بگو: «آيا شما به آن كس كه زمين را در دو روز (در دوران) آفريد كافر مى‌شويد و براى او همانندهايى قرار مى‌دهيد؟! او پروردگار جهانيان است.
Say: What! do you indeed disbelieve in Him Who created the earth in two periods, and do you set up equals with Him? That is the Lord of the Worlds.
તું કહે કે શું તમે તેનો ઇન્કાર કરો છો કે જેણે ઝમીનને બે દિવસમાં પૈદા કરી છે અને તેના જેવો બીજાને ઠેરવો છો (જો) કે તે દુનિયાઓનો પાલનહાર છે.
وَ مَعْنَی یَوْمَیْنِ أَیْ وَقْتَیْنِ ابْتِدَاءُ الْخَلْقِ وَ انْقِضَاؤُه.
علیّ‌بن‌ابراهیم ( یعنی در دو وقت؛ آغاز آفرینش و پایانش.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): That is, in two times; the beginning of creation and its end.
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): એટલે કે બે સમયમાં; સર્જનની શરૂઆત અને તેનો અંત.
فَلَمَّا أَخَذَ فِی رِزْقِ خَلْقِهِ خَلَقَ السَّمَاءَ وَ جَنَّاتِهَا وَ الْمَلَائِکَهًَْ یَوْمَ الْخَمِیسِ وَ خَلَقَ الْأَرْضَ یَوْمَ الْأَحَدِ وَ خَلَقَ دَوَابَّ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ وَ هُمَا الْیَوْمَانِ اللَّذَانِ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّوجَلَّ أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْن.
علیّ‌بن‌ابراهیم ( زمانی‌که آفرینش روزی مخلوقاتش را شروع کرد، آسمان و بهشت و فرشته‌ها را روز پنج شنبه آفرید، و زمین را یک شنبه، و جانوران بیابان و دریا را روز دوشنبه و آن دو روزی است که خدای عزّوجلّ فرماید: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْن.
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): When He began the sustenance of His creatures, He created the sky and the gardens and the angels on Thursday, and created the earth on Sunday, and created the creatures of the land and the sea on Monday; and these are the two days regarding which Allah the Mighty and Majestic says: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْن [Do you indeed disbelieve in Him who created the earth in two days].
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): જ્યારે તેમણે પોતાના મખ્લૂકની રોઝીનો પ્રારંભ કર્યો, ત્યારે આસમાન, જન્નત અને ફરિશ્તાઓને ગુરુવારે પૈદા કર્યા, અને ઝમીનને રવિવારે, અને જંગલ તથા દરિયાના જીવોને સોમવારે પૈદા કર્યા, અને એ જ બે દિવસો છે જેના વિશે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْن [શું તમે ખરેખર તેનો ઇન્કાર કરો છો જેણે ઝમીનને બે દિવસમાં પૈદા કરી].
وَ خَلَقَ الْجِبَالَ فِیهَا وَ أَقْوَاتَ أَهْلِهَا وَ شَجَرَهَا وَ مَا یَنْبَغِی لَهَا فِی یَوْمَیْنِ فِی یَوْمِ الثَّلَاثَاءِ وَ یَوْمِ الْأَرْبِعَاءِ کَمَا قَالَ تَعَالَی أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ إِلَی قَوْلِهِ ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ هِیَ دُخانٌ فَکَانَ ذَلِکَ الدُّخَانُ مِنْ نَفْسِ الْمَاءِ حِینَ تَنَفَّسَ فَجَعَلَهَا سَمَاءً وَاحِدَهًًْ ثُمَّ فَتَقَهَا وَ جَعَلَهَا سَبْعاً فِی یَوْمَیْنِ فِی یَوْمِ الْخَمِیسِ وَ یَوْمِ الْجُمُعَهًِْ وَ إِنَّمَا سُمِّیَ بِالْجُمُعَهًِْ لِأَنَّهُ جُمِعَ فِیهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَی وَ أَوْحی فِی کُلِّ سَماءٍ أَمْرَها أَیْ وَ جَعَلَ فِی کُلِّ سَمَاءٍ خَلْقَهَا مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ وَ الْبِحَارِ وَ جِبَالِ الْبَرَدِ.
ابن‌عبّاس ( کوه‌ها و درخت‌ها و آنچه شایسته‌ی آن‌ها بود را در روز سه‌شنبه و چهارشنبه، آفرید؛ چنانچه خدا فرموده: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ... ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ هِیَ دُخانٌ؛ این دود از دم‌زدن آب بر آمد و خدا آن را یک آسمان نمود و سپس آن را در دو روز پنجشنبه و جمعه از هم گشود و هفت آسمان نمود، و آن روز جمعه نامیده شد، برای اینکه آفرینش آسمان‌ها و زمین در آن جمع شد. سپس خداوند متعال فرمود: وَ أَوْحی فِی کُلِّ سَماءٍ أَمْرَها؛ یعنی در هر آسمانی آفریده‌هایی از فرشته‌ها و دریاها و کوه‌های سرد ساخت.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): He created the mountains and the trees and what was fitting for them on Tuesday and Wednesday, as Allah has said: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ... ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ هِیَ دُخانٌ [Do you indeed disbelieve in Him Who created the earth in two days ... Then He turned to the heaven while it was smoke]; this smoke arose from the breathing of the water, and Allah made it into a single heaven, and then, over two days — Thursday and Friday — He split it apart and made it into seven heavens; and that day was named Friday (Jumu'ah) because the creation of the heavens and the earth was gathered (jumi'a) in it. Then Allah the Exalted said: وَ أَوْحی فِی کُلِّ سَماءٍ أَمْرَها [And He revealed in every heaven its command]; that is, in every heaven He made its creatures — angels, seas and cold mountains.
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): તેમણે પર્વતો અને વૃક્ષો અને તેમના માટે જે યોગ્ય હતું તે મંગળવાર અને બુધવારે પેદા કર્યાં; જેમ કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું છે: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ... ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ هِیَ دُخانٌ [શું ખરેખર તમે તેનો ઇન્કાર કરો છો જેમણે ધરતીને બે દિવસમાં પેદા કરી ... પછી તે આકાશ તરફ મુતવજ્જેહ થયો જ્યારે તે ધુમાડો હતું]; આ ધુમાડો પાણીના શ્વાસ લેવાથી ઊઠ્યો, અને અલ્લાહે તેને એક આકાશ બનાવ્યું, પછી ગુરુવાર અને શુક્રવારના બે દિવસમાં તેને એકબીજાથી અલગ કરીને સાત આકાશ બનાવ્યાં, અને તે દિવસને જુમ્આ (શુક્રવાર) નામ આપવામાં આવ્યું, કારણ કે તેમાં આકાશો અને ધરતીની પેદાઇશ એકત્ર થઈ. પછી અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: وَ أَوْحی فِی کُلِّ سَماءٍ أَمْرَها [અને દરેક આકાશમાં તેનો હુકમ વહી કર્યો]; એટલે કે દરેક આકાશમાં ફરિશ્તાઓ, દરિયાઓ અને ઠંડા પર્વતોમાંથી પેદાઇશો બનાવી.
خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ مِنْ دُخَانٍ ثُمَّ ابْتَدَأَ خَلْقَ الْأَرْضِ یَوْمَ الْأَحَدِ وَ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ثُمَّ قَدَّرَ فِیهَا أَقْوَاتَهَا فِی یَوْمِ الثَّلَاثَاءِ وَ یَوْمِ‌الْأَرْبِعَاءِ فَذَلِکَ قَوْلُهُ وَ قَدَّرَ فِیها أَقْواتَها فِی‌أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَواءًلِلسَّائِلِینَ.
ابن‌عبّاس ( سپس خلق زمین را در روز یک شنبه و روز دوشنبه آغاز کرد و این است کلام او: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ سپس قوت‌هایش را در روز سه‌شنبه و چهارشنبه مقرّر کرد، و این است کلام او: وَ قَدَّرَ فِیها أَقْواتَها فِی‌أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَواءًلِلسَّائِلِینَ.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Then He began the creation of the earth on Sunday and Monday, and that is His saying: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ [Do you indeed disbelieve in Him Who created the earth in two days]. Then He decreed its sustenance on Tuesday and Wednesday, and that is His saying: وَ قَدَّرَ فِیها أَقْواتَها فِی‌أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلِینَ [And He decreed in it its sustenance in four days, alike for those who ask].
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): પછી તેમણે ધરતીની પેદાઇશ રવિવાર અને સોમવારના દિવસે શરૂ કરી અને આ તેમનું કથન છે: أَ‌إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ [શું ખરેખર તમે તેનો ઇન્કાર કરો છો જેમણે ધરતીને બે દિવસમાં પેદા કરી]. પછી તેમણે તેની રોજીઓ મંગળવાર અને બુધવારના દિવસે મુકર્રર કરી, અને આ તેમનું કથન છે: وَ قَدَّرَ فِیها أَقْواتَها فِی‌أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلِینَ [અને તેમાં તેની રોજીઓ ચાર દિવસમાં મુકર્રર કરી, પૂછનારાઓ માટે સમાન].
أَنَّ الْیَهُودَ أَتَتِ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) فَسَأَلَتْهُ عَنْ خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ فَقَالَ خَلَقَ اللَّهُ الْأَرْضَ یَوْمَ الْأَحَدِ وَ الْإِثْنَیْنِ وَ خَلَقَ الْجِبَالَ وَ مَا فِیهِنَّ مِنْ مَنَافِعَ یَوْمَ الثَّلَاثَاءِ وَ خَلَقَ یَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ الشَّجَرَ وَ الْمَاءَ وَ الْمَدَائِنَ وَ الْعُمْرَانَ وَ الْخَرَابَ فَهَذِهِ أَرْبَعَهًٌْ فَقَالَ تَعَالَی قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ إِلَی قَوْلِهِ فِی أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلِین.
ابن‌عبّاس ( یهودیان نزد پیغمبر (صلی الله علیه و آله) آمدند و از خلق آسمان‌ها و زمین پرسیدند، فرمود: «خداوند متعال زمین را روز یک‌شنبه و دوشنبه آفرید، و کوه‌ها و منافع آن‌ها را روز سه‌شنبه، و در چهارشنبه درخت و آب و شهرها و آبادانی و ویرانی را آفرید، و این شد چهار روز و خدای متعال فرمود: قُلْ أَ ئنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فیِ یَوْمَینِْ وَ تجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَالِکَ رَبُّ الْعَالَمِینَ* وَ جَعَلَ فِیهَا رَوَاسیَِ مِن فَوْقِهَا وَ بَارَکَ فِیهَا وَ قَدَّرَ فِیهَا أَقْوَاتهَا فیِ أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَوَاءً لِّلسَّائلِین.
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): The Jews came to the Prophet (peace be upon him and his family) and asked him about the creation of the heavens and the earth. He said: "Allah the Exalted created the earth on Sunday and Monday, and He created the mountains and their benefits on Tuesday, and on Wednesday He created the trees, the water, the cities, cultivation and ruin — and this makes four days. And Allah the Exalted said: قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْدَاداً ذَلِکَ رَبُّ الْعَالَمِینَ * وَ جَعَلَ فِیهَا رَوَاسِیَ مِنْ فَوْقِهَا وَ بَارَکَ فِیهَا وَ قَدَّرَ فِیهَا أَقْوَاتَهَا فِی أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِینَ [Say: Do you indeed disbelieve in Him Who created the earth in two days, and do you set up equals with Him? That is the Lord of the Worlds. And He placed firm mountains upon it from above it, and blessed it, and decreed in it its sustenance in four days, alike for those who ask]."
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): યહૂદીઓ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવ્યા અને આકાશો તથા ધરતીની પેદાઇશ વિશે પૂછ્યું. તેમણે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ ધરતીને રવિવાર અને સોમવારના દિવસે પેદા કરી, અને પર્વતો તથા તેમના ફાયદાઓ મંગળવારના દિવસે, અને બુધવારના દિવસે વૃક્ષ, પાણી, શહેરો, આબાદી અને વિરાની પેદા કરી, અને આમ ચાર દિવસ થયા. અને અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْدَاداً ذَلِکَ رَبُّ الْعَالَمِینَ * وَ جَعَلَ فِیهَا رَوَاسِیَ مِنْ فَوْقِهَا وَ بَارَکَ فِیهَا وَ قَدَّرَ فِیهَا أَقْوَاتَهَا فِی أَرْبَعَةِ أَیَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِینَ [કહો: શું ખરેખર તમે તેનો ઇન્કાર કરો છો જેમણે ધરતીને બે દિવસમાં પેદા કરી, અને તેમના માટે સમાનતાઓ ઠરાવો છો? તે તો આલમોના પરવરદિગાર છે. અને તેમાં તેની ઉપર મજબૂત પર્વતો મૂક્યા અને તેમાં બરકત મૂકી અને તેમાં તેની રોજીઓ ચાર દિવસમાં મુકર્રર કરી, પૂછનારાઓ માટે સમાન]."
إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَیْرَ یَوْمَ الْأَحَدِ وَ مَا کَانَ لِیَخْلُقَ الشَّرَّ قَبْلَ الْخَیْرِ وَ فِی یَوْمِ الْأَحَدِ وَ الْإِثْنَیْنِ خَلَقَ الْأَرَضِینَ وَ خَلَقَ أَقْوَاتَهَا فِی یَوْمِ الثَّلَاثَاءِ وَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ یَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ وَ یَوْمَ الْخَمِیسِ وَ خَلَقَ أَقْوَاتَهَا یَوْمَ الْجُمُعَهًِْ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَیْنَهُما فِی سِتَّةِ أَیَّام.
امام صادق (علیه السلام)- به‌راستی‌که خداوند متعال خیر را روز یک‌شنبه آفرید و نمی‌شد که شرّ را پیش از خیر بیافریند و در روز یک‌شنبه و دوشنبه زمین‌ها را آفرید و خوراک آن‌ها را روز سه‌شنبه آفرید و آسمان‌ها را روز چهارشنبه و پنجشنبه، قوت‌هایشان را روز جمعه و این است فرموده‌ی خدا عزّوجلّ: آفرید آسمان‌ها و زمین را و آنچه میان آن‌هاست در شش روز. ( فرقان/۴ ).
Imam Sadiq (peace be upon him): Indeed Allah the Exalted created good on Sunday — and it could not be that He would create evil before good — and on Sunday and Monday He created the earths, and He created their sustenance on Tuesday, and He created the heavens on Wednesday and Thursday, and their sustenance on Friday. And this is the saying of Allah the Mighty and Majestic: He created the heavens and the earth and what is between them in six days. (Furqan/4).
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ખરેખર અલ્લાહ તઆલાએ ખૈરને રવિવારના દિવસે પેદા કર્યું અને એવું ન થઈ શકે કે તે ખૈરથી પહેલાં શરને પેદા કરે, અને રવિવાર અને સોમવારના દિવસે ધરતીઓ પેદા કરી અને તેમની રોજી મંગળવારના દિવસે પેદા કરી અને આકાશો બુધવાર અને ગુરુવારના દિવસે, અને તેમની રોજીઓ શુક્રવારના દિવસે, અને આ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું ફરમાન છે: આકાશો અને ધરતી અને જે તેમની વચ્ચે છે તેને છ દિવસમાં પેદા કર્યાં. (ફુરકાન/૪).
أَنَّ رَجُلًا قَالَ لَهُ آیَتَانِ فِی کِتَابِ اللَّهِ تُخَالِفُ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی فَقَالَ إِنَّمَا أَتَیْتُ مِنْ قِبَلِ رَأْیِکَ اقْرَأْ قَالَ قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ حَتَّی بَلَغَ ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ قَوْلُهُ وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحاها قَالَ خَلَقَ اللَّهُ الْأَرْضَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ السَّمَاءَ ثُمَّ خَلَقَ السَّمَاءَ ثُمَّ دَحَا الْأَرْضَ بَعْدَ مَا خَلَقَ السَّمَاءَ وَ إِنَّمَا قَوْلُهُ دَحاها بَسَطَهَا.
ابن‌عبّاس ( مردی به ابن‌عبّاس (گفت: «دو آیه در قرآن مخالف یکدیگرند». گفت: «[اگر] در نظر تو با هم مخالفند، بخوان»! گفت: «قُل أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ... ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ و این سخن خداوند متعال: و زمین را بعد از آن کشید. ( نازعات/۳۰ ) ابن‌عبّاس (گفت: «خدا زمین را پیش از آسمان آفرید و سپس آسمان را آفرید، پس از آن زمین را کشید، و همانا دَحاها به‌معنی پهن‌کردن آن است».
Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): A man said to Ibn Abbas: "Two verses in the Qur'an contradict one another." He said: "[If] in your view they contradict, then recite!" He said: قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ... ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ [Say: Do you indeed disbelieve in Him Who created the earth in two days ... Then He turned to the heaven], and this saying of Allah the Exalted: وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحاها [And the earth, after that, He spread it out]. (Nazi'at/30). Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) said: "Allah created the earth before He created the heaven, then He created the heaven, then after that He spread out the earth; and دَحاها means only that He spread it out."
ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): એક માણસે ઇબ્ને અબ્બાસને કહ્યું: "કુરઆનમાં બે આયતો એકબીજાની વિરુદ્ધ છે." તેમણે કહ્યું: "[જો] તારા ખ્યાલમાં તે એકબીજાની વિરુદ્ધ છે, તો વાંચ!" તેણે કહ્યું: قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْضَ فِی یَوْمَیْنِ ... ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ [કહો: શું ખરેખર તમે તેનો ઇન્કાર કરો છો જેમણે ધરતીને બે દિવસમાં પેદા કરી ... પછી તે આકાશ તરફ મુતવજ્જેહ થયો] અને અલ્લાહ તઆલાનું આ કથન: وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحاها [અને ધરતીને, તે પછી, તેમણે ફેલાવી]. (નાઝિઆત/૩૦). ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ)એ કહ્યું: "અલ્લાહે આકાશ પેદા કરવા પહેલાં ધરતી પેદા કરી, પછી આકાશ પેદા કર્યું, પછી આકાશ પેદા કર્યા બાદ ધરતીને ફેલાવી, અને દَحاها નો અર્થ ફક્ત તેને પહોળી કરવી છે."
عَنْ أَبِی‌بَکْرٍ الْحَضْرَمِیِّ عَنْ أَبِیعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قَالَ خَرَجَ هِشَامُ‌بْنُ‌عَبْدِ الْمَلِکِ حَاجّاً وَ مَعَهُ الْأَبْرَشُ الْکَلْبِیُّ فَلَقِیَا أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) فِی الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَقَالَ هِشَامٌ لِلْأَبْرَشِ: تَعْرِفُ هَذَا؟ قَالَ: لَا. قَالَ: هَذَا الَّذِی تَزْعُمُ الشِّیعَهًُْ أَنَّهُ نَبِیٌّ مِنْ کَثْرَهًِْ عِلْمِهِ. فَقَالَ الْأَبْرَشُ: لَأَسْأَلَنَّهُ عَنْ مَسْأَلَهًٍْ لَا یُجِیبُنِی فِیهَا إِلَّا نَبِیٌّ أَوْ وَصِیُّ نَبِیٍّ. فَقَالَ هِشَامٌ لِلْأَبْرَشِ: وَدِدْتُ أَنَّکَ فَعَلْتَ ذَلِکَ. فَلَقِیَ الْأَبْرَشُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) فَقَالَ: یَا أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ: أَ وَ لَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما؛ فَمَا کَانَ رَتْقُهُمَا وَ مَا کَانَ فَتْقُهُمَا؟ فَقَالَ: أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) یَا أَبْرَشُ هُوَ کَمَا وَصَفَ نَفْسَهُ کانَ عَرْشُهُ عَلَی الْماءِ وَ الْمَاءُ عَلَی الْهَوَاءِ وَ الْهَوَاءُ لَا یُحَدُّ وَ لَمْ یَکُنْ یَوْمَئِذٍ خَلْقٌ غَیْرُهُمَا وَ الْمَاءُ یَوْمَئِذٍ عَذْبٌ فُرَاتٌ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْأَرْضَ أَمَرَ الرِّیَاحَ فَضَرَبَتِ الْمَاءَ حَتَّی صَارَ مَوْجاً ثُمَّ أَزْبَدَ فَصَارَ زَبَداً وَاحِداً فَجَمَعَهُ فِی مَوْضِعِ الْبَیْتِ ثُمَّ جَعَلَهُ جَبَلًا مِنْ زَبَدٍ ثُمَّ دَحَی الْأَرْضَ مِنْ تَحْتِهِ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَی: إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبارَکاً ثُمَّ مَکَثَ الرَّبُّ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی مَا شَاءَ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ السَّمَاءَ أَمَرَ الرِّیَاحَ فَضَرَبَتِ الْبُحُورَ حَتَّی أَزْبَدَتْهَا فَخَرَجَ مِنْ ذَلِکَ الْمَوْجُ وَ الزَّبَدُ مِنْ وَسَطِهِ دُخَانٌ سَاطِعٌ مِنْ غَیْرِ نَارٍ فَخَلَقَ مِنْهُ السَّمَاءَ فَجَعَلَ فِیهَا الْبُرُوجَ وَ النُّجُومَ وَ مَنَازِلَ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ وَ أَجْرَاهَا فِی الْفَلَکِ وَ کَانَتِ السَّمَاءُ خَضْرَاءَ عَلَی لَوْنِ الْمَاءِ الْعَذْبِ الْأَخْضَرِ وَ کَانَتِ الْأَرْضُ خَضْرَاءَ عَلَی لَوْنِ الْمَاءِ وَ کَانَتَا مَرْتُوقَتَیْنِ لَیْسَ لَهُمَا أَبْوَابٌ وَ لَمْ یَکُنْ لِلْأَرْضِ أَبْوَابٌ وَ هُوَ النَّبْتُ وَ لَمْ تُمْطِرِ السَّمَاءُ عَلَیْهَا فَتُنْبِتَ فَفَتَقَ السَّمَاءَ بِالْمَطَرِ وَ فَتَقَ الْأَرْضَ بِالنَّبَاتِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: أَ وَ لَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما. فَقَالَ الْأَبْرَشُ: وَ اللَّهِ مَا حَدَّثَنِی بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِیثِ أَحَدٌ قَطُّ أَعِدْ عَلَیَّ فَأَعَادَ عَلَیْهِ وَ کَانَ الْأَبْرَشُ مُلْحِداً فَقَالَ وَ أَنَا أَشْهَدُ أَنَّکَ ابْنُ نَبِیٍّ ثَلَاثَ مَرَّات.
امام صادق (علیه السلام)- ابوبکر حضرمی از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است: هشام‌بن‌عبدالملک همراه ابرش کلبی به حج رفت و هر دو به امام صادق (علیه السلام) در مسجدالحرام برخوردند، هشام به ابرش گفت: «این را می‌شناسی»؟ گفت: «نه»! گفت: «همین است که شیعه از فزونی علمش او را پیامبر می‌پندارند». ابرش گفت: «البتّه از او مسأله‌ای خواهم پرسید که پاسخش را جز پیغمبر یا وصیّ پیغمبر نمی‌تواند جواب بدهد». هشام به ابرش گفت: «دوست دارم این کار را بکنی»، و ابرش نزد امام صادق (علیه السلام) رفت به او گفت: «یا اباعبداللّه (علیه السلام)! مرا از این کلام خدا عزّوجلّ آگاه کن: آیا کافران ندیدند که آسمان‌ها و زمین به هم پیوسته بودند، و ما آن‌ها را از یکدیگر باز کردیم. ( انبیاء/۳۰ ). بسته بودنشان چه بود و گشودنشان چه بود»؟ امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ای ابرش آن همچنان است که خدا خود را توصیف کرده: عرش او بر آب بود. ( هود/۷ )، و آب بر هوا بود، و هوا حدّ و مرزی نداشت، و آن روز غیر آن دو نبود، و آب آن روز شیرین و گوارا بود، و چون خدا خواست زمین را بیافریند به باد فرمود تا بر آب زد و موج برآورد و کف نمود و به هم پیوست و یکی شد و آن را در مکان خانه‌ی کعبه گرد آورد و کوهی از کف ساخت و زمین را از زیر آن گستراند، و این است که خدا فرمود: راستی اوّل خانه که برای مردم نهاده شد همانست که در مکّه است و با برکت است. ( آل‌عمران/۹۶ ). سپس خدای متعال درنگ کرد تا [زمانی‌که] می‌خواست، و چون خواست آسمان را بیافریند باد را فرمود تا بر دریا وزید و آن‌ها را کف آلود کرد، و از آن میان آن موج و کف، دودی برآورد پراکنده شده و از غیر آتش و آسمان را از آن آفرید و در آن برج‌ها و اختران و منازل خورشید و ماه ساخت و آن‌ها را در فلک روان کرد و آسمان سبز بود به رنگ آب‌شیرین سبز و زمین هم سبز بود و به رنگ آب، و هر دو بسته بودند و درهایی نداشتند و زمین بسته بود و درها که گیاه باشند نداشت و آسمان بر آن نمی‌بارید تا گیاه روید و خدا آسمان را به باران گشود، و زمین را به گیاه و این است معنی کلام خدای عزّوجلّ: آیا کافران ندیدند که آسمان‌ها و زمین به هم پیوسته بودند، و ما آن‌ها را از یکدیگر باز کردیم. ( انبیاء/۳۰ ) ابرش گفت: «به خدا هیچ‌کس هرگز چنین حدیثی به من باز نگفته دوباره برایم بگو»، و دوباره تکرار کرد. و ابرش ملحد بود و سه‌بار گفت: من شهادت می‌دهم که تو زاده‌ی پیغمبری».
Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Bakr al-Hadrami narrated from Imam Sadiq (peace be upon him): Hisham ibn Abd al-Malik went to Hajj together with al-Abrash al-Kalbi, and the two of them met Imam Sadiq (peace be upon him) in the Sacred Mosque. Hisham said to al-Abrash, "Do you know this man?" He said, "No." He said, "This is the one whom the Shia, because of the abundance of his knowledge, consider to be a prophet." Al-Abrash said, "I will certainly ask him a question that only a prophet or the successor of a prophet can answer." Hisham said to al-Abrash, "I would like you to do that." So al-Abrash went to Imam Sadiq (peace be upon him) and said to him, "O Aba Abdillah (peace be upon him)! Inform me about this word of Allah the Mighty and Majestic: 'Do the disbelievers not see that the heavens and the earth were joined together, and We separated them from each other.' (al-Anbiya/30). What was their being joined and what was their being separated?" Imam Sadiq (peace be upon him) said, "O Abrash, it is as Allah has described Himself: His Throne was upon the water (Hud/7), and the water was upon the air, and the air had no limit or boundary, and on that day there was nothing other than those two, and the water on that day was sweet and pleasant. When Allah willed to create the earth, He commanded the wind, and it struck the water and raised waves and produced foam, and it joined together and became one, and He gathered it in the place of the House of the Ka'bah and made from the foam a mountain, and He spread the earth out from beneath it. This is what Allah said: 'Indeed, the first House [of worship] established for mankind is the one at Makkah, blessed.' (Aal Imran/96). Then Allah the Exalted paused for as long as He willed, and when He willed to create the heaven, He commanded the wind, and it blew upon the sea and caused it to foam, and from the midst of that wave and foam a scattered smoke arose, without fire, and He created the heaven from it, and made in it the constellations and stars and the stations of the sun and the moon, and set them running in the celestial sphere. The heaven was green, the color of the sweet green water, and the earth too was green, the color of the water, and both were closed and had no doors, and the earth was closed and had no doors — which are the plants — and the sky did not rain upon it so that plants might grow. So He opened the heaven with rain, and opened the earth with plants. This is the meaning of the word of Allah the Mighty and Majestic: 'Do the disbelievers not see that the heavens and the earth were joined together, and We separated them from each other.' (al-Anbiya/30)." Al-Abrash said, "By Allah, no one has ever told me a hadith like this — repeat it for me," and he repeated it. Al-Abrash was a heretic, and he said three times, "I bear witness that you are the son of a prophet."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બક્ર હઝરમીએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) થી નકલ કર્યું છે: હિશામ બિન અબ્દુલ મલિક અબ્રશ કલ્બી સાથે હજ્જ પર ગયો, અને બંને મસ્જિદુલ હરામમાં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને મળ્યા. હિશામે અબ્રશને કહ્યું: "શું તું આને ઓળખે છે?" તેણે કહ્યું: "ના!" તેણે કહ્યું: "આ એ જ છે જેને શિયાઓ તેમના જ્ઞાનની અધિકતાના કારણે પયગંબર માને છે." અબ્રશે કહ્યું: "ખરેખર હું તેમને એવો પ્રશ્ન પૂછીશ કે તેનો જવાબ પયગંબર અથવા પયગંબરના વસી સિવાય કોઈ આપી શકે નહીં." હિશામે અબ્રશને કહ્યું: "મને ગમશે કે તું આ કરે." અને અબ્રશ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસે ગયો અને તેમને કહ્યું: "યા અબા અબ્દિલ્લાહ (અલયહિસ્સલામ)! મને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કલામ વિશે જણાવો: 'શું કાફિરોએ જોયું નહીં કે આસ્માનો અને જમીન એકબીજા સાથે જોડાયેલા હતા, અને અમે તેમને એકબીજાથી અલગ કર્યા.' (અંબિયા/૩૦). તેમનું બંધ હોવું શું હતું અને તેમનું ખૂલવું શું હતું?" ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "હે અબ્રશ, તે એવું જ છે જેવું અલ્લાહે પોતાનું વર્ણન કર્યું છે: તેમનો અર્શ પાણી પર હતો (હૂદ/૭), અને પાણી હવા પર હતું, અને હવાની કોઈ હદ કે સીમા ન હતી, અને તે દિવસે એ બે સિવાય કંઈ ન હતું, અને તે દિવસે પાણી મીઠું અને સ્વાદિષ્ટ હતું. અને જ્યારે અલ્લાહે જમીનનું સર્જન કરવાનું ઇચ્છ્યું, ત્યારે તેમણે પવનને આદેશ આપ્યો કે તેણે પાણી પર માર્યું અને મોજા ઉછાળ્યા અને ફીણ પેદા કર્યું અને તે એકબીજા સાથે જોડાઈને એક થઈ ગયું, અને તેમણે તેને કાબાના ઘરની જગ્યાએ એકઠું કર્યું અને ફીણમાંથી એક પર્વત બનાવ્યો અને તેની નીચેથી જમીનને ફેલાવી. અને આ છે જે અલ્લાહે ફરમાવ્યું: 'ખરેખર લોકો માટે નિર્માણ કરાયેલું પહેલું ઘર એ જ છે જે મક્કામાં છે અને બરકતવાળું છે.' (આલે ઇમરાન/૯૬). પછી અલ્લાહ તઆલા જ્યાં સુધી ઇચ્છ્યું ત્યાં સુધી થંભ્યા, અને જ્યારે તેમણે આસ્માનનું સર્જન કરવાનું ઇચ્છ્યું, ત્યારે પવનને આદેશ આપ્યો કે તે દરિયા પર વાય અને તેમને ફીણથી ભરી દે, અને તે મોજા અને ફીણની વચ્ચેથી એક ધુમાડો પેદા થયો જે ફેલાયેલો હતો અને આગ વગરનો હતો, અને તેમાંથી આસ્માનનું સર્જન કર્યું, અને તેમાં બુરૂજ (નક્ષત્રો) અને તારાઓ અને સૂર્ય અને ચંદ્રની મંઝિલો બનાવી અને તેમને ફલક (આકાશમંડળ) માં ચલાવ્યા. અને આસ્માન લીલું હતું, લીલા મીઠા પાણીના રંગનું, અને જમીન પણ લીલી હતી, પાણીના રંગની, અને બંને બંધ હતા અને તેમને દરવાજા ન હતા, અને જમીન બંધ હતી અને દરવાજા — જે વનસ્પતિ છે — ન હતા, અને આસ્માન તેના પર વરસતું ન હતું કે વનસ્પતિ ઊગે, અને અલ્લાહે આસ્માનને વરસાદ દ્વારા ખોલ્યું, અને જમીનને વનસ્પતિ દ્વારા. અને આ છે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના કલામનો અર્થ: 'શું કાફિરોએ જોયું નહીં કે આસ્માનો અને જમીન એકબીજા સાથે જોડાયેલા હતા, અને અમે તેમને એકબીજાથી અલગ કર્યા.' (અંબિયા/૩૦)." અબ્રશે કહ્યું: "અલ્લાહની કસમ, કોઈએ ક્યારેય મને આવી હદીસ કહી નથી, મને ફરીથી કહો," અને તેમણે ફરીથી કહી. અને અબ્રશ મુલ્હિદ (નાસ્તિક) હતો અને તેણે ત્રણ વાર કહ્યું: "હું સાક્ષી આપું છું કે તમે પયગંબરના સંતાન છો."