سورة الصافات

Verse 139 of 182

37:139

وَ إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

و يونس از پيامبران [ما] بود.

And Yunus was most surely of the apostles.

અને બેશક યુનુસ પણ રસૂલોમાંથી હતા.

الرّسول ( عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (قَالَ: سَمِعْتُهُ یَقُولُ: کَتَبَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (قَالَ: حَدَّثَنِی رَسُولُ اللَّهِ (أَنَّ جَبْرَئِیلَ (حَدَّثَهُ أَنَّ یُونُسَ بْنَ مَتَّی (بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَی قَوْمِهِ وَ هُوَ ابْنُ ثَلَاثِینَ سَنَهًًْ وَ کَانَ رَجُلًا تَعْتَرِیهِ الْحِدَّهًُْ وَ کَانَ قَلِیلَ الصَّبْرِ عَلَی قَوْمِهِ وَ الْمُدَارَاهًِْ لَهُمْ عَاجِزاً عَمَّا حُمِّلَ مِنْ ثِقَلِ حَمْلِ أَوْقَارِ النُّبُوَّهًِْ وَ أَعْلَامِهَا وَ أَنَّهُ تَفَسَّخَ تَحْتَهَا کَمَا یَتَفَسَّخُ الْجَمَلُ تَحْتَ حِمْلِهِ وَ أَنَّهُ أَقَامَ فِیهِمْ یَدْعُوهُمْ إِلَی الْإِیمَانِ بِاللَّهِ وَ التَّصْدِیقِ بِهِ وَ اتِّبَاعِهِ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَهًًْ فَلَمْ یُؤْمِنْ بِهِ وَ لَمْ یَتَّبِعْهُ مِنْ قَوْمِهِ إِلَّا رَجُلَانِ اسْمُ أَحَدِهِمَا رُوبِیلُ وَ اسْمُ الْآخَرِ تَنُوخَا، إِلَی قَوْلِهِ: فَقَالَ یُونُسُ (: یَا رَبِّ، إِنَّمَا غَضِبْتُ عَلَیْهِمْ فِیکَ وَ إِنَّمَا دَعَوْتُ عَلَیْهِمْ حِینَ عَصَوْکَ فَوَ عِزَّتِکَ لَا أَتَعَطَّفُ عَلَیْهِمْ بِرَأْفَهًٍْ أَبَداً وَ لَا أَنْظُرُ إِلَیْهِمْ بِنَصِیحَهًِْ شَفِیقٍ بَعْدَ کُفْرِهِمْ وَ تَکْذِیبِهِمْ إِیَّایَ وَ جَحْدِهِمْ بِنُبُوَّتِی فَأَنْزِلْ عَلَیْهِمْ عَذَابَکَ فَإِنَّهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ أَبَداً فَقَالَ اللَّهُ: یَا یُونُسُ إِنَّهُمْ مِائَهًُْ أَلْفٍ أَوْ یَزِیدُونَ مِنْ خَلْقِی یَعْمُرُونَ بِلَادِی وَ یَلِدُونَ عِبَادِی وَ مَحَبَّتِی أَنْ أَتَأَنَّاهُمْ لِلَّذِی سَبَقَ مِنْ عِلْمِی فِیهِمْ وَ فِیکَ وَ تَقْدِیرِی وَ تَدْبِیرِی غَیْرُ عِلْمِکَ وَ تَقْدِیرِکَ وَ أَنْتَ الْمُرْسَلُ وَ أَنَا الرَّبُّ الْحَکِیمُ وَ عِلْمِی فِیهِمْ یَا یُونُسُ بَاطِنٌ فِی الْغَیْبِ عِنْدِی لَا تَعْلَمُ مَا مُنْتَهَاهُ وَ عِلْمُکَ فِیهِمْ ظَاهِرٌ لَا بَاطِنَ لَهُ یَا یُونُسُ، قَدْ أَجَبْتُکَ إِلَی مَا سَأَلْتَ مِنْ إِنْزَالِ الْعَذَابِ عَلَیْهِمْ؛ وَ الْحَدِیثُ طَوِیلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَهًِْ وَ هُوَ بِتَمَامِهِ مَذْکُورٌ فِی یُونُسَ، وَ فِی آخِرِهِ-: قَالَ أَبُو عُبَیْدَهًَْ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ (: کَمْ کَانَ غَابَ یُونُسُ (عَنْ قَوْمِهِ حَتَّی رَجَعَ إِلَیْهِمْ بِالنُّبُوَّهًِْ وَ الرِّسَالَهًِْ فَآمَنُوا بِهِ وَ صَدَّقُوهُ؟ قَالَ: أَرْبَعَهًَْ أَسَابِیعَ سَبْعاً مِنْهَا فِی ذَهَابِهِ إِلَی الْبَحْرِ وَ سَبْعاً فِی بَطْنِ الْحُوتِ وَ سَبْعاً تَحْتَ الشَّجَرَهًِْ بِالْعَراءِ وَ سَبْعاً مِنْهَا فِی رُجُوعِهِ إِلَی قَوْمِهِ. فَقُلْتُ لَهُ: وَ مَا هَذِهِ الْأَسَابِیعُ؟ شُهُورٌ أَوْ أَیَّامٌ أَوْ سَاعَاتٌ: فَقَالَ: یَا أَبَا عُبَیْدَهًَْ إِنَّ الْعَذَابَ أَتَاهُمْ یَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ فِی النِّصْفِ مِنْ شَوَّالٍ وَ صُرِفَ عَنْهُمْ مِنْ یَوْمِهِمْ ذَلِکَ فَانْطَلَقَ یُونُسُ مُغَاضِباً فَمَضَی یَوْمَ الْخَمِیسِ سَبْعَهًَْ أَیَّامٍ فِی مَسِیرِهِ إِلَی الْبَحْرِ وَ سَبْعَهًَْ أَیَّامٍ فِی بَطْنِ الْحُوتِ وَ سَبْعَهًَْ أَیَّامٍ تَحْتَ الشَّجَرِ بِالْعَرَاءِ سَبْعَهًَْ أَیَّامٍ فِی رُجُوعِهِ إِلَی قَوْمِهِ فَکَانَ ذَهَابُهُ وَ رُجُوعُهُ مَسِیرَهًَْ ثَمَانٍ وَ عِشْرِینَ یَوْماً ثُمَّ أَتَاهُمْ فَآمَنُوا بِهِ وَ صَدَّقُوهُ وَ اتَّبَعُوهُ فَلِذَلِکَ قَالَ اللَّهُ فَلَوْ لا کانَتْ قَرْیَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِیمانُها إِلَّا قَوْمَ یُونُسَ لَمَّا آمَنُوا کَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْیِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ مَتَّعْناهُمْ.

پیامبر ( ابوعبیده حذّاء گوید: از امام باقر (شنیدم که می فرمود: «در یکی از نوشته‌های امیرمؤمنان علی (یافتم که فرموده بود: «پیامبر خدا (به نقل از جبرئیل برای من روایت فرمود که خداوند یونس‌بن‌متی (را به‌سوی قومش فرستاد درحالی‌که سی سال سنّ داشت، او مردی بود که دچار سخت‌گیری و خشم شده بود و صبوری در مقابل گناهان قومش و مدارای با آنان در او اندک بود و از به دوش کشیدن سنگینی بار مسؤولیّت نبوّت و نشانه‌های آن عاجز و ناتوان بود و آن گونه که تنه‌ی درخت زیر بار خم می شود او نیز زیر بار آن مسؤولیّت خم شده بود، او سی‌وسه سال در میان قومش زندگی کرد درحالی‌که آنان را به‌سوی ایمان به خداوند و تصدیق [رسالت] خویش و پیروی‌کردن از خود دعوت می نمود، ولی به جز دو نفر کسی به او ایمان نیاورد و از او پیروی نکرد؛ اسم یکی از آن دو نفر روبیل و اسم دیگری تنوخا بود. ... یونس (عرضه داشت: «پروردگارا! من فقط به‌خاطر تو بر آنان خشم گرفتم و هنگامی که تو را نافرمانی کردند آنان را نفرین کردم، به عزّتت سوگند که هیچ‌گاه به رأفت و مهربانی با ایشان رفتار نخواهم کرد و بعد از آنکه کفر ورزیدند و مرا تکذیب و نبوّتم را انکار کردند با نصیحت دلسوزانه نزد آنان نخواهم رفت، پس عذابت را بر ایشان نازل فرما که هرگز ایمان نمی آورند». خداوند فرمود: «ای یونس (! آنان به تعداد صدهزار نفر و یا بیشتر، از مخلوقات من هستند که سرزمین هایم را آباد می سازند و بندگانم را به دنیا می آورند، دوست دارم با توجّه به علم ازلی خویش در مورد سرنوشت تو و آنان به آنان مهلت دهم، و تقدیر و تدبیر من غیر از علم و تقدیر توست، تو فرستاده هستی و من پروردگار حکیم! ای یونس (! دانش من نسبت به آنان پنهان در امور غیبی است که نزد من وجود دارد و تو از نهایت آن آگاه نیستی و دانش تو ظاهری است و هیچ باطنی ندارد؛ ای یونس (! درخواستت در مورد فروفرستادن عذاب بر ایشان را اجابت گفتم ...». ابوعبیده گوید: به امام باقر (عرض کردم: «یونس چه مدّت از قومش جدا و دور بود تا اینکه با نبوّت و رسالت به‌سوی آن‌ها بازگشت پس به او ایمان آورده و تصدیقش کردند»؟ امام (فرمود: «چهار هفته که یک هفته را در راه رفتن به‌سوی دریا سپری کرد و هفته‌ای را در شکم ماهی و هفته‌ای را در زیر درخت در هوای آزاد ... و هفته ای دیگر را در راه بازگشت به میان قومش». پرسیدم: «منظور از این هفته ها چیست؟ ماه‌ها، روزها یا ساعت ها»؟ امام (فرمود: «ای عبیده! عذاب در روز چهارشنبه و در وسط ماه شوّال سراغ آنان آمد و در همان روز از آن‌ها بازداشته شد، پس یونس (روز پنج‌شنبه خشمگین به راه افتاد و هفت روز را در راه رسیدن به دریا، هفت روز را در شکم ماهی، هفت روز را در بیابان و زیر درخت و هفت روز را در راه بازگشت سپری کرد، بنابراین رفت و بازگشت او به مدّت بیست‌وهشت روز طول کشید، و پس از گذشت این مدّت سراغ قومش آمد و به او ایمان آوردند و تصدیقش کردند و از او پیروی نمودند، از این نظر است که خداوند متعال فرموده است: هیچ شهری نبود که [اهل آن] ایمان بیاورد و ایمانش به حال آن سود بخشد مگر قوم یونس که وقتی [در آخرین لحظه] ایمان آوردند عذاب رسوایی را در زندگی دنیا از آنان برطرف کردیم ( یونس/۹۸ )».

The Prophet: Abu Ubayda al-Hadhdha said: I heard Imam Baqir (peace be upon him) say: "I found in one of the writings of the Commander of the Faithful, Ali (peace be upon him), that he had said: 'The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) narrated to me, on the authority of Jibra'il, that Allah sent Yunus ibn Matta (peace be upon him) to his people while he was thirty years old. He was a man afflicted with harshness and anger, and he had little patience toward the sins of his people and little forbearance with them, and he was unable to bear the heavy burden of the responsibility of prophethood and its signs. Just as the trunk of a tree bends under a load, he too was bent under the load of that responsibility. He lived among his people for thirty-three years, calling them to faith in Allah, to the affirmation of [his messengership], and to following him, but no one believed in him or followed him except two men: the name of one of them was Rubil and the name of the other was Tanukha. ... Yunus (peace be upon him) said: "My Lord! I became angry with them only for Your sake, and when they disobeyed You I invoked [punishment] against them. By Your Might, I shall never treat them with kindness and mercy, and after their disbelief, their denying me, and their rejecting my prophethood, I shall not go to them with sincere counsel. So send down Your punishment upon them, for they will never believe." Allah said: "O Yunus! They number one hundred thousand or more of My creatures, who cultivate My lands and bring forth My servants. In accordance with My eternal knowledge concerning your fate and theirs, I love to grant them respite. My decree and My planning are other than your knowledge and your decree. You are the messenger and I am the Wise Lord! O Yunus! My knowledge of them is hidden in the unseen matters that are with Me, and you are not aware of its ultimate extent, while your knowledge is outward and has no inward. O Yunus! I have granted your request concerning the sending down of the punishment upon them ..."' Abu Ubayda said: I said to Imam Baqir (peace be upon him): "For how long was Yunus separated and distant from his people until he returned to them with prophethood and the message, so they believed in him and affirmed him?" The Imam (peace be upon him) said: "Four weeks: one week he spent journeying toward the sea, one week in the belly of the fish, one week under the tree in the open air ... and another week on the way back to his people." I asked: "What is meant by these weeks? Months, days, or hours?" The Imam (peace be upon him) said: "O Ubayda! The punishment came upon them on Wednesday, in the middle of the month of Shawwal, and was turned away from them on that very day. So Yunus (peace be upon him) set out in anger on Thursday, and he spent seven days on the way to the sea, seven days in the belly of the fish, seven days in the wilderness under the tree, and seven days on the way back. So his going and returning lasted twenty-eight days, and after this period he came to his people, and they believed in him, affirmed him, and followed him. It is for this reason that Allah the Exalted has said: 'There was no town that [its people] believed, and their faith benefited them, except the people of Yunus, who, when [at the final moment] they believed, We removed from them the punishment of disgrace in the life of this world' (Yunus/98)."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): અબૂ ઉબયદએ હઝ્ઝા કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવતાં સાંભળ્યા: "અમીરુલ મોમેનીન અલી (અલયહિસ્સલામ)ના લખાણોમાંથી એકમાં મેં જોયું કે તેમણે ફરમાવ્યું હતું: 'અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ જિબ્રઈલથી નકલ કરીને મારા માટે રિવાયત કરી કે અલ્લાહે યુનુસ બિન મત્તા (અલયહિસ્સલામ)ને તેમના કૌમ તરફ મોકલ્યા જ્યારે તેમની ઉંમર ત્રીસ વર્ષની હતી. તેઓ એવા વ્યક્તિ હતા જેમને સખ્તાઈ અને ગુસ્સો આવી જતો હતો, અને તેમના કૌમના ગુનાહો સામે સબર અને તેમની સાથે નમ્રતાનું વલણ તેમનામાં ઓછું હતું, અને નબુવ્વતની જવાબદારીના ભારે બોજ અને તેની નિશાનીઓને ઉઠાવવામાં અસમર્થ હતા. જેમ ઝાડનું થડ બોજ નીચે ઝૂકી જાય છે તેમ તેઓ પણ તે જવાબદારીના બોજ નીચે ઝૂકી ગયા હતા. તેઓ પોતાના કૌમની વચ્ચે તેત્રીસ વર્ષ સુધી રહ્યા અને તેમને અલ્લાહ પર ઈમાન લાવવા, પોતાની [રિસાલત]ની તસ્દીક કરવા અને પોતાનું અનુસરણ કરવા તરફ બોલાવતા રહ્યા, પરંતુ બે વ્યક્તિઓ સિવાય કોઈ તેમના પર ઈમાન ન લાવ્યું અને તેમનું અનુસરણ ન કર્યું; તેમાંના એકનું નામ રૂબીલ અને બીજાનું નામ તનૂખા હતું. ... યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)એ અરજ કરી: "પરવરદિગાર! હું ફક્ત તારા માટે તેમના પર ગુસ્સે થયો અને જ્યારે તેમણે તારી નાફરમાની કરી ત્યારે મેં તેમના પર બદદુઆ કરી, તારી ઇઝ્ઝતના સોગંદ કે હું ક્યારેય તેમની સાથે રહેમદિલી અને મહેરબાનીથી વર્તન નહીં કરું, અને તેમના કુફ્ર કર્યા અને મને જૂઠલાવ્યા અને મારી નબુવ્વતનો ઇન્કાર કર્યા પછી હું દયાળુ નસીહત સાથે તેમની પાસે નહીં જાઉં, તો તારો અઝાબ તેમના પર ઉતાર કારણ કે તેઓ ક્યારેય ઈમાન નહીં લાવે". અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "ઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તેઓ મારી મખલૂકમાંથી એક લાખ અથવા તેથી વધુ સંખ્યામાં છે, જેઓ મારી ધરતીઓને આબાદ કરે છે અને મારા બંદાઓને દુનિયામાં લાવે છે. તારા અને તેમના ભાગ્ય વિશે મારા અઝલી ઇલ્મ મુજબ, હું ઈચ્છું છું કે તેમને મહેલત આપું, અને મારી તકદીર અને તદબીર તારા ઇલ્મ અને તકદીરથી અલગ છે, તું ફરસ્તાડેલ છે અને હું હકીમ પરવરદિગાર છું! ઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તેમના પ્રત્યેનું મારું ઇલ્મ ગેબી બાબતોમાં છુપાયેલું છે જે મારી પાસે છે અને તું તેની અંતિમ સીમાથી વાકેફ નથી, અને તારું ઇલ્મ ઝાહિરી છે અને તેમાં કોઈ બાતિની નથી; ઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તેમના પર અઝાબ ઉતારવા વિશેની તારી વિનંતી મેં કબૂલ કરી ...". અબૂ ઉબયદા કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "યુનુસ પોતાના કૌમથી કેટલા સમય સુધી અલગ અને દૂર રહ્યા ત્યાં સુધી કે નબુવ્વત અને રિસાલત સાથે તેમની તરફ પાછા ફર્યા અને પછી તેમના પર ઈમાન લાવ્યા અને તેમની તસ્દીક કરી?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ચાર અઠવાડિયાં, જેમાંથી એક અઠવાડિયું દરિયા તરફ જવામાં પસાર કર્યું, અને એક અઠવાડિયું માછલીના પેટમાં, અને એક અઠવાડિયું ખુલ્લી હવામાં ઝાડ નીચે ... અને બીજું એક અઠવાડિયું પોતાના કૌમ પાસે પાછા ફરવાના રસ્તામાં". મેં પૂછ્યું: "આ અઠવાડિયાંઓથી શું મુરાદ છે? મહિનાઓ, દિવસો કે કલાકો?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ ઉબયદા! અઝાબ બુધવારના દિવસે અને શવ્વાલ મહિનાની વચ્ચે તેમની પાસે આવ્યો અને તે જ દિવસે તેમનાથી હટાવી લેવામાં આવ્યો, તો યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ગુરુવારના દિવસે ગુસ્સામાં ચાલવા લાગ્યા અને સાત દિવસ દરિયા સુધી પહોંચવાના રસ્તામાં, સાત દિવસ માછલીના પેટમાં, સાત દિવસ જંગલમાં ઝાડ નીચે અને સાત દિવસ પાછા ફરવાના રસ્તામાં પસાર કર્યા, આ મુજબ તેમનું જવું અને પાછા ફરવું અઠ્યાવીસ દિવસ સુધી ચાલ્યું, અને આ સમય પસાર થયા પછી તેઓ પોતાના કૌમ પાસે આવ્યા અને તેઓ તેમના પર ઈમાન લાવ્યા અને તેમની તસ્દીક કરી અને તેમનું અનુસરણ કર્યું, આ કારણથી અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું છે: 'એવું કોઈ શહેર ન હતું કે [તેના રહેવાસીઓ] ઈમાન લાવે અને તેમનું ઈમાન તેમને ફાયદો પહોંચાડે સિવાય કે યુનુસના કૌમ, જ્યારે [આખરી ક્ષણે] તેઓ ઈમાન લાવ્યા તો અમે તેમનાથી દુનિયાના જીવનમાં રુસ્વાઈનો અઝાબ દૂર કર્યો' (યુનુસ/૯૮)".

الرّضا ( عَنْ مُعَمَّرٍ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا (إِنَّ یُونُسَ لَمَّا أَمَرَهُ اللَّهُ بِمَا أَمَرَهُ فَأَعْلَمَ قَوْمَهُ فَأَظَلَّهُمُ الْعَذَابُ فَفَرَّقُوا بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ أَوْلَادِهِمْ وَ بَیْنَ الْبَهَائِمِ وَ أَوْلَادِهَا ثُم عَجُّوا إِلَی اللَّهِ وَ ضَجُّوا فَکَفَّ اللَّهُ الْعَذَابَ عَنْهُمْ فَذَهَبَ یُونُسُ (مُغَاضِباً فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ فَطَافَ بِهِ سَبْعَهًَْ أَبْحُرٍ فَقُلْتُ لَهُ کَمْ بَقِیَ فِی بَطْنِ الْحُوتِ قَالَ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ ثُمَ لَفَظَهُ الْحُوتُ وَ قَدْ ذَهَبَ جِلْدُهُ وَ شَعْرُهُ فَأَنْبَتَ اللَّهُ عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ فَأَظَلَّتْهُ فَلَمَّا قَوِیَ أَخَذَتْ فِی الْیُبْسِ فَقَالَ یَا رَبِّ شَجَرَهًٌْ أَظَلَّتْنِی یَبِسَتْ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یَا یُونُسُ تَجْزَعُ لِشَجَرَهًٍْ أَظَلَّتْکَ وَ لَا تَجْزَعُ لِمِائَهًِْ أَلْفٍ أَوْ یَزِیدُونَ مِنَ الْعَذَابِ.

امام رضا ( معمّر گوید: امام رضا (فرمود: «هنگامی‌که خداوند یونس (را به آنچه که باید، امر فرمود، او نیز قومش را از آن آگاه کرد پس عذاب بر آن‌ها سایه افکند، بنابراین بین خود و فرزندانشان و چهارپایان و بچّه هایشان فاصله انداختند و سپس به درگاه خداوند گریه کردند و زاری و شیون سر دادند، و در نهایت خداوند عذاب را از آنان باز داشت، پس یونس (خشمگین از شهر خارج شد و ماهی او را بلعید و هفت روز او را در دریا به گردش در آورد». به امام (گفتم: «یونس چه مدّت در شکم ماهی باقی ماند»؟ امام (فرمود: «سه روز! سپس ماهی او را از دهان خود پرتاب کرد درحالی‌که پوست و مویش از بین رفته بود، پس خداوند درختی از جنس کدو بر بالای سرش رویانید و آن درخت او را زیر سایه‌ی خود گرفت، و هنگامی‌که یونس (قوی شد و نیروی خود را بازیافت درخت خشک شد، یونس گفت: «پروردگارا! درختی که مرا زیر سایه‌ی خود گرفته بود خشک شد»، پس خداوند به او وحی فرمود: «ای یونس (! به‌خاطر [خشک شدن] درختی که تو را زیر سایه‌ی خود گرفته بود ناراحت و غمگین می شوی حال آنکه برای عذاب شدن صدهزار نفر و یا بیشتر غمگین نمی شوی»؟

Imam Rida (peace be upon him): Mu'ammar said: Imam Rida (peace be upon him) said: "When Allah commanded Yunus (peace be upon him) with what He commanded him, he informed his people of it, and the punishment cast its shadow over them. So they separated themselves from their children and the beasts from their young, then they wept to Allah and cried out and wailed, and in the end Allah held the punishment back from them. Then Yunus (peace be upon him) left the city in anger, and the fish swallowed him and carried him around the sea for seven days." I said to the Imam (peace be upon him): "How long did Yunus remain in the belly of the fish?" The Imam (peace be upon him) said: "Three days! Then the fish cast him out of its mouth while his skin and hair had gone. So Allah caused a tree of the gourd kind to grow over his head, and that tree gave him shade. And when Yunus (peace be upon him) grew strong and regained his strength, the tree dried up. Yunus said: 'O my Lord! The tree that had shaded me has dried up.' So Allah revealed to him: 'O Yunus (peace be upon him)! You grieve and become sad on account of [the drying of] a tree that had shaded you, yet you are not saddened by the punishment of a hundred thousand people or more?'"

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): મુઅમ્મર કહે છે: ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "જ્યારે અલ્લાહે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ને જે આદેશ આપવો જોઈતો હતો તે આપ્યો, તો તેમણે પણ પોતાની કૌમને તેની જાણ કરી. પછી અઝાબે તેમના ઉપર છાયા નાખી, તેથી તેઓએ પોતાની અને પોતાના સંતાનોની વચ્ચે તથા ચોપગા પ્રાણીઓ અને તેમના બચ્ચાંઓની વચ્ચે અંતર કર્યું, અને પછી અલ્લાહની બારગાહમાં રોયા અને આજીજી તથા વિલાપ કર્યો, અને આખરે અલ્લાહે તેમનાથી અઝાબ દૂર કર્યો. પછી યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ગુસ્સામાં શહેરમાંથી બહાર નીકળી ગયા, અને માછલીએ તેમને ગળી લીધા અને સાત દિવસ સુધી તેમને દરિયામાં ફેરવ્યા." મેં ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) ને પૂછ્યું: "યુનુસ કેટલા સમય સુધી માછલીના પેટમાં રહ્યા?" ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "ત્રણ દિવસ! પછી માછલીએ તેમને પોતાના મોંમાંથી બહાર ફેંકી દીધા જ્યારે તેમની ચામડી અને વાળ નષ્ટ થઈ ગયા હતા. પછી અલ્લાહે તેમના માથા ઉપર કોળા જાતિનું એક વૃક્ષ ઉગાડ્યું અને તે વૃક્ષે તેમને પોતાની છાયા હેઠળ લીધા. અને જ્યારે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) મજબૂત થયા અને પોતાની શક્તિ પાછી મેળવી ત્યારે વૃક્ષ સુકાઈ ગયું. યુનુસે કહ્યું: 'હે પરવરદિગાર! જે વૃક્ષે મને પોતાની છાયા હેઠળ લીધો હતો તે સુકાઈ ગયું', તો અલ્લાહે તેમના પર વહી ફરમાવી: 'હે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! જે વૃક્ષે તમને પોતાની છાયા હેઠળ લીધા હતા તેના [સુકાવા] ને લીધે તમે નારાજ અને દુઃખી થાઓ છો, જ્યારે કે એક લાખ અથવા તેથી વધુ લોકોના અઝાબ થવા ઉપર દુઃખી થતા નથી?'"

الصّادق ( عَنْ جَمِیلٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (مَا رَدَّ اللَّهُ الْعَذَابَ إِلَّا عَنْ قَوْمِ یُونُسَ (وَ کَانَ یُونُسُ (یَدْعُوهُمْ إِلَی الْإِسْلَامِ فَیَأْبَوْنَ ذَلِکَ فَهَمَ أَنْ یَدْعُوَ عَلَیْهِمْ وَ کَانَ فِیهِمْ رَجُلَانِ عَابِدٌ وَ عَالِمٌ وَ کَانَ اسْمُ أَحَدِهِمَا مَلِیخَا وَ الْآخَرُ رُوبِیلُ فَکَانَ الْعَابِدُ یُشِیرُ عَلَی یُونُسَ (بِالدُّعَاءِ عَلَیْهِمْ وَ کَانَ الْعَالِمُ یَنْهَاهُ وَ یَقُولُ لَا تَدْعُ عَلَیْهِمْ فَإِنَّ اللَّهَ یَسْتَجِیبُ لَکَ وَ لَا یُحِبُّ هَلَاکَ عِبَادِهِ فَقَبِلَ قَوْلَ الْعَابِدِ وَ لَمْ یَقْبَلْ مِنَ الْعَالِمِ فَدَعَا عَلَیْهِمْ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ أَنْ یَأْتِیَهُمْ الْعَذَابُ فِی سَنَهًِْ کَذَا وَ کَذَا فَلَمَّا قَرُبَ الْوَقْتُ خَرَجَ یُونُسُ (مَعَ الْعَابِدِ وَ بَقِیَ الْعَالِمُ فِیهَا فَلَمَّا کَانَ فِی ذَلِکَ الْیَوْمِ نَزَلَ الْعَذَابُ فَقَالَ الْعَالِمُ یَا قَوْمِ افْزَعُوا إِلَی اللَّهِ فَلَعَلَّهُ یَرْحَمُکُمْ فَیَرُدُّ الْعَذَابَ عَنْکُمْ فَقَالُوا کَیْفَ نَفْعَلُ قَالَ اخْرُجُوا إِلَی الْمَفَازَهًِْ وَ فَرَّقُوا بَیْنَ النِّسَاءِ وَ الْأَوْلَادِ وَ بَیْنَ الْإِبِلِ وَ أَوْلَادِهَا وَ بَیْنَ الْبَقَرِ وَ أَوْلَادِهَا وَ بَیْنَ الْغَنَمِ وَ أَوْلَادِهَا ثُمَّ ابْکُوا وَ ادْعُوا فَذَهَبُوا وَ فَعَلُوا ذَلِکَ وَ ضَجُّوا وَ بَکَوْا فَرَحِمَهُمْ اللَّهُ وَ صَرَفَ ذَلِکَ عَنْهُمْ وَ فَرَّقَ الْعَذَابَ عَلَی الْجِبَالِ وَ قَدْ کَانَ نَزَلَ وَ قَرُبَ مِنْهُمْ فَأَقْبَلَ یُونُسُ (لِیَنْظُرَ کَیْفَ أَهْلَکَهُمُ اللَّهُ فَرَأَی الزَّارِعِینَ یَزْرَعُونَ فِی أَرْضِهِمْ فَقَالَ لَهُمْ مَا فَعَلَ قَوْمُ یُونُسَ فَقَالُوا لَهُ وَ لَمْ یَعْرِفُوهُ إِنَّ یُونُسَ دَعَا عَلَیْهِمْ فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ وَ نَزَلَ الْعَذَابُ عَلَیْهِمْ فَاجْتَمَعُوا وَ بَکَوْا فَدَعَوْا فَرَحِمَهُمْ اللَّهُ وَ صَرَفَ ذَلِکَ عَنْهُمْ وَ فَرَّقَ الْعَذَابَ عَلَی الْجِبَالِ فَهُمْ ذَا یَطْلُبُونَ یُونُسَ (لِیُؤْمِنُوا بِهِ فَغَضِبَ یُونُسُ وَ مَرَّ عَلَی وَجْهِهِ مُغَاضِباً بِهِ کَمَا حَکَی اللَّهُ حَتَّی انْتَهَی إِلَی سَاحِلِ الْبَحْرِ فَإِذَا سَفِینَهًٌْ قَدْ شُحِنَتْ وَ أَرَادُوا أَنْ یَدْفَعُوهَا فَسَأَلَهُمْ یُونُسُ (أَنْ یَحْمِلُوهُ فَحَمَلُوه فَلَمَّا تَوَسَّطَ الْبَحْرَ بَعَثَ اللَّهُ حُوتاً عَظِیماً فَحَبَسَ عَلَیْهِمُ السَّفِینَهًَْ فَنَظَرَ إِلَیْهِ یُونُسُ (فَفَزِعَ فَصَارَ فِی مُؤَخَّرَهًِْ السَّفِینَهًِْ فَدَارَ إِلَیْهِ الْحُوتُ وَ فَتَحَ فَاهُ فَخَرَجَ أَهْلُ السَّفِینَهًِْ فَقَالُوا فِینَا عَاصٍ فَتَسَاهَمُوا فَخَرَجَ سَهْمُ یُونُسَ (وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ فَساهَمَ فَکانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ فَأَخْرَجُوهُ فَأَلْقَوْهُ فِی الْبَحْرِ فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ مَرَّ فِی الْمَاء فَخَرَجَ سَهْمُ یُونُسَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ فَساهَمَ فَکانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ فَأَخْرَجُوهُ فَأَلْقَوْهُ فِی الْبَحْرِ فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ مَرَّ بِهِ فِی الْمَاءِ.

امام صادق ( جمیل گوید: امام صادق (به من فرمود: «تنها قومی که خداوند عذاب را از ایشان برگرداند، قوم یونس (بود. یونس (آن‌ها را به اسلام فرامی خواند، امّا آن‌ها سر باز می زدند، از این رو یونس (تصمیم گرفت که نفرینشان کند. در میان آن‌ها مردی عابد و مردی عالِم می‌زیستند که یکی ملیخا نام داشت و دیگری روبیل. عابد به یونس (توصیه می کرد که آن‌ها را نفرین کند و عالم او را از این کار بازمی داشت و می گفت: «آن‌ها را نفرین نکن، خداوند خواسته ات را برآورده می سازد درحالی‌که دوست ندارد بندگانش هلاک شوند». در آخر یونس (سخن عابد را پذیرفت و گفته‌ی عالم را پذیرا نشد و آن‌ها را نفرین کرد. خداوند عزّوجلّ به او وحی فرمود: «در فلان سال و فلان ماه و فلان روز، عذاب بر آن‌ها فرو می رسد». چون هنگام عذاب نزدیک شد، یونس (به همراه آن عابد از میان آن‌ها بیرون شد و عالم را در میانشان بر جای گذاشت. آن روز فرا رسید و عذاب نازل شد. در آن هنگام عالم به آن‌ها گفت: «ای قوم! به درگاه خداوند پناه برید. امید است که بر شما رحم آورد و عذاب را از شما برگرداند». گفتند: «چه کنیم»؟ گفت: «گرد هم آیید و رو به‌سوی بیابان گذارید و زنان و شتران و گاوها و گوسفندها را از بچّه هایشان جدا سازید و آن‌گاه به گریه نشینید و دعا کنید». آن‌ها رفتند و چنین‌کردند و به گریه و زاری نشستند. پس خداوند بر آن‌ها رحم کرد و عذاب را از ایشان دورگرداند و بر کوه ها افکند، حال آنکه عذاب فرود آمده بود و به آن‌ها نزدیک شده بود. یونس (رو به‌سوی قوم خود گذاشت تا بنگرد چگونه خداوند متعال آن‌ها را هلاک کرده است، امّا دید کشاورزان در زمین‌هایشان به کشت و کار مشغولند. پس به آنان گفت: «قوم یونس (چه شدند»؟ آنان او را نشناختند و گفتند: «یونس (آن‌ها را نفرین کرد و خداوند خواسته اش را برآورده ساخت و بر آن‌ها عذاب فرود آورد، آن‌ها گرد هم آمدند و به گریه نشستند و دعا کردند و خداوند هم بر آن‌ها رحم آورد و عذاب را از ایشان دور کرد و بر کوه ها افکند، اینک آن‌ها در پی یونس (هستند تا به او ایمان آورند». یونس (خشمگین شد و [آن چنان‌که خداوند متعال حکایت فرمود] غضب‌آلود از آنجا روی گرداند تا اینکه به ساحل دریا رسید. ناگاه یک کشتی دید که بار خود گرفته بود و می‌خواستند آن را به حرکت درآورند. یونس (از آن‌ها خواست تا او را نیز با خود ببرند و آن‌ها سوارش کردند. چون به میان دریا رسیدند، یک ماهی غول‌پیکر از سوی خداوند سر رسید و راه را بر کشتی آن‌ها بست. یونس (آن ماهی را دید و ترسید و روانه‌ی عقب کشتی شد، امّا ماهی به‌سوی او چرخید و دهانش را باز کرد. کشتی‌نشینان بیرون آمدند و گفتند: «گناهکاری در میان ماست». قرعه زدند و به نام یونس (افتاد و این همان کلام خداوند متعال است که فرمود: فَسَاهَمَ فَکَانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ، او را بیرون کشیدند و به دریا افکندند و درحالی‌که یونس (خود را سرزنش می کرد، ماهی او را بلعید و با خود به دریا برد».

Imam Sadiq (peace be upon him): Jamil said: Imam Sadiq (peace be upon him) said to me: "The only people from whom Allah turned back the punishment were the people of Yunus (peace be upon him). Yunus (peace be upon him) called them to Islam, but they refused, so Yunus (peace be upon him) decided to invoke against them. Among them lived a devout worshipper and a scholar; one was named Malikha and the other Rubil. The worshipper advised Yunus (peace be upon him) to invoke against them, while the scholar restrained him from this and said: 'Do not invoke against them, for Allah will grant your request, though He does not love that His servants perish.' In the end, Yunus (peace be upon him) accepted the worshipper's words and did not accept the scholar's words, and he invoked against them. Allah, the Mighty and Majestic, revealed to him: 'In such and such a year and such and such a month and such and such a day, the punishment will descend upon them.' When the time of the punishment drew near, Yunus (peace be upon him) departed from among them together with that worshipper, and left the scholar in their midst. That day arrived and the punishment descended. At that moment, the scholar said to them: 'O people! Take refuge with Allah. It is hoped that He will have mercy on you and turn the punishment away from you.' They said: 'What shall we do?' He said: 'Gather together and head out toward the wilderness, and separate the women, the camels, the cows and the sheep from their young; then sit down to weep and supplicate.' They went and did so and sat weeping and lamenting. So Allah had mercy on them and turned the punishment away from them and cast it upon the mountains, even though the punishment had already come down and drawn near to them. Yunus (peace be upon him) turned back toward his people to see how Allah the Exalted had destroyed them, but he saw the farmers busy tilling their lands. He said to them: 'What became of the people of Yunus (peace be upon him)?' They did not recognise him and said: 'Yunus (peace be upon him) invoked against them and Allah granted his request and sent down the punishment upon them; they gathered together, sat weeping, and supplicated, and Allah had mercy on them and turned the punishment away from them and cast it upon the mountains. Now they are searching for Yunus (peace be upon him) in order to believe in him.' Yunus (peace be upon him) became angry and [as Allah the Exalted has related] turned away from there in wrath until he reached the seashore. Suddenly he saw a ship that had been loaded and they were about to set it in motion. Yunus (peace be upon him) asked them to take him along too, and they took him aboard. When they reached the middle of the sea, a huge fish came from Allah and blocked the ship's path. Yunus (peace be upon him) saw that fish and became afraid, and he moved to the rear of the ship, but the fish turned toward him and opened its mouth. Those aboard the ship came out and said: 'There is a sinner among us.' They cast lots and it fell on the name of Yunus (peace be upon him), and this is the very word of Allah the Exalted who said: فَسَاهَمَ فَکَانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ [So he cast lots and was of those who were cast off]; they pulled him out and cast him into the sea, and while Yunus (peace be upon him) was reproaching himself, the fish swallowed him and carried him away into the sea."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જમીલ કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ મને ફરમાવ્યું: "એકમાત્ર કૌમ કે જેમના પરથી અલ્લાહે અઝાબ પાછો હટાવ્યો, તે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ની કૌમ હતી. યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) તેમને ઇસ્લામ તરફ બોલાવતા હતા, પરંતુ તેઓ ઇનકાર કરતા હતા. તેથી યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ તેમના પર બદદુઆ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. તેમની વચ્ચે એક આબિદ (ઇબાદતગુઝાર) અને એક આલિમ (વિદ્વાન) રહેતા હતા, જેમાંથી એકનું નામ મલીખા હતું અને બીજાનું નામ રૂબીલ. આબિદ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ને સલાહ આપતો હતો કે તેમના પર બદદુઆ કરે, અને આલિમ તેમને આ કામથી રોકતો હતો અને કહેતો હતો: 'તેમના પર બદદુઆ ન કરો, અલ્લાહ તમારી ઇચ્છા પૂરી કરશે, જ્યારે કે તે પસંદ કરતો નથી કે તેના બંદાઓ હલાક થાય.' છેવટે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ આબિદની વાત સ્વીકારી અને આલિમની વાત ન સ્વીકારી અને તેમના પર બદદુઆ કરી. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમને વહી કરી: 'ફલાણા વર્ષે અને ફલાણા મહિનામાં અને ફલાણા દિવસે, અઝાબ તેમના પર નાઝિલ થશે.' જ્યારે અઝાબનો સમય નજીક આવ્યો, ત્યારે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) તે આબિદ સાથે તેમની વચ્ચેથી બહાર નીકળી ગયા અને આલિમને તેમની વચ્ચે છોડી દીધો. તે દિવસ આવ્યો અને અઝાબ નાઝિલ થયો. તે સમયે આલિમે તેમને કહ્યું: 'ઓ કૌમ! અલ્લાહની બારગાહમાં પનાહ લો. આશા છે કે તે તમારા પર રહમ કરે અને અઝાબને તમારાથી હટાવે.' તેમણે કહ્યું: 'અમે શું કરીએ?' તેણે કહ્યું: 'એકઠા થાવ અને રણ તરફ મુખ કરો અને સ્ત્રીઓ અને ઊંટો અને ગાયો અને ઘેટાં-બકરાંને તેમના બચ્ચાઓથી અલગ કરો અને ત્યાર બાદ રડવા બેસો અને દુઆ કરો.' તેઓ ગયા અને એમ કર્યું અને રડવા અને આજીજી કરવા બેઠા. તો અલ્લાહે તેમના પર રહમ કર્યો અને અઝાબને તેમનાથી દૂર કર્યો અને પહાડો પર નાખ્યો, જ્યારે કે અઝાબ ઉતરી ચૂક્યો હતો અને તેમની નજીક આવી ગયો હતો. યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) પોતાની કૌમ તરફ પાછા ફર્યા જેથી જુએ કે અલ્લાહ તઆલાએ તેમને કેવી રીતે હલાક કર્યા છે, પરંતુ તેમણે જોયું કે ખેડૂતો પોતાની જમીનોમાં ખેતીવાડીમાં વ્યસ્ત છે. તેમણે તેમને પૂછ્યું: 'યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ની કૌમનું શું થયું?' તેમણે તેમને ઓળખ્યા નહીં અને કહ્યું: 'યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ તેમના પર બદદુઆ કરી અને અલ્લાહે તેમની ઇચ્છા પૂરી કરી અને તેમના પર અઝાબ ઉતાર્યો, તેઓ એકઠા થયા અને રડવા બેઠા અને દુઆ કરી અને અલ્લાહે પણ તેમના પર રહમ કર્યો અને અઝાબને તેમનાથી દૂર કર્યો અને પહાડો પર નાખ્યો, હવે તેઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ની શોધમાં છે જેથી તેમના પર ઈમાન લાવે.' યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ગુસ્સે થયા અને [જેમ કે અલ્લાહ તઆલાએ બયાન ફરમાવ્યું] ગુસ્સાથી ત્યાંથી મુખ ફેરવ્યું ત્યાં સુધી કે તેઓ દરિયાના કિનારે પહોંચ્યા. અચાનક તેમણે એક કશ્તી જોઈ જે પોતાનો સામાન લઈ ચૂકી હતી અને તેને ચલાવવા માંગતા હતા. યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ તેમને વિનંતી કરી કે તેમને પણ પોતાની સાથે લઈ જાય અને તેમણે તેમને સવાર કરી લીધા. જ્યારે તેઓ દરિયાની વચ્ચે પહોંચ્યા, ત્યારે અલ્લાહની તરફથી એક વિશાળકાય માછલી આવી પહોંચી અને તેમની કશ્તીનો રસ્તો રોકી લીધો. યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ તે માછલીને જોઈ અને ડરી ગયા અને કશ્તીની પાછળના ભાગ તરફ ગયા, પરંતુ માછલી તેમની તરફ ફરી અને પોતાનું મોં ખોલ્યું. કશ્તીવાળાઓ બહાર આવ્યા અને કહ્યું: 'અમારી વચ્ચે એક ગુનેહગાર છે.' તેમણે કુરઆન્દાજી કરી અને યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ના નામે ચિઠ્ઠી નીકળી, અને આ જ અલ્લાહ તઆલાની વાત છે જેમણે ફરમાવ્યું: فَسَاهَمَ فَکَانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ [તો તેમણે કુરઆન્દાજી કરી અને તેઓ હારનારાઓમાંથી થયા], તેમને બહાર ખેંચ્યા અને દરિયામાં નાખી દીધા અને જ્યારે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) પોતાની જાતને ધિક્કારી રહ્યા હતા, ત્યારે માછલી તેમને ગળી ગઈ અને પોતાની સાથે દરિયામાં લઈ ગઈ."

أمیرالمؤمنین ( وَ قَدْ سَأَلَ بَعْضُ الْیَهُودِ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (عَنْ سِجْنٍ طَافَ أَقْطَارَ الْأَرْضِ بِصَاحِبِهِ فَقَالَ یَا یَهُودِیُّ أَمَّا السِّجْنُ الَّذِی طَافَ الْأَرْضَ بِصَاحِبِهِ فَإِنَّهُ الْحُوتُ الَّذِی حَبَسَ یُونُسَ فِی بَطْنِهِ فَدَخَلَ فِی بَحْرِ الْقُلْزُمِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَی بَحْرِ مِصْرَ ثُمَّ دَخَلَ إِلَی بَحْرِ طَبَرِسْتَانَ ثُمَّ خَرَجَ فِی دِجْلَهًَْ الْغَوْرَاءِ قَالَ ثُمَّ مَرَّتْ بِهِ تَحْتَ الْأَرْضِ حَتَّی لَحِقَتْ بِقَارُونَ وَ کَانَ قَارُونُ هَلَکَ فِی أَیَّامِ مُوسَی (وَ وَکَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَکاً یدخل {یُدْخِلُهُ} فِی الْأَرْضِ کُلَّ یَوْمٍ قَامَهًَْ رَجُلٍ وَ کَانَ یُونُسُ فِی بَطْنِ الْحُوتِ یُسَبِّحُ اللَّهَ وَ یَسْتَغْفِرُهُ فَسَمِعَ قَارُونُ صَوْتَهُ فَقَالَ لِلْمَلَکِ الْمُوَکَّلِ بِهِ أَنْظِرْنِی فَإِنِّی أَسْمَعُ کَلَامَ آدَمِیٍّ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَی الْمَلَکِ الْمُوَکَّلِ بِهِ أَنْظِرْهُ فَأَنْظَرَهُ ثُمَّ قَالَ قَارُونُ مَنْ أَنْتَ قَالَ یُونُسُ أَنَا الْمُذْنِبُ الْخَاطِئُ یُونُسُ بْنُ مَتَّی (قَالَ فَمَا فَعَلَ الشَّدِیدُ الْغَضِبُ لِلَّهِ مُوسَی بْنُ عِمْرَانَ (قَالَ هَیْهَاتَ هَلَکَ قَالَ فَمَا فَعَلَ الرَّءُوفُ الرَّحِیمُ عَلَی قَوْمِهِ هَارُونُ بْنُ عِمْرَانَ قَالَ هَلَکَ قَالَ فَمَا فَعَلَتْ کُلْثُمُ بِنْتُ عِمْرَانَ الَّتِی کَانَتْ سُمِّیَتْ لِی قَالَ هَیْهَاتَ مَا بَقِیَ مِنْ آلِ عِمْرَانَ أَحَدٌ فَقَالَ قَارُونُ وَا أَسَفَاهْ عَلَی آلِ عِمْرَانَ فَشَکَرَ اللَّهُ لَهُ ذَلِکَ فَأَمَرَ اللَّهُ الْمَلَکَ الْمُوَکَّلَ بِهِ أَنْ یَرْفَعَ عَنْهُ الْعَذَابَ أَیَّامَ الدُّنْیَا فَرَفَعَ عَنْهُ فَلَمَّا رَأَی یُونُسُ (ذَلِکَ نَادَی فِی الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ وَ أَمَرَ الْحُوتَ فَلَفَظَهُ عَلَی سَاحِلِ الْبَحْرِ وَ قَدْ ذَهَبَ جِلْدُهُ وَ لَحْمُهُ وَ أَنْبَتَ اللَّهُ عَلَیْهِ شَجَرَةً مِنْ یَقْطِینٍ وَ هِیَ الدُّبَّاءُ فَأَظَلَّتْهُ مِنَ الشَّمْسِ فَسَکَنَ ثُمَّ أَمَرَ اللَّهُ الشَّجَرَهًَْ فَتَنَحَّتْ عَنْهُ وَ وَقَعَتِ الشَّمْسُ عَلَیْهِ فَجَزِعَ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یَا یُونُسُ (لَمْ تَرْحَمْ مِائَهًَْ أَلْفٍ أَوْ یَزِیدُونَ وَ أَنْتَ تَجْزَعُ مِنْ أَلَمِ سَاعَهًٍْ فَقَالَ یَا رَبِّ عَفْوَکَ عَفْوَکَ فَرَدَّ اللَّهُ بَدَنَهُ وَ رَجَعَ إِلَی قَوْمِهِ وَ آمَنُوا بِهِ وَ هُوَ قَوْلُهُ فَلَوْ لا کانَتْ قَرْیَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِیمانُها.

امام علی ( مردی یهودی از امیرمؤمنان (پرسید: «آن کدام زندان بود که زندانی خود را در پهنه‌ی زمین به حرکت درآورد»؟ فرمود: «ای یهودی! و امّا زندانی که زندانی خود را در پهنه‌ی زمین به حرکت درآورد، آن زندان، همان ماهی بود که یونس (را در شکمش حبس کرد و به دریای قلزم درآمد و از آنجا به دریای مصر رفت و آن‌گاه به دریای طبرستان داخل شد و سپس وارد دجله عوراء شد و پس از آن یونس (را به اعماق زمین برد تا اینکه نزد قارون رسید. قارون که در روزگار موسی (هلاک شده بود و خداوند فرشته ای را بر او گمارده بود تا هر روز به اندازه‌ی قامت یک مرد، او را به زمین فرو برد، به ناگاه صدای یونس (را شنید که در شکم ماهی، خداوند را ستایش می کرد و از او آمرزش می طلبید. پس به آن فرشته که بر وی گمارده شده بود گفت: «اندکی به من مهلت بده! صدای انسانی را می‌شنوم». خداوند به آن فرشته وحی فرمود: «او را مهلت بده»! و فرشته چنین کرد. قارون گفت: «تو کیستی»؟ فرمود: «من گناهکاری خطاکار، یونس‌بن‌مَتّی (هستم». قارون گفت: «از موسی‌بن‌عمران (که به‌خاطر خدا خشمی سهمگین داشت، خبری داری»؟ فرمود: «ای دریغ! درگذشت». قارون گفت: «از هارون‌بن‌عمران (که بر قوم خویش دلسوز و مهربان بود، چه خبر»؟ فرمود: «درگذشت». قارون گفت: «از کَلثَم بنت‌عمران که نامزد من بود، چه خبر»؟ فرمود: «ای دریغ! از خاندان عمران هیچ کس به جا نماند». قارون گفت: «افسوس از خاندان عمران». در آن دم خداوند به خاطر افسوسی که خورد، وی را درخور پاداش دید و به فرشته گمارده‌شده فرمان داد که عذاب کردار روزهای دنیا را از او بردارد و فرشته از عذاب او دست کشید. چون یونس (این جریان را دید، در آن ظلمتها [ی متراکم] صدا زد: «[خداوندا!] جز تو معبودی نیست! منزّهی تو! من از ستمکاران بودم!»؛ ( انبیا/۸۷ ) آن‌گاه خداوند خواسته اش را برآورده ساخت و به ماهی فرمان داد تا او را بیرون افکند و این چنین ماهی وی را در ساحل دریا بیرون افکند، حال آنکه گوشت و پوستی بیش از او نمانده بود. خداوند بر سر او درخت کدویی رویانید تا در برابر خورشید، بر او سایه اندازد و یونس (شکر پرودگار به جای آورد؛ سپس خداوند به آن درخت فرمان داد تا از او دور شود و این گونه خورشید بر او تابش گرفت و او در رنج افتاد. در آن هنگام خداوند به او وحی فرمود: «ای یونس (! تو که از ساعتی درد به ستوه آمده ای، چرا به بیش از یکصدهزار نفر رحم نکردی»؟ یونس (عرض‌کرد: «پروردگارا! مرا ببخش». پس خداوند توان بدنش را به او برگرداند و او را به‌سوی قومش بازگرداند و ایشان به او ایمان آوردند، و این کلام خداوند متعال است که فرمود: چرا هیچ یک از شهرها و آبادیها ایمان نیاوردند که [ایمانشان به موقع باشد، و] به حالشان مفید افتد؟! مگر قوم یونس، هنگامی که آن‌ها ایمان آوردند، عذاب رسواکننده را در زندگی دنیا از آنان برطرف ساختیم و تا مدّت معیّنی [پایان زندگی و اجلشان] آن‌ها را بهره‌مند ساختیم. ( یونس/۹۸ ).

Imam Ali (peace be upon him): A Jewish man asked the Commander of the Faithful (peace be upon him): "Which prison was it that moved its prisoner across the expanse of the earth?" He said: "O Jew! As for the prison that moved its prisoner across the expanse of the earth, that prison was the fish that imprisoned Yunus (peace be upon him) in its belly. It entered the sea of Qulzum, then went from there to the sea of Egypt, then entered the sea of Tabaristan, and then entered Dijla al-Awra' (the blind Tigris), and after that it took Yunus (peace be upon him) into the depths of the earth until it reached Qarun. Qarun had perished in the days of Musa (peace be upon him), and Allah had appointed an angel over him to sink him into the earth each day by the height of a man. Suddenly he heard the voice of Yunus (peace be upon him) in the belly of the fish, glorifying Allah and seeking His forgiveness. So he said to the angel appointed over him: 'Give me a little respite! I hear the speech of a human.' Allah revealed to the angel: 'Give him respite,' and the angel did so. Qarun said: 'Who are you?' He said: 'I am the sinful wrongdoer, Yunus ibn Matta (peace be upon him).' Qarun said: 'Do you have news of Musa ibn Imran (peace be upon him), who had a fierce anger for the sake of Allah?' He said: 'Alas! He has passed away.' Qarun said: 'What news of Harun ibn Imran, who was compassionate and merciful to his people?' He said: 'He has passed away.' Qarun said: 'What news of Kulthum bint Imran, who was betrothed to me?' He said: 'Alas! None of the family of Imran remains.' Qarun said: 'Alas for the family of Imran!' At that moment, because of the sorrow he felt, Allah found him deserving of reward, and He commanded the appointed angel to lift from him the punishment for the actions of the days of the world, and the angel refrained from punishing him. When Yunus (peace be upon him) saw this, he called out in those [dense] darknesses: نَادَی فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ [There is no god but You! Glory be to You! Indeed I was of the wrongdoers!] (al-Anbiya/87). Then Allah answered his request and commanded the fish to cast him out, and thus the fish cast him out on the shore of the sea, while no more than flesh and skin remained of him. Allah caused a gourd tree to grow over him to give him shade against the sun, and Yunus (peace be upon him) gave thanks to his Lord. Then Allah commanded that tree to move away from him, and so the sun beat down upon him and he was in distress. At that time Allah revealed to him: 'O Yunus (peace be upon him)! You who are exhausted by the pain of an hour, why did you not have mercy on more than one hundred thousand people?' Yunus (peace be upon him) said: 'My Lord! Forgive me.' So Allah restored the strength of his body to him and returned him to his people, and they believed in him. And this is the word of Allah the Exalted, who said: فَلَوْلَا کَانَتْ قَرْیَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِیمَانُهَا [Why did none of the towns and settlements believe so that [their faith would come in time and] be of benefit to them? — except for the people of Yunus: when they believed, We removed from them the disgraceful punishment in the life of this world and We gave them enjoyment for a fixed term [the end of their lives and appointed time].] (Yunus/98)."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): એક યહૂદી માણસે અમીરુલ મુઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) ને પૂછ્યું: "તે કઈ જેલ હતી જેણે પોતાના કેદીને પૃથ્વીના વિસ્તારમાં ફેરવ્યો?" તેમણે ફરમાવ્યું: "ઓ યહૂદી! અને તે જેલ જેણે પોતાના કેદીને પૃથ્વીના વિસ્તારમાં ફેરવ્યો, તે જેલ એ જ માછલી હતી જેણે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ને પોતાના પેટમાં કેદ કરી અને કુલઝુમના દરિયામાં પ્રવેશી, અને ત્યાંથી મિસ્રના દરિયામાં ગઈ, અને પછી તબરિસ્તાનના દરિયામાં દાખલ થઈ, અને ત્યારબાદ દજલા અવરામાં પ્રવેશી, અને એ પછી યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) ને પૃથ્વીની ઊંડાઈઓમાં લઈ ગઈ ત્યાં સુધી કે તે કારુન પાસે પહોંચી. કારુન જે મુસા (અલયહિસ્સલામ) ના જમાનામાં હલાક થયો હતો અને અલ્લાહે તેના પર એક ફરિશ્તો નિયુક્ત કર્યો હતો કે દરરોજ એક માણસના કદ જેટલો તેને જમીનમાં ધસાવે, અચાનક તેણે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) નો અવાજ સાંભળ્યો જે માછલીના પેટમાં અલ્લાહની પ્રશંસા કરી રહ્યા હતા અને તેમની પાસેથી માફી માંગી રહ્યા હતા. તો તેણે તે ફરિશ્તાને જે તેના પર નિયુક્ત હતો કહ્યું: 'મને થોડી મહેલત આપ! હું કોઈ માણસનો અવાજ સાંભળી રહ્યો છું.' અલ્લાહે તે ફરિશ્તાને વહી કરી: 'તેને મહેલત આપ!' અને ફરિશ્તાએ એમ કર્યું. કારુને પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો?' ફરમાવ્યું: 'હું ગુનેહગાર, ખતાકાર, યુનુસ બિન મત્તા (અલયહિસ્સલામ) છું.' કારુને કહ્યું: 'શું તમને મુસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ) ની ખબર છે જેઓ અલ્લાહ માટે સખત ગુસ્સો ધરાવતા હતા?' ફરમાવ્યું: 'અફસોસ! તેઓ વફાત પામ્યા.' કારુને કહ્યું: 'હારુન બિન ઇમરાન જેઓ પોતાની કૌમ પર દયાળુ અને મહેરબાન હતા, તેમની શું ખબર છે?' ફરમાવ્યું: 'તેઓ પણ વફાત પામ્યા.' કારુને કહ્યું: 'કલ્સૂમ બિન્તે ઇમરાન જે મારી મંગેતર હતી, તેની શું ખબર છે?' ફરમાવ્યું: 'અફસોસ! ઇમરાનના ખાનદાનમાંથી કોઈ બાકી ન રહ્યું.' કારુને કહ્યું: 'ઇમરાનના ખાનદાન પર અફસોસ!' તે ક્ષણે અલ્લાહે તેના અફસોસના કારણે તેને બદલાને લાયક ગણ્યો અને નિયુક્ત ફરિશ્તાને હુકમ કર્યો કે દુનિયાના દિવસોના કર્મોનો અઝાબ તેના પરથી ઉઠાવી લે, અને ફરિશ્તાએ તેને અઝાબ આપવાનું બંધ કરી દીધું. જ્યારે યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ આ સ્થિતિ જોઈ, ત્યારે તે [ઘનઘોર] અંધકારોમાં પોકારી ઉઠ્યા: نَادَی فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ [(ઓ અલ્લાહ!) તારા સિવાય કોઈ મઅબૂદ નથી! તું પવિત્ર છે! ખરેખર હું ઝાલિમોમાંનો હતો!] (અંબિયા/૮૭). પછી અલ્લાહે તેમની માંગ પૂરી કરી અને માછલીને હુકમ આપ્યો કે તેમને બહાર ફેંકી દે, અને આમ માછલીએ તેમને દરિયાના કિનારે બહાર ફેંક્યા, જ્યારે તેમનું માંસ અને ચામડી કરતાં વધુ કંઈ બાકી નહોતું. અલ્લાહે તેમના પર દૂધીનું ઝાડ ઉગાવ્યું જેથી સૂરજ સામે તેમના પર છાયા કરે, અને યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ પરવરદિગારનો શુક્ર અદા કર્યો. પછી અલ્લાહે તે ઝાડને હુકમ કર્યો કે તેમનાથી દૂર થઈ જાય, અને આ રીતે સૂરજ તેમના પર તપવા લાગ્યો અને તેઓ તકલીફમાં પડ્યા. તે વખતે અલ્લાહે તેમને વહી કરી: 'ઓ યુનુસ (અલયહિસ્સલામ)! તમે જે એક ઘડીની પીડાથી પરેશાન થઈ ગયા, તો એક લાખથી વધુ લોકો પર તમે કેમ રહમ ન કરી?' યુનુસ (અલયહિસ્સલામ) એ અર્ઝ કરી: 'પરવરદિગાર! મને માફ કર.' પછી અલ્લાહે તેમના શરીરની તાકાત તેમને પરત આપી અને તેમને તેમની કૌમ તરફ પરત મોકલ્યા અને તેઓ તેમના પર ઈમાન લાવ્યા, અને આ અલ્લાહ તઆલાનું કલામ છે જેમાં તેમણે ફરમાવ્યું: فَلَوْلَا کَانَتْ قَرْیَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِیمَانُهَا [કેમ કોઈ પણ શહેર અથવા વસ્તીવાળાએ ઈમાન ન લાવ્યું કે [તેમનું ઈમાન યોગ્ય સમયે હોત અને] તેમના માટે ફાયદાકારક નીવડત? સિવાય યુનુસની કૌમ, જ્યારે તેઓ ઈમાન લાવ્યા, ત્યારે અમે તેમના પરથી દુનિયાના જીવનમાં અપમાનજનક અઝાબ દૂર કર્યો અને એક નિશ્ચિત મુદ્દત [જીવન અને અજલના અંત] સુધી અમે તેમને લાભાન્વિત કર્યા.] (યુનુસ/૯૮).