سورة الأحزاب

Verse 4 of 73

33:4

ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ في جَوْفِهِ وَ ما جَعَلَ أَزْواجَكُمُ اللاَّئي تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِكُمْ وَ ما جَعَلَ أَدْعِياءَكُمْ أَبْناءَكُمْ ذلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْواهِكُمْ وَ اللهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِي السَّبيلَ

خداوند براى هيچ‌كس دو دل در درونش نيافريده؛ و هرگز همسرانتان را كه مورد «ظهار» قرار مى‌دهيد مادران شما قرار نداده؛ و [نيز] پسرخوانده‌هاى شما را پسر [واقعى] شما قرار نداده است؛ اين سخن شماست كه با دهان خود مى‌گوييد [سخنى كه واقعيت ندارد]؛ امّا خداوند حق را مى‌گويد و او به راه راست هدايت مى‌كند.

Allah has not made for any man two hearts within him; nor has He made your wives whose backs you liken to the backs of your mothers as your mothers, nor has He made those whom you assert to be your sons your real sons; these are the words of your mouths; and Allah speaks the truth and He guides to the way.

અલ્લાહે કોઇ ઇન્સાનની અંદર બે દિલ નથી રાખ્યા, અને તમારી ઝેહાર કરેલી ઔરતોને તમારી વાલેદા નથી બનાવી, અને ખોળે લીધેલ ઔલાદને તમારી ઔલાદ નથી બનાવી, આ બધી તમારા મોઢાની વાતો છે અલ્લાહ હક કહે છે અને (હક) રસ્તો દેખાડે છે.

#1 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

الباقر ( عَنْ أَبِی‌جَعْفَر (فِی قَوْلِهِ ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ فَیُحِبَّ بِهَذَا وَ یُبْغِضَ بِهَذَا فَأَمَّا مَحَبَّتُنَا (مُحِبُّنَا) فَیُخْلِصُ الْحُبَّ لَنَا کَمَا یَخْلُصُ الذَّهَبُ بِالنَّارِ لَا کَدَرَ فِیهِ مَنْ أَرَادَ أَنْ یَعْلَمَ حُبَّنَا فَلْیَمْتَحِنْ قَلْبَهُ فَإِنْ شَارَکَهُ فِی حُبِّنَا حُبَّ عَدُوِّنَا فَلَیْسَ مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُ وَ اللَّهُ عَدُوُّهُمْ وَ جَبْرَئِیلُ وَ مِیکَائِیلُ وَ اللَّهُ عَدُوٌّ لِلْکَافِرِینَ.

امام باقر ( در روایت ابوالجارود آمده است: امام باقر (پیرامون تفسیر آیه: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ فرموده است: «خداوند عزّوجلّ در درون هیچ‌کس، دو قلب را قرار نداده که با یکی، کسی را دوست بدارد و با دیگری با او دشمنی ورزد. دوستدار ما چنان‌که زر با آتش خالص می‌گردد و هیچ‌گونه تیرگی و ناخالصی در آن نمی‌ماند، در دوستی با ما اخلاص می‌ورزد. پس هرکسی بخواهد بداند که از جمله دوستداران ما هست یا نه، باید قلب خود را بیازماید؛ اگر در دوستی و محبّت به ما، دشمن ما را نیز سهیم کند، او از ما نیست و ما نیز از او نیستیم. خداوند، جبرئیل (و میکائیل (دشمن او هستند و خداوند، دشمن کافران است.

Imam Baqir (peace be upon him): In the narration of Abu al-Jarud it is reported that Imam Baqir (peace be upon him), regarding the interpretation of the verse ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Allah has not made for any man two hearts within him], said: "Allah the Mighty and Majestic has not placed two hearts within anyone, so that with one he would love someone and with the other be his enemy. The one who loves us purifies his love for us just as gold is purified by fire, so that no impurity or alloy remains in it. So whoever wishes to know whether he is among those who love us, let him test his heart; if in his love and affection for us he also gives a share to our enemy, then he is not of us and we are not of him. Allah, Jibra'il (peace be upon him) and Mika'il (peace be upon him) are his enemies, and Allah is the enemy of the disbelievers."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબુલ જારૂદની રિવાયતમાં આવ્યું છે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ આયત ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ નથી બનાવ્યા] ની તફસીર વિશે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે કોઈના પણ અંદર બે દિલ નથી મૂક્યા કે એકથી કોઈને દોસ્ત રાખે અને બીજાથી તેની સાથે દુશ્મની કરે. અમારો દોસ્તદાર, જેમ સોનું આગથી ખાલિસ થાય છે અને તેમાં કોઈ મલિનતા કે ભેળસેળ બાકી નથી રહેતી, તેમ અમારી દોસ્તીમાં ઇખ્લાસ (નિષ્ઠા) રાખે છે. તો જે પણ જાણવા ઈચ્છે કે તે અમારા દોસ્તદારોમાંથી છે કે નહીં, તેણે પોતાના દિલને પરખવું જોઈએ; જો તે અમારી દોસ્તી અને મોહબ્બતમાં અમારા દુશ્મનને પણ ભાગીદાર બનાવે, તો તે અમારામાંથી નથી અને અમે પણ તેમાંથી નથી. અલ્લાહ, જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) અને મિકાઈલ (અલયહિસ્સલામ) તેના દુશ્મન છે અને અલ્લાહ કાફિરોનો દુશ્મન છે."

#2 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

الصّادق ( مَا جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ یُحِبُّ بِهَذَا قَوْماً وَ یُحِبُّ بِهَذَا أَعْدَائَهُمْ.

امام صادق ( خداوند برای هیچ کس دودل در درونش نیافریده است که با یکی، گروهی را و با دیگری، دشمنان آن‌ها را دوست بدارد.

Imam Sadiq (peace be upon him): Allah has not created two hearts within anyone, so that with one he would love a people and with the other love their enemies.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે કોઈના પણ અંદર બે દિલ નથી પેદા કર્યા કે એકથી કોઈ કૌમને દોસ્ત રાખે અને બીજાથી તેમના દુશ્મનોને દોસ્ત રાખે.

#3 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

أمیرالمؤمنین ( عَنْ أَبِی الْجَارُود عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ قَالَ قَالَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (لَیْسَ عَبْدٌ مِنْ عَبِیدِ اللَّهِ مِمَّنِ امْتُحِنَ قَلْبُهُ لِلْإِیمَانِ إِلَّا وَ هُوَ یَجِدُ مَوَدَّتَنَا عَلَی قَلْبِهِ فَهُوَ یَوَدُّنَا وَ مَا مِنْ عَبْدٍ مِنْ عَبِیدِ‌اللَّهِ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَیْهِ إِلَّا وَ هُوَ یَجِدُ بُغْضَنَا عَلَی قَلْبِهِ فَهُوَ یُبْغِضُنَا فَأَصْبَحْنَا نَفْرَحُ بِحُبِّ الْمُحِبِّ وَ نَعْرِفُ بُغْضَ الْمُبْغِضِ وَ أَصْبَحَ مُحِبُّنَا یَنْتَظِرُ رَحْمَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَکَأَنَّ أَبْوَابَ الرَّحْمَهًِْ قَدْ فُتِحَتْ لَهُ وَ أَصْبَحَ مُبْغِضُنَا عَلَی شَفَا جُرُفٍ مِنَ النَّارِ فَکَأَنَّ ذَلِکَ الشَّفَا قَدِ انْهَارَ بِهِ فِی نارِ جَهَنَّمَ فَهَنِیئاً لِأَهْلِ الرَّحْمَهًِْ رَحْمَتُهُمْ وَ تَعْساً لِأَهْلِ النَّارِ مَثْوَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ فَلَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ وَ إِنَّهُ لَیْسَ عَبْدٌ مِنْ عَبِیدِ‌اللَّهِ یُقَصِّرُ فِی حُبِّنَا لِخَیْرٍ جَعَلَهُ اللَّهُ عِنْدَهُ إِذْ لَا یَسْتَوِی مَنْ یُحِبُّنَا وَ مَنْ یُبْغِضُنَا وَ لَا یَجْتَمِعَانِ فِی قَلْبِ رَجُلٍ أَبَداً إِنَّ اللهَ لَمْ یَجْعَلْ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ یُحِبُّ بِهَذَا وَ یُبْغِضُ بِهَذَا أَمَّا مُحِبُّنَا فَیُخْلِصُ الْحُبَّ لَنَا کَمَا یَخْلُصُ الذَّهَبُ بِالنَّارِ لَا کَدَرَ فِیهِ وَ مُبْغِضُنَا عَلَی تِلْکَ الْمَنْزِلَهًِْ نَحْنُ النُّجَبَاءُ وَ أَفْرَاطُنَا أَفْرَاطُ الْأَنْبِیَاءِ وَ أَنَا وَصِیُّ الْأَوْصِیَاءِ وَ الْفِئَهًُْ الْبَاغِیَهًُْ مِنْ حِزْبِ الشَّیْطَانِ وَ الشَّیْطَانُ مِنْهُمْ فَمَنْ أَرَادَ أَنْ یَعْلَمَ حُبَّنَا فَلْیَمْتَحِنْ قَلْبَهُ فَإِنْ شَارَکَ فِی حُبِّنَا عَدُوَّنَا فَلَیْسَ مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُ وَ اللَّهُ عَدُوُّهُ وَ جَبْرَئِیلُ (وَ مِیکَائِیلُ وَ اللَّهُ عَدُوٌّ لِلْکَافِرِینَ.

امام علی ( ابوالجارود نقل می‌کند: امام صادق (پیرامون تفسیر آیه: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ فرمود: «علیّ‌بن‌ابی‌طالب (فرموده است: هر بنده‌ای از بندگان خدا که خداوند تبارک‌وتعالی قلبش را به ایمان بیازماید، در قلب خود، محبّت ما را در قلب خود می‌یابد و ما را دوست می‌دارد و هر بنده‌ای را که مورد خشم خدا باشد دشمنی و کینه‌ی ما را در قلب خود می‌یابد و با ما دشمنی می‌ورزد. ما به خاطر دوستی دوستدارمان شادمان می‌شویم، و متوجّه دشمنی دشمنان هستیم دوست ما به رحمت خدا می‌نگرد، پس درهای رحمت خدا به روی او باز است و دشمن ما در پرتگاهی از آتش قرار گرفته و در حال سقوط در آتش جهنم است. پس رحمت، بر اهل آن گوارا باد و وای بر اهل جهنّم که بد منزلی دارند. خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: چه جای بدی است جایگاه مستکبران!. ( نحل/۲۹ ) هیچ بنده‌ای از بندگان خداوند نیست که به خاطر خیری که خداوند نزد او قرار داده است، در محبّت و دوستی با ما کوتاهی ورزد؛ چراکه دوستدار ما و دشمن ما با هم برابر نیستند و دوستی و دشمنی ما هیچ‌گاه در یک قلب، جای نمی‌گیرد. إِنَّ اللهَ لَمْ یَجْعَلْ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ زیرا خداوند عزّوجلّ در درون هیچ‌کس، دو قلب را قرار نداده است که با یکی، کسی را دوست بدارد و با دیگری با او دشمنی ورزد. دوستدار ما، چنان‌که آتش طلا را خالص می‌کند و هیچ‌گونه تیرگی و ناخالصی در آن نمی‌ماند، در دوستی ما اخلاص می‌ورزد و دشمن ما نیز در دشمنی با ما همین‌گونه است و مائیم نجبا و فرزندان ما فرزندان پیامبرند. و من، جانشین جانشینان (وصیّ الاوصیاء) هستم و گروه سرکش، از طرفداران شیطان می‌باشند و شیطان، یکی از آنان است. پس هرکس بخواهد بداند که از جمله دوستداران ما هست یا نه، باید به قلب خود نگاه کند اگر در دوستی و محبّت ما، دشمن ما را نیز شریک کند، از ما نیست و ما نیز از او نیستیم و خداوند، جبرئیل و میکائیل دشمن او هستند و خداوند، دشمن کافران است.

Imam Ali (peace be upon him): Abu al-Jarud narrates: Imam Sadiq (peace be upon him), regarding the interpretation of the verse ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Allah has not made for any man two hearts within him], said: "Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) said: There is no servant of Allah whose heart Allah, Blessed and Exalted, tests with faith except that he finds our love in his heart and loves us; and there is no servant upon whom Allah's wrath falls except that he finds our enmity and hatred in his heart and bears enmity toward us. We rejoice at the love of the one who loves us, and we are aware of the enmity of those who hate us. The one who loves us looks toward the mercy of Allah, so the doors of Allah's mercy are open to him; and our enemy stands on the brink of a precipice of fire, on the verge of falling into the fire of Hell. So may mercy be pleasant for its people, and woe to the people of Hell, for they have an evil abode. Allah the Mighty and Majestic says: 'What an evil abode is the abode of the arrogant!' (Nahl/29). There is no servant of Allah who, because of some good Allah has placed with him, falls short in love and affection for us; for the one who loves us and the one who hates us are not equal, and love and enmity for us never come together in a single heart. إِنَّ اللهَ لَمْ یَجْعَلْ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Indeed Allah has not made for any man two hearts within him], for Allah the Mighty and Majestic has not placed two hearts within anyone, so that with one he would love someone and with the other be his enemy. The one who loves us purifies his love for us just as fire purifies gold so that no impurity or alloy remains in it, and our enemy is likewise in his enmity toward us. We are the nujaba (the noble ones), and our children are the children of the Prophets. And I am the successor of the successors (wasi al-awsiya'). The rebellious group are among the partisans of Satan, and Satan is one of them. So whoever wishes to know whether he is among those who love us, let him look into his heart; if in his love and affection for us he also makes our enemy a partner, he is not of us and we are not of him, and Allah, Jibra'il and Mika'il are his enemies, and Allah is the enemy of the disbelievers."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અબુલ જારૂદ નકલ કરે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ આયત ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ નથી બનાવ્યા] ની તફસીર વિશે ફરમાવ્યું: "અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું છે: અલ્લાહના બંદાઓમાંથી કોઈ પણ બંદો એવો નથી કે જેના દિલને અલ્લાહ તબારક વ તઆલા ઈમાનથી પરખે, પરંતુ તે પોતાના દિલમાં અમારી મોહબ્બત પામે છે અને અમને દોસ્ત રાખે છે; અને કોઈ પણ બંદો કે જેના પર અલ્લાહનો ગઝબ હોય, તે પોતાના દિલમાં અમારી દુશ્મની અને કીનો પામે છે અને અમારી સાથે દુશ્મની કરે છે. અમે અમારા દોસ્તદારની દોસ્તીના કારણે ખુશ થઈએ છીએ, અને દુશ્મનોની દુશ્મનીથી વાકેફ છીએ. અમારો દોસ્ત અલ્લાહની રહમત તરફ જુએ છે, તો અલ્લાહની રહમતના દરવાજા તેના પર ખુલ્લા છે અને અમારો દુશ્મન આગની કિનારી પર છે અને જહન્નમની આગમાં પડવાની હાલતમાં છે. તો રહમત, તેના અહલ પર ગવારે થાય અને વાય છે જહન્નમના અહલ પર જેમની ખરાબ મંઝિલ છે. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: 'મુસ્તકબિરોનું સ્થાન કેટલું ખરાબ છે!' (નહલ/૨૯). અલ્લાહના બંદાઓમાંથી કોઈ પણ બંદો એવો નથી કે જે અલ્લાહે તેની પાસે મૂકેલી કોઈ ભલાઈના કારણે અમારી મોહબ્બત અને દોસ્તીમાં કમી કરે; કારણ કે અમારો દોસ્તદાર અને અમારો દુશ્મન બરાબર નથી, અને અમારી દોસ્તી અને દુશ્મની કદી પણ એક દિલમાં એકસાથે નથી રહેતી. إِنَّ اللهَ لَمْ یَجْعَلْ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [ખરેખર અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ નથી બનાવ્યા], કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે કોઈના પણ અંદર બે દિલ નથી મૂક્યા કે એકથી કોઈને દોસ્ત રાખે અને બીજાથી તેની સાથે દુશ્મની કરે. અમારો દોસ્તદાર, જેમ આગ સોનાને ખાલિસ કરે છે અને તેમાં કોઈ મલિનતા કે ભેળસેળ બાકી નથી રહેતી, તેમ અમારી દોસ્તીમાં ઇખ્લાસ રાખે છે, અને અમારો દુશ્મન પણ અમારી સાથે દુશ્મનીમાં આ જ પ્રમાણે છે. અને અમે જ નજીબ (નુજબા) છીએ અને અમારા સંતાનો પયગંબરોના સંતાનો છે. અને હું જાનશીનોનો જાનશીન (વસી અલ-અવસિયા) છું, અને સરકશ ટોળી શેતાનના તરફદારોમાંથી છે અને શેતાન તેમાંનો એક છે. તો જે પણ જાણવા ઈચ્છે કે તે અમારા દોસ્તદારોમાંથી છે કે નહીં, તેણે પોતાના દિલ તરફ જોવું જોઈએ; જો તે અમારી દોસ્તી અને મોહબ્બતમાં અમારા દુશ્મનને પણ શરીક કરે, તો તે અમારામાંથી નથી અને અમે પણ તેમાંથી નથી, અને અલ્લાહ, જિબ્રઈલ અને મિકાઈલ તેના દુશ્મન છે અને અલ્લાહ કાફિરોનો દુશ્મન છે."

#4 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

أمیرالمؤمنین ( ٍعَنْ صَالِحِ بْنِ مِیثَمٍ التَّمَّارِ قَالَ: وَجَدْتُ فِی کِتَابِ مِیثَمٍ یَقُولُ تَمَسَّیْنَا لَیْلَهًًْ عِنْدَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ (فَقَالَ لَنَا ... إِنَّ عَبْداً لَنْ یَقْصُرَ فِی حُبِّنَا لِخَیْرٍ جَعَلَهُ اللَّهُ فِی قَلْبِهِ وَ لَنْ یُحِبَّنَا مَنْ یُحِبُّ مُبْغِضَنَا إِنَّ ذَلِکَ لَا یَجْتَمِعُ فِی قَلْبٍ وَاحِدٍ ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ یُحِبُّ بِهَذَا قَوْماً وَ یُحِبُّ بِالْآخَرِ عَدُوَّهُمْ وَ الَّذِی یُحِبُّنَا فَهُوَ یُخْلِصُ حُبَّنَا کَمَا یُخْلِصُ الذَّهَبَ لَا غِشَّ فِیه.

امام علی ( صالح‌بن‌میثم تمّار گوید: در کتاب میثم (چنین دیدم که گفته بود: شبی در محضر امیرالمؤمنین (بودم به ما فرمود: «بنده‌ای که در محبّت ما کوتاهی نمی‌کند؛ بهترین چیز را در قلب خویش جای داده است و هرکس دشمنان ما را دوست بدارد از دوستاران ما نیست. به خاطر اینکه دو محبّت در یک قلب جمع نمی‌شود و خداوند برای یک فرد دو قلب قرار نداده است که با این قلب فردی را دوست داشته باشد و با قلب دیگر دشمنش را دوست داشته باشد و کسی که محبّت ما را به دل دارد، باید آن را خالص گرداند همان‌گونه که طلا را خالص و بدون غش قرار می‌دهد».

Imam Ali (peace be upon him): Salih ibn Maytham al-Tammar said: I found in the book of Maytham that he said: One night we were in the presence of Amir al-Mu'minin (peace be upon him). He said to us: "A servant who does not fall short in loving us has placed the best thing in his heart, and whoever loves our enemies is not among those who love us. This is because two loves do not gather in one heart, and Allah has not placed two hearts in one person so that with one heart he loves someone and with the other loves that person's enemy. And whoever holds our love in his heart must make it pure, just as gold is made pure and free of impurity."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): સાલિહ બિન મયસમ તમ્માર કહે છે: મયસમની કિતાબમાં મેં જોયું કે તેમણે કહ્યું હતું: એક રાત્રે હું અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ની હાજરીમાં હતો. તેમણે અમને ફરમાવ્યું: "જે બંદો અમારી મોહબ્બતમાં કોતાહી કરતો નથી, તેણે પોતાના દિલમાં શ્રેષ્ઠ વસ્તુને સ્થાન આપ્યું છે, અને જે કોઈ અમારા દુશ્મનોને દોસ્ત રાખે તે અમારા ચાહનારાઓમાંથી નથી. કારણ કે એક દિલમાં બે મોહબ્બતો ભેગી થતી નથી, અને અલ્લાહે એક વ્યક્તિ માટે બે દિલ નથી બનાવ્યા કે તે એક દિલથી કોઈને દોસ્ત રાખે અને બીજા દિલથી તેના દુશ્મનને દોસ્ત રાખે, અને જે અમારી મોહબ્બત દિલમાં રાખે તેણે તેને ખાલિસ કરવી જોઈએ, જેમ સોનાને ખાલિસ અને ભેળસેળ વગરનું બનાવવામાં આવે છે."

#5 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

الصّادق ( فَمَنْ کَانَ قَلْبَهُ مُتَعَلِّقاً فِی صَلَاتِهِ بِشَیْءٍ دُونَ اللَّهِ فَهُوَ قَرِیبٌ مِنْ ذَلِکَ الشَّیْءِ بَعِیدٌ عَنْ حَقِیقَهًِْ مَا أَرَادَ اللَّهُ مِنْهُ فِی صَلَاتِهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ.

امام صادق ( پس کسی که در حال نماز قلب او متعلّق به غیر خداوند شد، هر آینه نزدیک به آن چیز شده و از حقیقت آنچه در حال نماز مقصود و مطلوب است، دور خواهد شد. خداوند متعال می‌فرماید: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ.

Imam Sadiq (peace be upon him): Whoever's heart, during prayer, becomes attached to other than Allah, he has drawn near to that thing and become far from the reality of what is intended and sought in prayer. Allah the Exalted says: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Allah has not made for any man two hearts within him].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): તો જે વ્યક્તિનું દિલ નમાઝની હાલતમાં અલ્લાહ સિવાય કોઈ બીજી વસ્તુ સાથે જોડાયેલું હોય, તે ખરેખર તે વસ્તુની નજીક થઈ ગયો છે અને નમાઝમાં જે હકીકત મકસૂદ અને મતલૂબ છે તેનાથી દૂર થઈ જશે. અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ નથી બનાવ્યાં].

#6 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

الرّسول ( قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَا أَطَّلِعُ عَلَی قَلْبِ عَبْدٍ فَأَعْلَمَ مِنْهُ حُبَّ الْإِخْلَاصِ لِطَاعَتِی لِوَجْهِی وَ ابْتِغَاءِ مَرْضَاتِی إِلَّا تَوَلَّیْتُ تَقْوِیمَهُ وَ سِیَاسَتَهُ وَ مَنِ اشْتَغَلَ فِی صَلَاتِهِ بِغَیْرِی فَهُوَ مِنَ الْمُسْتَهْزِءِینَ بِنَفْسِهِ وَ مَکْتُوبٌ اسْمُهُ فِی دِیوَانِ الْخَاسِرِینَ.

پیامبر ( رسول اکرم (می‌فرماید: خداوند متعال می‌فرماید، چون اطّلاع پیدا کنم به قلب کسی که محبّت خالص و علاقه‌ی جدّی به عبادت و طاعت من داشته و تنها نیّت و مقصد او تحصیل رضا و بدست آوردن مقام بندگی است هر آینه خودم به سیاست و تنظیم امور او مباشرت کرده و به او نزدیک می‌شوم و اگر کسی در حال نماز به غیر من مشغول باشد؛ پس او از استهزاکنندگان بوده و نام او در دفتر خسارت‌کاران ثبت خواهد شد.

The Prophet (peace be upon him and his family): The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) says: Allah the Exalted says: When I look into the heart of one who has pure love and genuine devotion for My worship and obedience, and whose sole intention and aim is to attain My pleasure and gain the station of servitude, I Myself take charge of governing and ordering his affairs and draw close to him. And if anyone in prayer is occupied with other than Me, he is one of those who mock themselves, and his name is recorded in the register of the losers.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): રસૂલે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ફરમાવે છે: અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે, જ્યારે હું એવા વ્યક્તિના દિલ પર નજર કરું જેને મારી ઇબાદત અને તાઅતની ખાલિસ મોહબ્બત અને સાચી લગની હોય અને જેની એકમાત્ર નિય્યત અને હેતુ મારી રઝા હાસિલ કરવી અને બંદગીનું મકામ પ્રાપ્ત કરવું હોય, તો ખરેખર હું પોતે તેના કામોની વ્યવસ્થા અને સંચાલનનો હવાલો સંભાળી લઉં છું અને તેની નજીક થઈ જાઉં છું, અને જો કોઈ નમાઝની હાલતમાં મારા સિવાય બીજી કોઈ વસ્તુમાં મશગૂલ હોય, તો તે પોતાની જાત પર મશ્કરી કરનારાઓમાંથી છે અને તેનું નામ ખસારત ઉઠાવનારાઓની દફ્તરમાં નોંધાશે.

#7 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

أمیرالمؤمنین ( إِنَّمَا هُوَ حَقٌّ وَ بَاطِلٌ وَ إِیمَانٌ وَ کُفْرٌ وَ عِلْمٌ وَ جَهْلٌ وَ سَعَادَهًٌْ وَ شِقْوَهًٌْ وَ جَنَّهًٌْ وَ نَارٌ لَنْ یَجْتَمِعَ الْحَقُّ وَ الْبَاطِلُ فِی قَلْبِ امْرِئٍ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ وَ إِنَّمَا هَلَکَ النَّاسُ حِینَ سَاوَوْا بَیْنَ أَئِمَّهًِْ الْهُدَی وَ بَیْنَ أَئِمَّهًِْ الْکُفْرِ وَ قَالُوا إِنَّ الطَّاعَهًَْ مَفْرُوضَهًٌْ لِکُلِّ مَنْ قَامَ مَقَامَ النَّبِیِّ (بَرّاً کَانَ أَوْ فَاجِراً فَأْتُوا مِنْ قِبَلِ ذَلِک.

امام علی ( در دنیا حقّ و باطل، ایمان و کفر، علم و جهل، سعادت و شقاوت و بهشت و دوزخ به هم آمیخته و حقّ و باطل در دل هیچ انسانی جمع نمی‌گردند و خداوند در کتاب خود فرموده است: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ مردم هنگامی هلاک شدند که بین رهبران حقّ و کفر فرقی قائل نشدند و همه را یکسان دانستند و گفتند: «هرکس که در جای رسول اکرم (نشست اطاعتش واجب می‌باشد خواه نیکوکار و یا بدکار باشند و از همین‌جا هلاک شدند».

Imam Ali (peace be upon him): In this world truth and falsehood, faith and disbelief, knowledge and ignorance, happiness and misery, and Paradise and Hellfire are intermingled, and truth and falsehood do not gather in the heart of any human being. Allah has said in His Book: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Allah has not made for any man two hearts within him]. People perished when they made no distinction between the leaders of truth and the leaders of disbelief and regarded them all as equal, and said: "Whoever sits in the place of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), obedience to him is obligatory, whether he be righteous or wicked" — and from this very point they were destroyed.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): દુનિયામાં હક અને બાતિલ, ઈમાન અને કુફ્ર, ઇલ્મ અને જહાલત, સઆદત અને શકાવત તથા જન્નત અને દોઝખ એકબીજા સાથે ભળેલા છે, અને હક તથા બાતિલ કોઈ પણ માણસના દિલમાં ભેગા થતા નથી, અને અલ્લાહે પોતાની કિતાબમાં ફરમાવ્યું છે: ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ નથી બનાવ્યાં]. લોકો ત્યારે હલાક થયા જ્યારે તેઓએ હકના રહબરો અને કુફ્રના રહબરો વચ્ચે કોઈ ફર્ક ન રાખ્યો અને બધાને એકસમાન ગણ્યા અને કહ્યું: "જે કોઈ રસૂલે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની જગ્યાએ બેસે તેની ઇતાઅત વાજિબ છે, ભલે તે નેક હોય કે બદકાર — અને અહીંથી જ તેઓ હલાક થયા."

#8 خداوند برای هیچ‌کس دو دل در درونش نیافریده Allah has not made for any man two hearts within his breast અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના અંદર બે દિલ પેદા નથી કર્યાં

أمیرالمؤمنین ( عَنْ جَیْشِ‌بْنِ الْمُعْتَمِرِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (وَ هُوَ فِی الرَّحْبَهًِْ مُتَّکِئٌ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ‌الْمُؤْمِنِینَ (وَ رَحْمَهًُْ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ کَیْفَ أَصْبَحْتَ قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ وَ رَدَّ عَلَیَّ وَ قَالَ أَصْبَحْتُ مُحِبّاً لِمُحِبِّنَا مُبْغِضاً لِمَنْ یُبْغِضُنَا إِنَّ مُحِبَّنَا یَنْتَظِرُ الرَّوْحَ وَ الْفَرَجَ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَهًٍْ وَ إِنَّ مُبْغِضَنَا بَنَی بِنَاءً فَأَسَّسَ بُنْیانَهُ عَلی شَفا جُرُفٍ هارٍ فَکَأَنَّ بُنْیَانَهُ هَارٍ فَانْهارَ بِهِ فِی نارِ جَهَنَّمَ یَا أَبَا الْمُعْتَمِرِ إِنَّ مُحِبَّنَا لَا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُبْغِضَنَا قَالَ وَ مُبْغِضُنَا لَا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُحِبَّنَا إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی جَبَلَ قُلُوبَ الْعِبَادِ عَلَی حُبِّنَا وَ خَذَلَ مَنْ یُبْغِضُنَا فَلَنْ یَسْتَطِیعَ مُحِبُّنَا یُبْغِضُنَا وَ لَنْ یَسْتَطِیعَ مُبْغِضُنَا یُحِبُّنَا وَ لَنْ یَجْتَمِعَ حُبُّنَا وَ حُبُّ عَدُوِّنَا فِی قَلْبِ أَحَدٍ ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ یُحِبُّ بِهَذَا قَوْماً وَ یُحِبُّ بِالْآخَرِ أَعْدَاءَهُمْ.

امام علی ( جیش‌بن‌معتمر گوید: در محلّه‌ی رحبه (نام محلّه‌ی در کوفه) بر امیرالمؤمنین علی (وارد شدم، درحالی‌که آن حضرت به‌جایی تکیه فرموده بود، من بعد از سلام و عرض ارادت پرسیدم: «آقا چگونه صبح کردی»؟ امیرالمؤمنین (سرش را بلند کرد و پس از پاسخ سلام من فرمود: «صبح کردم درحالی‌که با دوستان خود دوست و با دشمنان خود دشمن هستم، دوستان ما هر لحظه چشم به راه راحتی و گشایش است. امّا دشمنان ما پایه و اساسی ندارند و آن‌ها در کنار گور و گودال‌ها زندگی می‌کنند و به‌زودی در آتش جهنّم سقوط می‌نمایند. ای ابومعتمر! دوستان ما توانایی ندارند با ما دشمنی کنند و دشمنان ما هم نمی‌توانند با ما دوست باشند، خداوند متعال دل‌های بندگان را بر محبّت ما آفریده و دشمنان را وانهاده! پس هرگز دوست ما توانایی دشمنی ما را ندارد و هرگز دشمن ما قدرت بر دوستی ما نخواهد داشت و هرگز دوستی ما و دوستی دشمنان ما در یک دل جمع نمی‌گردد؛ ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ که با یک دل گروهی را دوست بدارد و با دلی دیگر دشمنان آن‌ها را دوست بدارد».

Imam Ali (peace be upon him): Jaysh ibn al-Mu'tamir said: I came upon Amir al-Mu'minin Ali (peace be upon him) in the quarter of al-Rahba (the name of a quarter in Kufa), while he was leaning against something. After greeting him and offering my respects, I asked: "Master, how did you rise this morning?" Amir al-Mu'minin (peace be upon him) raised his head, and after returning my greeting, said: "I have risen while I love those who love us and hate those who hate us. Those who love us are, at every moment, awaiting ease and relief. But those who hate us have no foundation or base; they live at the edge of graves and pits, and they will soon fall into the fire of Hell. O Abu al-Mu'tamir! Those who love us cannot show enmity to us, and those who hate us cannot be our friends. Allah the Exalted has created the hearts of the servants upon love for us, and has abandoned our enemies! So one who loves us can never show enmity to us, and one who hates us will never have the capacity for our friendship, and love for us and love for our enemies will never gather together in a single heart; ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Allah has not made for any man two hearts within him] — that with one heart he should love one group, and with another heart love their enemies."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જયશ બિન મુઅતમિર કહે છે: રહબા મહોલ્લા (કૂફાના એક મહોલ્લાનું નામ) માં હું અમીરુલ મોઅમેનીન અલી (અલયહિસ્સલામ) ની પાસે ગયો, જ્યારે તે હઝરત કોઈ જગ્યાએ ટેકો લગાવીને બિરાજમાન હતા. મેં સલામ અને અદબ અર્ઝ કર્યા પછી પૂછ્યું: "આકા, આપે કેવી રીતે સવાર કરી?" અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાનું માથું ઉંચું કર્યું અને મારા સલામનો જવાબ આપ્યા બાદ ફરમાવ્યું: "મેં એવી હાલતમાં સવાર કરી છે કે હું અમારા દોસ્તો સાથે દોસ્ત અને અમારા દુશ્મનો સાથે દુશ્મન છું. અમારા દોસ્તો દરેક ક્ષણ રાહત અને ફરજની રાહ જોઈ રહ્યા છે. પરંતુ અમારા દુશ્મનોનો કોઈ પાયો અને આધાર નથી, અને તેઓ કબરો અને ખાડાઓની કિનારે જીવે છે અને જલ્દી જહન્નમની આગમાં પડશે. હે અબૂ મુઅતમિર! અમારા દોસ્તો અમારી સાથે દુશ્મની કરવાની તાકાત ધરાવતા નથી અને અમારા દુશ્મનો પણ અમારી સાથે દોસ્ત બની શકતા નથી. અલ્લાહ તઆલાએ બંદાઓના દિલોને અમારી મોહબ્બત પર બનાવ્યા છે અને દુશ્મનોને છોડી દીધા છે! તો અમારા દોસ્ત ક્યારેય અમારી સાથે દુશ્મની કરવાની તાકાત ધરાવતા નથી અને અમારા દુશ્મન ક્યારેય અમારી દોસ્તી પર કુદરત નહીં ધરાવે, અને અમારી દોસ્તી અને અમારા દુશ્મનોની દોસ્તી ક્યારેય એક દિલમાં ભેગી થતી નથી; ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [અલ્લાહે કોઈ પણ માણસના શરીરમાં બે દિલ બનાવ્યા નથી] કે એક દિલથી કોઈ સમૂહને દોસ્ત રાખે અને બીજા દિલથી તેમના દુશ્મનોને દોસ્ત રાખે."

#9 سبب نزول Reason for revelation શાને નુઝૂલ

الصّادق ( کَانَ سَبَبَ ذَلِکَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (لَمَّا تَزَوَّجَ بِخَدِیجَهًَْ بِنْتِ خُوَیْلِدٍ خَرَجَ إِلَی سُوقِ عُکَاظٍ فِی تِجَارَهًٍْ لَهَا وَ رَأَی زَیْداً یُبَاعُ وَ رَآهُ غُلَاماً کَیِّساً حَصِیفاً فَاشْتَرَاهُ فَلَمَّا نُبِّئَ رَسُولُ اللَّهِ (دَعَاهُ إِلَی الْإِسْلَامِ فَأَسْلَمَ فَکَانَ یُدْعَی زَیْدٌ مَوْلَی مُحَمَّدٍ (فَلَمَّا بَلَغَ حَارِثَهًَْ‌بْنَ‌شَرَاحِیلَ الْکَلْبِیَّ خَبَرُ زَیْدٍ قَدِمَ مَکَّهًَْ وَ کَانَ رَجُلًا جَلِیلًا فَأَتَی أَبَاطَالِبٍ فَقَالَ یَا أَبَاطَالِبٍ إِنَّ ابْنِی وَقَعَ عَلَیْهِ السَّبْیُ وَ بَلَغَنِی أَنَّهُ صَارَ لِابْنِ أَخِیکَ تَسْأَلُهُ إِمَّا أَنْ یَبِیعَهُ وَ إِمَّا أَنْ یُفَادِیَهُ وَ إِمَّا أَنْ یُعْتِقَهُ فَکَلَّمَ أَبُوطَالِبٍ رَسُولَ اللَّهِ (فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (هُوَ حُرٌّ فَلْیَذْهَبْ حَیْثُ شَاءَ فَقَامَ حَارِثَهًُْ فَأَخَذَ بِیَدِ زَیْدٍ فَقَالَ لَهُ یَا بُنَیَّ الْحَقْ بِشَرَفِکَ وَ حَسَبِکَ فَقَالَ زَیْدٌ لَسْتُ أُفَارِقُ رَسُولَ اللَّهِ (أَبَداً فَقَالَ لَهُ أَبُوهُ فَتَدَعُ حَسَبَکَ وَ نَسَبَکَ وَ تَکُونُ عَبْداً لِقُرَیْشٍ فَقَالَ زَیْدٌ لَسْتُ أُفَارِقُ رَسُولَ اللَّهِ (مَا دُمْتُ حَیّاً فَغَضِبَ أَبُوهُ فَقَالَ یَا مَعْشَرَ قُرَیْشٍ اشْهَدُوا أَنِّی قَدْ بَرِئْتُ مِنْهُ وَ لَیْسَ هُوَ ابْنِی فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (اشْهَدُوا أَنَّ زَیْداً ابْنِی أَرِثُهُ وَ یَرِثُنِی وَ کَانَ یُدْعَی زَیْدَبْنَ‌مُحَمَّدٍ وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (یُحِبُّهُ وَ سَمَّاهُ زَیْدَ الْحُبِّ فَلَمَّا هَاجَرَ رَسُولُ اللَّهِ (إِلَی الْمَدِینَهًِْ زَوَّجَهُ زَیْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ وَ أَبْطَأَ عَنْهُ یَوْماً فَأَتَی رَسُولُ اللَّهِ (مَنْزِلَهُ یَسْأَلُ عَنْهُ فَإِذَا زَیْنَبُ جَالِسَهًٌْ وَسَطَ حُجْرَتِهَا تَسْحَقُ طِیباً بِفِهْرٍ لَهَا فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ (الْبَابَ فَنَظَرَ إِلَیْهَا وَ کَانَتْ جَمِیلَهًًْ حَسَنَهًًْ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ خَالِقِ النُّورِ وَ تَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ ثُمَّ رَجَعَ (إِلَی مَنْزِلِهِ وَ وَقَعَتْ زَیْنَبُ فِی قَلْبِهِ وُقُوعاً عَجِیباً وَ جَاءَ زَیْدٌ إِلَی مَنْزِلِهِ فَأَخْبَرَتْهُ زَیْنَبُ بِمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (فَقَالَ لَهَا زَیْدٌ هَلْ لَکِ أَنْ أُطَلِّقَکِ حَتَّی یَتَزَوَّجَکِ رَسُولُ اللَّهِ (فَعَلَّکِ قَدْ وَقَعْتِ فِی قَلْبِهِ فَقَالَتْ أَخْشَی أَنْ تُطَلِّقَنِی وَ لَا یَتَزَوَّجَنِی رَسُولُ اللَّهِ (فَجَاءَ زَیْدٌ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (فَقَالَ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی أَخْبَرَتْنِی زَیْنَبُ بِکَذَا وَ کَذَا فَهَلْ لَکَ أَنْ أُطَلِّقَهَا حَتَّی تَتَزَوَّجَهَا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ (لَا اذْهَبْ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ أَمْسِکْ عَلَیْکَ زَوْجَکَ ثُمَّ حَکَی اللَّهُ فَقَالَ أَمْسِکْ عَلَیْکَ زَوْجَکَ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ تُخْفِی فِی نَفْسِکَ مَا اللَّهُ مُبْدِیهِ وَ تَخْشَی النَّاسَ وَ اللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ فَلَمَّا قَضی زَیْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناکَها إِلَی قَوْلِهِ وَ کانَ أَمْرُ اللهِ مَفْعُولًا فَزَوَّجَهُ اللَّهُ مِنْ فَوْقِ عَرْشِهِ فَقَالَ الْمُنَافِقُونَ یُحَرِّمُ عَلَیْنَا نِسَاءَنَا وَ یَتَزَوَّجُ امْرَأَهًَْ ابْنِهِ زَیْدٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِی هَذَا وَ ما جَعَلَ أَدْعِیاءَکُمْ أَبْناءَکُمْ إِلَی قَوْلِهِ یَهْدِی السَّبِیلَ ثُمَّ قَالَ ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ إِلَی قَوْلِهِ وَ مَوالِیکُمْ فَأَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّ زَیْداً لَیْسَ هُوَ ابْنَ مُحَمَّدٍ (وَ إِنَّمَا ادَّعَاهُ لِلسَّبَبِ الَّذِی ذَکَرْنَاهُ وَ فِی هَذَا أَیْضاً مَا نَکْتُبُهُ فِی غَیْرِ هَذَا الْمَوْضِعِ فِی قَوْلِهِ ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ اللهِ وَ خاتَمَ النَّبِیِّینَ وَ کانَ اللهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیماً ثُمَّ نَزَلَ لا یَحِلُّ لَکَ النِّساءُ بَعْدَ مَا حَرَّمَ عَلَیْهِ فِی سُورَهًِْ النِّسَاءِ وَ قَوْلُهُ وَ لا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواجٍ مَعْطُوفٌ عَلَی قِصَّهًِْ امْرَأَهًِْ زَیْدٍ وَ لَوْ أَعْجَبَکَ حُسْنُهُنَّ أَیْ لَا یَحِلُّ لَکَ امْرَأَهًُْ رَجُلٍ أَنْ تَتَعَرَّضَ لَهَا حَتَّی یُطَلِّقَهَا وَ تَتَزَوَّجَهَا أَنْتَ فَلَا تَفْعَلْ هَذَا الْفِعْلَ بَعْدَ هَذَا.

امام صادق ( [در بحارالانوار آمده است:] سبب نزول این آیه، این است که چون رسول خدا (با خدیجه دختر خویلد ازدواج کرد از سوی خدیجه برای تجارت عازم بازار عُکاظ شد و در آنجا مشاهده کرد که زید در معرض فروش گذاشته شده است و او را غلام زیرک و نیک‌اندیشی یافت و خرید. وقتی پیامبر (به نبوّت رسید، زید را به اسلام فراخواند و زید، اسلام آورد و مردم او را بنده‌ی محمّد (صدا می‌زدند. چون حارثهًْ‌بن‌شراحیل کلبی که مرد شریفی بود از وجود پسرش زید با خبر شد، به مکّه و نزد ابوطالب (آمده و گفت: «ای ابوطالب! چندی پیش پسرم اسیر شده و به من خبر رسیده که او الان، بنده برادرزاده‌ی توست. من از او می‌خواهم که یا زید را به من بفروشد یا فدیه‌ی او را بپذیرد و یا اینکه او را آزاد سازد». ابوطالب (این مطلب را با رسول خدا (در میان گذاشت. رسول خدا (فرمود: «زید آزاد است که به هرکجا که بخواهد برود». حارثه برخاست و دست زید را گرفته و به او گفت: «ای پسرکم! به شرافت و نسب خویش ملحق شو». زید گفت: «هرگز از رسول خدا (جدا نمی‌شوم». پدرش به او گفت: «آیا حسب و نسب خود را رها می‌کنی و بنده‌ی قریش باقی می‌مانی»؟ زید پاسخ داد: «تا زمانی‌که زنده‌ام از رسول خدا (جدا نمی‌شوم». پدر زید خشمگین شده و گفت: «ای جماعت قریش! شاهد باشید من از او بیزارم و او پسر من نیست». رسول خدا (فرمود: «شما شاهد و گواه باشید که زید، پسر من است و من از او ارث می‌برم و او نیز وارث من است». مردم زید را ابن‌محمّد (پسر محّمد) صدا می‌زدند و رسول خدا (او را دوست می‌داشت و او را زید الحبّ (زید دوست داشتنی) نامید. چون رسول خدا (به مدینه هجرت نمود، زینب بنت‌جحش را به ازدواج زید درآورد. روزی زید در آمدن به نزد پیامبر (تأخیر کرد و پیامبر (در جستجوی زید به منزل او رفت. زینب در وسط اتاق خود نشسته بود و عطری را با فِهْر خود می‌کوبید و نرم می‌کرد. پیامبر (در را باز کرد و به او که زنی خوش‌سیما و زیبا بود نگاه کرد و فرمود: سُبْحَانَ اللهِ خَالِقِ النُّورِ وَ تَبَارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ سپس رسول خدا (که زینب به‌طور عجیبی در دل او جا پیدا کرده بود، به خانه‌اش بازگشت. وقتی‌که زید به منزل خود آمد، زینب او را از گفته‌ی رسول خدا (باخبر ساخت. زید به زینب گفت: «آیا می‌خواهی تو را طلاق دهم تا رسول خدا (تو را به ازدواج خود درآورد؟ شاید عشق تو در قلب پیامبر (افتاده است». زینب پاسخ داد: «ترسم از این است که تو مرا طلاق دهی و رسول خدا (مرا به ازدواج خود در نیاورد». زید نزد رسول خدا (آمده و عرض کرد: «ای رسول خدا (! پدر و مادرم فدای شما باد! زینب مرا از چنین و چنان باخبر ساخت. آیا می‌خواهید زینب را طلاق دهم تا او را به ازدواج خود درآورید»؟ رسول خدا (به او فرمود: «برو و تقوای الهی پیشه کن و همسرت را نگهدار». سپس خداوند سخن پیامبر را حکایت کرده و فرمود: «همسرت را نگاه دار و از خدا بپرهیز»! [و پیوسته این امر را تکرار می‌کردی] و در دل چیزی را پنهان می‌داشتی که خداوند آن را آشکار می‌کند و از مردم می‌ترسیدی درحالی‌که خداوند سزاوارتر است که از او بترسی! هنگامی‌که زید نیازش را از آن زن به سرآورد [و از او جدا شد]، ما او را به همسری تو درآوردیم تا مشکلی برای مؤمنان در ازدواج با همسران پسر خوانده‌هایشان هنگامی‌که طلاق گیرند نباشد و فرمان خدا انجام‌شدنی است [و سنّت غلط تحریم این زنان باید شکسته شود]. ( احزاب/۳۷ ) پس خداوند، زینب را از فراز عرش، به ازدواج پیامبر (درآورد. منافقان گفتند: «پیامبر (ازدواج با زنان پسرانمان [عروسانمان] را بر ما حرام می‌کند درحالی‌که خود با زن پسرش زید ازدواج می‌کند! این‌گونه بود که خداوند در جواب آنان فرمود: وَ مَا جَعَلَ أَدْعِیَاءکُمْ أَبْنَاءکُمْ ذَلِکُمْ قَوْلُکُم بِأَفْوَاهِکُمْ وَ اللهُ یَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ یَهْدِی السَّبِیلَ. سپس فرمود: ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِندَ اللهِ فَإِن لمْ تَعْلَمُوا آبَاءهُمْ فَإِخْوَانُکُمْ فِی الدِّینِ وَمَوَالِیکُمْ؛ پس بدان‌که زید، پسر محمّد (نیست و اینکه پیامبر (او را فرزند خود خواند تنها به آن علّت بود که پیشتر ذکر نمودیم و در این رابطه مطالب دیگری نیز هست که آن را در جای دیگری یعنی در آیه‌ی محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده و نیست ولی رسول خدا و ختم‌کننده و آخرین پیامبران است و خداوند به همه چیز آگاه است!. ( احزاب/۴۰ ) می‌آوریم. سپس آیه‌ی بعد از این دیگر زنی بر تو حلال نیست. ( احزاب/۵۲ ) نازل شد. یعنی پس از آنکه زنان بر او در سوره‌ی نساء حرام شده بود. آیه‌ی و نمی‌توانی همسرانت را به همسران دیگری مبدّل کنی [بعضی را طلاق دهی و همسر دیگری به‌جای او برگزینی]. ( احزاب/۵۲ ) عطف بر ماجرای همسر پسرش یعنی زید است هرچند جمال آن‌ها مورد توجّه تو واقع شود. ( احزاب/۵۲ ) یعنی بر تو حلال نیست که به همسر مردان دیگر، متعرّض گردی تا اینکه شوهر آن زن، او را طلاق دهد و تو، او را به ازدواج خود درآوری. بنابراین، این کار را پس از این، تکرار نکن.

Imam Sadiq (peace be upon him): [In Bihar al-Anwar it is reported:] The reason for the revelation of this verse is that when the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) married Khadija the daughter of Khuwaylid, he set out on Khadija's behalf for trade to the market of Ukaz, and there he saw that Zayd was being offered for sale. He found him to be a clever and thoughtful youth and bought him. When the Prophet (peace be upon him and his family) attained prophethood, he called Zayd to Islam and Zayd accepted Islam, and people used to call him the slave of Muhammad (peace be upon him and his family). When Haritha ibn Sharahil al-Kalbi, who was a noble man, learned of the whereabouts of his son Zayd, he came to Makkah to Abu Talib (peace be upon him) and said: "O Abu Talib! Some time ago my son was taken captive, and news has reached me that he is now the slave of your nephew. I ask him either to sell Zayd to me, or to accept a ransom for him, or to set him free." Abu Talib (peace be upon him) put this matter before the Messenger of Allah (peace be upon him and his family). The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Zayd is free to go wherever he wishes." Haritha stood up and took Zayd's hand and said to him: "O my little son! Rejoin your honour and lineage." Zayd said: "I shall never part from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)." His father said to him: "Will you abandon your ancestry and lineage and remain a slave of the Quraysh?" Zayd replied: "As long as I am alive I shall not part from the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)." Zayd's father became angry and said: "O company of Quraysh! Bear witness that I disown him and he is not my son." The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "You be witnesses that Zayd is my son — I inherit from him and he inherits from me." People used to call Zayd "Ibn Muhammad" (son of Muhammad) (peace be upon him and his family), and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) loved him and named him Zayd al-Hubb (Zayd the beloved). When the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) migrated to Madina, he gave Zaynab bint Jahsh in marriage to Zayd. One day Zayd was late in coming to the Prophet (peace be upon him and his family), and the Prophet (peace be upon him and his family) went to his house in search of him. Zaynab was sitting in the middle of her room, pounding and grinding perfume with her fihr (stone pestle). The Prophet (peace be upon him and his family) pushed open the door and looked at her — and she was a woman of fine appearance and beauty — and he said: سُبْحَانَ اللهِ خَالِقِ النُّورِ وَ تَبَارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [Glory be to Allah, the Creator of light, and blessed be Allah, the best of creators]. Then the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), in whose heart Zaynab had strangely taken root, returned to his house. When Zayd came to his house, Zaynab informed him of what the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) had said. Zayd said to Zaynab: "Would you like me to divorce you so that the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) may take you in marriage? Perhaps love for you has fallen into the Prophet's heart (peace be upon him and his family)." Zaynab replied: "I fear that you will divorce me and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) will not take me in marriage." Zayd came to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and said: "O Messenger of Allah! May my father and mother be your ransom! Zaynab has informed me of such and such. Would you like me to divorce her so that you may take her in marriage?" The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said to him: "Go, and adopt taqwa (piety) toward Allah, and keep your wife." Then Allah recounted the Prophet's words and said: "Keep your wife and fear Allah" [and you kept repeating this matter], "while you were hiding within yourself what Allah was to disclose, and you feared the people, while Allah has more right that you should fear Him. So when Zayd had ended his desire from her [and separated from her], We gave her to you in marriage" so that there would be no difficulty for the believers concerning marriage with the wives of their adopted sons when they divorce them, "and the command of Allah is a thing to be done" [and the false custom of forbidding these women had to be broken]. (Al-Ahzab/37) Then Allah married Zaynab to the Prophet (peace be upon him and his family) from above His Throne. The hypocrites said: "The Prophet (peace be upon him and his family) forbids us to marry the wives of our sons [our daughters-in-law] while he himself marries the wife of his son Zayd!" Thus Allah answered them and said: وَ مَا جَعَلَ أَدْعِیَاءکُمْ أَبْنَاءکُمْ ذَلِکُمْ قَوْلُکُم بِأَفْوَاهِکُمْ وَ اللهُ یَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ یَهْدِی السَّبِیلَ [nor has He made those whom you assert to be your sons your real sons; these are the words of your mouths; and Allah speaks the truth and He guides to the way]. Then He said: ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِندَ اللهِ فَإِن لمْ تَعْلَمُوا آبَاءهُمْ فَإِخْوَانُکُمْ فِی الدِّینِ وَمَوَالِیکُمْ [Call them by [the names of] their fathers; it is more just in the sight of Allah. But if you do not know their fathers, then they are your brothers in religion and your mawali (freed dependants)]. So know that Zayd is not the son of Muhammad (peace be upon him and his family), and the Prophet (peace be upon him and his family) called him his son only for the reason we mentioned earlier. There are also other matters connected with this which we shall bring in another place, namely in the verse: "Muhammad has never been the father of any of your men, but he is the Messenger of Allah and the Seal of the Prophets, and Allah is All-Knowing of everything." (Al-Ahzab/40) Then the verse after this was revealed: "It is not lawful for you to take women [in marriage] after this." (Al-Ahzab/52) That is, after the women had been forbidden to him in Surah al-Nisa. The verse "nor to change them for other wives [that is, to divorce some of them and choose others in their place]" (Al-Ahzab/52) is connected to the story of the wife of his son, that is Zayd, "even though their beauty may please you" (Al-Ahzab/52), meaning: it is not lawful for you to approach the wife of another man so that her husband may divorce her and you may then marry her. Therefore, do not do this act again after this.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [બિહારુલ અન્વારમાં આવ્યું છે:] આ આયતના નુઝૂલનું કારણ એ છે કે જ્યારે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ખદીજા બિન્તે ખુવયલદ સાથે લગ્ન કર્યા, ત્યારે તેઓ ખદીજા તરફથી વ્યાપાર માટે ઉકાઝના બજારે ગયા અને ત્યાં તેમણે જોયું કે ઝયદને વેચાણ માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે તેને એક હોંશિયાર અને સૂઝબૂઝવાળો ગુલામ મળ્યો અને તેને ખરીદી લીધો. જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) નુબુવ્વત પર પહોંચ્યા, ત્યારે તેમણે ઝયદને ઇસ્લામ તરફ બોલાવ્યો અને ઝયદ ઇસ્લામ લાવ્યો, અને લોકો તેને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો ગુલામ કહીને બોલાવતા હતા. જ્યારે હારિષા બિન શરાહીલ કલ્બી, જે એક શરીફ માણસ હતો, તેને પોતાના પુત્ર ઝયદનો પત્તો મળ્યો, ત્યારે તે મક્કા આવ્યો અને અબૂ તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) પાસે આવ્યો અને કહ્યું: "ઓ અબૂ તાલિબ! થોડા સમય પહેલાં મારો દીકરો કેદી બન્યો હતો અને મને ખબર મળી છે કે તે અત્યારે તમારા ભત્રીજાનો ગુલામ છે. હું તેમને વિનંતી કરું છું કે તેઓ કાં તો ઝયદને મને વેચી દે, અથવા તેની ફિદ્યા સ્વીકારે, અથવા તેને આઝાદ કરી દે." અબૂ તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) એ આ વાત અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સાથે કરી. અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "ઝયદ આઝાદ છે, જ્યાં ઈચ્છે ત્યાં જાય." હારિષા ઊભો થયો અને ઝયદનો હાથ પકડ્યો અને તેને કહ્યું: "ઓ મારા દીકરા! તારી શરાફત અને નસબમાં પાછો ભળી જા." ઝયદે કહ્યું: "હું ક્યારેય અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)થી જુદો નહીં થાઉં." તેના પિતાએ તેને કહ્યું: "શું તું તારો હસબ અને નસબ છોડી દઈશ અને કુરૈશનો ગુલામ બની રહીશ?" ઝયદે જવાબ આપ્યો: "જ્યાં સુધી હું જીવતો છું ત્યાં સુધી અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)થી જુદો નહીં થાઉં." ઝયદનો પિતા ગુસ્સે થયો અને કહ્યું: "ઓ કુરૈશના જમાવડા! સાક્ષી રહો કે હું તેનાથી બિઝાર છું અને તે મારો દીકરો નથી." અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "તમે સાક્ષી અને ગવાહ રહો કે ઝયદ મારો દીકરો છે, હું તેનાથી વારસો પામીશ અને તે પણ મારો વારસ છે." લોકો ઝયદને ઇબ્ને મુહમ્મદ (મુહમ્મદનો દીકરો) (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) કહીને બોલાવતા હતા અને અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તેને ચાહતા હતા અને તેમણે તેને ઝયદુલ હુબ્બ (પ્રિય ઝયદ) નામ આપ્યું. જ્યારે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ મદીના તરફ હિજરત કરી, ત્યારે તેમણે ઝયનબ બિન્તે જહશને ઝયદ સાથે લગ્ન કરાવ્યા. એક દિવસ ઝયદને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવવામાં વિલંબ થયો, અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ઝયદને શોધવા તેના ઘરે ગયા. ઝયનબ પોતાના ઓરડાની વચ્ચે બેઠી હતી અને પોતાના ફિહ્ર (પથ્થરના મુસળ) વડે અત્તર કૂટી અને ઝીણો કરી રહી હતી. પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ દરવાજો ખોલ્યો અને તેની તરફ જોયું, જે ખૂબસૂરત ચહેરાવાળી અને સુંદર સ્ત્રી હતી, અને ફરમાવ્યું: سُبْحَانَ اللهِ خَالِقِ النُّورِ وَ تَبَارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ [પવિત્ર છે અલ્લાહ, નૂરનો સર્જનહાર, અને બરકતવાળો છે અલ્લાહ, સર્જનહારોમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ]. પછી અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ), જેમના દિલમાં ઝયનબ અજીબ રીતે ઘર કરી ગઈ હતી, પોતાના ઘરે પાછા ફર્યા. જ્યારે ઝયદ પોતાના ઘરે આવ્યો, ત્યારે ઝયનબે તેને અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના કથનની જાણ કરી. ઝયદે ઝયનબને કહ્યું: "શું તું ઈચ્છે છે કે હું તને તલાક આપું જેથી અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તને પોતાના લગ્નમાં લે? કદાચ તારો પ્રેમ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના દિલમાં ઉતરી ગયો છે." ઝયનબે જવાબ આપ્યો: "મને એ ડર છે કે તું મને તલાક આપી દઈશ અને અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મને પોતાના લગ્નમાં નહીં લે." ઝયદ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવ્યો અને અરજ કરી: "ઓ અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! મારા માતા-પિતા તમારા પર કુરબાન થાય! ઝયનબે મને આવી અને આવી વાત જણાવી. શું તમે ઈચ્છો છો કે હું ઝયનબને તલાક આપું જેથી તમે તેને પોતાના લગ્નમાં લો?" અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેને ફરમાવ્યું: "જા અને તકવા-એ-ઇલાહી (અલ્લાહનો ડર) અપનાવ અને તારી પત્નીને પકડી રાખ." પછી અલ્લાહે પયગંબરની વાત વર્ણવી અને ફરમાવ્યું: "તારી પત્નીને પકડી રાખ અને અલ્લાહથી ડર"! [અને તમે આ વાત વારંવાર દોહરાવતા હતા] અને દિલમાં એવી વસ્તુ છુપાવી રાખતા હતા જેને અલ્લાહ જાહેર કરનાર છે, અને લોકોથી ડરતા હતા જ્યારે કે અલ્લાહ વધુ હકદાર છે કે તમે તેનાથી ડરો! જ્યારે ઝયદે તે સ્ત્રીથી પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરી લીધી [અને તેનાથી જુદો થઈ ગયો], ત્યારે અમે તેને તમારી પત્ની બનાવી દીધી જેથી મોમિનો માટે પોતાના મુંહબોલા (દત્તક) દીકરાઓની પત્નીઓ સાથે લગ્ન કરવામાં — જ્યારે તે તલાક લે — કોઈ મુશ્કેલી ન રહે, અને અલ્લાહનો હુકમ પૂરો થનારો છે [અને આ સ્ત્રીઓને હરામ ઠરાવવાની ખોટી પરંપરા તોડવી જ જોઈએ]. (અહઝાબ/૩૭) એ રીતે અલ્લાહે ઝયનબને પોતાના અર્શ ઉપરથી પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના લગ્નમાં આપી. મુનાફિકોએ કહ્યું: "પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અમારા દીકરાઓની પત્નીઓ [અમારી વહુઓ] સાથે લગ્ન કરવાનું અમારા પર હરામ કરે છે જ્યારે કે તેઓ પોતે પોતાના દીકરા ઝયદની પત્ની સાથે લગ્ન કરે છે!" આ રીતે અલ્લાહે તેમના જવાબમાં ફરમાવ્યું: وَ مَا جَعَلَ أَدْعِیَاءکُمْ أَبْنَاءکُمْ ذَلِکُمْ قَوْلُکُم بِأَفْوَاهِکُمْ وَ اللهُ یَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ یَهْدِی السَّبِیلَ [અને અલ્લાહે તમારા મુંહબોલા દીકરાઓને તમારા સાચા દીકરાઓ બનાવ્યા નથી; આ તમારા મુખની વાત છે, અને અલ્લાહ સત્ય કહે છે અને તે જ સીધો રસ્તો બતાવે છે]. પછી ફરમાવ્યું: ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِندَ اللهِ فَإِن لمْ تَعْلَمُوا آبَاءهُمْ فَإِخْوَانُکُمْ فِی الدِّینِ وَمَوَالِیکُمْ [તેમને તેમના પિતાઓના નામથી બોલાવો, આ અલ્લાહની નજરમાં વધુ ઇન્સાફ છે; અને જો તમે તેમના પિતાઓને ન જાણો, તો તેઓ દીનમાં તમારા ભાઈઓ છે અને તમારા મવાલી (સ્વતંત્ર કરાયેલા સાથીઓ) છે]; તો જાણો કે ઝયદ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો દીકરો નથી, અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેને પોતાનો ફરઝંદ કહ્યો તે માત્ર એ કારણથી હતું જે અમે પહેલાં ઉલ્લેખ કર્યો, અને આ સંબંધમાં બીજી પણ બાબતો છે જેને અમે બીજી જગ્યાએ લાવીશું, એટલે કે આ આયતમાં: મુહમ્મદ તમારા પુરુષોમાંથી કોઈના પિતા ન હતા અને નથી, પરંતુ અલ્લાહના રસૂલ છે અને પયગંબરોની પરંપરાનો અંત કરનાર અને છેલ્લા પયગંબર છે, અને અલ્લાહ દરેક વસ્તુને જાણનાર છે! (અહઝાબ/૪૦). પછી આ પછીની આયત નાઝિલ થઈ: આ પછી બીજી કોઈ સ્ત્રી તમારા માટે હલાલ નથી. (અહઝાબ/૫૨) એટલે કે એ પછી કે સૂરએ નિસામાં સ્ત્રીઓ તેમના પર હરામ કરવામાં આવી હતી. અને આયત: અને તમે તમારી પત્નીઓને બીજી પત્નીઓથી બદલી શકતા નથી [કેટલીકને તલાક આપીને તેની જગ્યાએ બીજી પત્ની પસંદ કરી શકતા નથી]. (અહઝાબ/૫૨) આ પોતાના દીકરાની એટલે કે ઝયદની પત્નીની ઘટના પર અતફ (સંલગ્ન) છે, ભલે તેમની ખૂબસૂરતી તમને પસંદ પડે. (અહઝાબ/૫૨) એટલે કે તમારા માટે હલાલ નથી કે તમે બીજા પુરુષોની પત્નીઓ તરફ ધ્યાન કરો જ્યાં સુધી તે સ્ત્રીનો પતિ તેને તલાક આપે અને તમે તેને પોતાના લગ્નમાં લો. તેથી આ કામ આ પછી ફરીથી ન કરો.

#10 و [نیز] پسرخوانده‌های شما را پسر [واقعی] شما قرار نداده است؛ این سخن شماست که با دهان خود می‌گویید [سخنی که واقعیت ندارد… Nor has He made your adopted sons your [real] sons અને તેણે તમારા દત્તક પુત્રોને તમારા [સાચા] પુત્રો બનાવ્યા નથી; આ તો તમારા મોંઢાની વાત છે [જેમાં કોઈ હકીકત નથી]

أمیرالمؤمنین ( فی تفسیر الإمام (: لَقَدْ مَرَّ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (عَلَی قَوْمٍ مِنْ أَخْلَاطِ الْمُسْلِمِینَ لَیْسَ فِیهِمْ مُهَاجِرِیٌّ وَ لَا أَنْصَارِیٌّ ... فقال (لَقَدْ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ (جَیْشاً ذَاتَ یَوْمٍ إِلَی قَوْمٍ مِنْ أَشِدَّاءِ الْکُفَّارِ فَأَبْطَأَ عَلَیْهِمْ خَبَرُهُمْ وَ تَعَلَّقَ قَلْبُهُ بِهِمْ وَ قَالَ لَیْتَ لَنَا مَنْ یَتَعَرَّفُ أَخْبَارَهُمْ وَ یَأْتِینَا بِأَنْبَائِهِمْ بَیْنَا هُوَ قَائِلُ هَذَا إِذْ جَاءَهُ الْبَشِیرُ بِأَنَّهُمْ قَدْ ظَفِرُوا بِأَعْدَائِهِمْ وَ اسْتَوْلَوْا وَ صَیَّرُوا بَیْنَ قَتِیلٍ وَ جَرِیحٍ وَ أَسِیرٍ وَ انْتَهَبُوا أَمْوَالَهُمْ وَ سَبَوْا ذَرَارِیَّهُمْ وَ عِیَالَهُمْ فَلَمَّا قَرُبَ الْقَوْمُ مِنَ الْمَدِینَهًِْ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ (بِأَصْحَابِهِ یَتَلَقَّاهُمْ فَلَمَّا لَقِیَهُمْ وَ رَئِیسُهُمْ زَیْدُ‌بْنُ‌حَارِثَهًَْ وَ کَانَ قَدْ أَمَّرَهُ عَلَیْهِمْ فَلَمَّا رَأَی زَیْدٌ رَسُولَ اللَّهِ (نَزَلَ عَنْ نَاقَتِهِ وَ جَاءَ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (وَ قَبَّلَ رِجْلَهُ ثُمَّ قَبَّلَ یَدَهُ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ (وَ قَبَّلَ رَأْسَهُ ثُمَّ نَزَلَ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (عَبْدُ اللَّهِ‌بْنُ‌رَوَاحَهًَْ فَقَبَّلَ رِجْلَهُ وَ یَدَهُ وَ ضَمَّهُ رَسُولُ اللَّهِ (إِلَیْهِ ثُمَّ نَزَلَ إِلَیْهِ قَیْسُ‌بْنُ‌عَاصِمٍ الْمِنْقَرِیُّ فَقَبَّلَ یَدَهُ وَ رِجْلَهُ وَ ضَمَّهُ رَسُولُ اللَّهِ (إِلَیْهِ ثُمَّ نَزَلَ إِلَیْهِ سَائِرُ الْجَیْشِ وَ وَقَفُوا یُصَلُّونَ عَلَیْهِ وَ رَدَّ عَلَیْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ (خَیْراً ثُمَّ قَالَ لَهُمْ حَدِّثُونِی خَبَرَکُمْ وَ حَالَکُمْ مَعَ أَعْدَائِکُم ... قالوا زَحَفْنَا إِلَیْهِمْ فَدَخَلْنَا بَلَدَهُمْ وَ أَغْلَقُوا دُونَنَا بَابَهُ فَقَعَدْنَا نُنَازِلُهُمْ فَلَمَّا جَنَّ عَلَیْنَا اللَّیْلُ وَ صِرْنَا إِلَی نِصْفِهِ فَتَحُوا بَابَ بَلَدِهِمْ وَ نَحْنُ غَارُّونَ نَائِمُونَ مَا کَانَ فِینَا مُنْتَبِهٌ إِلَّا أَرْبَعَهًُْ نَفَرٍ زَیْدُ‌بْنُ‌حَارِثَهًَْ فِی جَانِبٍ مِنْ جَوَانِبِ عَسْکَرِنَا یُصَلِّی وَ یَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَ عَبْدُ اللَّهِ‌بْنُ‌رَوَاحَهًَْ فِی جَانِبٍ آخَرَ یُصَلِّی وَ یَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَ قَتَادَهًُْ‌بْنُ‌النُّعْمَانِ فِی جَانِبٍ آخَرَ یُصَلِّی وَ یَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَ قَیْسُ‌بْنُ‌عَاصِمٍ فِی جَانِبٍ آخَرَ یُصَلِّی وَ یَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَخَرَجُوا فِی اللَّیْلَهًِْ الظَّلْمَاءِ الدَّامِسَهًِْ وَ رَشَقُونَا بِنِبَالِهِمْ وَ کَانَ ذَلِکَ بَلَدَهُمْ وَ هُمْ بِطُرُقِهِ وَ مَوَاضِعِهِ عَالِمُونَ وَ نَحْنُ بِهَا جَاهِلُونَ فَقُلْنَا فِیمَا بَیْنَنَا دُهِینَا وَ أُوتِینَا هَذَا لَیْلٌ مُظْلِمٌ لَا یُمْکِنُنَا أَنْ نَتَّقِیَ النِّبَالَ لِأَنَّا لَا نُبْصِرُهَا فَبَیْنَا نَحْنُ کَذَلِکَ إِذْ رَأَیْنَا ضَوْءاً خَارِجاً مِنْ فِی قَیْسِ‌بْنِ‌عَاصِمٍ الْمِنْقَرِیِّ کَالنَّارِ الْمُشْتَعِلَهًِْ وَ ضَوْءاً خَارِجاً مِنْ فِی قَتَادَهًَْ‌بْنِ‌النُّعْمَانِ کَضَوْءِ الزُّهْرَهًِْ وَ الْمُشْتَرِی وَ ضَوْءاً خَارِجاً مِنْ فِی عَبْدِاللَّهِ‌بْنِ‌رَوَاحَهًَْ کَشُعَاعِ الْقَمَرِ فِی اللَّیْلَهًِْ الْمُظْلِمَهًِْ وَ نُوراً سَاطِعاً مِنْ فِی زَیْدِ‌بْنِ‌حَارِثَهًَْ أَضْوَأَ مِنَ الشَّمْسِ الطَّالِعَهًِْ ... قال (أَمَّا زَیْدُ‌بْنُ‌حَارِثَهًَْ الَّذِی کَانَ یَخْرُجُ مِنْ فِیهِ نُورٌ أَضْوَأُ مِنَ الشَّمْسِ الطَّالِعَهًِْ وَ هُوَ سَیِّدُ الْقَوْمِ وَ أَفْضَلُهُمْ فَلَقَدْ عَلِمَ اللَّهُ مَا یَکُونُ مِنْهُ فَاخْتَارَهُ وَ فَضَّلَهُ عَلَی عِلْمِهِ بِمَا یَکُونُ مِنْهُ إِنَّهُ فِی الْیَوْمِ الَّذِی وَلِیَ هَذِهِ اللَّیْلَهًَْ الَّتِی کَانَ فِیهَا ظَفَرُ الْمُؤْمِنِینَ بِالشَّمْسِ الطَّالِعَهًِْ مِنْ فِیهِ جَاءَهُ رَجُلٌ مِنْ مُنَافِقِی عَسْکَرِهِمْ یُرِیدُ التَّضْرِیبَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (وَ إِفْسَادَ مَا بَیْنَهُمَا فَقَالَ لَهُ بَخْ بَخْ لَکَ لَا نَظِیرَ لَکَ فِی أَهْلِ بَیْتِ رَسُولِ اللَّهِ (وَ صَحَابَتِهِ هَذَا بَلَاؤُکَ وَ هَذَا الَّذِی شَاهَدْنَاهُ نُورُکَ فَقَالَ لَهُ زَیْدٌ یَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ وَ لَا تُفْرِطْ فِی الْمَقَالِ وَ لَا تَرْفَعْنِی فَوْقَ قَدْرِی فَإِنَّکَ لِلَّهِ بِذَلِکَ مُخَالِفٌ وَ بِهِ کَافِرٌ وَ إِنِّی إِنْ تَلَقَّیْتُ مَقَالَتَکَ هَذِهِ بِالْقَبُولِ لَکُنْتُ کَذَلِکَ یَا عَبْدَ اللَّهِ أَ‌لَا أُحَدِّثُکَ بِمَا کَانَ فِی أَوَائِلِ الْإِسْلَامِ وَ مَا بَعْدَهُ حَتَّی دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ (الْمَدِینَهًَْ وَ زَوَّجَهُ فَاطِمَهًَْ (وَ وُلِدَ لَهُ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (قَالَ بَلَی قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (کَانَ لِی شَدِیدَ الْمَحَبَّهًِْ حَتَّی تَبَنَّانِی لِذَلِکَ فَکُنْتُ أُدْعَی زَیْدَ‌بْنَ‌مُحَمَّدٍ إِلَی أَنْ وُلِدَ لِعَلِیٍّ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (فَکَرِهْتُ ذَلِکَ لِأَجْلِهِمَا وَ قُلْتُ لِمَنْ کَانَ یَدْعُونِی أُحِبُّ أَنْ تَدْعُوَنِی زَیْداً مَوْلَی رَسُولِ اللَّهِ (فَإِنِّی أَکْرَهُ أَنْ أُضَاهِیَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ (فَلَمْ یَزَلْ ذَلِکَ حَتَّی صَدَّقَ اللَّهُ ظَنِّی وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ (ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ یَعْنِی قَلْباً یُحِبُّ مُحَمَّداً (وَ آلَهُ یُعَظِّمُهُمْ وَ قَلْباً یُعَظِّمُ بِهِ غَیْرَهُمْ کَتَعْظِیمِهِمْ أَوْ قَلْباً یُحِبُّ بِهِ أَعْدَاءَهُمْ بَلْ مَنْ أَحَبَّ أَعْدَاءَهُمْ فَهُوَ یُبْغِضُهُمْ وَ لَا یُحِبُّهُمْ وَ مَنْ سَوَّی بِهِمْ مَوَالِیَهُمْ فَهُوَ یُبْغِضُهُمْ وَ لَا یُحِبُّهُمْ ثُمَّ قَالَ وَ ما جَعَلَ أَزْواجَکُمُ اللَّائِی تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِکُمْ وَ ما جَعَلَ أَدْعِیاءَکُمْ أَبْناءَکُمْ إِلَی وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فِی کِتابِ اللهِ یَعْنِی الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (أَوْلَی بِبُنُوَّهًِْ رَسُولِ اللَّهِ (فِی کِتَابِ اللَّهِ وَ فَرْضِهِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُهاجِرِینَ إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلی أَوْلِیائِکُمْ مَعْرُوفاً إِحْسَاناً وَ إِکْرَاماً لَا یَبْلُغُ ذَلِکَ مَحَلَّ الْأَوْلَادِ کانَ ذلِکَ فِی الْکِتابِ مَسْطُوراً فَتَرَکُوا ذَلِکَ وَ جَعَلُوا یَقُولُونَ زَیْدٌ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ (قَالَ فَمَا زَالَتِ النَّاسُ یَقُولُونَ لِی هَذَا وَ أَکْرَهُهُ حَتَّی أَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ (الْمُوَاخَاهًَْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (ثُمَّ قَالَ زَیْدٌ یَا عَبْدَ اللَّهِ إِنَّ زَیْداً مَوْلَی عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (کَمَا هُوَ مَوْلَی رَسُولِ اللَّهِ (فَلَا تَجْعَلْهُ نَظِیرَهُ فَلَا تَرْفَعْهُ فَوْقَ قَدْرِهِ فَتَکُونَ کَالنَّصَارَی لَمَّا رَفَعُوا عِیسَی (فَوْقَ قَدْرِهِ فَکَفَرُوا بِاللَّهِ الْعَظِیمِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (فَلِذَلِکَ فَضَّلَ اللَّهُ زَیْداً بِمَا رَأَیْتُمْ وَ شَرَّفَهُ بِمَا شَاهَدْتُمْ وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ نَبِیّاً (إِنَّ الَّذِی أَعَدَّهُ اللَّهُ لِزَیْدٍ فِی الْآخِرَهًِْ لَیَصْغُرُ فِی جَنْبِهِ مَا شَهِدْتُمْ فِی الدُّنْیَا مِنْ نُورِهِ إِنَّهُ لَیَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ وَ نُورُهُ یَسِیرُ أَمَامَهُ وَ خَلْفَهُ وَ یَمِینَهُ وَ یَسَارَهُ وَ فَوْقَهُ وَ تَحْتَهُ مِنْ کُلِّ جَانِبٍ مَسِیرَهًَْ أَلْفِ سَنَهًْ.

امام علی ( در تفسیر امام عسکری (آمده است: امیرالمؤمنین (بر گروهی از مسلمانان عبور کرد که در بین آن‌ها از مهاجرین و انصار کسی نبود. آن حضرت (فرمود: «روزی رسول خدا (لشکری را به‌سوی قومی از کفّار فرستادند و تا مدّتی طولانی از آن‌ها خبری نشد و پیامبر فکرش دراین‌زمینه مشغول شد و فرمود: «ای کاش کسی پیدا می‌شد تا خبری از آیین لشکریان برایم بیاورد». درهمین حال که پیامبر (سرگرم صحبت بود بشارت‌دهنده‌ای وارد شد و خبر پیروزی لشکر اسلام را اعلام نمود و اینکه عدّه‌ای از دشمنان را به قتل رسانده و یا مجروح و اسیر نموده‌اند و اموالشان را غارت فرزندان و زنانشان را به اسارت در آورده‌اند. چون لشکر اسلام به نزدیک مدینه رسید پیامبر (به‌سوی آن‌ها شتافت و چون‌که فرمانده‌ی ایشان را که زیدبن‌حارثه بود ملاقات نمود و چون زید پیامبر (را دید به‌سمت آن حضرت آمده و دست و پای رسول خدا (را بوسید و پیامبر (نیز سر زید را بوسه زد. سپس عبدالله‌بن‌رواحه به محضر رسول خدا (رسید و دست و پای پیامبر (را بوسید و رسول خدا (او را به سینه چسباند و قیس‌بن‌عاصم منقری نیز خدامت رسید و دست و پای حضرت را بوسید و پیامبر (او را به سینه چسباند و بقیّه‌ی لشکر پیاده شده و به پیامبر (درود و صلوات فرستادند و ایشان برای لشکریان دعای خیر نمودند. سپس فرمود: «از رویارویی خود با دشمنانتان برایم بگویید». گفتند: «که ما به‌سمت آن‌ها حمله نمودیم، وارد شهر شدیم امّا آن‌ها درهای خانه‌ها را بر روی ما بستند و ما تا نیمه‌ی شب صبر کردیم تا اینکه در نیمه‌ی شب درها باز شد و درحالی‌که همگان خواب بودند ما همه‌ی خانه‌ها را غارت نموده و از لشکر ما فقط چهار نفر در این امر شرکت نداشتند زیدبن‌حارثه که در جانبی از لشکر مشغول نماز و قرائت قرآن بود و عبدالله‌بن‌رواحه نیز در گوشه‌ای دیگر قرآن تلاوت نموده و نماز می‌خواند و قتاده‌بن‌نعمان و قیس‌بن‌عاصم در گوشه‌ای دیگر مشغول عبادت بودند دشمن در آن شب تاریک و ظلمانی بر ما حمله نمود و به‌سمت ما تیراندازی نمودند و چون در شهرشان از خویش دفاع می‌کردند و به راه‌ها و مواضع آن آشنا بودند درحالی‌که ما آن‌ها را نمی‌شناختیم لذا گفتیم ما که متحیّر مانده‌ایم و در این شب تاریک قدرت دفع تیرها را نداریم دراین اثناء نوری را مشاهده کردیم که از دهان قیس‌بن‌عاصم منقری خارج می‌شد که همچون آتش شعله‌ور بود و نیز نوری همانند روشنی زهره و مشتری از دهان قتاده‌بن‌نعمان خارج می‌گردید و نیز نوری از دهان عبدالله‌بن‌رواحه و زیدبن‌حارثه چون تلألؤ ماه در شب ظلمانی و شعاع خورشید خارج می‌شد». رسول خدا (فرمود: «امّا نوری که از دهان زیدبن‌حارثه خارج شد و از شعاع خورشید نورانی‌تر بود درحالی‌که زید بزرگوارترین قوم و با فضیلت‌ترین لشکریان بود و خداوند بر حالات این بنده آگاه است لذا وی را برگزیده و او را برای علم خویش انتخاب نمود. و در همان روزی که مقارن شب مبارزه بود و مسلمانان بر دشمن غلبه نمودند فردی از لشکر مردی از منافقان خدمت زید آمد و قصدش برهم‌زدن رابطه‌ی زید و علیّ‌بن‌ابیطالب (بود، لذا به زید گفت: «بر تو مبارک باشد که هیچ نظیری در بین اهل بیت و اصحاب برای تو نیست و این مرتبه و نوری که از تو ساطع شد و ما آن را مشاهده کردیم امتحانی برای توست». زید به آن مرد گفت: «ای عبدالله تقوا را رعایت کن و در گفته‌ات افراط ننما و مرتبه‌ی مرا از آنچه هست بالاتر مپندار که خودت مخالف و منکر این مرتبه هستی و اگر من گفته‌های تو را بپذیرم همانند تو خواهم بود. ای عبدالله تو را به امری که در اوایل اسلام و بعد از آن تا هنگام ورود پیامبر (به مدینه و تزویج فاطمه (به علی (و تولّد حسن و حسین (آگاه نکنم»؟. آن مرد گفت: «چرا مرا بر آن آگاه نما». زید گفت: «رسول خدا (مرا بسیار دوست داشت تا جایی که مرا به فرزند خواندگی پذیرفت و مرا زیدبن‌محمّد می‌خواندند تا اینکه حسن و حسین (فرزندان علی (متولّد شدند و من به خاطر وجود آن‌ها دوست نداشتم مرا نیز فرزند پیامبر (بخوانند و گفتم: «مرا زید دوستدار پیامبر (صدا بزنید و برایم زیبا نیست که دراین‌مورد هم‌ردیف و شبیه حسن و حسین (قرار داده شوم. و این امر ادامه داشت تا اینکه خداوند اعتقاد مرا تأیید نمود و آیه‌ی شریفه ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ را بر پیامبر (نازل فرمود یعنی خداوند برای هرکس دو قلب قرار نداده که با یک قلب حضرت محمّد و آلش (را دوست بدارد و احترامشان نماید و با یک قلب دیگر غیر آن‌ها را به‌اندازه‌ی ایشان احترام نماید و یا با قلب دیگر دشمنان را نیز دوست داشته باشد لذا هرکه دشمنان آن‌ها را دوست داشته باشد با اهل بیت دشمنی می‌نماید و هرکس آن‌ها را در یک رتبه بداند پس نسبت به اهل بیت بغض نموده و به آن‌ها محبّت نخواهد داشت. سپس فرمود: ما جَعَلَ أَزْواجَکُمُ اللَّائِی تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِکُمْ وَ ما جَعَلَ أَدْعِیاءَکُمْ أَبْناءَکُمْ ... وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فِی کِتابِ اللهِ که مراد حسن و حسین (هستند که در کتاب خدا به فرزند بودن برای رسول خدا (سزاوارترند و بر مهاجرین و مؤمنان واجب است که با اولیاء خویش به نیکی و احسان و بزرگواری برخورد نمایند به‌گونه‌ای که محبّت ایشان به فرزندانشان نیز به این حد نرسد و این امر از اموری است که در قرآن ذکرر شده ولی ایشان این مهم را ترک نموده به حدّی که می‌گفتند: «زید فرزند رسول خدا (است». این امر همچنان ادامه داشت و مرا فرزند رسول خدا (خطاب می‌کردند و من از این امر ناخرسند بودم تا اینکه پیامبر (امر برادری بین خود و علیّ‌بن‌ابیطالب (را دوباره مطرح نمود». سپس زید گفت: «ای عبدالله همانا زید دوستدار علی (است همانگونه که دوستدار پیامبر (است پس او را همانند این بزرگوار قرار مده و زید را بیشتر از مرتبه‌اش بالا ندان درغیراینصورت همچون مسیحیان خواهیم بود که مقام عیسی (را بیش از حد بالا بردند و به خداوند عظیم کافر شدند». رسول خدا (فرمود: «به خاطر این سخنان زید بود که که خداوند به زید آنچه مشاهده کردید فضیلت و شرافت داد و قسم به خداوندی که مرا به پیامبری برگزید آن نوری که شما مشاهده نمودید در برابر آنچه خداوند در آخرت برای زید مهیّا نموده است بسیار ناچیز است. و زید در روز قیامت درحالی حاضر می‌شود که نورش در مقابل و پشت و درچپ و راست و بالا و پایین و از هرجهت تا مسیر هزار سال حرکت می‌کند».

Imam Ali (peace be upon him) — in Tafsir of Imam al-Askari (peace be upon him) it is reported: Amir al-Mu'minin (peace be upon him) passed by a group of Muslims among whom there was no one from the Muhajirin or the Ansar. He (peace be upon him) said: "One day the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) sent an army toward a people of the disbelievers, and for a long while no news of them arrived. The Prophet's mind became preoccupied with this matter and he said: 'If only someone would come and bring me news of the army.' While the Prophet (peace be upon him and his family) was speaking about this, a bearer of good news arrived and announced the victory of the army of Islam — that they had killed a number of the enemy, wounded and captured others, plundered their wealth, and taken their children and women captive. When the army of Islam drew near to Medina, the Prophet (peace be upon him and his family) hastened out toward them. When he met their commander, who was Zayd ibn Haritha, and Zayd saw the Prophet (peace be upon him and his family), he came toward him and kissed the hand and foot of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), and the Prophet (peace be upon him and his family) kissed Zayd's head. Then Abdullah ibn Rawaha came into the presence of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) and kissed the hand and foot of the Prophet (peace be upon him and his family), and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) pressed him to his chest. Qays ibn Asim al-Minqari also came into his presence and kissed the hand and foot of the Prophet, and the Prophet (peace be upon him and his family) pressed him to his chest. The rest of the army dismounted and sent salutations and blessings upon the Prophet (peace be upon him and his family), and he prayed for their good. Then he said: 'Tell me about your encounter with your enemies.' They said: 'We advanced upon them and entered the city, but they shut the doors of their houses against us. We waited until midnight, and at midnight the doors opened. While everyone was asleep, we plundered all the houses. Only four persons from our army did not take part in this — Zayd ibn Haritha, who was on one side of the camp busy with prayer and reciting the Quran; Abdullah ibn Rawaha, who in another corner was reciting the Quran and praying; and Qatada ibn al-Nu'man and Qays ibn Asim, who in another corner were engaged in worship. In that dark, gloomy night the enemy attacked us and shot arrows at us, and since they were defending themselves in their own city and knew its roads and positions while we did not know them, we said: We are bewildered, and in this dark night we have no power to ward off the arrows. In the midst of this we saw a light coming out from the mouth of Qays ibn Asim al-Minqari like a blazing fire, and a light coming out from the mouth of Qatada ibn al-Nu'man like the brightness of Venus and Jupiter, and a light coming out from the mouths of Abdullah ibn Rawaha and Zayd ibn Haritha like the shining of the moon on a dark night and the rays of the sun.'" The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "As for the light that came out from the mouth of Zayd ibn Haritha, which was more luminous than the rays of the sun — Zayd was the most honoured of the group and the most virtuous of the army, and Allah is aware of the states of this servant, so He chose him and selected him by His knowledge. And on that very day which coincided with the night of battle, when the Muslims overcame the enemy, one of the hypocrites from the army came to Zayd, intending to spoil the relationship between Zayd and Ali ibn Abi Talib (peace be upon him). He said to Zayd: 'Blessed are you! You have no equal among the Ahl al-Bayt and the companions, and this rank and light that shone from you and which we witnessed is a trial for you.' Zayd said to that man: 'O Abdullah, observe taqwa (Allah-consciousness) and do not go to excess in your speech, and do not raise my rank above what it is, for you yourself are opposing and denying this rank, and if I accept your words I shall be like you. O Abdullah, shall I not inform you of a matter that occurred at the beginning of Islam and afterwards, until the time when the Prophet (peace be upon him and his family) entered Medina and gave Fatima (peace be upon her) in marriage to Ali (peace be upon him), and Hasan and Husayn (peace be upon them) were born?' The man said: 'Yes, inform me of it.' Zayd said: 'The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) loved me greatly, to the extent that he adopted me as a son, and I was called Zayd ibn Muhammad, until Hasan and Husayn (peace be upon them), the sons of Ali (peace be upon him), were born. Because of them I did not like that I too should be called the son of the Prophet (peace be upon him and his family), and I said: Call me Zayd, the devotee of the Prophet (peace be upon him and his family), for it is not becoming for me to be placed on a par with and made like Hasan and Husayn (peace be upon them) in this matter. This continued until Allah confirmed my belief and revealed to the Prophet (peace be upon him and his family) the noble verse ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [Allah has not made for any man two hearts within him] — meaning, Allah has not placed two hearts in anyone, that with one heart he should love Muhammad and his family (peace be upon them) and honour them, and with another heart honour others to the same degree as them, or with another heart love their enemies. So whoever loves their enemies is in fact showing enmity to the Ahl al-Bayt, and whoever places others on the same rank as them holds a grudge against the Ahl al-Bayt and will not have love for them. Then He said: ما جَعَلَ أَزْواجَکُمُ اللَّائِی تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِکُمْ وَ ما جَعَلَ أَدْعِیاءَکُمْ أَبْناءَکُمْ ... وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فِی کِتابِ اللهِ [nor has He made your wives whose backs you liken to the backs of your mothers as your mothers, nor has He made those whom you assert to be your sons your real sons ... and the possessors of relationship are more entitled to inheritance from one another in the Book of Allah] — meaning Hasan and Husayn (peace be upon them), who in the Book of Allah are more deserving of being called sons of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), and it is obligatory upon the Muhajirin and the believers to treat their friends with goodness, kindness and honour, but in such a way that even their love for them does not reach the level of their love for their own children. This is among the matters mentioned in the Quran, but they abandoned it to the extent that they were saying: "Zayd is the son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)." This continued and they were addressing me as the son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), and I was displeased with this, until the Prophet (peace be upon him and his family) once again established the bond of brotherhood between himself and Ali ibn Abi Talib (peace be upon him).' Then Zayd said: 'O Abdullah, indeed Zayd is a devotee of Ali (peace be upon him) just as he is a devotee of the Prophet (peace be upon him and his family), so do not place him on the same level as this great man, and do not raise Zayd above his rank; otherwise we shall be like the Christians who raised the station of Isa (peace be upon him) beyond its bounds and thereby disbelieved in the Mighty Allah.'" The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "It was because of these words of Zayd that Allah granted him the virtue and honour which you have witnessed. By the One who chose me for prophethood, that light which you have seen is very small compared with what Allah has prepared for Zayd in the Hereafter. On the Day of Resurrection Zayd will come forth in such a state that his light will travel before him, behind him, on his left and right, above and below, and from every direction, a distance of a thousand years' journey."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) — ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)ની તફસીરમાં આવ્યું છે: અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) મુસલમાનોના એક જૂથ પાસેથી પસાર થયા જેમાં મુહાજિરીન અને અન્સાર માંથી કોઈ ન હતું. તે હઝરત (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "એક દિવસ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ કાફિરોના એક કૌમ તરફ એક લશ્કર મોકલ્યું અને લાંબા સમય સુધી તેમની કોઈ ખબર ન આવી. પયગંબરનું મન આ બાબતમાં વ્યસ્ત થઈ ગયું અને ફરમાવ્યું: 'કાશ કોઈ મળી જાય જે લશ્કરની ખબર મારા માટે લાવે.' આ જ સ્થિતિમાં જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) વાત કરી રહ્યા હતા ત્યારે એક ખુશખબર આપનાર આવ્યો અને ઇસ્લામી લશ્કરની જીતની ખબર આપી અને એ કે તેમણે દુશ્મનોમાંથી કેટલાકને કત્લ કર્યા છે અથવા ઘાયલ અને કેદ કર્યા છે અને તેમના માલ લૂંટી લીધા છે અને તેમના બાળકો અને સ્ત્રીઓને કેદ કરી લીધા છે. જ્યારે ઇસ્લામી લશ્કર મદીનાની નજીક પહોંચ્યું ત્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તેમની તરફ ઝડપથી ગયા અને જ્યારે તેમના સેનાપતિ ઝૈદ બિન હારેસાને મળ્યા, અને જ્યારે ઝૈદે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને જોયા તો તે હઝરત તરફ આવ્યા અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના હાથ અને પગ ચૂમ્યા અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પણ ઝૈદનું માથું ચૂમ્યું. પછી અબ્દુલ્લાહ બિન રવાહા રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની હાજરીમાં પહોંચ્યા અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના હાથ અને પગ ચૂમ્યા અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ તેમને છાતી સાથે લગાવી લીધા. અને કૈસ બિન આસિમ મિન્કરી પણ સેવામાં હાજર થયા અને હઝરતના હાથ અને પગ ચૂમ્યા અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ તેમને પણ છાતી સાથે લગાવ્યા, અને લશ્કરના બાકીના લોકો ઉતરી પડ્યા અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર દરૂદ અને સલવાત મોકલ્યાં અને તેમણે લશ્કર માટે ખૈરની દુઆ કરી. પછી ફરમાવ્યું: 'તમારા દુશ્મનો સાથેના તમારા સામનાની બાબતે મને કહો.' તેમણે કહ્યું: 'અમે તેમના તરફ હુમલો કર્યો, શહેરમાં દાખલ થયા પણ તેમણે ઘરોના દરવાજા અમારા ઉપર બંધ કરી દીધા અને અમે અડધી રાત સુધી રાહ જોઈ, અડધી રાતે દરવાજા ખૂલી ગયા અને જ્યારે બધા સૂતા હતા ત્યારે અમે બધા ઘરો લૂંટી લીધા, અને અમારા લશ્કરમાંથી માત્ર ચાર માણસો આ કામમાં સામેલ ન હતા — ઝૈદ બિન હારેસા, જે લશ્કરના એક ખૂણામાં નમાઝ અને કુરઆનની તિલાવતમાં મશ્ગૂલ હતા; અને અબ્દુલ્લાહ બિન રવાહા, જે બીજા એક ખૂણામાં કુરઆન પઢી અને નમાઝ પઢી રહ્યા હતા; અને કતાદા બિન નોઅમાન અને કૈસ બિન આસિમ બીજા એક ખૂણામાં ઇબાદતમાં મશ્ગૂલ હતા. તે અંધારી અને તારીક રાતમાં દુશ્મને અમારા પર હુમલો કર્યો અને અમારા તરફ તીરો ફેંક્યાં અને કારણ કે તેઓ પોતાના શહેરમાં પોતાનો બચાવ કરતા હતા અને તેના રસ્તાઓ અને જગ્યાઓથી પરિચિત હતા જ્યારે અમે તેમને ઓળખતા ન હતા, તેથી અમે કહ્યું: અમે તો બેચેન થઈ ગયા છીએ અને આ અંધારી રાતમાં તીરોને દૂર કરવાની અમારી પાસે તાકાત નથી. આ દરમિયાન અમે એક નૂર જોયું જે કૈસ બિન આસિમ મિન્કરીના મોંમાંથી નીકળી રહ્યું હતું જે સળગતી આગની જેમ હતું અને એક નૂર જે ઝોહરા અને મુશ્તરીની રોશની જેવું કતાદા બિન નોઅમાનના મોંમાંથી નીકળી રહ્યું હતું, અને એક નૂર અબ્દુલ્લાહ બિન રવાહા અને ઝૈદ બિન હારેસાના મોંમાંથી અંધારી રાતમાં ચંદ્રની ચમક અને સૂરજની કિરણો જેવું નીકળી રહ્યું હતું.'" રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "પરંતુ જે નૂર ઝૈદ બિન હારેસાના મોંમાંથી નીકળ્યું અને સૂરજની કિરણોથી વધુ પ્રકાશમાન હતું — ઝૈદ કૌમમાં સૌથી બુઝુર્ગ અને લશ્કરમાં સૌથી વધુ ફઝીલતવાળા હતા અને અલ્લાહ આ બંદાની હાલતોથી વાકિફ છે, તેથી તેમને પસંદ કર્યા અને પોતાના ઇલ્મ પ્રમાણે તેમને પસંદ કર્યા. અને તે જ દિવસે જે લડાઈની રાત સાથે જોડાયેલો હતો અને મુસલમાનો દુશ્મન પર ગાલિબ થયા, લશ્કરમાંથી એક મુનાફિક ઝૈદની ખિદમતમાં આવ્યો અને તેનો ઇરાદો ઝૈદ અને અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) વચ્ચેના સંબંધને બગાડવાનો હતો, તેથી ઝૈદને કહ્યું: 'તમારા માટે મુબારક હો કે અહલે બૈત અને અસ્હાબમાં તમારો કોઈ સમાન નથી, અને આ મરતબો અને નૂર જે તમારાથી ચમક્યું અને અમે તેને જોયું તે તમારા માટે એક ઇમ્તિહાન છે.' ઝૈદે તે માણસને કહ્યું: 'ઓ અબ્દુલ્લાહ! તકવાનું પાલન કર અને તારી વાતમાં હદ ન વટાવ અને મારા મરતબાને જે છે તેનાથી ઉપર ન સમજ કારણ કે તું પોતે આ મરતબાનો વિરોધી અને મુન્કિર છે અને જો હું તારી વાતોને કબૂલ કરું તો હું પણ તારા જેવો થઈ જઈશ. ઓ અબ્દુલ્લાહ! શું હું તને એ બાબતથી વાકિફ ન કરું જે ઇસ્લામની શરૂઆતમાં અને પછી પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના મદીના પ્રવેશ અને ફાતિમા (અલયહસ્સલામ)ના અલી (અલયહિસ્સલામ) સાથે નિકાહ અને હસન અને હુસૈન (અલયહેમસ્સલામ)ના જન્મ સુધી બન્યું?' તે માણસે કહ્યું: 'હા, મને એ બાબત જણાવો.' ઝૈદે કહ્યું: 'રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મને ખૂબ ચાહતા હતા ત્યાં સુધી કે તેમણે મને પોતાનો દત્તક પુત્ર બનાવી લીધો અને મને ઝૈદ બિન મુહમ્મદ કહેવામાં આવતું ત્યાં સુધી કે અલી (અલયહિસ્સલામ)ના પુત્રો હસન અને હુસૈન (અલયહેમસ્સલામ) પેદા થયા અને હું તેમના કારણે એ પસંદ કરતો ન હતો કે મને પણ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો પુત્ર કહેવામાં આવે અને મેં કહ્યું: મને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના દોસ્તદાર ઝૈદ કહો, અને મારા માટે એ યોગ્ય નથી કે આ બાબતમાં હસન અને હુસૈન (અલયહેમસ્સલામ) સાથે સમાન કક્ષાએ મૂકવામાં આવું. અને આ સ્થિતિ ચાલુ રહી ત્યાં સુધી કે અલ્લાહે મારી માન્યતાની પુષ્ટિ કરી અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર આ પવિત્ર આયત ما جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ [અલ્લાહે કોઈ પણ પુરુષના શરીરમાં બે દિલ મૂક્યાં નથી] નાઝિલ કરી — એટલે કે અલ્લાહે કોઈ પણ માટે બે દિલ મૂક્યાં નથી કે એક દિલથી હઝરત મુહમ્મદ અને તેમના આલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને ચાહે અને તેમનો આદર કરે અને બીજા દિલથી બીજાઓને પણ તેમની જેટલી કદર કરે, અથવા બીજા દિલથી દુશ્મનોને પણ ચાહે, તેથી જે કોઈ તેમના દુશ્મનોને ચાહે તે અહલે બૈત સાથે દુશ્મની કરે છે અને જે કોઈ તેમને એક જ મરતબાનો ગણે તે અહલે બૈત તરફ બુગ્ઝ રાખે છે અને તેમની સાથે મોહબ્બત નહીં કરે. પછી ફરમાવ્યું: ما جَعَلَ أَزْواجَکُمُ اللَّائِی تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِکُمْ وَ ما جَعَلَ أَدْعِیاءَکُمْ أَبْناءَکُمْ ... وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فِی کِتابِ اللهِ [અને તમારી પત્નીઓને, જેમની સાથે તમે ઝિહાર કરો છો, તેમને તમારી માતાઓ બનાવી નથી, અને તમારા દત્તક પુત્રોને તમારા વાસ્તવિક પુત્રો બનાવ્યા નથી ... અને અલ્લાહની કિતાબમાં નજીકના રિશ્તાવાળા એકબીજા પર વધુ હકદાર છે] — જેનો મુરાદ હસન અને હુસૈન (અલયહેમસ્સલામ) છે, જેઓ અલ્લાહની કિતાબમાં રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના પુત્રો હોવાના વધુ હકદાર છે અને મુહાજિરીન અને મોઅમેનીન પર વાજિબ છે કે તેઓ પોતાના દોસ્તો સાથે નેકી, અહસાન અને બુઝુર્ગીથી વર્તન કરે, પરંતુ એવી રીતે કે તેમની મોહબ્બત તેમના પુત્રો સાથેની મોહબ્બતના આ સ્તર સુધી ન પહોંચે, અને આ બાબત એવી બાબતોમાંથી છે જે કુરઆનમાં ઉલ્લેખાયેલી છે પણ તેમણે આ મહત્વની બાબત છોડી દીધી ત્યાં સુધી કે તેઓ કહેતા: "ઝૈદ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો પુત્ર છે." આ સ્થિતિ ચાલુ રહી અને મને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો પુત્ર કહીને સંબોધતા હતા અને હું આ બાબતથી નાખુશ હતો ત્યાં સુધી કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પોતાની અને અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ) વચ્ચે ભાઈચારાની બાબત ફરીથી રજૂ કરી.' પછી ઝૈદે કહ્યું: 'ઓ અબ્દુલ્લાહ! ખરેખર ઝૈદ અલી (અલયહિસ્સલામ)નો દોસ્તદાર છે જેમ કે તે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો દોસ્તદાર છે, તેથી તેને આ બુઝુર્ગ સમાન ન ગણ અને ઝૈદને તેના મરતબાથી વધુ ઉંચો ન ગણ, નહીં તો આપણે એ ઈસાઈઓ જેવા થઈ જઈશું જેમણે ઈસા (અલયહિસ્સલામ)ના મરતબાને હદ કરતાં વધુ ઉંચો કરી દીધો અને અઝીમ અલ્લાહનો ઇન્કાર કર્યો.'" રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "ઝૈદની આ વાતોના કારણે અલ્લાહે ઝૈદને એ ફઝીલત અને શરાફત આપી જે તમે જોઈ, અને એ અલ્લાહની કસમ કે જેણે મને પયગંબરી માટે પસંદ કર્યો, જે નૂર તમે જોયું તે એ કરતાં ઘણું ઓછું છે જે અલ્લાહે ઝૈદ માટે આખિરતમાં તૈયાર કર્યું છે. અને ઝૈદ કયામતના દિવસે એવી હાલતમાં હાજર થશે કે તેમનું નૂર આગળ, પાછળ, ડાબે અને જમણે, ઉપર અને નીચે, અને દરેક દિશામાં હજાર વર્ષની મુસાફરી સુધી ચાલશે."