از دروازه‌های خیر باخبر کنم»؟ گفتم: «آری، ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)»! فرمود: «روزه سپر [از آتش] است و صدقه، گناه را می‌پوشاند و شب زنده‌داریِ انسان، ذات خداوند را طلب می‌کند. آنگاه این آیه را تلاوت فرمود: تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ».

The Prophet (peace be upon him and his family): Mu'adh ibn Jabal said: When we were with the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) in the Battle of Tabuk, while the heat was pouring down upon our heads and the people had scattered [because of the heat], I drew near to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), who was the closest of them all to me, and said: 'O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Inform me of a deed that will admit me into Paradise and keep me far from the Fire.' He said: 'You have asked about a great matter, and [indeed] it is easy for the one for whom Allah has made it easy. Worship Allah and do not associate anything with Him as partner, establish the prayer, pay the obligatory zakat, and fast the month of Ramadan.' [Then he continued and] said: 'And if you wish, I will inform you of the gates of good?' I said: 'Yes, O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)!' He said: 'Fasting is a shield [from the Fire], charity covers over sin, and a person's night vigil seeks the essence of Allah.' Then he recited this verse: تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ [Their sides draw away from (their) beds].

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): મુઆઝ બિન જબલ કહે છે: જ્યારે અમે તબૂકની લડાઈમાં રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની સાથે હતા અને ગરમી અમારા માથા પર વરસી રહી હતી અને લોકો [ગરમીના કારણે] વિખેરાઈ ગયા, હું રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની નજીક ગયો જેઓ બધામાં મારી સૌથી નજીક હતા અને કહ્યું: 'હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! મને એવા અમલ વિશે જણાવો જે મને જન્નતમાં દાખલ કરે અને આગથી દૂર રાખે.' આપે ફરમાવ્યું: 'તમે એક મોટી બાબત વિશે પૂછ્યું, અને [ખરેખર] તે એના માટે સરળ છે જેના પર અલ્લાહે તેને સરળ કર્યું છે; અલ્લાહની ઇબાદત કરો અને એના માટે કોઈને શરીક ન ઠેરવો, નમાઝ કાયમ કરો, વાજિબ ઝકાત અદા કરો અને રમઝાન મહિનાના રોઝા રાખો.' [આપે આગળ] ફરમાવ્યું: 'અને જો તમે ઈચ્છો, તો હું તમને ભલાઈના દરવાજાઓ વિશે જણાવું?' મેં કહ્યું: 'હા, હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)!' આપે ફરમાવ્યું: 'રોઝો [આગથી] ઢાલ છે, સદકો ગુનાહને ઢાંકી દે છે, અને ઇન્સાનની શબ જાગૃતિ અલ્લાહની ઝાતને શોધે છે.' પછી આપે આ આયત તિલાવત ફરમાવી: تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ [તેમના પડખાં તેમના પથારીથી અળગા થાય છે].

الصّادقین (علیها السلام) al-Sadiqayn (peace be upon them) અસ્-સાદિકૈન (અલયહિમુસ્સલામ)

فَقَالَ تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً أَیْ تُرْتَفَعُ جُنُوبُهُمْ عَنْ مَوَاضِعِ اضْطِجَاعِهِمْ لِصَلَاهًِْ اللَّیْلِ و هُمُ الْمُتَهَجِّدُونَ بِاللَّیْلِ الَّذِینَ یَقُومُونَ عَنْ فُرُشِهِمْ لِلصَّلَاهًِْ.

امام باقر و امام صادق (علیها السلام)- تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ؛ [یعنی] پهلوهایشان از بستر، به منظور خواندن نماز شب، بلند می‌شود و ایشان کسانی هستند که شب زنده‌داری می‌کنند و از بسترهایشان، به قصد خواندن نماز شب، برمی‌خیزند.

Imam Baqir and Imam Sadiq (peace be upon them): تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [Their sides draw away from (their) beds]; [that is,] their sides rise from the bed in order to perform the night prayer, and they are those who keep vigil at night and rise from their beds intending to perform the night prayer.

ઇમામ બાકિર અને ઇમામ સાદિક (અલયહિમસ્સલામ): تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [તેમના પડખાં તેમના પથારીથી અળગા થાય છે]; [એટલે] તેમના પડખાં શબની નમાઝ પઢવાના હેતુસર બિસ્તરથી ઉંચા થાય છે, અને તેઓ એ લોકો છે જેઓ શબ જાગૃતિ કરે છે અને શબની નમાઝ પઢવાના ઇરાદે પોતાના બિસ્તરથી ઉઠે છે.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ عَنِ ألصّادق (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ قَالَ کَانُوا لَا یَنَامُونَ حَتَّی یُصَلُّوا الْعَتَمَهًَْ.

امام صادق (علیه السلام)- امام هادی (علیه السلام) از پدرانش از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است که درباره‌ی سخن خداوند: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ؛ فرمود: [یعنی] تا وقتی‌که نماز عشا را نمی‌خواندند، نمی‌خوابیدند.

Imam Sadiq (peace be upon him): Imam Hadi (peace be upon him) narrated from his forefathers from Imam Sadiq (peace be upon him) that regarding the words of Allah: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [Their sides draw away from (their) beds], he said: [That is,] they would not sleep until they had prayed the Isha prayer.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ હાદી (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાના પિતાઓ થકી ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ કર્યું છે કે અલ્લાહના કલામ: تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ [તેમના પડખાં તેમના પથારીથી અળગા થાય છે] વિશે આપે ફરમાવ્યું: [એટલે] જ્યાં સુધી ઇશાની નમાઝ ન પઢી લે, ત્યાં સુધી સૂતા ન હતા.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ الْعُبَّادَ ثَلَاثَهًٌْ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خَوْفاً فَتِلْکَ عِبَادَهًُْ الْعَبِیدِ وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی طَلَبَ الثَّوَابِ فَتِلْکَ عِبَادَهًُْ الْأُجَرَاءِ وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ حُبّاً لَهُ فَتِلْکَ عِبَادَهًُْ الْأَحْرَارِ وَ هِیَ أَفْضَلُ الْعِبَادَهًِْ.

امام صادق (علیه السلام)- عبادت سه‌گونه است: گروهی خداوند عزّوجلّ را از روی ترس عبادت می‌کنند که این عبادت بردگان است و گروهی خداوند تبارک‌وتعالی را به خاطر به‌دست‌آوردن ثواب عبادت می‌کنند که این عبادت تاجران است و گروهی خداوند عزّوجلّ را از روی دوست‌داشتن او عبادت می‌کنند که این عبادت آزادگان است و این بهترین نوع عبادت است.

Imam Sadiq (peace be upon him): Worship is of three kinds: a group who worship Allah the Mighty and Majestic out of fear — that is the worship of slaves; a group who worship Allah the Blessed and Exalted in order to attain reward — that is the worship of merchants; and a group who worship Allah the Mighty and Majestic out of love for Him — that is the worship of the free, and it is the best kind of worship.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇબાદત ત્રણ પ્રકારની છે: એક જૂથ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની ડરના કારણે ઇબાદત કરે છે, જે ગુલામોની ઇબાદત છે; અને એક જૂથ અલ્લાહ તબારક વ તઆલાની સવાબ મેળવવા માટે ઇબાદત કરે છે, જે વેપારીઓની ઇબાદત છે; અને એક જૂથ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની એની મોહબ્બતના કારણે ઇબાદત કરે છે, જે આઝાદ લોકોની ઇબાદત છે અને આ ઇબાદતનો શ્રેષ્ઠ પ્રકાર છે.