عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: کَتَبَ الْحُسَیْنُ بْنُ مِهْرَانَ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا (علیه السلام) کِتَاباً قَالَ فَکَانَ یَمْشِی شَاکّاً فِی وُقُوفِهِ قَالَ فَکَتَبَ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ یَأْمُرُهُ وَ یَنْهَاهُ فَأَجَابَهُ أَبُو الْحَسَنِ بِجَوَابٍ وَ بَعَثَ بِهِ إِلَی أَصْحَابِهِ فَنَسَخُوهُ وَ رَدُّوا إِلَیْهِ لِئَلَّا یَسْتُرَهُ حُسَیْنُ بْنُ مِهْرَانَ وَ کَذَلِکَ کَانَ یَفْعَلُ إِذَا سُئِلَ عَنْ شَیْءٍ فَأَحَبَّ سَتْرَ الْکِتَابِ فَهَذِهِ نُسْخَهًُْ الْکِتَابِ الَّذِی أَجَابَهُ بِهِ- بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ عَافَانَا اللَّهُ وَ إِیَّاکَ جَاءَنِی کِتَابُکَ تَذْکُرُ فِیهِ الرَّجُلَ الَّذِی عَلَیْهِ الْجِنَایَهًُْ وَ الْعَیْنُ وَ تَقُولُ أَخَذْتَهُ وَ تَذْکُرُ مَا تَلْقَانِی بِهِ وَ تَبْعَثُ إِلَیَّ بِغَیْرِهِ فَاحْتَجَجْتَ فِیهِ فَأَکْثَرْتَ وَ عَمِیتَ عَلَیْهِ أَمْراً وَ أَرَدْتَ الدُّخُولَ فِی مِثْلِهِ تَقُولُ إِنَّهُ عَمِلَ فِی أَمْرِی بِعَقْلِهِ وَ حِیلَتِهِ نَظَراً مِنْهُ لِنَفْسِهِ وَ إِرَادَهًَْ أَنْ تَمِیلَ إِلَیْهِ قُلُوبُ النَّاسِ لِیَکُونَ مِثْلَهُ الْأَمْرُ بِیَدِهِ وَلَّیْتُهُ یَعْمَلُ فِیهِ بِرَأْیِهِ وَ یَزْعُمُ أَنِّی طَاوَعْتُهُ فِیمَا أَشَارَ بِهِ عَلَیَّ وَ هَذَا أَنْتَ تُشِیرُ عَلَیَّ فِیمَا یَسْتَقِیمُ عِنْدَکَ فِی الْعَقْلِ وَ الْحِیلَهًِْ بَعْدَکَ لَا یَسْتَقِیمُ الْأَمْرُ إِلَّا بِأَحَدِ أَمْرَیْنِ إِمَّا قَبِلْتَ الْأَمْرَ عَلَی مَا کَانَ یَکُونُ عَلَیْهِ وَ إِمَّا أَعْطَیْتَ الْقَوْمَ مَا طَلَبُوا وَ قَطَعْتَ عَلَیْهِمْ وَ إِلَّا فَالْأَمْرُ عِنْدَنَا مُعَوَّجٌ وَ النَّاسُ غَیْرُ مُسَلِّمِینَ مَا فِی أَیْدِیهِمْ مِنْ مَالٍ وَ ذَاهِبُونَ بِهِ فَالْأَمْرُ لَیْسَ بِعَقْلِکَ وَ لَا بِحِیلَتِکَ یَکُونُ وَ لَا تَفْعَلِ الَّذِی نَحَلْتَهُ بِالرَّأْیِ وَ الْمَشُورَهًِْ وَ لَکِنَّ الْأَمْرَ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ یَفْعَلُ فِی خَلْقِهِ مَا یَشَاءُ مَنْ یَهْدِی اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَ مَنْ یُضْلِلْهُ فَلا هادِیَ لَهُ وَ لَنْ تَجِدَ لَهُ مُرْشِداً فَقُلْتُ وَ اعْمَلْ فِی أَمْرِهِمْ وَ احْتَلْ فِیهِ فَکَیْفَ لَکَ بِالْحِیلَهًِْ وَ اللَّهُ یَقُولُ وَ أَقْسَمُوا بِاللهِ جَهْدَ أَیْمانِهِمْ لا یَبْعَثُ اللهُ مَنْ یَمُوتُ بَلی وَعْداً عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْرَاهًِْ وَ الْإِنْجِیلِ إِلَی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ وَ لِیَقْتَرِفُوا ما هُمْ مُقْتَرِفُونَ فَلَوْ تُجِیبُهُمْ فِیمَا سَأَلُوا عَنْهُ اسْتَقَامُوا وَ أَسْلَمُوا وَ قَدْ کَانَ مِنِّی مَا أَنْکَرْتَ وَ أَنْکَرُوا مِنْ بَعْدِی وَ مُدَّ لِی بَقَائِی وَ مَا کَانَ ذَلِکَ إِلَّا رَجَاءَ الْإِصْلَاحِ لِقَوْلِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ اقْتَرِبُوا وَ اقْتَرِبُوا وَ سَلُوا وَ سَلُوا فَإِنَّ الْعَلِیمَ یُفِیضُ فَیْضاً وَ جَعَلَ یَمْسَحُ بَطْنَهُ وَ یَقُولُ مَا مُلِئَ طَعَاماً وَ لَکِنْ مَلَأْتُهُ عِلْماً وَ اللَّهِ مَا آیَهًٌْ أُنْزِلَتْ فِی بَرٍّ وَ لَا بَحْرٍ وَ لَا سَهْلٍ وَ لَا جَبَلٍ إِلَّا أَنِّی أَعْلَمُهَا وَ أَعْلَمُ فِیمَنْ نَزَلَتْ وَ قَوْلُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) إِلَی اللَّهِ أَشْکُو أَهْلَ الْمَدِینَهًِْ إِنَّمَا أَنَا فِیهِمْ کَالشَّعَرِ أَنْتَقِلُ یُرِیدُونَنِی أَلَّا أَقُولَ الْحَقَّ وَ اللَّهِ لَا أَزَالُ أَقُولُ الْحَقَّ حَتَّی أَمُوتَ فَلَمَّا قُلْتُ حَقّاً أُرِیدُ بِهِ حِقْنَ دِمَائِکُمْ وَ جَمْعَ أَمْرِکُمْ عَلَی مَا کُنْتُمْ عَلَیْهِ أَنْ یَکُونَ سِرُّکُمْ مَکْتُوماً عِنْدَکُمْ غَیْرَ فَاشٍ فِی غَیْرِکُمْ وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) سِرّاً أَسَرَّهُ اللَّهُ تَعَالَی إِلَی جَبْرَئِیلَ وَ أَسَرَّهُ جَبْرَئِیلُ إِلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ أَسَرَّهُ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) إِلَی عَلِیٍّ وَ أَسَرَّهُ عَلِیٌّ إِلَی مَنْ شَاءَ ثُمَّ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُحَدِّثُونَ بِهِ فِی الطَّرِیقِ فَأَرَدْتُ حَیْثُ مَضَی صَاحِبُکُمْ أَنْ أَلَّفَ أَمْرَکُمْ عَلَیْکُمْ لِئَلَّا تَضَعُوهُ فِی غَیْرِ مَوْضِعِهِ وَ لَا تَسْأَلُوا عَنْهُ غَیْرَ أَهْلِهِ فَیَکُونُ فِی مَسْأَلَتِکُمْ إِیَّاهُمْ هَلَاکُکُمْ فَلَمَّا دَعَا إِلَی نَفْسِهِ وَ لَمْ یَکُنْ دَاخِلَهُ ثُمَّ قُلْتُمْ لَا بُدَّ إِذَا کَانَ ذَلِکَ مِنْهُ یَثْبُتُ عَلَی ذَلِکَ وَ لَا یَتَحَوَّلُ عَنْهُ إِلَی غَیْرِهِ قُلْتُ لِأَنَّهُ کَانَ لَهُ مِنَ التَّقِیَّهًِْ وَ الْکَفُّ أَوْلَی وَ أَمَّا إِذَا تَکَلَّمَ فَقَدْ لَزِمَهُ الْجَوَابُ فِیمَا یَسْأَلُ عَنْهُ وَ صَارَ الَّذِی کُنْتُمْ تَزْعُمُونَ أَنَّکُمْ تُذَمُّونَ بِهِ فَإِنَّ الْأَمْرَ مَرْدُودٌ إِلَی غَیْرِکُمْ وَ إِنَّ الْفَرْضَ عَلَیْکُمْ اتِّبَاعُهُمْ فِیهِ إِلَیْکُمْ فَصَبَرْتُمْ مَا اسْتَقَامَ فِی عُقُولِکُمْ وَ آرَائِکُمْ وَ صَحَ بِهِ الْقِیَاسُ عِنْدَکُمْ بِذَلِکَ لَازِماً لِمَا زَعَمْتُمْ مِنْ أَنْ لَا یَصِحَ أَمْرُنَا زَعَمْتُمْ حَتَّی یَکُونَ ذَلِکَ عَلَیَّ لَکُمْ فَإِنْ قُلْتُمْ لَمْ یَکُنْ کَذَلِکَ لِصَاحِبِکُمْ فَصَارَ الْأَمْرُ أَنْ وَقَعَ إِلَیْکُمْ نَبَذْتُمْ أَمْرَ رَبِّکُمْ وَرَاءَ ظُهُورِکُمْ {فَ} لا أَتَّبِعُ أَهْواءَکُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِینَ وَ مَا کَانَ بُدٌّ مِنْ أَنْ تَکُونُوا کَمَا کَانَ مِنْ قَبْلِکُمْ قَدْ أُخْبِرْتُمْ أَنَّهَا السُّنَنُ وَ الْأَمْثَالُ الْقُذَّهًُْ بِالْقُذَّهًِْ وَ مَا کَانَ یَکُونُ مَا طَلَبْتُمْ مِنَ الْکَفِّ أَوَّلًا وَ مِنَ الْجَوَابِ آخِراً شِفَاءً لِصُدُورِکُمْ وَ لِإِذْهَابِ شَکِّکُمْ وَ قَدْ کَانَ بُدٌّ مِنْ أَنْ یَکُونَ مَا قَدْ کَانَ مِنْکُمْ وَ لَا یَذْهَبُ عَنْ قُلُوبِکُمْ حَتَّی یُذْهِبَهُ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ لَوْ قَدِرَ النَّاسُ کُلُّهُمْ عَلَی أَنْ یُحِبُّونَا وَ یَعْرِفُوا حَقَّنَا وَ یُسَلِّمُوا لِأَمْرِنَا فَعَلُوا وَ لَکِنَ اللَّهَ یَفْعَلُ ما یَشاءُ وَ یَهْدِی إِلَیْهِ مَنْ أَنابَ فَقَدْ أَجَبْتُکَ فِی مَسَائِلَ کَثِیرَهًٍْ فَانْظُرْ أَنْتَ وَ مَنْ أَرَادَ الْمَسَائِلَ مِنْهَا وَ تَدَبَّرَهَا فَإِنْ لَمْ یَکُنْ فِی الْمَسَائِلِ شِفَاءٌ فَقَدْ مَضَی إِلَیْکُمْ مِنِّی مَا فِیهِ حُجَّهًٌْ وَ مُعْتَبَرٌ وَ کَثْرَهًُْ الْمَسَائِلِ مُعْتِبَهًٌْ عِنْدَنَا مَکْرُوهَهًٌْ إِنَّمَا یُرِیدُ أَصْحَابُ الْمَسَائِلِ الْمِحْنَهًَْ لِیَجِدُوا سَبِیلًا إِلَی الشُّبْهَهًِْ وَ الضَّلَالَهًِْ وَ مَنْ أَرَادَ لَبْساً لَبِسَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ وَکَلَهُ إِلَی نَفْسِهِ وَ لَا تَرَی أَنْتَ وَ أَصْحَابُکَ إِنِّی أَجَبْتُ بِذَلِکَ وَ إِنْ شِئْتُ صَمَتُّ فَذَاکَ إِلَیَّ لَا مَا تَقُولُهُ أَنْتَ وَ أَصْحَابُکَ لَا تَدْرُونَ کَذَا وَ کَذَا بَلْ لَا بُدَّ مِنْ ذَلِکَ إِذْ نَحْنُ مِنْهُ عَلَی یَقِینٍ وَ أَنْتُمْ مِنْهُ فِی شَک.
امام رضا (علیه السلام)- حسین‌بن‌مهران نامه‌ای به امام رضا (علیه السلام) نوشت. او مردی واقفی مذهب بود [کسانی که امامت حضرت رضا (علیه السلام) را قبول نکردند] و در اعتقاد خود مشکوک بوده، در نامه‌ی خود امام رضا (علیه السلام) را راهنمایی می کرد که چنین‌وچنان کن و چنین نکن. امام رضا (علیه السلام) در جواب او نامه‌ای نوشت. ابتدا نسخه‌ی آن را برای اصحاب فرستاد تا نسخه‌برداری کنند مبادا حسین‌بن‌مهران جواب نامه را پنهان نماید. هر وقت مایل بود مطلبی بماند و از دست نرود، همین کار را می‌کرد. جواب امام رضا (علیه السلام) این است: بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ، خدا به ما و تو عافیت عنایت کند. نامه‌ات رسید که یادآوری کرده بودی از شخصی که به او جنایت شده و متضرّر گردیده است. در آن نامه قید کرده‌ای که او را گرفته‌ای و به من تذکّر می دادی که چگونه درباره‌ی او با من برخورد می کنی و دیگری را برایم می فرستی. زیاد استدلال نموده بودی و به کوردلی افتاده‌ای. مایلی تو نیز وارد همان کار شوی. می گفتی او در مورد من به نظر و عقیده‌ی خود، به نفع خویش عمل کرده و می خواسته مردم به او تمایل پیدا کنند و کار به دست او باشد و هر طور مایل است عمل نماید و خیال می کرده که من نیز پیرو او خواهم بود. در صلاح دیده‌ای که اظهار داشته، تو خود نیز مرا به نظر خویش راهنمایی می کنی که پس از تو چگونه رفتار کنم. این جریان درست نمی‌شود مگر به یکی از دو صورت؛ یا به همین صورتی که هست بپذیرم، یا به آن‌ها هرچه مایلند بدهم و کار را تمام نمایم؛ وگرنه در نظر ما کار صحیحی نیست و مردم اموالی را که در اختیار دارند واگذار نخواهند کرد و آن‌ها را می‌برند. و کار با عقل و نظر تو درست نمی‌شود و در مورد آنچه به آن‌ها داده‌ای به رأی و مشورت کاری نکن زیرا کار به دست خدای یکتا است، او هرچه بخواهد در مورد مردم انجام می‌دهد. هرکه را خدا هدایت کند گمراه‌کننده ندارد و هرکه را گمراه کند هدایت‌کننده و رهبری برای او نخواهی یافت. گفته‌ای درباره‌ی آن‌ها با حیله و نیرنگ‌بازی رفتار کن. چگونه می‌توانی حیله کنی با اینکه خداوند می‌فرماید: آن‌ها سوگندهای شدید به خدا یاد کردند که: «هرگز خداوند کسی را که می‌میرد، برنمی‌انگیزد»! آری، این وعده‌ی قطعی خداست. ( نحل/۳۸ ). در تورات و انجیل وَ لِیَقْتَرِفُوا ما هُمْ مُقْتَرِفُون؛ اگر نظر آن‌ها را بپذیری به راه می‌آیند و تسلیم می‌شوند، ولی من کاری را در مورد آن‌ها انجام دادم که تو نپذیرفتی و آن‌ها نیز نپذیرفتند و خداوند زندگی مرا ادامه بخشید و این کار را به امید اصلاح کردم، چون امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «نزدیک شوید بپرسید، شخص دانا افاضه می‌نماید و بهره‌مند می‌کند». دست بر شکم خود مالید و فرمود: «این شکم را پر از طعام نکرده‌ام، پر از علم است. به خدا قسم آیه‌ای در خشکی و دریا و بیابان و کوه نازل نشده جز اینکه من مطّلعم و می دانم درباره‌ی چه کسی نازل شده است». و به جهت فرمایش امام صادق (علیه السلام) که فرمود: «شکایت اهل مدینه را به خدا می‌کنم. من در میان آن‌ها همچون موی تن هستم که سترده می‌شود، می‌خواهند زبان به حق باز نکنم. به خدا تا زنده باشم حق را می‌گویم. وقتی حقیقتی را بگویم منظورم حفظ خون شما و برقراری اجتماع شما است تا اسرارمان به دست دیگران نیافتد». با اینکه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «سرّی است که خدا به جبرییل سپرده و جبرییل به محمّد (صلی الله علیه و آله) و محمّد (صلی الله علیه و آله) به علی (علیه السلام) و علی (علیه السلام) به هرکس که بخواهد». سپس اضافه نمود که امام باقر (علیه السلام) فرمود: «شما این سخنان را میان کوچه و بازار با هم ردّ و بدل می کنید. من خواستم پس از درگذشت امام موسی‌بن‌جعفر (علیه السلام) اجتماع شما به هم نخورد و پناه به نااهل نبرید و سؤال‌های خود را از غیر امام نکنید که موجب هلاک و نابودی شما شود. چقدر مردم را دعوت به پیروی از خود نمودند با اینکه شایستگی نداشتند. بعد شما گفتید، اگر موسی‌بن‌جعفر (علیه السلام) تعیین کرده بود باید ثابت می شد و به دیگری کار واگذار نمی شد. در جواب گفتم که تقیّه وظیفه‌ی او بود امّا وقتی از او بپرسند جواب لازم می‌شود و پیش‌آمدی شد که گمان می کنید در مورد آن شما را سرزنش می‌کنند. کار به غیر شما حواله شده است و بر شما لازم است از او پیروی کنید و شما هرچه به نظر و عقل خودتان جور درمی‌آید در پیش گرفتید، چون خیال می‌کردید کار ما اصلاح نخواهد شد. اگر بگویید چنین نیست و کار به شما واگذار شده، امر پروردگار خود را پشت سر انداخته‌اید و من هرگز پیروی از شما نخواهم کرد. زیرا گمراه خواهم بود. چاره‌ای نیست، باید شما نیز مانند پیشینیان گرفتار همان جریان‌ها بدون هیچ تفاوتی بشوید و به شما گفته شد که این از سنّن و مَثل‌های الهی است و آنچه ملاحظه کردید که جلوگیری شد، در مرتبه‌ی اوّل از تقیّه و در مرتبه‌ی آخر از جواب، به خاطر شفای دل‌های شما است و برای ازبین‌بردن شکتان و این مسایل چنین نیست که از دل شما برود مگر اینکه خداوند بخواهد. اگر همه‌ی مردم بتوانند، می خواهند ما را دوست داشته باشند و عارف به حقّ ما باشند و تسلیم دستورمان ولی خداوند هرچه بخواهد انجام می دهد و هرکه را مایل باشد هدایت می‌نماید. اگر در این گفت شنودها بهره‌ای بر شما باشد، به مقدار کافی دلیل و سخنان عبرت‌انگیز را قبلا برای شما گوشزد کرده ام. زیاد سؤال‌کردن در نظر ما کار خوبی نیست و آن‌ها که پیوسته سؤال می‌کنند مایلند رخنه‌ای بیابند و شبهه ایجاد کنند. هرکه انتظار شبهه‌ای داشته باشد خدا او را به خود وامی گذارد. تو و دوستانت خیال نکنید که من نظر شما را پذیرفته‌ام، اگر بخواهم خاموش می‌شوم، این مربوط به مناست نه آنچه شما اظهار نظر می کنید، شما فلان‌وفلان مطلب را نمی‌دانید چون مادر مورد این مطلب یقین داریم و شما مشکوک هستید».
Imam al-Rida (peace be upon him): Husayn ibn Mihran wrote a letter to Imam al-Rida (peace be upon him). He was a man of the Waqifi sect [those who did not accept the Imamate of Imam al-Rida (peace be upon him)] and was in doubt in his belief. In his letter he was giving Imam al-Rida (peace be upon him) directions, saying: do such and such, and do not do such and such. Imam al-Rida (peace be upon him) wrote a letter in reply to him. First he sent a copy of it to his companions so that they could take copies of it, lest Husayn ibn Mihran conceal the reply. Whenever he wished a matter to remain preserved and not be lost, he would do this. The reply of Imam al-Rida (peace be upon him) is this: بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ [In the name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful]. May Allah grant well-being to us and to you. Your letter has reached me, in which you mentioned a person who has been wronged and harmed. In that letter you noted that you have seized him, and you were reminding me how you were dealing with him and were sending someone else to me. You argued at length and have fallen into blindness of heart. You wish to enter into the same affair yourself. You were saying that he acted regarding my affair according to his own opinion and view, to his own advantage, and wanted people to incline toward him and that the matter should be in his hand and he should act however he wished, and he imagined that I too would follow him. You considered good what he expressed, and you yourself also direct me according to your own view as to how I should conduct myself after you. This matter cannot be set right except by one of two ways: either I accept the matter as it is, or I give them whatever they wish and settle the matter. Otherwise, in our view, it is not a correct matter, and the people will not surrender the wealth they hold, and they will take it away. The matter cannot be set right by your reason and your view, and do not act by opinion and consultation regarding what you have given them, for the matter is in the hand of Allah alone. He does whatever He wills concerning people. Whomever Allah guides, there is none to lead him astray, and whomever He leads astray, you will find for him no guide or leader. You have said: deal with them by cunning and trickery. How can you resort to trickery when Allah says: "They swore by Allah their strongest oaths that Allah will not raise up him who dies. Yes! It is a promise binding on Him in truth" (al-Nahl/38), in the Torah and the Injil, وَ لِیَقْتَرِفُوا ما هُمْ مُقْتَرِفُون [And that they may commit what they are committing]. If you accept their view, they will come to the right path and submit. But I did something concerning them which you did not accept and they did not accept, and Allah has prolonged my life, and I did this in the hope of reform, because Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said: "Draw near and ask; the knowledgeable one pours forth and benefits." He rubbed his hand upon his belly and said: "I have not filled this belly with food; it is filled with knowledge. By Allah, no verse has been revealed on land or sea, in plain or mountain, but that I know it and know concerning whom it was revealed." And because of the saying of Imam Sadiq (peace be upon him), who said: "I complain of the people of Medina to Allah. Among them I am like a body-hair that is shaved off. They want me not to speak the truth. By Allah, so long as I live I will speak the truth. When I speak a truth, my intent is the preservation of your blood and the maintaining of your community, so that our secrets do not fall into the hands of others." Even though the noble Prophet (peace be upon him and his family) said: "It is a secret which Allah entrusted to Jibra'il, and Jibra'il entrusted to Muhammad (peace be upon him and his family), and Muhammad (peace be upon him and his family) to Ali (peace be upon him), and Ali (peace be upon him) to whomever he wished." Then he added that Imam Baqir (peace be upon him) said: "You exchange these words with one another in the streets and markets. I wished that after the passing of Imam Musa ibn Ja'far (peace be upon him) your community should not fall apart, and that you should not take refuge with the unworthy, and that you should not ask your questions of anyone but the Imam, which would cause your ruin and destruction. How many have called people to follow themselves though they were not worthy. Then you said: if Musa ibn Ja'far (peace be upon him) had appointed, it would have to be established and the matter would not have been left to another. In reply I said that taqiyya (dissimulation) was his duty; but when they ask him, an answer becomes obligatory, and an event has occurred concerning which you suppose you will be blamed. The matter has been transferred to other than you, and it is incumbent upon you to follow him. Yet you took up whatever fits your own view and reason, because you imagined that our affair would not be set right. If you say it is not so and the matter has been left to you, then you have cast the command of your Lord behind your backs, and I will never follow you, {فَ} لا أَتَّبِعُ أَهْواءَکُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِینَ [So I do not follow your low desires, for then indeed I should have gone astray and I should not be of those who go aright]. There is no escape but that you should be caught up in the very same course as those before you, without any difference. You were told that these are the divine practices and precedents, "one arrow-feather matching another." What you observed being withheld — at first out of taqiyya and at the last from the answer — was for the healing of your hearts and for the removal of your doubt. And these matters will not depart from your hearts unless Allah wills. If all people were able, they would wish to love us and to know our right and to submit to our command; but Allah does whatever He wills and guides to Himself whoever turns to Him. If in these exchanges there is any benefit for you, I have already, in sufficient measure, brought to your attention the evidences and admonitory words. Asking many questions is not, in our view, a good thing, and those who continually ask questions wish to find a crack and create doubt. Whoever seeks obscurity, Allah casts obscurity upon him and leaves him to himself. You and your friends should not imagine that I have accepted your view. If I wish, I remain silent. This is up to me, not what you and your friends express — that you do not know such and such — rather, this must be, for we are certain of it and you are in doubt of it.
ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): હુસૈન બિન મિહરાને ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)ને એક પત્ર લખ્યો. તે વાકિફી મઝહબનો માણસ હતો [જેઓએ ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)ની ઇમામતને કબૂલ ન કરી] અને પોતાની આકીદામાં શંકાશીલ હતો. પોતાના પત્રમાં તે ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)ને માર્ગદર્શન આપતો હતો કે આમ કરો અને આમ ન કરો. ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ તેના જવાબમાં એક પત્ર લખ્યો. પહેલા તેની નકલ અસહાબ માટે મોકલી કે તેઓ નકલ કરી લે, રખેને હુસૈન બિન મિહરાન જવાબ છુપાવી દે. જ્યારે પણ તેઓ ઈચ્છતા કે કોઈ વાત બાકી રહે અને ખોવાઈ ન જાય, તેઓ આ જ કરતા. ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)નો જવાબ આ છે: بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ [અલ્લાહના નામથી જે અત્યંત કૃપાળુ અને દયાળુ છે], અલ્લાહ અમને અને તમને આફિયત આપે. તમારો પત્ર મળ્યો જેમાં તમે એવા શખ્સનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો જેના પર જુલમ થયો છે અને નુકસાન થયું છે. તે પત્રમાં તમે લખ્યું છે કે તમે તેને પકડી લીધો છે અને મને યાદ કરાવતા હતા કે તમે તેની બાબતમાં મારી સાથે કેવો વર્તાવ કરો છો અને બીજા કોઈને મારી પાસે મોકલો છો. તમે ઘણી દલીલો કરી અને દિલની અંધારી અવસ્થામાં પડી ગયા. તમે પણ એ જ કામમાં દાખલ થવા ઈચ્છો છો. તમે કહેતા હતા કે તેણે મારા વિષયમાં પોતાની બુદ્ધિ અને અભિપ્રાય પ્રમાણે, પોતાના ફાયદા માટે કામ કર્યું, અને ઇચ્છ્યું કે લોકો તેની તરફ ઝુકાવ કરે અને કામ તેના હાથમાં હોય અને જેમ ઈચ્છે તેમ કરે, અને તે ધારતો હતો કે હું પણ તેનો પૈરવ કરીશ. તેણે જે અભિવ્યક્ત કર્યું તેને તમે યોગ્ય ગણ્યું, અને તમે પોતે પણ મને પોતાના મત મુજબ માર્ગદર્શન આપો છો કે તમારા પછી હું કેવો વર્તાવ કરું. આ મામલો બે પૈકી એક જ સ્વરૂપે સાચો બની શકે છે: કાં તો હું આ સ્થિતિ જેમ છે તેમ સ્વીકારી લઉં, અથવા તેઓ જે ઈચ્છે તે તેમને આપીને મામલો પૂરો કરું; નહીં તો અમારી નજરે તે સાચું કામ નથી, અને લોકો પોતાની પાસે જે માલ છે તે સોંપશે નહીં અને તેને લઈ જશે. કામ તમારી બુદ્ધિ અને અભિપ્રાયથી સાચું બનવાનું નથી, અને જે તમે તેમને આપ્યું છે તેમાં અભિપ્રાય અને મશવરાથી કામ ન કરો, કારણ કે કામ એકમાત્ર અલ્લાહના હાથમાં છે; તે લોકોના વિષયમાં જે ઈચ્છે તે કરે છે. જેને અલ્લાહ હિદાયત આપે તેને ગુમરાહ કરનાર કોઈ નથી, અને જેને ગુમરાહ કરે તેના માટે તમે કોઈ હિદાયત કરનાર અને માર્ગદર્શક નહીં પામો. તમે કહ્યું છે કે તેમની સાથે યુક્તિ અને છળકપટથી વર્તન કરો. તમે કેવી રીતે યુક્તિ કરી શકો છો જ્યારે અલ્લાહ ફરમાવે છે: "તેમણે અલ્લાહની સખત કસમો ખાધી કે 'જે મરી જાય તેને અલ્લાહ ક્યારેય ઉઠાવશે નહીં'! હાં, આ અલ્લાહનું નિશ્ચિત વચન છે." (નહલ/૩૮). તૌરેત અને ઇન્જીલમાં وَ لِیَقْتَرِفُوا ما هُمْ مُقْتَرِفُون [અને એ માટે કે તેઓ જે કરે છે તે કરે]; જો તમે તેમનો અભિપ્રાય સ્વીકારો તો તેઓ સાચા માર્ગે આવશે અને તસ્લીમ થશે, પરંતુ મેં તેમની બાબતમાં એક એવું કામ કર્યું જે તમે સ્વીકાર્યું નહીં અને તેમણે પણ સ્વીકાર્યું નહીં, અને અલ્લાહે મારી જિંદગી લંબાવી, અને આ કામ મેં સુધારાની ઉમ્મીદથી કર્યું, કારણ કે અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "નજીક આવો, પૂછો; જ્ઞાની શખ્સ ફૈઝ આપે છે અને લાભ પહોંચાડે છે." તેમણે પોતાના પેટ પર હાથ ફેરવ્યો અને ફરમાવ્યું: "આ પેટને મેં ખોરાકથી નથી ભર્યું, તે ઇલ્મથી ભરેલું છે. અલ્લાહની કસમ, જમીન અને દરિયામાં, મેદાન અને પહાડ પર કોઈ આયત નાઝિલ થઈ નથી સિવાય કે હું તેનાથી વાકેફ છું અને જાણું છું કે તે કોના વિષે નાઝિલ થઈ છે." અને ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ના ફરમાનને લીધે જેમાં તેમણે ફરમાવ્યું: "હું અહલે મદીનાની ફરિયાદ અલ્લાહને કરું છું. હું તેમની વચ્ચે શરીરના વાળ જેવો છું જે મૂંડી નાખવામાં આવે છે; તેઓ ઈચ્છે છે કે હું હકની જીભ ન ખોલું. અલ્લાહની કસમ, જ્યાં સુધી હું જીવતો છું ત્યાં સુધી હકને કહીશ. જ્યારે હું કોઈ હકીકત કહું છું ત્યારે મારો હેતુ તમારા લોહીની હિફાઝત અને તમારા સંગઠનની બરકરારી છે, જેથી અમારા રહસ્યો બીજાઓના હાથમાં ન પડે." જ્યારે કે પવિત્ર પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "એ એક રહસ્ય છે જે અલ્લાહે જિબ્રઈલને સોંપ્યું અને જિબ્રઈલે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ અલી (અલયહિસ્સલામ)ને અને અલી (અલયહિસ્સલામ)એ જેને ઈચ્છ્યું તેને સોંપ્યું." પછી ઉમેર્યું કે ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "તમે આ વાતો ગલી અને બજારમાં એકબીજા સાથે આપ-લે કરો છો. મેં ઈચ્છ્યું કે ઇમામ મૂસા બિન જઅફર (અલયહિસ્સલામ)ના પસાર થયા પછી તમારું સંગઠન વિખૂટું ન પડે, અને તમે નાઅહલની પનાહમાં ન જાઓ, અને પોતાના સવાલો ઇમામ સિવાય કોઈને ન કરો કે જે તમારા હલાક અને નાબૂદીનું કારણ બને. કેટલા લોકોએ પોતાના પૈરવીની દાવત આપી જ્યારે તેઓ લાયક ન હતા. પછી તમે કહ્યું, જો મૂસા બિન જઅફર (અલયહિસ્સલામ)એ નિમણૂક કરી હોત તો તે સાબિત થવું જોઈએ અને કામ બીજા કોઈને સોંપાવું ન જોઈએ. જવાબમાં મેં કહ્યું કે તકિય્યા તેમની ફરજ હતી, પરંતુ જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવે ત્યારે જવાબ આપવો જરૂરી બની જાય છે, અને એવી ઘટના બની જેમાં તમે ધારો છો કે તમને ઠપકો આપવામાં આવશે. કામ તમારા સિવાય બીજા કોઈને સોંપાયું છે અને તમારા પર જરૂરી છે કે તમે તેમનો પૈરવ કરો, અને તમે જે તમારા મત અને બુદ્ધિ પ્રમાણે યોગ્ય લાગ્યું તે અપનાવ્યું, કારણ કે તમે ધારતા હતા કે અમારું કામ સુધરશે નહીં. જો તમે કહો કે એમ નથી અને કામ તમને સોંપાયું છે, તો તમે તમારા પરવરદિગારના હુકમને પોતાની પીઠ પાછળ ફેંકી દીધો છે, અને હું ક્યારેય તમારો પૈરવ કરીશ નહીં, {فَ} لا أَتَّبِعُ أَهْواءَکُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِینَ [તો હું તમારી ખ્વાહિશોનો પૈરવ કરીશ નહીં, નહીં તો હું ગુમરાહ થઈ જઈશ અને હિદાયત પામનારાઓમાં નહીં હોઉં]. કોઈ ઉપાય નથી, તમે પણ પૂર્વજોની જેમ કોઈ પણ ભેદ વગર એ જ ઘટનાઓમાં ફસાવા જ પડશો, અને તમને કહેવામાં આવ્યું કે આ ઇલાહી સુન્નતો અને દ્રષ્ટાંતો છે, "એક તીરના પર બીજા તીરના પર જેવું." અને જે તમે જોયું કે અટકાવવામાં આવ્યું — પ્રથમ મરતબે તકિય્યાના કારણે અને છેલ્લા મરતબે જવાબના રૂપમાં — તે તમારા દિલોના શફા માટે અને તમારી શંકા દૂર કરવા માટે છે, અને આ મામલાઓ એવા નથી કે તમારા દિલમાંથી નીકળી જાય સિવાય કે અલ્લાહ ઈચ્છે. જો બધા લોકો સક્ષમ હોય તો તેઓ ઈચ્છશે કે અમને ચાહે અને અમારા હકને જાણે અને અમારા હુકમને તસ્લીમ થાય, પરંતુ અલ્લાહ જે ઈચ્છે તે કરે છે અને જેને ઈચ્છે તેને હિદાયત આપે છે. જો આ સંવાદોમાં તમારા માટે કોઈ લાભ હોય, તો પૂરતી માત્રામાં દલીલો અને ઇબરત આપનારી વાતો હું અગાઉ તમને યાદ કરાવી ચૂક્યો છું. અમારી નજરે વધુ સવાલ કરવો સારું કામ નથી, અને જેઓ સતત સવાલ કરે છે તેઓ ઈચ્છે છે કે કોઈ તીરાડ મળે અને શંકા ઊભી કરે. જે કોઈ શંકાની અપેક્ષા રાખે તેને અલ્લાહ પોતાના પર છોડી દે છે. તમે અને તમારા મિત્રો એવું ન ધારો કે મેં તમારો અભિપ્રાય સ્વીકારી લીધો છે; જો હું ઈચ્છું તો ચૂપ થઈ જાઉં, આ મારી બાબત છે, નહીં કે તમે અને તમારા મિત્રો જે અભિપ્રાય આપો છો — તમે ફલાણું અને ફલાણું નથી જાણતા — બલ્કે આ થવું જ જોઈએ, કારણ કે અમે તેના વિષે યકીન રાખીએ છીએ અને તમે તેના વિષે શંકામાં છો.