الباقر ( عَن أَبِیحَمْزَهًَْ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ تَفْسِیرِ هَذِهِ الْآیَهًْ وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحابَ الْقَرْیَةِ إِذْ جاءَهَا الْمُرْسَلُون فقال بَعَثَ اللَّهُ رَجُلَیْنِ إِلَی أَهْلِ مَدِینَهًِْ أَنْطَاکِیَهًَْ فَجَاءَاهُمْ بِمَا لَا یَعْرِفُونَهُ فَغَلَّظُوا عَلَیْهِمَا فَأَخَذُوهُمَا وَ حَبَسُوهُمَا فِی بَیْتِ الْأَصْنَامِ فَبَعَثَ اللَّهُ الثَّالِثَ فَدَخَلَ الْمَدِینَهًَْ فَقَالَ أَرْشِدُونِی إِلَی بَابِ الْمَلِکِ قَالَ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَی بَابِ الْمَلِکِ قَالَ أَنَا رَجُلٌ کُنْتُ أَتَعَبَّدُ فِی فَلَاهًٍْ مِنَ الْأَرْضِ وَ قَدْ أَحْبَبْتُ أَنْ أَعْبُدَ إِلَهَ الْمَلِکِ فَأَبْلَغُوا کَلَامَهُ الْمَلِکَ فَقَالَ أَدْخِلُوهُ إِلَی بَیْتِ الْآلِهَهًِْ فَأَدْخَلُوهُ فَمَکَثَ سَنَهًًْ مَعَ صَاحِبَیْهِ فَقَالَ لَهُمَا بِهَذَا نَنْقُلُ قَوْماً مِنْ دِینٍ إِلَی دِینٍ لَا بِالْخُرْقِ أَ فَلَا رَفَقْتُمَا ثُمَّ قَالَ لَهُمَا لَا تُقِرَّانِ بِمَعْرِفَتِی ثُمَّ أُدْخِلَ عَلَی الْمَلِکِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِکُ بَلَغَنِی أَنَّکَ کُنْتَ تَعْبُدُ إِلَهِی فَلَمْ أَزَلْ وَ أَنْتَ أَخِی فَسَلْنِی حَاجَتَکَ قَالَ مَا لِی حَاجَهًٌْ أَیُّهَا الْمَلِکُ وَ لَکِنْ رَجُلَیْنِ رَأَیْتُهُمَا فِی بَیْتِ الْآلِهَهًِْ فَمَا حَالُهُمَا قَالَ الْمَلِکُ هَذَانِ رَجُلَانِ أَتَیَانِی یُضِلَّانِ عَنْ دِینِی وَ یَدْعُوَانِ إِلَی إِلَهٍ سَمَاوِیٍّ فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ فَمُنَاظَرَهًٌْ جَمِیلَهًٌْ فَإِنْ یَکُنِ الْحَقُّ لَهُمَا اتَّبَعْنَاهُمَا وَ إِنْ یَکُنِ الْحَقُّ لَنَا دَخَلَا مَعَنَا فِی دِینِنَا فَکَانَ لَهُمَا مَا لَنَا وَ عَلَیْهِمَا مَا عَلَیْنَا قَالَ فَبَعَثَ الْمَلِکُ إِلَیْهِمَا فَلَمَّا دَخَلَا إِلَیْهِ قَالَ لَهُمَا صَاحِبُهُمَا مَا الَّذِی جِئْتُمَانِی بِهِ قَالَا جِئْنَا نَدْعُو إِلَی عِبَادَهًِْ اللَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ یَخْلُقُ فِی الْأَرْحَامِ مَا یَشَاءُ وَ یُصَوِّرُ کَیْفَ یَشَاءُ وَ أَنْبَتَ الْأَشْجَارَ وَ الثِّمَارَ وَ أَنْزَلَ الْقَطْرَ مِنَ السَّمَاءِ قَالَ فَقَالَ لَهُمَا إِلَهُکُمَا هَذَا الَّذِی تَدْعُوَانِ إِلَیْهِ وَ إِلَی عِبَادَتِهِ إِنْ جِئْنَاکُمَا بِأَعْمَی یَقْدِرُ أَنْ یَرُدَّهُ صَحِیحاً قَالَا إِنْ سَأَلْنَاهُ أَنْ یَفْعَلَ فَعَلَ إِنْ شَاءَ قَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ عَلَیَّ بِأَعْمَی لَا یُبْصِرُ قَطُّ قَالَ فَأُتِیَ بِهِ فَقَالَ لَهُمَا ادْعُوا إِلَهَکُمَا أَنْ یُرَدَّ بَصَرَ هَذَا فَقَامَا وَ صَلَّیَا رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا عَیْنَاهُ مَفْتُوحَتَانِ وَ هُوَ یَنْظُرُ إِلَی السَّمَاءِ فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ عَلَیَّ بِأَعْمَی آخَرَ فَأُتِیَ بِهِ قَالَ فَسَجَدَ سَجْدَهًًْ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَإِذَا الْأَعْمَی بَصِیرٌ فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ حُجَّهًٌْ بِحُجَّهًٍْ عَلَیَّ بِمُقْعَدٍ فَأُتِیَ بِهِ فَقَالَ لَهُمَا مِثْلَ ذَلِکَ فَصَلَّیَا وَ دَعَوَا اللَّهَ فَإِذَا الْمُقْعَدُ قَدْ أُطْلِقَتْ رِجْلَاهُ وَ قَامَ یَمْشِی فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ عَلَیَّ بِمُقْعَدٍ آخَرَ فَأُتِیَ بِهِ فَصَنَعَ بِهِ کَمَا صَنَعَ أَوَّلَ مَرَّهًٍْ فَانْطَلَقَ الْمُقْعَدُ فَقَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ قَدْ أَتَیَا بِحُجَّتَیْنِ وَ أَتَیْنَا بِمِثْلِهِمَا وَ لَکِنْ بَقِیَ شَیْءٌ وَاحِدٌ فَإِنْ کَانَ هُمَا فَعَلَاهُ دَخَلْتُ مَعَهُمَا فِی دِینِهِمَا ثُمَّ قَالَ أَیُّهَا الْمَلِکُ بَلَغَنِی أَنَّهُ کَانَ لِلْمَلِکِ ابْنٌ وَاحِدٌ وَ مَاتَ فَإِنْ أَحْیَاهُ إِلَهُهُمَا دَخَلْتُ مَعَهُمَا فِی دِینِهِمَا فَقَالَ لَهُ الْمَلِکُ وَ أَنَا أَیْضاً مَعَکَ ثُمَّ قَالَ لَهُمَا قَدْ بَقِیَتْ هَذِهِ الْخَصْلَهًُْ الْوَاحِدَهًُْ قَدْ مَاتَ ابْنُ الْمَلِکِ فَادْعُوا إِلَهَکُمَا أَنْ یُحْیِیَهُ قَالَ فَخَرَّا سَاجِدَیْنِ لِلَّهِ وَ أَطَالَا السُّجُودَ ثُمَّ رَفَعَا رَأْسَیْهِمَا وَ قَالَا لِلْمَلِکِ ابْعَثْ إِلَی قَبْرِ ابْنِکَ تَجِدْهُ قَدْ قَامَ مِنْ قَبْرِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَالَ فَخَرَجَ النَّاسُ یَنْظُرُونَ فَوَجَدُوهُ قَدْ خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ یَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ قَالَ فَأُتِیَ بِهِ إِلَی الْمَلِکِ فَعَرَفَ أَنَّهُ ابْنُهُ فَقَالَ لَهُ مَا حَالُکَ یَا بُنَیَّ قَالَ کُنْتُ مَیِّتاً فَرَأَیْتُ رَجُلَیْنِ بَیْنَ یَدَیْ رَبِّیَ السَّاعَهًَْ سَاجِدَیْنِ یَسْأَلَانِهِ أَنْ یُحْیِیَنِی فَأَحْیَانِی قَالَ یَا بُنَیَّ فَتَعْرِفُهُمَا إِذَا رَأَیْتَهُمَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَخْرَجَ النَّاسَ جُمْلَهًًْ إِلَی الصَّحْرَاءِ فَکَانَ یَمُرُّ عَلَیْهِ رَجُلٌ رَجُلٌ فَیَقُولُ لَهُ أَبُوهُ انْظُرْ فَیَقُولُ لَا لَا ثُمَّ مَرَّ عَلَیْهِ بِأَحَدِهِمَا بَعْدَ جَمْعٍ کَثِیرٍ فَقَالَ هَذَا أَحَدُهُمَا وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَیْهِ ثُمَّ مَرَّ أَیْضاً بِقَوْمٍ کَثِیرِینَ حَتَّی رَأَی صَاحِبَهُ الْآخَرَ فَقَالَ وَ هَذَا الْآخَرُ قَالَ فَقَالَ النَّبِیُّ (صَاحِبُالرَّجُلَیْنِ أَمَّا أَنَا فَقَدْ آمَنْتُ بِإِلَهِکُمَا وَ عَلِمْتُ أَنَّ مَا جِئْتُمَا بِهِ هُوَ الْحَقُّ فَقَالَ الْمَلِکُ وَ أَنَا أَیْضاً آمَنْتُ بِإِلَهِکُمَا وَ آمَنَ أَهْلُ مَمْلَکَتِهِ کُلُّهُمْ.
امام باقر ( ابوحمزه ثمالی گوید: از امام باقر (درباره‌ی تفسیر آیه: وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحابَ الْقَرْیَةِ إِذْ جاءَهَا المُرْسَلُون سؤال کردم. فرمود: «خداوند متعال دو مرد را به شهر انطاکیه فرستاد و آن‌ها به آنجا رفتند، درحالی‌که مردمان این شهر آن‌ها را نمی‌شناختند و با آن‌ها بدرفتاری کرده و در بتخانه محبوسشان کردند. سپس خداوند شخص سوّمی را به آنجا فرستاد و آن شخص وارد شهر شد و گفت: «مرا به دربار پادشاه راهنمایی کنید». امام باقر (فرمود: «وقتی‌که آن مرد جلوی در ایستاد، گفت: من مردی هستم که در فلات و سرزمینی بی آب و علف به عبادت می پرداختم و اکنون علاقه مند گشته ام که خدای پادشاه را پرستش نمایم». نگهبانان این سخن او را به گوش پادشاه رساندند، پس پادشاه گفت: «او را به خانه‌ی خدایان وارد کنید، آن مرد را وارد کردند و او یک سال را در آنجا با دو دوستش که قبلاً زندانی شده بودند به سر برد، پس به آن دو گفت: «اینگونه قومی را از سنّت و آئینی به سنّت و آئین دیگری در می‌آوریم نه با خشونت و بدرفتاری، آیا مرا همراهی می کنید»؟ سپس گفت: «به اینکه مرا می‌شناسید اقرار نکنید»؛ آن گاه نزد پادشاه برده شد و پادشاه به او گفت: «به من خبر رسیده که خداوندِ ما را عبادت می کردی، بنابراین برای همیشه برادر من خواهی بود پس حاجت خود را از من بخواه». گفت: «ای پادشاه، حاجتی ندارم، ولی سرگذشت دو مردی که در خانه خدایان (بتخانه) مشاهده کردم چیست»؟ پادشاه گفت: «این دو مرد سوی من آمدند در حالی که مرا از دین و آئینم گمراه می کردند و به سوی خداوندی آسمانی دعوت می نمودند». مرد گفت: «ای پادشاه، مناظره زیبایی خواهد بود، اگر حقّ با آن دو بود که پیروی شان می کنیم و اگر حقّ با ما بود که وارد دین مان می شوند و حقوق و واجباتی که در مورد ما به اجرا درمی آید در مورد آن دو نیز به اجرا درخواهد آمد». پس پادشاه کسی را دنبال آن دو مرد فرستاد و هنگامی که بر او وارد شدند دوستشان به آنان گفت: «چه چیز را برای من (ما) به ارمغان آورده اید»؟ گفتند: «آمده ایم تا به سوی عبادت خداوندی دعوت کنیم که آسمان‌ها و زمین را آفریده است و در رحم مادران آنچه را بخواهد می آفریند و آن گونه که بخواهد شکل می دهد، و درخت ها و ثمرات را رویانده و باران را از آسمان نازل کرده است». پس به آن دو گفت: «آیا اگر نابینایی را نزد این خدای شما که ما را به سوی او و عبادتش دعوت می کنید بیاوریم می تواند سلامتی را به او بازگرداند»؟ گفتند: «اگر از او بخواهیم و ارداه کند چنین خواهد کرد». گفت: «ای پادشاه، نابینایی مادرزاد که هیچ نمی بیند را نزد من بیاور». و چنین شخصی حاضر شد پس به آن دو گفت: «خدای خویش را بخوانید تا بینایی این شخص را به او بازگرداند». آن گاه برخاستند و دو رکعت نماز گزاردند، بلافاصله چشمان آن نابینا گشوده شد و به سوی آسمان نگریست. پس گفت: «ای پادشاه، نابینای دیگری بیاورید». نابینای دیگری آورده شد و این بار خود سجده ای گزارد، آن گاه سرش را بالا گرفت و ناگهان نابینا بینائیش را باز یافت، سپس آن مرد گفت: «ای پادشاه دلیل و برهانی از پس دلیل و برهان دیگر، شخصی زمین گیر را نزد من بیاورید»؛ چنین کردند و دوباره از آن دو خواست که سلامتی این شخص را نیز به او بازگردانند، پس نماز گزاردند و خداوند را خوانند، به یک باره پاهای شخصِ زمین گیر آزاد شدند و او برخاست و به راه افتاد، گفت: «ای پادشاه، زمین گیر دیگری را نزد من بیاورید، آورده شد و آن مرد با او چنان کرد که بار پیش کرده بود، پس زمین گیر به راه افتاد، آن مرد گفت: ای پادشاه، دو دلیل آوردند و ما نیز مانندشان را آوردیم، ولی یک چیز باقی مانده است که اگر آن دو انجام دهند، با هم به کیش و آئین شان درخواهیم آمد، سپس گفت: «ای پادشاه، به من خبر رسیده که شما تک پسری داشته اید که وفات نموده است، پس اگر خدای این دو شخص او را زنده گرداند همراه آنان دینشان را خواهیم پذیرفت». پادشاه به او گفت: «من نیز با تو هم عقیده ام»، آن گاه به آن دو گفت: «یک هدف باقی مانده است، پسر پادشاه وفات نموده است، پس خدای خویش را بخوانید تا او را زنده گرداند»؛ بنابراین دو مرد سجده کنان به درگاه خداوند بر زمین افتادند و سجده شان را به درازا کشاندند، سپس سرشان را بالا گرفتند و به پادشاه گفتند: «شخصی را به سوی مزار پسرت روانه دار إن شاءالله او را خواهی یافت که از مزارش برخاسته است»؛ مردم خارج شدند و می نگریستند، آن گاه پسرِ پادشاه را مشاهده کردند که از قبر خارج شده و سرش را از زیر خاک تکان می دهد، آن پسر نزد پادشاه آورده شد و او پی برد که واقعاً پسرش است، پس به او گفت: «ای پسرم، حال و وضعیت تو چگونه است»؟ گفت: «من مرده بودم، و اکنون دو مرد را مشاهده کردم که در مقابل پروردگارم به سجده افتادند در حالی که از او می خواستند که مرا زنده گرداند، پس خداوند مرا زنده گرداند، پادشاه گفت: «ای پسرکم، اگر آن دو را ببینی آن‌ها را می شناسی»؟ گفت: «بله، پس پادشاه تمام مردم را به سوی صحرا خارج کرد، و یک یک مردان آن قوم از مقابل پسر پادشاه عبور می کردند و پدرش به او می گفت: «بنگر»، و پسر می گفت: «خیر خیر»، بعد از آمدن جمع کثیری از مردان، یکی از آن دو مرد بر پسر گذر کرد پس گفت: «این یکی از آن دو است». و با دستش به او اشاره کرد، آنگاه تعداد بیشتری از مردان بر او گذشتند تا اینکه پسر پادشاه دوست دیگر آن مرد را نیز مشاهده کرد و گفت: «و این، مرد دیگر است». پس پیامبری که دوست آن دو مرد بود گفت: «من به خداوند شما ایمان آوردم و یقین یافتم که آنچه به ارمغان آورده اید حقّ است». و پادشاه گفت: «من نیز به خدای شما ایمان آوردم، و تمام مردم سرزمین تحت فرمان او نیز ایمان آوردند».
Imam Baqir (peace be upon him): Abu Hamza al-Thumali said: I asked Imam Baqir (peace be upon him) about the interpretation of the verse: وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحابَ الْقَرْیَةِ إِذْ جاءَهَا الْمُرْسَلُون [And set out to them an example of the people of the town, when the apostles came to it]. He said: "Allah the Exalted sent two men to the city of Antioch, and they went there while the people of that city did not know them and treated them badly and imprisoned them in the idol-temple. Then Allah sent a third person there, and that person entered the city and said: 'Guide me to the court of the king.'" Imam Baqir (peace be upon him) said: "When that man stood at the door, he said: 'I am a man who used to worship in a desert and a barren land without water or vegetation, and now I have become desirous of worshipping the god of the king.' The guards conveyed his words to the king, so the king said: 'Bring him into the house of the gods.' They brought that man in, and he spent a year there with his two companions who had been imprisoned earlier. Then he said to the two of them: 'It is in this way that we can move a people from one custom and religion to another custom and religion, not through harshness and mistreatment. Will you accompany me?' Then he said: 'Do not acknowledge that you know me.' Then he was taken before the king, and the king said to him: 'I have received the news that you used to worship our god, therefore you will be my brother forever, so ask of me your need.' He said: 'O king, I have no need, but what is the story of the two men whom I saw in the house of the gods (idol-temple)?' The king said: 'These two men came to me while they were leading me astray from my religion and my faith, and were inviting me to a heavenly god.' The man said: 'O king, it will be a fine debate: if the truth is with those two, we will follow them, and if the truth is with us, they will enter into our religion, and the rights and obligations that apply to us will apply to them as well.' So the king sent someone after the two men, and when they came in, their companion said to them: 'What have you brought me (us)?' They said: 'We have come to invite to the worship of Allah who has created the heavens and the earth, and creates in the wombs of mothers whatever He wills and shapes as He wills, and has caused trees and fruits to grow and has sent down rain from the sky.' Then he said to them: 'If we bring a blind man to this god of yours to whom and to whose worship you invite us, can he restore his health?' They said: 'If we ask Him and He wills, He will do so.' He said: 'O king, bring me a man born blind who has never seen anything.' Such a person was brought, and he said to the two: 'Call upon your god to restore this person's sight.' Then they stood up and prayed two rak'ahs, and immediately the eyes of that blind man opened and he looked at the sky. Then he said: 'O king, bring another blind man.' Another blind man was brought, and this time he himself performed a prostration, then raised his head, and suddenly the blind man regained his sight. Then that man said: 'O king, proof after proof — bring me a paralysed man.' They did so, and he again asked the two to restore this person's health, so they prayed and called upon Allah, and at once the feet of the paralysed man were freed and he stood up and walked. He said: 'O king, bring me another paralysed man.' He was brought, and that man did with him what he had done the first time, so the paralysed man walked. That man said: 'O king, they brought two proofs, and we too brought the like of them, but one thing remains, which if those two do, we will enter with them into their religion and faith.' Then he said: 'O king, it has reached me that you had one only son who has died. So if the god of these two brings him to life, we will accept their religion along with them.' The king said to him: 'I too am of the same opinion as you.' Then he said to the two: 'One aim remains: the son of the king has died, so call upon your god to bring him to life.' Thereupon the two men fell to the ground in prostration to Allah and prolonged their prostration, then raised their heads and said to the king: 'Send someone to the grave of your son — إن شاءالله [if Allah wills], you will find that he has risen from his grave.' People went out and looked, and then they saw the son of the king who had come out of the grave and was shaking the dust off his head. That son was brought to the king, and he realised that he was truly his son. He said to him: 'O my son, what is your state and condition?' He said: 'I was dead, and now I saw two men who fell into prostration before my Lord while asking Him to bring me to life, so Allah brought me to life.' The king said: 'O my little son, if you see the two, will you recognise them?' He said: 'Yes.' So the king brought all the people out into the desert, and the men of that people passed one by one before the son of the king, and his father would say to him: 'Look,' and the son would say: 'No, no.' After a great many men had come, one of those two men passed before the son, and he said: 'This is one of the two,' and pointed to him with his hand. Then more men passed by him until the son of the king saw the other companion of that man as well, and he said: 'And this is the other man.' Then the prophet who was the companion of those two men said: 'I have believed in your god and am certain that what you have brought is the truth.' And the king said: 'I too have believed in your god,' and all the people of the land under his rule also believed."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબૂ હમ્ઝા સુમાલી કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને આ આયત: وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحابَ الْقَرْیَةِ إِذْ جاءَهَا المُرْسَلُون [અને તેમના માટે એ વસ્તીવાળાઓનું ઉદાહરણ આપો જ્યારે તેમની પાસે પયગંબરો આવ્યા]ના તફસીર વિશે પૂછ્યું. તેમણે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ બે માણસોને અન્તાકિયા શહેરમાં મોકલ્યા અને તેઓ ત્યાં ગયા, જ્યારે કે એ શહેરના લોકો તેમને ઓળખતા ન હતા અને તેમની સાથે ખરાબ વર્તન કર્યું અને તેમને બુતખાનામાં કેદ કર્યા. પછી અલ્લાહે ત્રીજી વ્યક્તિને ત્યાં મોકલી, અને એ વ્યક્તિ શહેરમાં દાખલ થઈ અને કહ્યું: 'મને બાદશાહના દરબાર સુધી માર્ગદર્શન આપો.'" ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "જ્યારે એ માણસ દરવાજા સામે ઊભો રહ્યો, તેણે કહ્યું: 'હું એક એવો માણસ છું જે એક નિર્જન અને પાણી-ઘાસ વગરની ધરતીમાં ઇબાદત કરતો હતો, અને હવે મને ઇચ્છા થઈ છે કે બાદશાહના ખુદાની બંદગી કરું.' પહેરેદારોએ તેની આ વાત બાદશાહ સુધી પહોંચાડી, તો બાદશાહે કહ્યું: 'તેને ખુદાઓના ઘરમાં દાખલ કરો.' એ માણસને દાખલ કરવામાં આવ્યો અને તે એક વર્ષ ત્યાં તેના બે સાથીઓ સાથે જેઓ પહેલાં કેદ કરાયા હતા વિતાવ્યું. પછી તેણે એ બંનેને કહ્યું: 'આ રીતે આપણે એક કૌમને એક રીત-રિવાજથી બીજી રીત-રિવાજ તરફ લઈ જઈ શકીએ, નહીં કે કઠોરતા અને ખરાબ વર્તનથી. શું તમે મારો સાથ આપશો?' પછી કહ્યું: 'મને ઓળખો છો એનો સ્વીકાર ન કરશો'; પછી તેને બાદશાહ પાસે લઈ જવાયો અને બાદશાહે તેને કહ્યું: 'મને ખબર મળી છે કે તું અમારા ખુદાની ઇબાદત કરતો હતો, તેથી હમેશા માટે તું મારો ભાઈ રહીશ, તો તારી હાજત મારી પાસેથી માગ.' તેણે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, મારે કોઈ હાજત નથી, પરંતુ એ બે માણસો જેમને મેં ખુદાઓના ઘર (બુતખાના)માં જોયા હતા તેમની વાર્તા શું છે?' બાદશાહે કહ્યું: 'આ બે માણસો મારી પાસે આવ્યા હતા જ્યારે તેઓ મને મારા દીન અને આઈનથી ગુમરાહ કરી રહ્યા હતા અને એક આસમાની ખુદા તરફ બોલાવી રહ્યા હતા.' માણસે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, એક સુંદર મુનાઝરો (ચર્ચા) થશે, જો સત્ય એ બે સાથે હોય તો આપણે તેમની પૈરવી કરીશું, અને જો સત્ય આપણી સાથે હોય તો તેઓ આપણા દીનમાં દાખલ થશે, અને જે હકો અને ફરજો આપણા વિશે લાગુ થાય છે એ તેમના વિશે પણ લાગુ થશે.' પછી બાદશાહે એ બે માણસો પાછળ કોઈને મોકલ્યો, અને જ્યારે તેઓ તેની પાસે દાખલ થયા તો તેમના સાથીએ તેમને કહ્યું: 'તમે મારા (અમારા) માટે શું લઈને આવ્યા છો?' તેઓએ કહ્યું: 'અમે એ અલ્લાહની ઇબાદત તરફ બોલાવવા આવ્યા છીએ જેણે આસમાનો અને ધરતીને પેદા કર્યા છે, અને માતાઓના ગર્ભમાં જે ચાહે તે પેદા કરે છે અને જેમ ચાહે તેમ રૂપ આપે છે, અને વૃક્ષો અને ફળોને ઉગાડ્યા છે અને આસમાનમાંથી વરસાદ ઉતાર્યો છે.' પછી તેણે એ બંનેને કહ્યું: 'જો અમે એક આંધળાને તમારા આ ખુદા પાસે લાવીએ, જેની અને જેની ઇબાદત તરફ તમે અમને બોલાવો છો, તો શું તે તેને તંદુરસ્તી પાછી આપી શકે?' તેઓએ કહ્યું: 'જો અમે તેની પાસેથી માગીએ અને તે ઇરાદો કરે તો એમ કરશે.' તેણે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, એક જન્મથી આંધળા માણસને જે કંઈ જોતો નથી મારી પાસે લાવો.' અને એવો માણસ હાજર કરાયો, પછી તેણે એ બંનેને કહ્યું: 'તમારા ખુદાને પોકારો કે આ માણસની બિનાઈ (દ્રષ્ટિ) તેને પાછી આપે.' પછી તેઓ ઊભા થયા અને બે રકાત નમાઝ પઢી, તરત જ એ આંધળાની આંખો ખૂલી ગઈ અને તે આસમાન તરફ જોવા લાગ્યો. પછી તેણે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, બીજા આંધળાને લાવો.' બીજો આંધળો લાવવામાં આવ્યો અને આ વખતે તેણે પોતે એક સજદો કર્યો, પછી પોતાનું માથું ઊંચું કર્યું અને અચાનક આંધળાને દ્રષ્ટિ પાછી મળી. પછી એ માણસે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, દલીલ પછી બીજી દલીલ, એક પાંગળા માણસને મારી પાસે લાવો'; એમ કર્યું અને ફરી એ બંને પાસેથી માગ્યું કે આ માણસને પણ તંદુરસ્તી પાછી આપે, પછી તેઓએ નમાઝ પઢી અને અલ્લાહને પોકાર્યો, એકાએક પાંગળા માણસના પગ ખૂલી ગયા અને તે ઊભો થયો અને ચાલવા લાગ્યો. તેણે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, બીજા પાંગળાને મારી પાસે લાવો,' લાવવામાં આવ્યો અને એ માણસે તેની સાથે એમ જ કર્યું જેમ પહેલી વખત કર્યું હતું, પછી પાંગળો ચાલવા લાગ્યો. એ માણસે કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, તેઓએ બે દલીલો રજૂ કરી અને અમે પણ તેમના જેવી રજૂ કરી, પરંતુ એક વસ્તુ બાકી છે જે જો એ બે કરે, તો અમે તેમની સાથે તેમના દીન અને આઈનમાં દાખલ થઈ જઈશું,' પછી કહ્યું: 'ઓ બાદશાહ, મને ખબર મળી છે કે તમારો એક જ દીકરો હતો જે વફાત પામ્યો છે, તો જો આ બે વ્યક્તિઓનો ખુદા તેને જીવતો કરે તો અમે તેમની સાથે તેમનો દીન સ્વીકારી લઈશું.' બાદશાહે તેને કહ્યું: 'હું પણ તારી સાથે એ જ મતનો છું,' પછી એ બંનેને કહ્યું: 'એક ધ્યેય બાકી છે, બાદશાહનો દીકરો વફાત પામ્યો છે, તો તમારા ખુદાને પોકારો કે તેને જીવતો કરે'; તેથી બે માણસો સજદો કરતાં અલ્લાહની બારગાહમાં જમીન પર પડ્યા અને પોતાનો સજદો લાંબો કર્યો, પછી પોતાનાં માથાં ઊંચાં કર્યાં અને બાદશાહને કહ્યું: 'કોઈને તારા દીકરાની કબર તરફ મોકલ, إن شاءالله [જો અલ્લાહ ચાહે] તું તેને એવો પામશે કે તે પોતાની કબરમાંથી ઊભો થયો છે'; લોકો બહાર નીકળ્યા અને જોવા લાગ્યા, ત્યારે તેઓએ બાદશાહના દીકરાને જોયો કે તે કબરમાંથી બહાર આવ્યો છે અને પોતાના માથા પરથી માટી ખંખેરી રહ્યો છે. એ દીકરાને બાદશાહ પાસે લાવવામાં આવ્યો અને તેને ખાતરી થઈ ગઈ કે ખરેખર તેનો દીકરો છે, પછી તેને કહ્યું: 'ઓ મારા દીકરા, તારી હાલત કેવી છે?' તેણે કહ્યું: 'હું મરેલો હતો, અને હમણાં મેં બે માણસોને જોયા જેઓ મારા પરવરદિગાર સામે સજદામાં પડ્યા હતા જ્યારે તેઓ તેનાથી માગી રહ્યા હતા કે મને જીવતો કરે, તો અલ્લાહે મને જીવતો કર્યો.' બાદશાહે કહ્યું: 'ઓ મારા વ્હાલા દીકરા, જો તું એ બંનેને જુએ તો તું તેમને ઓળખશે?' તેણે કહ્યું: 'હા,' પછી બાદશાહ તમામ લોકોને સેહરા (મેદાન) તરફ બહાર લાવ્યો, અને એક એક કરીને એ કૌમના માણસો બાદશાહના દીકરા સામેથી પસાર થતા હતા અને તેનો પિતા તેને કહેતો હતો: 'જો,' અને દીકરો કહેતો: 'ના, ના,' ઘણી મોટી સંખ્યામાં માણસો આવ્યા પછી, એ બે માણસોમાંનો એક દીકરા સામેથી પસાર થયો તો તેણે કહ્યું: 'આ એ બેમાંનો એક છે,' અને પોતાના હાથથી તેની તરફ ઇશારો કર્યો, પછી વધુ માણસો તેની સામેથી પસાર થયા ત્યાં સુધી કે બાદશાહનો દીકરો એ માણસના બીજા સાથીને પણ જોઈ શક્યો અને કહ્યું: 'અને આ, બીજો માણસ છે.' પછી એ પયગંબર જે એ બે માણસોનો સાથી હતો તેણે કહ્યું: 'હું તમારા ખુદા પર ઈમાન લાવ્યો અને મને યકીન થયું કે તમે જે લઈને આવ્યા છો તે હક છે.' અને બાદશાહે કહ્યું: 'હું પણ તમારા ખુદા પર ઈમાન લાવ્યો,' અને તેની હકૂમત હેઠળના તમામ ધરતીના લોકો પણ ઈમાન લાવ્યા."