سورة يس

Verse 79 of 83

36:79

قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ

بگو: همان كسى آن را زنده مى‌كند كه نخستين‌بار آن را آفريد؛ و او نسبت به هر مخلوقى داناست.

Say: He will give life to them Who brought them into existence at first, and He is cognizant of all creation

તું કહી દે કે જેણે પહેલી વખત પૈદા કર્યા છે તે જ (ફરી) જીવંત કરશે, અને તે દરેક ખિલ્કતથી સારી રીતે વાકેફ છે :

أمیرالمومنین ( عَنْ أَبِی‌مُحَمَّدٍ الْعَسْکَرِیِّ (قَالَ: ... فقال الصادق (وَ أَمَّا الْجِدَالُ الَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَهُوَ مَا أَمَرَ اللَّهُ تَعَالَی بِهِ نَبِیَّهُ أَنْ یُجَادِلَ بِهِ مَنْ جَحَدَ الْبَعْثَ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ إِحْیَاءَهُ لَهُ فَقَالَ اللَّهُ حَاکِیاً عَنْهُ وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِیَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ فَقَالَ اللَّهُ فِی الرَّدِّ عَلَیْهِ قُلْ یَا مُحَمَّدُ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ فَأَرَادَ اللَّهُ مِنْ نَبِیِّهِ أَنْ یُجَادِلَ الْمُبْطِلَ الَّذِی قَالَ کَیْفَ یَجُوزُ أَنْ یُبْعَثُ هَذِهِ الْعِظَامُ وَ هِیَ رَمِیمٌ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَی قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ أَ فَیَعْجِزُ مَنِ ابْتَدَأَ بِهِ لَا مِنْ شَیْءٍ أَنْ یُعِیدَهُ بَعْدَ أَنْ یَبْلَی بَلِ ابْتِدَاؤُهُ أَصْعَبُ عِنْدَکُمْ مِنْ إِعَادَتِهِ ثُمَّ قَالَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً أَیْ إِذَا کَمَنَ النَّارَ الْحَارَّهًَْ فِی الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ الرَّطْبِ یَسْتَخْرِجُهَا فَعَرَّفَکُمْ أَنَّهُ عَلَی إِعَادَهًِْ مَا بَلِیَ أَقْدَرُ ثُمَّ قَالَ أَوَ لَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلی أَنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلی وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِیمُ أَیْ إِذَا کَانَ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ أَعْظَمَ وَ أَبْعَدَ فِی أَوْهَامِکُمْ وَ قَدَرِکُمْ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَیْهِ مِنْ إِعَادَهًِْ الْبَالِی فَکَیْفَ جَوَّزْتُمْ مِنَ اللَّهِ خَلْقَ هَذَا الْأَعْجَبِ عِنْدَکُمْ وَ الْأَصْعَبِ لَدَیْکُمْ وَ لَمْ تُجَوِّزُوا مِنْهُ مَا هُوَ أَسْهَلُ عِنْدَکُمْ مِنْ إِعَادَهًِْ الْبَالِی قَالَ الصَّادِقُ (فَهَذَا الْجِدَالُ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ لِأَنَّ فِیهَا قَطْعَ عُذْرِ الْکَافِرِینَ وَ إِزَالَهًَْ شُبَهِهِمْ.

امیرالمؤمنین ( از امام عسکری (روایت است: امام صادق (فرمود: ... و امّا مجادله احسن همان گونه است که خداوند به پیامبرش در بحث با منکرین حشر آموخته که برای ما مثلی زد ولی آفرینش خود را فراموش کرده بود. گفت چه کس این استخوان پوسیده را زنده می‌کند. ( یس/۷۸ ) و خداوند در ردّ آنان فرمود: بگو ای محمّد (! یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ. الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ؛ به این ترتیب خداوند از پیامبرش خواسته تا با مخالفین حشر و قیامت ، آنانی که گفتند: چگونه این استخوان‌های پوسیده دوباره زنده می‌شود؟ مجادله کند و به او فرمود: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ آیا خداوند از برگرداندن آنکه در آغاز او را آفرید، پس از پوسیده شدن عاجز و ناتوان می‌شود؟! بلکه به نظر شما، آغاز خلقت مشکل تر از برگرداندن آن است؟ الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً؛ یعنی وقتی خداوند آتش داغ را در درخت سبز تر و تازه پنهان کرده و سپس آن را بیرون نمود و پدید آورد، با این کار به شما فهماند که همو بر اعاده خلقت و احیای [دوباره] آنچه پوسیده شده نیز قادر و توانا است. سپس فرمود: أَوَ لَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلی أَنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلی وَ هُوَ الخَلَّاقُ الْعَلِیمُ؛ یعنی: آیا شما که خلقت جهانی با این همه شگفتی که نزد شما دشوارتر است را از خداوند جایز می‌شمارید، احیای استخوان پوسیده که نزد شما آسان‌تر است را روا نمی‌دارید؟! امام صادق (فرمود: «این معنای مجادله احسن است، که در آن جای هیچ عذر و بهانه‌ای برای مخالف باقی نمی‌گذارد، و شبهه و اعتراضش مطابق فهم او پاسخ داده می‌شود».

Amir al-Mu'minin (peace be upon him) — from Imam al-Askari (peace be upon him) it is narrated: Imam Sadiq (peace be upon him) said: ... And as for the best form of disputation, it is the manner in which Allah taught His Prophet in debating with those who deny the resurrection, who "set forth a parable for Us and forgot his own creation. He said: Who will give life to these bones when they are decayed?" (Yasin/78). And Allah, in refuting them, said: Say, O Muhammad (peace be upon him and his family)! يُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ. الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا فَإِذَا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ [He will give life to them Who brought them into existence at first, and He is cognizant of all creation, He Who has made for you the fire from the green tree, so that with it you kindle]. In this way Allah asked His Prophet to dispute with the opponents of the resurrection and the Day of Judgement — those who said: How can these decayed bones be brought to life again? — and said to him: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ [Say: He will give life to them Who brought them into existence at first]. Is Allah incapable of bringing back, after it has decayed, that which He created in the first place? Or rather, in your view, is the beginning of creation harder than bringing it back? الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا [He Who has made for you the fire from the green tree] — meaning: when Allah has concealed hot fire within the fresh green tree and then brings it out and makes it appear, by this act He has made you understand that He is likewise able and powerful to restore creation and to give life [again] to what has decayed. Then He said: أَوَ لَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَی أَنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلَی وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِیمُ [Is not He Who created the heavens and the earth able to create the like of them? Yes! And He is the Creator (of all), the Knower] — meaning: you who consider it permissible for Allah to have created a universe with all these wonders, which in your view is more difficult, how can you not consider it possible for Him to give life to a decayed bone, which in your view is easier?! Imam Sadiq (peace be upon him) said: "This is the meaning of the best form of disputation, in which no room for any excuse or pretext is left for the opponent, and his doubt and objection is answered in accordance with his understanding."

અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) — ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: ... અને શ્રેષ્ઠ મુજાદેલા (વાદવિવાદ)ની બાબતમાં, તે એ પ્રમાણે છે જે અલ્લાહે પોતાના પયગંબરને હશ્ર (પુનરુત્થાન)ના મુન્કિરો સાથે ચર્ચામાં શીખવ્યું, જેમણે "અમારા માટે એક દૃષ્ટાંત આપ્યું અને પોતાની ખિલ્કત ભૂલી ગયો. તેણે કહ્યું: આ સડેલા હાડકાંને કોણ જીવતાં કરશે?" (યાસીન/૭૮). અને અલ્લાહે તેમના જવાબમાં ફરમાવ્યું: કહો હે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! يُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ. الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا فَإِذَا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ [તેમને તે જીવતાં કરશે જેમણે તેમને પ્રથમ વખત પેદા કર્યા હતા, અને તે દરેક ખિલ્કતને જાણવાવાળો છે. જેમણે તમારા માટે લીલા વૃક્ષમાંથી આગ બનાવી, પછી તમે તેમાંથી સળગાવો છો]. આ રીતે અલ્લાહે પોતાના પયગંબર પાસેથી માંગ્યું કે તેઓ હશ્ર અને કયામતના વિરોધીઓ સાથે — જેઓએ કહ્યું કે: આ સડેલા હાડકાં ફરીથી કઈ રીતે જીવતાં થશે? — તેમની સાથે મુજાદેલા કરે, અને તેમને ફરમાવ્યું: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ [કહો: તેમને તે જીવતાં કરશે જેમણે તેમને પ્રથમ વખત પેદા કર્યા હતા]. શું અલ્લાહ, જેમણે તેને શરૂઆતમાં પેદા કર્યો છે, તેને સડી ગયા પછી પાછો લાવવાથી અસમર્થ અને લાચાર થઈ જશે?! બલ્કે તમારી નજરે, ખિલ્કતની શરૂઆત તેને પાછી લાવવા કરતાં વધુ મુશ્કેલ છે? الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا [જેમણે તમારા માટે લીલા વૃક્ષમાંથી આગ બનાવી] — એટલે કે જ્યારે અલ્લાહે ગરમ આગને લીલા અને તાજા વૃક્ષમાં છુપાવી અને પછી તેને બહાર કાઢી અને પ્રગટ કરી, ત્યારે આ કાર્ય દ્વારા તમને સમજાવ્યું કે તેઓ જ ખિલ્કતને પાછી લાવવા અને જે સડી ગયું છે તેને [ફરીથી] જીવતું કરવા પર પણ કાદિર અને શક્તિમાન છે. પછી ફરમાવ્યું: أَوَ لَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَی أَنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلَی وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِیمُ [શું જેમણે આકાશો અને ધરતીની ખિલ્કત કરી છે તેઓ તેમના જેવા બનાવવા પર કાદિર નથી? હા જ છે, અને તેઓ ખૂબ પેદા કરવાવાળા, બધું જાણનાર છે] — એટલે કે: તમે જેઓ આટલી બધી અદ્‌ભુત વાતોવાળી જગતની ખિલ્કત, જે તમારી નજરે વધુ મુશ્કેલ છે, તેને અલ્લાહ માટે જાઈઝ ગણો છો, તો સડેલા હાડકાંને જીવતાં કરવાનું, જે તમારી નજરે વધુ સરળ છે, તેને કેમ જાઈઝ ગણતા નથી?! ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "આ મુજાદેલા અહસનનો અર્થ છે, જેમાં વિરોધી માટે કોઈ ઉજ્ર કે બહાનું બાકી રહેતું નથી, અને તેની શંકા અને એતરાઝનો જવાબ તેની સમજ મુજબ આપવામાં આવે છે."

الحسین ( عَنْ مُوسَی‌بْنِ‌جَعْفَرٍ (عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ (قَالَ لَهُ الْیَهُودِیُّ فَإِنَّ إِبْرَاهِیمَ (قَدْ بَهَتَ الَّذِی کَفَرَ بِبُرْهَانِ نُبُوَّتِهِ قَالَ لَهُ عَلِیٌّ (لَقَدْ کَانَ کَذَلِکَ وَ مُحَمَّدٌ (أَتَاهُ مُکَذِّبٌ بِالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ هُوَ أُبَیُّ‌بْنُ‌خَلَفٍ الْجُمَحِیُّ مَعَهُ عَظْمٌ نَخِرٌ فَفَرَکَهُ ثُمَّ قَالَ یَا مُحَمَّدُ (مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ فَأَنْطَقَ اللَّهُ مُحَمَّداً (بِمُحْکَمِ آیَاتِهِ وَ بَهَتَهُ بِبُرْهَانِ نُبُوَّتِهِ فَقَالَ: یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ فَانْصَرَفَ مَبْهُوتاً.

امام حسین ( از امام کاظم (نقل است که آن حضرت به واسطه‌ی پدران گرامش، از امام حسین (روایت کرده است که فرمود: ... عالم یهودی به امام علی (گفت: «این ابراهیم است که فرد کافر، از برهان نبوّت او مبهوت شد». حضرت (فرمود: «همین طور است، و نزد حضرت محمّد (تکذیب‌کننده بعث بعد از مرگ نزد او آمد و او همان ابیّ‌بن‌خلف الجمحی است. وی روزی استخوان کهنه‌ای را نزد آن حضرت آورده و آن را مالید و پراکند و گفت: «ای محمّد! مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ و خداوند زبان محمّد (را به آیات محکم گویا فرموده و ابیّ را توسّط برهان نبوّت او، مبهوت ساخت و فرمود: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ؛ و آن فرد تکذیب‌کننده مبهوت بازگشت.

Imam Husayn (peace be upon him), it is narrated from Imam Kazim (peace be upon him) that he, through his noble forefathers, narrated from Imam Husayn (peace be upon him), who said: ... The Jewish scholar said to Imam Ali (peace be upon him): "This is Ibrahim (peace be upon him), by whose proof of prophethood the disbeliever was struck dumb." The Imam (peace be upon him) said: "It is so, and to the Prophet Muhammad (peace be upon him and his family) too came a denier of resurrection after death, and he was Ubayy ibn Khalaf al-Jumahi. One day he brought an old bone to the Prophet, and he crumbled and scattered it and said: 'O Muhammad! مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ [Who will give life to the bones when they are rotten?]' And Allah made the tongue of Muhammad (peace be upon him and his family) speak with His firm verses, and struck Ubayy dumb by the proof of his prophethood, and said: قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ [Say: He will give life to them Who brought them into existence at first, and He is cognizant of all creation]; and that denier returned struck dumb."

ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ), ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ છે કે તે હઝરતે પોતાના પ્રતિષ્ઠિત પિતાઓના માધ્યમથી, ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ) થી રિવાયત કરી છે કે ફરમાવ્યું: ... યહૂદી આલિમે ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) ને કહ્યું: 'આ ઇબ્રાહીમ છે, જેની નબુવ્વતના બુરહાનથી કાફિર માણસ મબહૂત (સ્તબ્ધ) થઈ ગયો.' હઝરત (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: 'એવું જ છે, અને હઝરત મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની પાસે મૃત્યુ પછીના પુનરુત્થાનનો ઇન્કાર કરનાર આવ્યો અને તે એ જ ઉબય્ય બિન ખલફ અલ-જુમહી હતો. તે એક દિવસ જૂનું હાડકું તે હઝરત પાસે લાવ્યો અને તેને મસળીને વિખેરી નાખ્યું અને કહ્યું: "ઓ મુહમ્મદ! مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ [આ સડેલા હાડકાંને કોણ જીવતું કરશે?]" અને અલ્લાહે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ની જીભને મજબૂત આયતોથી બોલતી કરી અને ઉબય્યને તેમની નબુવ્વતના બુરહાન દ્વારા સ્તબ્ધ કરી દીધો અને ફરમાવ્યું: قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ [કહો: તેને એ જ જીવતું કરશે જેણે તેને પહેલી વાર પેદા કર્યું, અને તે દરેક રચનાને જાણનારો છે]; અને તે ઇન્કાર કરનાર માણસ સ્તબ્ધ થઈને પાછો ગયો.'

أمیرالمومنین ( وَ أَمَّا احْتِجَاجُهُ تَعَالَی عَلَی الْمُلْحِدِینَ فِی دِینِهِ وَ کِتَابِهِ وَ رُسُلِهِ فَإِنَّ الْمُلْحِدِینَ أَقَرُّوا بِالْمَوْتِ وَ لَمْ یُقِرُّوا بِالْخَالِقِ فَأَقَرُّوا بِأَنَّهُمْ لَمْ یَکُونُوا ثُمَّ کَانُوا قَالَ اللَّهُ تَعَالَی ق وَ الْقُرْآنِ الْمَجِیدِ بَلْ عَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ فَقالَ الْکافِرُونَ هذا شَیْءٌ عَجِیبٌ أَ إِذا مِتْنا وَ کُنَّا تُراباً ذلِکَ رَجْعٌ بَعِیدٌ وَ کَقَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِیَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ مِثْلُهُ قَوْلُهُ تَعَالَی وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطانٍ مَرِیدٍ کُتِبَ عَلَیْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ یُضِلُّهُ وَ یَهْدِیهِ إِلی عَذابِ السَّعِیرِ فَرَدَّ اللَّهُ تَعَالَی عَلَیْهِمْ مَا یَدُلُّهُمْ عَلَی صِفَهًِْ ابْتِدَاءِ خَلْقِهِمْ وَ أَوَّلِ نَشْئِهِمْ یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَیْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَیِّنَ لَکُمْ وَ نُقِرُّ فِی الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلی أَجَلٍ مُسَمًّی‌ثُمَّ نُخْرِجُکُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّکُمْ وَ مِنْکُمْ مَنْ یُتَوَفَّی وَ مِنْکُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلیأَرْذَلِ الْعُمُرِ لِکَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئا.

امام علی ( و امّا استدلال خداوند بر انکارکنندگان دین و کتاب و پیامبرانش این است که انکارکنندگان، به مرگ اعتراف کردند ولی به خالق اعتراف نکردند؛ پس اعتراف نمودند که نبودند و سپس به وجود آمدند. خدای تعالی [در این‌مورد] فرمود: ق، سوگند به قرآن مجید [که قیامت و رستاخیز حق است]! آن‌ها تعجّب کردند که پیامبری انذارگر از میان خودشان به‌سراغ آن‌ها آمده [و سخن از معاد می‌گوید]؛ و کافران گفتند: «این چیز شگفت‌آوری است! آیا هنگامی‌که مُردیم و خاک شدیم [دوباره به زندگی باز می‌گردیم]؟! این بازگشتی است بعید»!. ( ق/۳۱ ) و مانند سخن خدای عزّوجلّ: وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِیَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ، و همین‌طور سخن خدای تعالی: بعضی از مردم، بدون هیچ علم و دانشی، درباره‌ی خدا مجادله می‌کنند؛ و از هر شیطان سرکشی پیروی می‌نمایند. بر او مقرّر شده که هرکس ولایتش را بر گردن نهد، به‌طور مسلّم گمراهش می‌سازد، و به آتش سوزان راهنماییش می‌کند. ( حج/۴۳ ) خدای تعالی به‌وسیله‌ی چیزی که بر چگونگی آغاز خلقت و شروع آفرینش آن‌ها دلالت می‌کند به آن‌ها پاسخ داد: ای مردم! اگر در رستاخیز شکی دارید، [به این نکته توجّه کنید که]: ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه، و بعد از خون بسته شده، سپس از «مضغه» (چیزی شبیه گوشت جویده‌شده)، که بعضی دارای شکل و خلقت است و بعضی بدون شکل؛ تا برای شما روشن سازیم [که بر هرچیز قادریم]. و جنین‌هایی را که بخواهیم تا مدّت معیّنی در رحم [مادران] نگاه می‌داریم؛ [و آنچه را بخواهیم ساقط می‌کنیم]؛ بعد شما را به‌صورت طفلی بیرون می‌آوریم؛ سپس هدف این است که به حدّ کمال و بلوغ خویش برسید. و بعضی از شما قبض روح می‌شوند؛ و بعضی از شما به نامطلوب‌ترین مرحله‌ی عمر می‌رسند؛ آنچنان که بعد از علم و آگاهی، چیزی نمی‌دانند. ( حج/۵ )».

Imam Ali (peace be upon him): As for Allah's argument against those who deny His religion, His Book and His messengers — these deniers acknowledged death but did not acknowledge the Creator; so they admitted that they did not exist and then came into being. Allah the Exalted said [regarding this]: "Qaf. By the glorious Quran [the Resurrection is true]! They wondered that a warner from among themselves had come to them [speaking of the Return]; and the disbelievers said: 'This is a strange thing! When we are dead and have become dust [shall we return to life]?! That is a far-fetched return!'" (Qaf/3). And like the saying of Allah the Mighty and Majestic: وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِیَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ [He put forth a parable for Us and forgot his own creation; he said: "Who will give life to bones when they have rotted away?" Say: "He will give life to them Who brought them into existence at first"]. And likewise the saying of Allah the Exalted: "Some people dispute about Allah without any knowledge, and follow every rebellious devil. It is decreed concerning him that whoever takes him as a guardian, he will certainly lead him astray and guide him to the burning fire." (Hajj/43). Allah the Exalted responded to them by that which points to the manner of the beginning of their creation and the start of their formation: "O people! If you are in doubt about the Resurrection, [note this:] We created you from dust, then from a drop of sperm, then from a clot of clinging blood, then from a 'mudghah' (something like chewed flesh), some of which is formed and some unformed; that We may make [it] clear to you [that We are Powerful over everything]. And We keep whatever fetuses We wish in the wombs [of the mothers] for an appointed term; [and We cause to miscarry whatever We wish;] then We bring you out as infants; then the aim is that you may reach the age of your full strength and maturity. And some of you have your souls taken; and some of you are returned to the most abject stage of life, so that after knowing, they know nothing." (Hajj/5).

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અને અલ્લાહનો દલીલ તે લોકો પર જેઓ તેના દીન, તેની કિતાબ અને તેના પયગંબરોનો ઇન્કાર કરે છે — તે એ છે કે ઇન્કાર કરનારાઓએ મૃત્યુનો સ્વીકાર કર્યો પરંતુ ખાલિક (સર્જનહાર)નો સ્વીકાર ન કર્યો; તો તેઓએ કબૂલ કર્યું કે તેઓ ન હતા અને પછી અસ્તિત્વમાં આવ્યા. અલ્લાહ તઆલાએ [આ બાબતે] ફરમાવ્યું: "ક઼ાફ, કુરઆને મજીદની કસમ [કે કયામત અને પુનરુત્થાન સત્ય છે]! તેઓને આશ્ચર્ય થયું કે તેમની વચ્ચેથી જ એક ડરાવનાર પયગંબર તેમની પાસે આવ્યો [અને પુનરુત્થાનની વાત કરે છે]; અને કાફિરોએ કહ્યું: 'આ તો આશ્ચર્યજનક વસ્તુ છે! શું જ્યારે અમે મરી જઈશું અને માટી થઈ જઈશું [તો ફરી જીવન તરફ પાછા ફરીશું]?! આ તો દૂરની વાત છે!'" (ક઼ાફ/૩). અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના કથન જેવું: وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِیَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ یُحْیِ الْعِظامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ [તેણે અમારા માટે એક દૃષ્ટાંત આપ્યું અને પોતાની ખિલ્કત ભૂલી ગયો; તેણે કહ્યું: "આ હાડકાંઓને કોણ જીવન આપશે જ્યારે તે સડી ગયાં હોય?" કહો: "તેમને તે જ જીવન આપશે જેણે તેમને પ્રથમ વખત ઉત્પન્ન કર્યાં હતાં"]. અને એ જ રીતે અલ્લાહ તઆલાનું કથન: "કેટલાક લોકો કોઈપણ ઇલ્મ અને જાણકારી વગર અલ્લાહ વિશે વાદવિવાદ કરે છે; અને દરેક સરકશ શેતાનની પૈરવી કરે છે. તેના પર નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે જે કોઈ તેની વિલાયત સ્વીકારશે, તે તેને ચોક્કસપણે ગુમરાહ કરશે, અને તેને ભડકતી આગ તરફ માર્ગદર્શન આપશે." (હજ/૪૩). અલ્લાહ તઆલાએ એવી વસ્તુ દ્વારા તેમને જવાબ આપ્યો જે તેમની ખિલ્કતની શરૂઆત અને તેમના સર્જનના પ્રારંભની રીત પર દલાલત કરે છે: "હે લોકો! જો તમને પુનરુત્થાન વિશે શંકા હોય, તો [આ મુદ્દા પર ધ્યાન આપો કે]: અમે તમને માટીથી પેદા કર્યા, પછી નુત્ફા (ટીપા)થી, પછી જામેલા લોહીથી, પછી 'મુદ્ગ઼ા' (ચાવેલા માંસ જેવી કોઈ વસ્તુ)થી, જેમાંથી કેટલાકનો આકાર અને ખિલ્કત હોય છે અને કેટલાક આકાર વગરના હોય છે; જેથી અમે તમારા માટે સ્પષ્ટ કરી દઈએ [કે અમે દરેક વસ્તુ પર શક્તિમાન છીએ]. અને જે ગર્ભોને ઈચ્છીએ છીએ, તેમને એક નિશ્ચિત મુદ્દત સુધી [માતાઓના] ગર્ભમાં રાખીએ છીએ; [અને જેને ઈચ્છીએ છીએ તેને પાડી નાખીએ છીએ]; પછી તમને એક બાળક રૂપે બહાર કાઢીએ છીએ; પછી હેતુ એ છે કે તમે તમારી પૂર્ણતા અને બલૂગ઼ (પુખ્તતા)ની હદે પહોંચો. અને તમારામાંથી કેટલાકના પ્રાણ લઈ લેવાય છે; અને તમારામાંથી કેટલાક ઉંમરના સૌથી અણગમતા તબક્કા સુધી પહોંચાડાય છે; એટલી હદ સુધી કે જ્ઞાન અને જાણકારી પછી, કંઈ પણ જાણતા નથી." (હજ/૫).

الصّادق ( عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَکَمِ، عَنِ الصَّادِقِ (فِی حَدِیثٍ، أَنَّهُ قَالَ الزِّنْدِیقُ لَهُ: أَنَّی لِلْبَدَنِ بِالْبَعْثِ، وَ الْبَدَنُ قَدْ بَلَی وَ الْأَعْضَاءُ قَدْ تَفَرَّقَتْ، فَعُضْوٌ فِی بَلْدَهًٍْ تَأْکُلُهُ سِبَاعُهَا وَ عُضْوٌ بِأُخْرَی تُمَزِّقُهُ هَوَامُّهَا وَ عُضْوٌ قَدْ صَارَ تُرَاباً بُنِیَ بِهِ مَعَ الطِّینِ حَائِطٌ؟ قَالَ إِنَّ الَّذِی أَنْشَأَهُ مِنْ غَیْرِ شَیْءٍ وَ قَدَّرَهُ عَلَی غَیْرِ مِثَالٍ کَانَ سَبَقَ إِلَیْهِ، قَادِرٌ عَلَی أَنْ یُعِیدَهُ کَمَا بَدَأَهُ، قَالَ: أَوْضِحْ لِی ذَلِکَ قَالَ: إِنَّ الرُّوحَ مُقِیمَهًٌْ فِی مَکَانِهَا، رُوحَ الْمُحْسِنِینَ فِی ضِیَاءٍ وَ فُسْحَهًٍْ وَ رُوحَ الْمُسِیءِ فِی ضِیقٍ وَ ظُلْمَهًٍْ وَ الْبَدَنُ یَصِیرُ تُرَاباً مِنْهُ خُلِقَ، وَ مَا تَقْذِفُ بِهِ السِّبَاعُ وَ الْهَوَامِّ مِنْ أَجْوَافِهَا، فَمَا أَکَلَتْهُ وَ مَزَّقَتْهُ کُلُّ ذَلِکَ فِی التُّرَابِ مَحْفُوظٌ عِنْدَ مَنْ لَا یَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّهًٍْ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَ یَعْلَمُ عَدَدَ الْأَشْیَاءِ وَ وَزْنِهَا وَ إِنَّ تُرَابَ الرُّوحَانِیِّینَ بِمَنْزِلَهًِْ الذَّهَبِ فِی التُّرَابِ، فَإِذَا کَانَ حِینَ الْبَعْثِ مَطَرَتِ الْأَرْضُ فَتَرْبُو الْأَرْضُ ثُمَّ تَمْخَضُ مَخْضَ السَّقَّاءِ فَیَصِیرُ تُرَابُ الْبَشَرِ کَمَصِیرِ الذَّهَبِ مِنَ التُّرَابِ إِذَا غُسْلِ بِالْمَاءِ، وَ الزُّبْدِ مِنَ اللَّبَنِ إِذَا مُخِضَ فَیَجْتَمِعُ تُرَابُ کُلِّ قَالَبٍ، فَیَنْقُلُ بِإِذْنِ اللَّهِ إِلَی حَیْثُ الرُّوحُ فَتَعُودُ الصُّوَرُ بِإِذْنِ الْمُصَوِّرِ کَهَیْئَتِهَا وَ تَلِجُ الرُّوحُ فِیهَا، فَإِذَا قَدِ اسْتَوَی لَا یُنْکِرُ مِنْ نَفْسِهِ شَیْئاً.

امام صادق ( هشام‌بن‌حکم گوید: شخص زندیق به امام صادق (گفت: «چگونه می‌تواند دو مرتبه برانگیزاند با اینکه بدن فرسوده شده و اعضاء از یکدیگر جدا شده‌اند؛ یک عضو در خلال سرزمین خوراک درنده شده و عضو دیگری را کرم‌ها خورده‌اند و عضوی را که خاک شده بود با آن دیواری ساخته‌اند»؟ فرمود: «کسی که آن‌ها را از هیچ به وجود آورده و صورت بخشیده بدون اینکه سابقه‌ی شکل و قیافه داشته باشد قادر است که دو مرتبه آن‌ها را مانند اوّل بازگرداند». گفت: «این مطلب را توضیح بده». فرمود: «روح در محلّ خود عقیم است. روح نیکوکار در جای وسیع و روشنایی و روح بدکار در گرفتاری و ظلمت و بدن به‌صورت خاکی در می‌آید که از آن آفریده شده و آنچه درّنده و حیوانات خورده‌اند و پاره کرده‌اند تمامش در خاک پیش کسی که ذرّه‌ای از او در ظلمات زمینی پنهان نیست و تعداد و وزن تمام اشیاء را می‌داند، محفوظ است. خاک آدم‌های خوب مانند طلا در خاک است. هنگام حشر باران شور می‌بارد، زمین بارور می‌شود بعد مانند مشک به حرکت در می‌آید. خاک انسان مانند طلایی را که به‌وسیله‌ی شستن خاک از درون آن جدا می‌کنند، جدا می‌شود و چنانچه کره از شیر وقتی تکانش بدهند، جدا می‌گردد. خاک هر قالبی با اجازه‌ی خدا جمع می‌شود و به جایی که روح در آنجا است، منتقل می‌گردد و شکل‌ها به اجازه‌ی خداوند مانند اوّل می‌شود و روح در آن‌ها می‌دمد یک مرتبه به پا می‌ایستد و در خود هیچ کم و کاستی‌ای مشاهده نمی‌کند».

Imam Sadiq (peace be upon him): Hisham ibn al-Hakam said: A zindiq (heretic) said to Imam Sadiq (peace be upon him): 'How can He raise them up a second time when the body has decayed and the limbs have been separated from one another? One limb in some land has become food for beasts of prey, another limb has been eaten by worms, and a limb that turned to dust has been used to build a wall.' He said: 'The One who brought them into existence from nothing and gave them form without any prior model or shape is able to bring them back a second time as they were at first.' He said: 'Explain this matter to me.' He said: 'The soul remains in its place — the soul of the righteous in a spacious, luminous place, and the soul of the evildoer in constriction and darkness — and the body turns into the dust from which it was created. Whatever the beasts of prey and animals have eaten and torn apart, all of it in the dust is preserved with the One from whom not the weight of an atom is hidden in the darknesses of the earth, and who knows the number and weight of all things. The dust of the good people is like gold within dust. At the time of resurrection a salty rain falls, the earth becomes fertile, then it moves like a waterskin. The dust of a human being is separated out just as gold is separated from dust by washing it, and just as butter separates from milk when it is shaken. The dust of each mould, by Allah's permission, gathers together and is transferred to where the soul is, and the forms, by Allah's permission, become as they were at first, and the soul is breathed into them. At once he rises to his feet and observes in himself no deficiency or lack whatsoever.'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હિશામ બિન હકમ કહે છે: એક ઝિન્દીક (નાસ્તિક) વ્યક્તિએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: 'બીજી વાર કેવી રીતે ઉઠાવી શકાય જ્યારે કે શરીર જીર્ણ થઈ ગયું છે અને અવયવો એકબીજાથી અલગ થઈ ગયા છે; એક અવયવ કોઈ ધરતીમાં હિંસક પ્રાણીઓનો ખોરાક બની ગયો છે, બીજા અવયવને કીડાઓ ખાઈ ગયા છે, અને એક અવયવ જે માટી બની ગયું હતું તેનાથી કોઈ દીવાલ બનાવવામાં આવી છે?' આપે ફરમાવ્યું: 'જેમણે તેમને કંઈપણ વગરથી અસ્તિત્વમાં લાવ્યા અને કોઈ પૂર્વ સ્વરૂપ કે આકાર વગર તેમને ઘડ્યા, તે બીજી વાર તેમને પહેલાની જેમ પાછા લાવવા સક્ષમ છે.' તેણે કહ્યું: 'આ વાત સ્પષ્ટ કરો.' આપે ફરમાવ્યું: 'રૂહ પોતાના સ્થાને રહે છે. નેક લોકોની રૂહ વિશાળ અને પ્રકાશમય જગ્યાએ અને દુષ્ટની રૂહ સંકડાશ અને અંધકારમાં હોય છે, અને શરીર માટીના રૂપમાં આવી જાય છે જેમાંથી તે સર્જાયું હતું, અને જે કંઈ હિંસક પ્રાણીઓ અને જાનવરોએ ખાધું અને ફાડ્યું છે, તે બધું માટીમાં એની પાસે સુરક્ષિત છે જેનાથી ધરતીની અંધકારોમાં એક કણ પણ છુપાયેલો નથી અને જે તમામ વસ્તુઓની સંખ્યા અને વજન જાણે છે. સારા લોકોની માટી માટીમાં સોના જેવી છે. હશરના સમયે ખારો વરસાદ વરસે છે, ધરતી ફળદ્રુપ બને છે, પછી મશક (પાણીની થેલી)ની જેમ હલવા લાગે છે. માણસની માટી એ સોનાની જેમ અલગ પડે છે જેને માટી ધોઈને તેમાંથી અલગ કરવામાં આવે છે, અને જેમ માખણ દૂધમાંથી હલાવવાથી અલગ થાય છે. દરેક કાલિબની માટી અલ્લાહની પરવાનગીથી એકઠી થાય છે અને જ્યાં રૂહ છે ત્યાં ખસેડવામાં આવે છે અને આકારો અલ્લાહની પરવાનગીથી પહેલાની જેમ થઈ જાય છે અને રૂહ તેમાં ફૂંકવામાં આવે છે, એકદમ ઊભો થઈ જાય છે અને પોતાનામાં કોઈ ખામી કે ઘટ જોતો નથી.'

الصّادق ( قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ الْعَسْکَرِیُّ (فَقَامَ إِلَیْهِ رَجُلٌ فَقَالَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (أَ فَجَادَلَ رَسُولُ اللَّهِ (فَقَالَ الصَّادِقُ (مَهْمَا ظَنَنْتَ بِرَسُولِ اللَّهِ (مِنْ شَیْءٍ فَلَا تَظُنَّ بِهِ مُخَالَفَهًَْ اللَّهِ أَوَ لَیْسَ اللَّهُ تَعَالَی قَالَ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ وَ قَالَ: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ لِمَنْ ضَرَبَ اللهُ مَثَلًا أَ فَتَظُنُّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (خَالَفَ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ فَلَمْ یُجَادِلْ بِمَا أَمَرَهُ اللَّهُ وَ لَمْ یُخْبِرْ عَنِ اللَّهِ بِمَا أَمَرَهُ أَنْ یُخْبِرَ بِهِ.

امام صادق ( از امام عسکری (روایت است: مردی برخاست و به‌طرف امام صادق (رفت و گفت: «ای فرزند رسول خدا (! آیا رسول خدا ([با فردی که زنده‌شدن دوباره‌ی انسان‌ها را انکار می‌کرد] مجادله کرد»؟ امام صادق (فرمود: «هر زمان چیزی درمورد رسول خدا (گمان کردی، مخالفت با خدا را گمان نکن. آیا خدای تعالی نفرمود: و با آن‌ها به روشی که نیکوتر است، استدلال و مناظره کن. ( نحل/۱۲۵ )؟ و به کسی که برای خدا مثل زد فرمود: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ. آیا گمان می‌کنی که رسول خدا (با دستوری که خدا به او داده بود مخالفت کرد و با آنچه خدا دستور داده بود مناظره نکرد و از طرف خدا از چیزی که خداوند دستور داده بود از آن خبر دهد، خبر نداد»؟!

Imam Sadiq (peace be upon him): It is narrated from Imam al-Askari (peace be upon him): A man stood up and went to Imam Sadiq (peace be upon him) and said: 'O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Did the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) argue [with someone who denied the resurrection of humans]?' Imam Sadiq (peace be upon him) said: 'Whenever you suppose something concerning the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), do not suppose him to oppose Allah. Did Allah the Exalted not say: وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ [And argue with them in the way that is best] (Nahl/125)? And He said to the one who struck a similitude concerning Allah: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ [Say: He will give life to them Who brought them into existence at first]. Do you suppose that the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) opposed the command that Allah gave him, and did not argue with what Allah commanded, and did not convey on Allah's behalf that which Allah had commanded him to convey?!'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત છે: એક માણસ ઊભો થયો અને ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) તરફ ગયો અને કહ્યું: 'હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના ફરઝંદ! શું રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) [એવી વ્યક્તિ સાથે જે માણસોના ફરી જીવંત થવાનો ઇન્કાર કરતો હતો] મુજાદલા (વાદવિવાદ) કર્યો હતો?' ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામે) ફરમાવ્યું: 'જ્યારે પણ તું રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) વિશે કંઈ ધારે, ત્યારે અલ્લાહની વિરુદ્ધતાનો ખયાલ ન કરીશ. શું અલ્લાહ તઆલાએ નથી ફરમાવ્યું: وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ [અને તેમની સાથે એ રીતથી દલીલ અને મુનાઝરો કરો જે વધુ સારી છે] (નહલ/૧૨૫)? અને જેણે અલ્લાહ માટે મિસાલ આપી હતી તેને ફરમાવ્યું: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ [કહો: તેમને એ જ જીવન આપશે જેણે તેમને પહેલી વાર પેદા કર્યા]. શું તું ધારે છે કે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) એ હુકમની વિરુદ્ધ કર્યું જે અલ્લાહે તેમને આપ્યો હતો અને જે અલ્લાહે હુકમ આપ્યો હતો તે પ્રમાણે મુનાઝરો ન કર્યો અને અલ્લાહ તરફથી જે વસ્તુની અલ્લાહે ખબર આપવાનો હુકમ આપ્યો હતો તેની ખબર ન આપી?!'

علی‌بن‌إبراهیم ( قُلْ یَا مُحَمَّدُ (یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ. قَالَ: فَلَوْ أَنَّ الْإِنْسَانَ تَفَکَّرَ فِی خَلْقِ نَفْسِهِ لَدَلَّهُ ذَلِکَ عَلَی خَالِقِهِ لِأَنَّهُ یَعْلَمُ کُلُّ إِنْسَانٍ أَنَّهُ لَیْسَ بِقَدِیمٍ لِأَنَّهُ یَرَی نَفْسَهُ وَ غَیْرَهُ مَخْلُوقاً مُحْدَثاً وَ یَعْلَمُ أَنَّهُ لَمْ یَخْلُقْ نَفْسَهُ لِأَنَّ کُلَّ خَالِقٍ قَبْلَ خَلْقِهِ، وَ لَوْ خَلَقَ نَفْسَهُ لَدَفَعَ عَنْهَا الْآفَاتِ وَ الْأَوْجَاعَ وَ الْأَمْرَاضَ وَ الْمَوْتَ فَتَثْبُتُ عِنْدَ ذَلِکَ أَنَّ لَهَا إِلهاً خَالِقاً مُدَبِّراً هُوَ اللهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ؛ اگر انسان به آفرینش خودش بیاندیشد، این اندیشیدن و تفکّر، باعث می‌شود که از وجود آفریننده‌ای آگاه گردد؛ زیرا هر انسانی می‌داند که انسان، قدیم نیست و چون می‌داند او و دیگر مخلوقات، آفریده شده و حادث هستند و نیز می‌داند که خودش، خود را خلق نکرده است؛ زیرا هر خالق، پیش از مخلوق خود وجود داشته است و اگر او خویش را خلق کرده بود، آفت‌ها و دردها و بیماری‌ها و مرگ را از خویش دفع می‌کرد. پس ثابت می‌شود که انسان، خالقی دارد که مدبّر است و آن خدای واحد و قهّار است.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ [He will give life to them Who brought them into existence at first, and He is cognizant of all creation]. If a human being reflects upon his own creation, this thought and reflection will make him aware of the existence of a Creator, because every human being knows that man is not eternal, and since he knows that he and other creatures are created and originated, and he also knows that he did not create himself — for every creator existed before its creation, and had he created himself he would have warded off from himself calamities, pains, illnesses and death. So it is established that the human being has a Creator who is the Governor, and that is Allah, the One, the Overwhelming.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ [તેમને એ જ જીવન આપશે જેણે તેમને પહેલી વાર પેદા કર્યા, અને તે દરેક સર્જનને જાણનાર છે]. જો માણસ પોતાની રચના વિશે વિચારે, તો આ વિચાર અને તફક્કુર તેને એક સર્જનહારના અસ્તિત્વથી માહિતગાર કરશે; કારણ કે દરેક માણસ જાણે છે કે માણસ કદીમ (અનાદિ) નથી, અને કારણ કે તે જાણે છે કે તે અને બીજા મખ્લૂક સર્જાયેલા અને હાદિસ (નવીન) છે, અને એ પણ જાણે છે કે તેણે પોતે પોતાની જાતને પેદા નથી કરી; કારણ કે દરેક ખાલિક પોતાના મખ્લૂક પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતો, અને જો તેણે પોતાની જાતને પેદા કરી હોત, તો આફતો, દર્દો, બીમારીઓ અને મોતને પોતાનાથી દૂર કરી દેત. તેથી સાબિત થાય છે કે માણસનો એક ખાલિક છે જે મુદબ્બિર છે, અને તે અલ્લાહ છે જે વાહિદ અને કહ્હાર છે.