عَن مُحَمَّدِبْنِالْجَهْمِ قَالَ حَضَرْتُ مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ وَ عِنْدَهُ الرِّضَا عَلِیُّبْنُ مُوسَی (علیه السلام) فَقَالَ الْمَأْمُونُ یَا أَبَاالْحَسَنِ (علیه السلام) فَأَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عزّوجلّ لِیَغْفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ قَالَ الرِّضَا (علیه السلام) لَمْ یَکُنْ أَحَدٌ عِنْدَ مُشْرِکِی أَهْلِ مَکَّهًَْ أَعْظَمَ ذَنْباً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لِأَنَّهُمْ کَانُوا یَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ثَلَاثَمِائَهًٍْ وَ سِتِّینَ صَنَماً فَلَمَّا جَاءَهُمْ (صلی الله علیه و آله) بِالدَّعْوَهًِْ إِلَی کَلِمَهًِْ الْإِخْلَاصِ کَبُرَ ذَلِکَ عَلَیْهِمْ وَ عَظُمَ وَ قَالُوا أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَیْءٌ عُجابٌ وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلی آلِهَتِکُمْ إِنَّ هذا لَشَیْءٌ یُرادُ ما سَمِعْنا بِهذا فِی الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هذا إِلَّا اخْتِلاق فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عزّوجلّ عَلَی نَبِیِّهِ مَکَّهًَْ قَالَ لَهُ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) إِنَّا فَتَحْنا لَکَ مَکَّةَ فَتْحاً مُبِیناً لِیَغْفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ عِنْدَ مُشْرِکِی أَهْلِ مَکَّهًَْ بِدُعَائِکَ إِلَی تَوْحِیدِ اللَّهِ فِیمَا تَقَدَّمَ وَ مَا تَأَخَّرَ لِأَنَّ مُشْرِکِی مَکَّهًَْ أَسْلَمَ بَعْضُهُمْ وَ خَرَجَ بَعْضُهُمْ عَنْ مَکَّهًَْ وَ مَنْ بَقِیَ مِنْهُمْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی إِنْکَارِ التَّوْحِیدِ عَلَیْهِ إِذَا دَعَا النَّاسَ إِلَیْهِ فَصَارَ ذَنْبُهُ عِنْدَهُمْ فِی ذَلِکَ مَغْفُوراً بِظُهُورِهِ عَلَیْهِم.
امام رضا (علیه السلام)- محمّدبن‌جهم گوید: به مجلس مأمون وارد شدم و امام رضا (علیه السلام) نزد او بود، مأمون به حضرت (علیه السلام) عرض کرد: «ای اباالحسن (علیه السلام)! مرا از معنای کلام خداوند متعال: تا خداوند گناهان گذشته و آینده‌ای را که به تو نسبت می‌دادند ببخشد. ( فتح/۲ ) آگاه ساز». حضرت (علیه السلام) فرمود: «در نظر مشرکان مکّه، هیچ‌کس گناهکارتر از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نبود، چرا که آن‌ها به‌جز خداوند، سیصدوشصت بت را می پرستیدند و چون پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نزدشان آمد و آنان را به سخن لا اله الّا الله دعوت نمود، این سخن بر آن‌ها سنگین و گران آمد و گفتند: أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ عُجَابٌ ...وَ انطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلَی آلِهَتِکُمْ إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ یُرَادُ* مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِی الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ سپس وقتی خداوند عزّوجلّ مکّه را برای پیامبرش فتح نمود، فرمود: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! ما برای تو پیروزی آشکاری فراهم ساختیم!. تا خداوند گناهان گذشته و آینده‌ای را که به تو نسبت می‌دادند ببخشد. ( فتح/۲-۱ ) یعنی در نظر مشرکان مکّه، بدان سبب که آنان را در گذشته به یگانگی خدا دعوت کردی و در آینده نیز خواهی کرد؛ زیرا پس از فتح، برخی از مشرکان، اسلام آوردند و برخی از مکّه بیرون رفتند و غیر از این دو، آنانکه به‌جا ماندند، وقتی مردم آن‌ها را به یگانه‌پرستی فرا می‌خواندند، یارای سر باز زدن از آن را نداشتند، پس این‌گونه گناهی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) در نظر آن‌ها داشت، با ورود حضرت (صلی الله علیه و آله) بر ایشان آمرزیده شد».
Imam al-Rida (peace be upon him): Muhammad ibn al-Jahm said: I entered the gathering of al-Ma'mun, and Imam al-Rida (peace be upon him) was with him. Al-Ma'mun said to him: "O Abu al-Hasan (peace be upon him)! Inform me of the meaning of the words of Allah the Exalted: لِیَغْفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ [that Allah may forgive you your past and future sins which they attributed to you] (al-Fath 48:2)." The Imam (peace be upon him) said: "In the eyes of the polytheists of Makkah, no one was more sinful than the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), because they used to worship, apart from Allah, three hundred and sixty idols. When the Noble Prophet (peace be upon him and his family) came to them and called them to the word لا اله الّا الله [there is no god but Allah], this word weighed heavily upon them, and they said: أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ عُجَابٌ [Has he made the gods a single Allah? Indeed this is a strange thing] ... وَ انطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلَی آلِهَتِکُمْ إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ یُرَادُ* مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِی الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ [And the chiefs among them went about, saying: Go and be steadfast to your gods; this is a thing designed. We have not heard of this in the latter religion; this is nothing but a fabrication]. Then when Allah the Mighty and Majestic granted Makkah as a conquest to His Prophet, He said: 'O Muhammad (peace be upon him and his family)! إِنَّا فَتَحْنا لَکَ مَکَّةَ فَتْحاً مُبِیناً [Indeed We have granted you Makkah as a manifest victory,] لِیَغْفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ [that Allah may forgive you your past and future sins] (al-Fath 48:1–2)' — meaning: in the eyes of the polytheists of Makkah, on account of your having called them to the oneness of Allah in the past and your continuing to do so in the future; for after the conquest, some of the polytheists embraced Islam, some left Makkah, and other than these two groups, those who remained had no strength to refuse when people called them to monotheism. So in this way the sin which the Prophet (peace be upon him and his family) bore in their eyes was forgiven by the Prophet's (peace be upon him and his family) triumph over them."
ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન જહમ કહે છે: હું મામૂનની મજલિસમાં દાખલ થયો અને ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) તેની પાસે હતા. મામૂને હઝરત (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "હે અબુલ હસન (અલયહિસ્સલામ)! મને અલ્લાહ તઆલાના કલામનો અર્થ જણાવો: لِیَغْفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ [જેથી અલ્લાહ તમારા ગુજરેલા અને આવનારા એ ગુનાહો કે જે તેઓ તમારી તરફ મન્સૂબ કરતા હતા તેને માફ કરે] (ફત્હ ૪૮/૨)." હઝરત (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "મક્કાના મુશરિકોની નજરમાં, રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)થી મોટો ગુનેહગાર કોઈ ન હતું, કારણ કે તેઓ અલ્લાહ સિવાય ત્રણસો સાઈઠ મૂર્તિઓની ઇબાદત કરતા હતા, અને જ્યારે પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તેમની પાસે આવ્યા અને તેઓને لا اله الّا الله [અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી]ના કલિમા તરફ દાવત આપી, ત્યારે આ વાત તેમના ઉપર ભારે અને કઠિન લાગી અને તેમણે કહ્યું: أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ عُجَابٌ [શું તેણે આટલા બધા ખુદાઓની જગ્યાએ એક જ ખુદા બનાવી દીધો? ખરેખર આ તો અજીબ વસ્તુ છે] ... وَ انطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلَی آلِهَتِکُمْ إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ یُرَادُ* مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِی الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ [અને તેમના સરદારો આ કહેતાં ચાલી નીકળ્યા કે જાઓ અને તમારા ખુદાઓ પર ટકી રહો; ખરેખર આમાં કંઈક ઈરાદો છે. અમે અગાઉના ધર્મમાં આ વાત સાંભળી નથી; આ તો માત્ર એક બનાવટ છે]. પછી જ્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ પોતાના પયગંબર માટે મક્કાનો ફત્હ કર્યો, તો ફરમાવ્યું: 'હે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! إِنَّا فَتَحْنا لَکَ مَکَّةَ فَتْحاً مُبِیناً [ખરેખર અમે તમારા માટે એક સ્પષ્ટ વિજય તૈયાર કર્યો છે!] لِیَغْفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ [જેથી અલ્લાહ તમારા ગુજરેલા અને આવનારા એ ગુનાહો કે જે તેઓ તમારી તરફ મન્સૂબ કરતા હતા તેને માફ કરે] (ફત્હ ૪૮/૧-૨)' એટલે કે મક્કાના મુશરિકોની નજરમાં, એ કારણથી કે તમે તેઓને ભૂતકાળમાં અલ્લાહની એકતા તરફ દાવત આપી હતી અને ભવિષ્યમાં પણ આપશો; કારણ કે ફત્હ પછી, કેટલાક મુશરિકો ઇસ્લામ લઈ આવ્યા અને કેટલાક મક્કાથી બહાર નીકળી ગયા, અને આ બે સિવાય, જેઓ ત્યાં જ રહી ગયા, જ્યારે લોકો તેમને એકેશ્વરવાદ તરફ બોલાવતા, ત્યારે તેમની પાસે તેને નકારવાની તાકાત ન હતી. તો આ રીતે જે ગુનાહ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો તેમની નજરમાં હતો, હઝરત (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના તેમના પર વિજય દ્વારા માફ થઈ ગયો."