سپس پاسخ و عذر آن‌ها، چيزى جز اين نيست كه مى‌گويند: «به خداوندى كه پروردگار ماست سوگند كه ما مشرك نبوديم»!
Then their excuse would be nothing but that they would say: By Allah, our Lord, we were not polytheists.
પછી તેમની કોઇ ચાલાકી ચાલશે નહિ સિવાય કે તેઓ કહેશે કે અલ્લાહની કસમ કે અમે મુશરિક ન હતા.
إِنَّ الْمُرَادَ لَمْ تَکُنْ مَعْذِرَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا.
امام صادق (علیه السلام)- مراد این است: عذر خواستن آنان چیزی نبود، مگر اینکه گفتند...
Imam Sadiq (peace be upon him): The meaning is this: their excuse-making was nothing except that they said...
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુરાદ એ છે કે: તેમનું બહાનું કરવું કંઈ ન હતું, સિવાય કે તેઓએ કહ્યું...
ثُمَّ لَمْ تَکُنْ فِتْنَتُهُمْ أَیْ کَذِبُهُمْ إِلاَّ أَنْ قَالُوا وَ اللهِ رَبِّنَا مَا کُنَّا مُشْرِکِینَ وَ الدَّلِیلُ عَلَی أَنَّ الْفِتْنَهًَْ هَاهُنَا الْکَذِبُ قَوْلُهُ انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مَا کَانُوا یَفْتَرُونَ أَیْ ضَلَّ عَنْهُمْ کَذِبُهُمْ.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- ثُمَّ لَمْ تَکُنْ فِتْنَتُهُمْ؛ یعنی دروغشان. إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ، و دلیل بر اینکه منظور از فِتْنَةُ در اینجا دروغ است، این کلام خداوند متعال است: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مَا کَانُوا یَفْتَرُونَ؛ یعنی دروغشان را ازدست می‌دهند!
Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): ثُمَّ لَمْ تَکُنْ فِتْنَتُهُمْ [Then their excuse would be nothing]; meaning their lie. إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [but that they would say: By Allah, our Lord, we were not polytheists]. The proof that fitnah here means lying is this statement of Allah the Exalted: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مَا کَانُوا یَفْتَرُونَ [See how they have lied against themselves, and how what they used to fabricate has vanished from them]; meaning they lose their lie!
અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): ثُمَّ لَمْ تَکُنْ فِتْنَتُهُمْ [પછી તેમનું બહાનું કંઇ નહીં હોય]; એટલે કે તેમનું જૂઠ. إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [સિવાય કે તેઓ કહેશે: અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા]. અને એના ઉપર દલીલ કે અહીં ફિતનાનો અર્થ જૂઠ છે, અલ્લાહ તઆલાનું આ કથન છે: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مَا کَانُوا یَفْتَرُونَ [જુઓ કેવી રીતે તેઓએ પોતાની જાત વિરુદ્ધ જૂઠ બોલ્યું અને જે તેઓ ઘડી કાઢતા હતા તે તેમનાથી ગુમ થઈ ગયું]; એટલે કે તેમનું જૂઠ તેઓ ગુમાવે છે!
سَأَلَهُ (علیه السلام) أَبُوحَنِیفَهًَْ عَنْ قَوْلِهِ وَ اللَّهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرکِینَ فَقَالَ مَا تَقُولُ فِیهَا یَا أَبَاحَنِیفَهًَْ فَقَالَ أَقُولُ إِنَّهُمْ لَمْ یَکُونُوا مُشْرِکِینَ فَقَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قَالَ اللَّهُ تَعَالَی انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ فَقَالَ مَا تَقُولُ فِیهَا یَا ابْنَرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَهًِْ أَشْرَکُوا مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُونَ.
امام صادق (علیه السلام)- ابوحنیفه از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی کلام خداوند متعال: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ پرسید. امام (علیه السلام) فرمود: «ای ابوحنیفه! در مورد آن، چه می‌گویی»؟! گفت: «می‌گویم: آن‌ها مشرک نبودند». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خدای تعالی فرمود: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ». ابوحنیفه گفت: «درباره‌ی آن، چه می‌فرمایی ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله)»؟! فرمود: «این‌ها گروهی از اهل قبله (مسلمانان) هستند و از آنجایی که نمی‌دانستند شرک ورزیدند».
Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Hanifah asked Imam Sadiq (peace be upon him) about the statement of Allah the Exalted: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists]. The Imam (peace be upon him) said: "O Abu Hanifah! What do you say about it?" He said: "I say: they were not polytheists." Imam Sadiq (peace be upon him) said: "Allah the Exalted said: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ [See how they have lied against themselves]." Abu Hanifah said: "What do you say about it, O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)?" He said: "These are a group from the people of the qiblah (the Muslims), and they committed shirk from where they did not know."
ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબુ હનીફાએ ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને અલ્લાહ તઆલાના કથન: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા] વિશે પૂછ્યું. ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "ઓ અબુ હનીફા! આ વિશે તું શું કહે છે?" તેણે કહ્યું: "હું કહું છું: તેઓ મુશરિક ન હતા." ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ [જુઓ કેવી રીતે તેઓએ પોતાની જાત વિરુદ્ધ જૂઠ બોલ્યું]." અબુ હનીફાએ કહ્યું: "આ વિશે તમે શું ફરમાવો છો, ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ના પુત્ર?" ફરમાવ્યું: "આ લોકો અહલે કિબ્લા (મુસલમાનો) નો એક સમૂહ છે અને તેઓ જાણતા ન હતા ત્યાંથી શિર્ક કર્યું."
عَنْ سَلْمَانَ (رحمة الله علیه) أَنَّ أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُول: إِنَّ الْأُمَّهًَْ سَتَفَرَّقُ عَلَی ثَلَاثٍ وَ سَبْعِینَ فِرْقَهًًْ اثْنَتَانِ وَ سَبْعُونَ فِرْقَهًًْ فِی النَّارِ وَ فِرْقَهًٌْ فِی الْجَنَّهًْ وَ جَمِیعُ تِلْکَ الْفِرَقِ الِاثْنَتَیْنِ وَ السَّبْعِینَ فِرْقَهًًْ هُمُ الْمُتَدَیِّنُونَ بِغَیْرِ الْحَقِّ النَّاصِرُونَ دِینَ الشَّیْطَانِ الْآخِذُونَ عَنْ إِبْلِیسَ وَ أَوْلِیَائِهِ هُمْ أَعْدَاءُ اللَّهِ وَ أَعْدَاءُ رَسُولِهِ وَ أَعْدَاءُ الْمُؤْمِنِینَ یَدْخُلُونَ النَّارَ بِغَیْرِ حِسَابٍ بَرَءُوا مِنَ اللَّهِ وَ مِنْ رَسُولِهِ وَ أَشْرَکُوا بِاللَّهِ وَ کَفَرُوا بِهِ وَ عَبَدُوا غَیْرَ اللَّهِ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُونَ وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صنْعاً یَقُولُونَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ یَحْلِفُونَ لِلَّهِ کَما یَحْلِفُونَ لَکُمْ وَ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلی شَیْءٍ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْکاذِبُونَ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- سلمان (رحمة الله علیه) گفت: امام علی (علیه السلام) نقل کرد: شنیدم پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌فرمود: به‌زودی امّت [اسلامی] بر هفتادوسه گروه تقسیم می‌شوند؛ هفتادودو گروه در آتشند و یک گروه در بهشتند. و همه‌ی این فرقه‌های هفتاد و دوگانه غیر حق را اختیار و دین شیطان را یاری می‌کنند، از شیطان و دوستان او می‌آموزند. آن‌ها دشمنان خدا و دشمنان رسول او و دشمنان مؤمنان هستند. بدون حساب وارد آتش می‌شوند. از خدا و از رسولش (صلی الله علیه و آله) بیزاری جستند و به خدا شرک ورزیدند و به او کافر شدند و از آنجایی که نمی‌دانستند غیر خدا را پرستیدند با این حال، می‌پندارند کار نیک انجام می‌دهند!. ( کهف/۱۰۴ ). روز قیامت می‌گویند: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ. برای خدا سوگند یاد می‌کنند؛ همان‌گونه که [امروز] برای شما یاد می‌کنند و گمان می‌کنند کاری می‌توانند انجام دهند بدانید آن‌ها دروغگویانند!. ( مجادله/۱۸ ). [درباره‌ی] کلام خداوند عزّوجلّ وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ، فرمود: «مقصودشان [مشرک‌بودن] به ولایت علیّ (علیه السلام) است [که دیگران را شریک در خلافت او دانند و اعتقاد به خلافت آن‌ها داشته باشند]».
The Prophet (peace be upon him and his family): Salman (may Allah have mercy on him) said: Imam Ali (peace be upon him) narrated: I heard the Prophet (peace be upon him and his family) say: Soon the [Islamic] ummah will split into seventy-three groups; seventy-two groups will be in the Fire and one group will be in Paradise. All these seventy-two sects choose other than the truth and support the religion of Satan, learning from Satan and his friends. They are the enemies of Allah and the enemies of His Messenger and the enemies of the believers. They will enter the Fire without reckoning. They disavowed Allah and His Messenger (peace be upon him and his family), associated partners with Allah, disbelieved in Him, and worshipped other than Allah from where they did not know, while thinking they were doing good deeds! (Kahf/104). On the Day of Resurrection they will say: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists]. They swear by Allah just as [today] they swear by you, and they think they can accomplish something. Know that they are the liars! (Mujadilah/18). [Regarding] the statement of Allah the Mighty and Majestic وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ, he said: "They mean [being polytheist] with regard to the wilayah of Ali (peace be upon him) [that they consider others as partners in his caliphate and believe in their caliphate]."
પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): સલમાન (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) એ કહ્યું: ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) એ નકલ કર્યું: મેં પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને ફરમાવતાં સાંભળ્યા: જલદી જ [ઇસ્લામી] ઉમ્મત તોંતેર ફિરકાઓમાં વહેંચાઈ જશે; બોંતેર ફિરકાઓ આગમાં છે અને એક ફિરકો જન્નતમાં છે. અને આ બોંતેર ફિરકાઓ બધા હકને છોડીને શેતાનના દીનની મદદ કરે છે, શેતાન અને તેના મિત્રો પાસેથી શીખે છે. તેઓ અલ્લાહના દુશ્મનો અને તેના રસૂલના દુશ્મનો અને મોમિનોના દુશ્મનો છે. હિસાબ વગર આગમાં દાખલ થશે. અલ્લાહ અને તેના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) થી બિઝારી માંગી અને અલ્લાહ સાથે શિર્ક કર્યો અને તેનો ઇન્કાર કર્યો અને જ્યાંથી તેઓ જાણતા ન હતા ત્યાંથી ગૈરે ખુદાની ઇબાદત કરી છતાં તેઓ સમજે છે કે તેઓ સારું કામ કરી રહ્યાં છે! (કહફ/૧૦૪). કયામતના દિવસે કહેશે: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા]. અલ્લાહની કસમ ખાય છે; જેમ [આજે] તમારા માટે ખાય છે અને સમજે છે કે તેઓ કંઈક કરી શકે છે. જાણી લો, તેઓ જૂઠા છે! (મુજાદલહ/૧૮). [આ વિશે] અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના કથન وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ, ફરમાવ્યું: "તેઓનો હેતુ [મુશરિક હોવાનો] અલી (અલયહિસ્સલામ) ની વિલાયત વિશે છે [કે બીજાઓને તેમની ખિલાફતમાં ભાગીદાર માને છે અને તેમની ખિલાફતમાં માન્યતા ધરાવે છે]."
وَ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ قَالَ یَعْنُونَ بِوَلَایَهًِْ عَلِیٍّ (علیه السلام).
امام باقر (علیه السلام)- وَ اللهُ رَبِّنَا مَا کُنَّا مُشْرِکِینَ، منظور آنان ولایت علی (علیه السلام) است.
Imam Baqir (peace be upon him): وَ اللهُ رَبِّنَا مَا کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists], they mean the wilayah of Ali (peace be upon him).
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): وَ اللهُ رَبِّنَا مَا کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા], તેઓનો હેતુ અલી (અલયહિસ્સલામ) ની વિલાયત છે.
فِی قَوْلِهِ وَ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا صمٌّ وَ بُکْمٌ یَقُولُ هُوَ رَدٌّ عَلَی قَدَرِیَّهًِْ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ یَحْشُرُهُمُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ مَعَ الصَّابِئِینَ وَ النَّصَارَی وَ الْمَجُوسِ فَیَقُولُونَ وَ اللَّهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ یَقُولُ اللَّهُ انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما کانُوا یَفْتَرُونَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَلَا إِنَّ لِکُلِّ أُمَّهًٍْ مَجُوساً وَ مَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ الَّذِینَ یَقُولُونَ لَا قَدَرَ وَ یَزْعُمُونَ أَنَّ الْمَشِیَّهًَْ وَ الْقُدْرَهًَْ إِلَیْهِمْ وَ لَهُمْ.
امام باقر (علیه السلام)- وَ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا صمٌّ وَ بُکْمٌ؛ آن ردّ بر قدریّۀ این امّت است. خداوند روز قیامت آن‌ها را با صائبان (ستاره‌پرستان)، مسیحیان و زرتشتیان محشور می‌کند؛ پس می‌گویند: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ. خداوند می‌فرماید: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما کانُوا یَفْتَرُونَ. امام (علیه السلام) فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: هر امّتی مجوسی دارد و مجوس این امّت کسانی هستند که می‌گویند: قضا و قدر وجود ندارد و گمان می‌کنند که اراده و قدرت به دست آن‌ها و برای آن‌ها است».
Imam Baqir (peace be upon him): وَ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا صمٌّ وَ بُکْمٌ [And those who deny Our signs are deaf and dumb]; that is a refutation of the Qadariyyah of this ummah. Allah on the Day of Resurrection will gather them together with the Sabians (star-worshippers), the Christians and the Zoroastrians; then they will say: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists]. Allah says: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما کانُوا یَفْتَرُونَ [See how they have lied against themselves, and how what they used to fabricate has vanished from them]. The Imam (peace be upon him) said: "The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: Every ummah has its Magians, and the Magians of this ummah are those who say: qada and qadar do not exist, and they think that will and power are in their hands and for them."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): وَ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا صمٌّ وَ بُکْمٌ [અને જેઓ અમારી નિશાનીઓને જૂઠલાવે છે તેઓ બહેરા અને મૂંગા છે]; તે આ ઉમ્મતના કદરિય્યાનો રદ છે. અલ્લાહ કયામતના દિવસે તેઓને સાબિઈન (તારાની ઇબાદત કરનારાઓ), ખ્રિસ્તીઓ અને ઝરથુસ્તીઓ સાથે ઉઠાવશે; પછી કહેશે: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા]. અલ્લાહ ફરમાવે છે: انْظُرْ کَیْفَ کَذَبُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما کانُوا یَفْتَرُونَ [જુઓ કેવી રીતે તેઓએ પોતાની જાત વિરુદ્ધ જૂઠ બોલ્યું અને જે ઘડી કાઢતા હતા તે તેમનાથી ગુમ થઈ ગયું]. ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: દરેક ઉમ્મતના મજૂસી હોય છે અને આ ઉમ્મતના મજૂસી તે લોકો છે જેઓ કહે છે: કઝા અને કદર અસ્તિત્વ નથી ધરાવતા અને સમજે છે કે ઇરાદો અને શક્તિ તેઓના હાથમાં અને તેઓના માટે છે."
قَالَ أَبُوهَاشِمٍ سَمِعْتُ أَبَا مُحَمَّدٍ (علیه السلام) یَقُول: إِنَّ اللَّهَ لَیَعْفُو یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ عَفْواً یُحِیطُ عَلَی الْعِبَادِ حَتَّی یَقُولَ أَهْلُ الشِّرْکِ وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ.
امام عسکری (علیه السلام)- خداوند در روز قیامت عفو و بخششی می‌کند که بر بندگان احاطه دارد تا اینکه اهل شرک می‌گویند: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ.
Imam al-Askari (peace be upon him): On the Day of Resurrection, Allah will grant a pardon and forgiveness that encompasses the servants, until the people of shirk (polytheism) say: وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists].
ઇમામ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ કયામતના દિવસે એવી માફી અને બખ્શિશ કરશે જે બંદાઓને ઘેરી લેશે, ત્યાં સુધી કે શિર્ક કરનારાઓ કહેશે: وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા].
قَالَ فِی جَوَابِ مَنِ ادَّعَی التَّنَاقُضَ بَیْنَ آیَاتِ الْقُرْآنِ فَقَالَ وَ أَجِدُ اللَّهَ یَقُولُ یَوْمَ یَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِکَةُ صفًّا* لا یَتَکَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صواباً وَ قَالَ وَ اسْتَنْطَقُوا فَقَالُوا وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ ِ فَأَجَابَ (علیه السلام) بِأَنَّ ذَلِکَ فِی مَوَاطِنَ غَیْرِ وَاحِدٍ مِنْ مَوَاطِنِ ذَلِکَ الْیَوْمِ الَّذِی کانَ مِقْدارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَهٍٍْ یَجْمَعُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْخَلَائِقَ یَوْمَئِذٍ فِی مَوَاطِنَ یَتَفَرَّقُونَ وَ یُکَلِّمُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ یَسْتَغْفِرُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أُولَئِکَ الَّذِینَ کَانَ مِنْهُمُ الطَّاعَهًُْ فِی دَارِ الدُّنْیَا مِنَ الرُّؤَسَاءِ وَ الْأَتْبَاعِ وَ یَلْعَنُ أَهْلُ الْمَعَاصِی وَ یَکْفُرُ بَعْضُهُمْ بِبَعْضٍ وَ یَلْعَنُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ الْکُفْر ثُمَّ یَجْتَمِعُونَ فِی مَوْطِنٍ آخَرَ فَیَسْتَنْطِقُونَ فِیهِ وَ یَبْکُونَ فِیهِ فَلَوْ أَنَّ تِلْکَ الْأَصْوَاتِ بَدَتْ لِأَهْلِ الدُّنْیَا لَأَذْهَلَتْ جَمِیعُ الْخَلْقِ عَنْ مَعَایِشِهِمْ وَ لَتَصَدَّعَتْ قُلُوبُهُمْ إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ فَلَا یَزَالُونَ یَبْکُونَ الدَّمَ ثُمَّ یَجْتَمِعُونَ فِی مَوْطِنٍ آخَرَ فَیَسْتَنْطِقُونَ فِیهِ فَیَقُولُونَ وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ فَیَخْتِمُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی عَلَی أَفْوَاهِهِمْ وَ یَسْتَنْطِقُ الْأَیْدِی وَ الْأَرْجُلَ وَ الْجُلُودَ فَتَشْهَدُ بِکُلِّ مَعْصِیَهًٍْ کَانَتْ مِنْهُمْ ثُمَّ یَرْفَعُ عَنْ أَلْسِنَتِهِمُ الْخَتْمَ فَیَقُولُونَ لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَیْنا قالُوا أَنْطَقَنَا اللهُ الَّذِی أَنْطَقَ کُلَّ شَیْء.
امام علی (علیه السلام)- در جواب کسی که ادّعای تناقض بین آیات قرآن کرد و گفت: «خدا را اینگونه می‌یابم که [در قرآن] می‌گوید: روزی که «روح» و «ملائکه» در یک صف می‌ایستند و هیچ‌یک، جز به اذن خداوند رحمان، سخن نمی‌گویند، و [آنگاه که می‌گویند] درست می‌گویند!. ( نبأ/۳۸ ). و [این درحالی است که درجای دیگر] گفته است: از آن‌ها بازجویی می‌شود و آن‌ها می‌گویند: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ. امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود که آن در توقفگاه‌های مختلف [قیامت] است نه در یک توقفگاه از توقفگاه‌های آن روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است!. ( معارج/۴ ). خدای عزّوجلّ در آن روز خلایق را در توقفگاه‌هایی جمع می‌کند که [در آن] پراکنده می‌شوند و بعضی از آن‌ها با بعضی دیگر سخن می‌گویند و بعضی از آن‌ها برای بعضی دیگر استغفار می‌کنند. این‌ها از رئیس‌ها و پیروان کسانی هستند که در سرای دنیا [از خدا] اطاعت می‌کردند، و گنهکاران نفرین می‌کنند و از یکدیگر بیزاری می‌جویند و یکدیگر را لعن می‌کنند. سپس در توقفگاه دیگری جمع می‌شوند و در آنجا بازجویی می‌شوند و در آنجا گریه می‌کنند و اگر آن صداها برای اهل دنیا ظاهر شود، همه‌ی خلق از زندگیشان غافل می‌شوند و قلب‌هایشان شکافته می‌شود مگر کسانی که خدا بخواهد؛ پس پیوسته خون گریه می‌کنند. سپس در توقفگاه دیگری جمع می‌شوند و در آنجا بازجویی می‌شوند؛ پس می‌گویند: وَ اللهُ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ. در نتیجه خدای تبارک‌وتعالی بر دهانشان مهر می‌نهد و از دست‌ها و پاها و پوست‌ها بازجویی می‌کند و به همه‌ی گناهانی که انجام داده‌اند شهادت می‌دهند. سپس مهر را از زبان‌هایشان بر می‌دارد و آن‌ها به پوست‌های خود می‌گویند: چرا برضدّ ما گواهی دادید؟! آن‌ها جواب می‌دهند: «همان خدایی که هر موجودی را به نطق درآورده ما را گویا ساخته است». ( فصلت/۲۱ )».
Imam Ali (peace be upon him): In response to someone who claimed there was a contradiction between the verses of the Quran and said: "I find Allah [in the Quran] saying: 'The Day when the Rūḥ (Spirit) and the angels stand in one row, none shall speak except one whom the Most Merciful permits, and he speaks what is right' (Naba'/38). And [yet] elsewhere He has said: they are questioned and they say: وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists]." The Imam (peace be upon him) replied that this is at different halting-places [of the Resurrection], not at a single halting-place among the halting-places of that Day whose measure is fifty thousand years (Ma'arij/4). Allah the Mighty and Majestic on that Day will gather the creatures at halting-places where they will disperse, and some of them will speak with others, and some of them will seek forgiveness for others — these are the leaders and followers who obeyed [Allah] in the abode of the world. And the sinners will curse [one another] and disown one another and curse one another. Then they will be gathered at another halting-place, where they will be questioned and where they will weep; and if those voices were made apparent to the people of the world, all creatures would be diverted from their livelihoods and their hearts would split apart, except those whom Allah wills; so they will continuously weep blood. Then they will be gathered at another halting-place and questioned there; so they will say: وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [By Allah, our Lord, we were not polytheists]. As a result, Allah, Blessed and Exalted, will seal their mouths and question their hands and feet and skins, and they will bear witness to all the sins they have committed. Then He will lift the seal from their tongues, and they will say to their skins: 'Why did you testify against us?' They will reply: 'The same Allah who has caused every being to speak has made us speak' (Fussilat/21)."
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): કુરઆનની આયતો વચ્ચે વિરોધાભાસનો દાવો કરનાર વ્યક્તિના જવાબમાં, જેણે કહ્યું: "હું અલ્લાહને એવી રીતે જોઉં છું કે [કુરઆનમાં] કહે છે: જે દિવસે 'રૂહ' અને 'ફરિશ્તાઓ' એક સફમાં ઊભા રહેશે અને કોઈ પણ, અલ્લાહ રહમાનની ઇજાઝત વગર, વાત નહીં કરે, અને [જ્યારે વાત કરશે] સાચું કહેશે (નબા/38). અને [આ સ્થિતિમાં બીજી જગ્યાએ] કહ્યું છે: તેમની પૂછપરછ થશે અને તેઓ કહેશે: وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા]." ઇમામ (અલયહિસ્સલામ)એ જવાબમાં ફરમાવ્યું કે તે [કયામતના] જુદા જુદા મુકામો પર છે, એક જ મુકામ પર નથી, તે દિવસના મુકામોમાંથી કે જેની મુદત પચાસ હજાર વર્ષ છે (મઆરિજ/4). અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ તે દિવસે મખલૂકને એવા મુકામોમાં એકત્રિત કરશે જ્યાં [તેઓ] વિખેરાઈ જશે અને તેમાંથી કેટલાક કેટલાક સાથે વાત કરશે અને કેટલાક બીજા માટે ઇસ્તિગફાર કરશે. આ લોકો રઈસો અને પૈરવીકારો છે જેઓ દુનિયાના ઘરમાં [અલ્લાહની] આજ્ઞાપાલન કરતા હતા, અને ગુનેહગારો એકબીજા પર લાનત મોકલશે અને એકબીજાથી બિઝારી કરશે અને એકબીજા પર લાનત કરશે. પછી બીજા મુકામ પર એકત્રિત થશે અને ત્યાં પૂછપરછ થશે અને ત્યાં રડશે, અને જો તે અવાજો દુનિયાવાળાઓ માટે જાહેર થાય, તો બધી મખલૂક પોતાની જિંદગીથી ગાફિલ થઈ જશે અને તેમના દિલો ફાટી જશે સિવાય કે જેઓને અલ્લાહ ચાહે; પછી સતત લોહીના આંસુ રડશે. પછી બીજા મુકામ પર એકત્રિત થશે અને ત્યાં પૂછપરછ થશે; તો કહેશે: وَ اللهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِینَ [અલ્લાહની કસમ, અમારા રબ, અમે મુશરિક ન હતા]. પરિણામે અલ્લાહ તબારક વ તઆલા તેમના મોઢાં પર મહોર લગાવી દેશે અને હાથો અને પગો અને ચામડીઓથી પૂછપરછ કરશે અને તેઓ બધા ગુનાઓની જે તેમણે કર્યા છે તેમની ગવાહી આપશે. પછી તેમની જીભો પરથી મહોર ઉઠાવી લેશે અને તેઓ પોતાની ચામડીઓને કહેશે: તમે અમારી વિરુદ્ધ કેમ ગવાહી આપી?! તેઓ જવાબ આપશે: 'તે જ અલ્લાહ જેણે દરેક વસ્તુને બોલતી કરી છે, અમને પણ બોલતા કર્યા છે' (ફુસ્સિલત/21)."