سورة الأعراف

Verse 142 of 206

7:142

وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعينَ لَيْلَةً وَ قالَ مُوسى لِأَخيهِ هارُونَ اخْلُفْني في قَوْمي وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبيلَ الْمُفْسِدين

و ما با موسى، سى شب وعده گذاشتيم؛ سپس آن را با ده شب [ديگر] تكميل نموديم؛ به‌اين‌ترتيب، ميعاد پروردگارش [با او]، چهل شبِ تمام شد. و موسى به برادرش هارون گفته بود: «در ميان قومم جانشين من باش. و [امور آن‌ها را] اصلاح كن. و از روش مفسدان، پيروى منما».

And We appointed with Musa a time of thirty nights and completed them with ten (more), so the appointed time of his Lord was complete forty nights, and Musa said to his brother Haroun: Take my place among my people, and act well and do not follow the way of the mischief-makers.

અને અમોએ મૂસા સાથે ત્રીસ રાત્રિઓની મુદ્દત નક્કી કરી અને પછી તેમાં દસ (ઉમેરી) તે (મુદ્દત) પૂરી કરી, જેથી તેના પરવરદિગારે નક્કી કરેલી ચાલીસ રાત્રિઓની મુદ્દત પૂરી થઇ ગઇ અને મૂસાએ પોતાના ભાઇ હારૂનને કહ્યું કે તું મારી કોમમાં મારો ખલીફા બનીને (કોમની) ઇસ્લાહ કર અને ફસાદખોરોના રસ્તાની તાબેદારી કરજે નહિ.

#1 وعده گذاشتیم We appointed a tryst વાયદો કર્યો

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَوْحَی إِلَی مُوسَی (علیه السلام) أَنِّی أُنْزِلُ عَلَیْکَ التَّوْرَاهًَْ الَّتِی فِیهَا الْأَحْکَامُ إِلَی أَرْبَعِینَ یَوْماً وَ هُوَ ذُو الْقَعْدَهًِْ وَ عَشَرَهًٌْ مِنْ ذِی الْحِجَّهًِْ فَقَالَ مُوسَی (علیه السلام) لِأَصْحَابِهِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَدْ وَعَدَنِی أَنْ یُنْزِلَ عَلَیَّ التَّوْرَاهًَْ وَ الْأَلْوَاحَ إِلَی ثَلَاثِینَ یَوْماً وَ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ لَا یَقُولَ إِلَی أَرْبَعِینَ یَوْماً فَتَضَیَّقَ صُدُورُهُمْ فَذَهَبَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی الْمِیقَاتِ وَ اسْتَخْلَفَ هَارُونَ عَلَی بَنِی إِسْرَائِیلَ فَلَمَّا جَاوَزَ ثَلَاثِینَ یَوْماً وَ لَمْ یَرْجِعْ مُوسَی (علیه السلام) غَضِبُوا فَأَرَادُوا أَنْ یَقْتُلُوا هَارُونَ (علیه السلام) وَ قَالُوا إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) کَذَبَنَا وَ هَرَبَ مِنَّا وَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ وَ عَبَدُوهُ فَلَمَّا کَانَ یَوْمُ عَشَرَهًٍْ مِنْ ذِی الْحِجَّهًِْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَی مُوسَی (علیه السلام) الْأَلْوَاحَ وَ مَا یَحْتَاجُونَ إِلَیْهِ مِنَ الْأَحْکَامِ وَ الْأَخْبَارِ وَ السُّنَنِ وَ الْقِصَصِ فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ‌التَّوْرَاهًَْ وَ کَلَّمَهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ لَنْ تَرانِی أَیْ لَا تَقْدِرُ عَلَی ذَلِکَ وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانِی.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً. خداوند متعال به موسی (وحی کرد: من تورات را که شامل احکامی برای بنی‌اسرائیل هست تا چهل روز دیگر بر تو نازل می‌کنم و چهل روز شامل ماه ذی‌القعده و ده روز از ذی‌الحجه است. موسی (به یارانش گفت: «خداوند متعال به من وعده داده است که تورات و لوح‌ها را به مدّت سی‌روز بر من نازل کند». و خداوند متعال به او امر کرد که نگوید: «تا چهل روز». دل‌هایشان به تنگ آمد موسی (به وعده‌گاه رفت و هارون را به‌عنوان جانشین خود بر بنی‌اسرائیل گماشت. زمانی‌که سی‌روز گذشت و موسی (برنگشت؛ خشمگین شدند و خواستند که هارون را بکشند و گفتند: موسی (به ما دروغ گفته و از دست ما فرار کرده است، در نتیجه گوساله را گرفتند و پرستیدند وقتی روز دهم ماه ذی‌الحجه بود، خداوند بر موسی (لوح‌ها و هرآنچه از احکام و اخبار و سنّت‌ها و داستان‌ها به آن نیاز داشتند را نازل کرد، وقتی‌که خداوند تورات را بر نزول کرد و با او سخن گفت، گفت: پروردگارا! خودت را به من نشان ده، تا تو را ببینم! گفت: «هرگز مرا نخواهی دید»! ( اعراف/۱۴۳ ) یعنی نمی‌توانی مرا ببینی ولی به کوه بنگر، اگر در جای خود ثابت ماند، مرا خواهی دید! ( اعراف/۱۴۳ )

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً [And We appointed with Musa a time of thirty nights and completed them with ten (more), so the appointed time of his Lord was complete forty nights]. Allah the Exalted revealed to Musa (peace be upon him): I shall send down upon you the Torah, which contains the rulings for the Children of Israel, in another forty days — and the forty days consist of the month of Dhu al-Qa'da and ten days of Dhu al-Hijja. Musa (peace be upon him) said to his companions: "Allah the Exalted has promised me that He will send down upon me the Torah and the Tablets over a period of thirty days." And Allah the Exalted commanded him not to say: "in forty days." Their hearts grew narrow. Musa (peace be upon him) went to the appointed place and appointed Harun as his successor over the Children of Israel. When thirty days had passed and Musa (peace be upon him) had not returned, they grew angry and wanted to kill Harun, and they said: Musa (peace be upon him) has lied to us and fled from us; consequently they took the calf and worshipped it. When it was the tenth day of the month of Dhu al-Hijja, Allah sent down upon Musa (peace be upon him) the Tablets and all that they needed of rulings, reports, sunan (practices) and stories. When Allah sent down the Torah upon him and spoke with him, he said: My Lord! Show Yourself to me, that I may look at You! He said: "لَنْ تَرانِی [You will never see Me]" (al-A'raf/143), meaning: you are not able to see Me; but look at the mountain — if it remains firm in its place, you will see Me! (al-A'raf/143)

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً [અને અમે મૂસા સાથે ત્રીસ રાતોનો વાયદો કર્યો અને તેને દસ (વધુ) સાથે પૂરો કર્યો, તો તેમના રબનો નિર્ધારિત સમય ચાળીસ રાતોનો પૂરો થયો]. અલ્લાહ તઆલાએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર વહી કરી: હું તૌરાત, જેમાં બની ઇસ્રાઇલ માટે અહકામ (આદેશો) છે, બીજા ચાળીસ દિવસમાં તમારા પર ઉતારીશ, અને ચાળીસ દિવસો ઝિલ-કઅદહ મહિનો અને ઝિલ-હિજ્જહના દસ દિવસો છે. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાના સાથીઓને કહ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ મને વાયદો કર્યો છે કે તૌરાત અને લોહો (તખ્તીઓ) ને ત્રીસ દિવસના સમયગાળામાં મારા પર ઉતારશે." અને અલ્લાહ તઆલાએ તેમને આદેશ આપ્યો કે તેઓ "ચાળીસ દિવસ સુધી" ન કહે. તેમના દિલો તંગ થઈ ગયા. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) વાયદાસ્થળે ગયા અને હારૂનને બની ઇસ્રાઇલ પર પોતાના જાનશીન તરીકે નિયુક્ત કર્યા. જ્યારે ત્રીસ દિવસ પસાર થયા અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પાછા ન આવ્યા, ત્યારે તેઓ ગુસ્સે થયા અને હારૂનને મારી નાખવા ઇચ્છ્યા અને કહ્યું: મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ અમને જૂઠું કહ્યું છે અને અમારાથી ભાગી ગયા છે, પરિણામે તેઓએ વાછરડું લીધું અને તેની પૂજા કરી. જ્યારે ઝિલ-હિજ્જહ મહિનાનો દસમો દિવસ હતો, ત્યારે અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર લોહો અને જે અહકામ, અખબાર, સુન્નતો અને કિસ્સાઓની તેઓને જરૂર હતી તે બધું ઉતાર્યું. જ્યારે અલ્લાહે તૌરાત તેમના પર ઉતારી અને તેમની સાથે વાત કરી, ત્યારે તેમણે કહ્યું: પરવરદિગાર! પોતાને મને બતાવ, જેથી હું તને જોઈ શકું! તેમણે કહ્યું: "لَنْ تَرانِی [તું મને ક્યારેય નહીં જુએ]" (અલ-આરાફ/૧૪૩) એટલે કે તું મને જોઈ શકતો નથી, પરંતુ પર્વત તરફ જો, જો તે પોતાની જગ્યાએ સ્થિર રહે, તો તું મને જોઈશ! (અલ-આરાફ/૧૪૩)

#2 وعده گذاشتیم We appointed a tryst વાયદો કર્યો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

وَ وَاعَدْنَا مُوسَی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ وَ لَمْ یَقُلْ أَرْبَعِینَ لِفَائِدَهًٍْ زَائِدَهًٍْ ذُکِرَ فِیهَا وُجُوهٌ إِلَی قَوْلِهِ: ثَالِثُهَا أَنَّ مُوسَی (علیه السلام) قَالَ لِقَوْمِهِ: إِنِّی أَتَأَخَّرُ عَنْکُمْ ثَلَاثِینَ یَوْماً لِیَتسَهَّلَ عَلَیْکُمْ. ثُمَّ زَادَ عَلَیْهِمْ عَشْراً وَ لَیْسَ فِی ذَلِکَ خُلْفٌ لِأَنَّهُ إِذَا تَأَخَّرَ عَنْهُمْ أَرْبَعِینَ لَیْلَهًًْ فَقَدْ تَأَخَّرَ ثَلَاثِینَ قَبْلَهَا.

امام باقر ( وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ؛ حضرت موسی (نفرمود که چهل روز نخواهم آمد [بلکه فرمود سی روز و ده روز نیز اضافه کرد] و این مطلب به دلیل وجود فوائد اضافه‌ای است که امام (آنها را ذکر فرمود ... سومین فایده آن است که موسی (فرمود من برای آنکه شما در آسانی باشید، [به کوه طور] می‌روم و سی روز با تأخیر بازمی‌گردم و سپس ده روز به این مدت افزود و این مطلب خلاف گفته‌اش نیست زیرا اگر او چهل روز تأخیر کرده است قطعاً قبل از آن سی روزی را که وعده کرده بود تأخیر کرده است.

Imam Baqir (peace be upon him): وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ [And We appointed with Musa a time of thirty nights and completed them with ten (more)]; Musa (peace be upon him) did not say that I will not come for forty days [rather he said thirty days and added ten more], and this is on account of additional benefits that the Imam (peace be upon him) mentioned... The third benefit is that Musa (peace be upon him) said: In order that you may be at ease, I am going [to Mount Tur] and shall return after thirty days' delay, and then he added ten days to this period; and this is not in contradiction to what he said, because if he was delayed forty days, then he was certainly, before that, delayed the thirty days which he had promised.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ [અને અમે મૂસા સાથે ત્રીસ રાતોનો વાયદો કર્યો અને તેને દસ (વધુ) સાથે પૂરો કર્યો]; હઝરત મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ એમ ન ફરમાવ્યું કે હું ચાળીસ દિવસ સુધી નહીં આવું [બલ્કે ફરમાવ્યું ત્રીસ દિવસ અને પછી દસ દિવસ પણ ઉમેર્યા] અને આ વાત તે વધારાના ફાયદાઓના કારણે છે જે ઇમામ (અલયહિસ્સલામ) એ ઝિકર ફરમાવ્યા... ત્રીજો ફાયદો એ છે કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું કે તમે આસાનીમાં રહો તે માટે હું [કોહે તૂર પર] જાઉં છું અને ત્રીસ દિવસના વિલંબ સાથે પાછો આવીશ, અને પછી આ મુદ્દતમાં દસ દિવસ ઉમેર્યા અને આ વાત તેમની કહેલી વાતથી વિરુદ્ધ નથી કારણ કે જો તેઓ ચાળીસ દિવસ વિલંબ કરે છે તો ખરેખર તે પહેલાં ત્રીસ દિવસ જેનો વાયદો કર્યો હતો તેમાં વિલંબ કર્યો છે.

#3 وعده گذاشتیم We appointed a tryst વાયદો કર્યો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) لَمَّا خَرَجَ وَافِداً إِلَی رَبِّهِ وَاعَدَهُمْ ثَلَاثِینَ یَوْماً فَلَمَّا زَادَهُ اللَّهُ عَلَی الثَّلَاثِینَ عَشْراً قَالَ قَوْمُهُ: أَخْلَفْنَا مُوسَی (علیه السلام) فَصَنَعُوا مَا صَنَعُوا. تَفْسِیرُ الْإِمَامِ فِی قَوْلِهِ تَعَالَی وَ إِذْ واعَدْنا مُوسَی أَرْبَعِینَ لَیْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ قَالَ (علیه السلام): کَانَ مُوسَی (علیه السلام) یَقُولُ لِبَنِی إِسْرَائِیلَ إِذَا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ أَهْلَکَ أَعْدَاءَکُمْ آتِیکُمْ بِکِتَابٍ مِنْ عِنْدِ رَبِّکُمْ یَشْتَمِلُ عَلَی أَوَامِرِهِ وَ نَوَاهِیهِ وَ مَوَاعِظِهِ وَ عِبَرِهِ وَ أَمْثَالِهِ فَلَمَّا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یَأْتِیَ لِلْمِیعَادِ وَ یَصُومَ ثَلَاثِینَ یَوْماً عِنْدَ أَصْلِ الْجَبَلِ فَظَنَّ مُوسَی (علیه السلام) أَنَّهُ بَعْدَ ذَلِکَ یُعْطِیهِ الْکِتَابَ فَصَامَ ثَلَاثِینَ یَوْماً فَلَمَّا کَانَ آخِرُ الْیَوْمِ اسْتَاکَ قَبْلَ الْفِطْرِ فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَیْهِ یَا مُوسَی (علیه السلام) أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ خَلُوفَ فَمِ الصَّائِمِ أَطْیَبُ عِنْدِی مِنْ رِیحِ الْمِسْکِ صُمْ عَشْراً آخَرَ وَ لَا تَسْتَکْ عِنْدَ الْإِفْطَارِ فَفَعَلَ ذَلِکَ مُوسَی (علیه السلام) وَ کَانَ وَعَدَهُ اللَّهُ أَنْ یُعْطِیَهُ الْکِتَابَ بَعْدَ أَرْبَعِینَ لَیْلَهًًْ فَأَعْطَاهُ إِیَّاهُ فَجَاءَ السَّامِرِیُّ فَشَبَّهَ عَلَی مُسْتَضْعَفِی بَنِی إِسْرَائِیلَ فَقَالَ وَعَدَکُمْ مُوسَی (علیه السلام) أَنْ یَرْجِعَ إِلَیْکُمْ بَعْدَ أَرْبَعِینَ لَیْلَهًًْ وَ هَذِهِ عِشْرُونَ لَیْلَهًًْ وَ عِشْرُونَ یَوْماً تَمَّتْ أَرْبَعُونَ أَخْطَأَ مُوسَی (علیه السلام) رَبَّهُ وَ قَدْ أَتَاکُمْ رَبُّکُمْ أَرَادَ أَنْ یُرِیَکُمْ أَنَّهُ قَادِرٌ عَلَی أَنْ یَدْعُوَکُمْ إِلَی نَفْسِهِ بِنَفْسِهِ وَ أَنَّهُ لَمْ یَبْعَثْ مُوسَی (علیه السلام) لِحَاجَهًٍْ مِنْهُ إِلَیْهِ فَأَظْهَرَ لَهُمُ الْعِجْلَ الَّذِی کَانَ عَمِلَهُ فَقَالُوا کَیْفَ یَکُونُ الْعِجْلُ إِلَهَنَا قَالَ إِنَّمَا هَذَا الْعِجْلُ یُکَلِّمُکُمْ مِنْهُ رَبُّکُمْ کَمَا کَلَّمَ مُوسَی (علیه السلام) مِنَ الشَّجَرَهًِْ فَلَمَّا سَمِعُوا مِنْهُ کَلَاماً قَالُوا لَهُ إِنَّهُ فِی الْعِجْلِ کَمَا فِی الشَّجَرَهًِْ فَضَلُّوا بِذَلِکَ وَ أَضَلُّوا فَلَمَّا رَجَعَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی قَوْمِهِ قَالَ یَا أَیُّهَا الْعِجْلُ أَ کَانَ فِیکَ رَبُّنَا کَمَا یَزْعُمُ هَؤُلَاءِ فَنَطَقَ الْعِجْلُ وَ قَالَ عَزَّ رَبُّنَا مِنْ أَنْ یَکُونَ الْعِجْلُ حَاوِیاً لَهُ أَوْ شَیْءٌ مِنَ الشَّجَرَهًِْ وَ الْأَمْکِنَهًِْ عَلَیْهِ مُشْتَمِلًا لَا وَ اللَّهِ یَا مُوسَی (علیه السلام) وَ لَکِنَّ السَّامِرِیَّ نَصَبَ عِجْلًا مُؤَخَّرُهُ إِلَی حَائِطٍ وَ حَفَرَ فِی الْجَانِبِ الْآخَرِ فِی الْأَرْضِ وَ أَجْلَسَ فِیهِ بَعْضَ مَرَدَتِهِ فَهُوَ الَّذِی وَضَعَ فَاهُ عَلَی دُبُرِهِ وَ تَکَلَّمَ مَا تَکَلَّمَ لَمَّا قَالَ هذا إِلهُکُمْ وَ إِلهُ مُوسی یَا مُوسَی‌بْنَ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) مَا خَذَلَ هَؤُلَاءِ بِعِبَادَتِی وَ اتِّخَاذِی إِلَهاً إِلَّا لِتَهَاوُنِهِمْ بِالصَّلَاهًِْ عَلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ وَ جُحُودِهِمْ بِمُوَالاتِهِمْ وَ بِنُبُوَّهًِْ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ وَصِیَّهًِْ الْوَصِیِّ (علیه السلام) حَتَّی أَدَّاهُمْ إِلَی أَنِ اتَّخَذُونِی إِلَهاً قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَإِذَا کَانَ اللَّهُ تَعَالَی إِنَّمَا خَذَلَ عَبَدَهًَْ الْعِجْلِ لِتَهَاوُنِهِمْ بِالصَّلَاهًِْ عَلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ وَصِیِّهِ عَلِیٍّ (علیه السلام) فَمَا تَخَافُونَ مِنَ الْخِذْلَانِ الْأَکْبَرِ فِی مُعَانَدَتِکُمْ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ قَدْ شَاهَدْتُمُوهُمَا وَ تَبَیَّنْتُمْ آیَاتِهِمَا وَ دَلَائِلَهُمَا.

امام باقر ( فضیل‌بن‌یسار، از امام باقر (روایت شده است که فرمود: هنگامی‌که موسی (خواست بیرون آید تا با پروردگارش خلوت کند، به آنان سی روز وعده داد. هنگامی‌که خدا ده شب به آن سی شب اضافه کرد، قومش گفتند: «موسی (خلف وعده کرد و آن کاری را کردند که کردند». و [به یاد آورید] هنگامی را که با موسی چهل شب وعده گذاردیم [و او، برای گرفتن فرمان‌های الهی، به میعادگاه آمد] سپس شما گوساله را بعد از او [معبود خود] انتخاب نمودید درحالی‌که ستمکار بودید. ( بقره/۵۱ ) موسی (به بنی‌اسرائیل می‌گفت: وقتی که خداوند در فرج و رحمت را به‌سوی شما گشود و دشمنانتان را نابود کرد برای شما کتابی از جانب پروردگارتان می‌آورم که شامل اوامر و نواهی و موعظه‌ها و عبرت‌ها و مثل‌های اوست. وقتی‌که خداوند به آن‌ها آسایش و راحتی داد خداوند به او دستور داد که به وعده‌گاه بیاید و سی‌روز کنار اهل کوه روزه بگیرد. موسی (فکر کرد، که بعد از آن به او کتاب می داد، سی روز، روزه گرفت. وقتی‌که روز آخر بود. پیش از افطار مسواک زد. خداوند متعال به او وحی کرد: «ای موسی (آیا ندانستی که بوی دهان روزه‌دار، نزد من از بوی مشک خوشبوتر است؟ ده روز دیگر روزه بگیر و هنگام افطار مسواک نزن». موسی (آن کار را انجام داد و خداوند به او وعده داد که بعد از چهل شب به او کتاب بدهد. و آن را به او داد، سامری آمد و در میان ضعیفان بنی‌اسرائیل شبهه انداخت و گفت: «موسی (به شما وعده داد که بعد از چهل شب برگردد. و این بیست شب‌وبیست روز گذشت و چهل شبانه روز تمام شد. موسی (در مورد پروردگارش خطا کرد و پروردگار شما می‌خواهد که نشان دهد که او می‌تواند که خودش، شما را به‌سوی خود دعوت کند. و موسی (را به خاطر نیاز به او، مبعوث نکرد، و گوساله‌ای را که خودش ساخته بود، برای آن‌ها نمایان ساخت». گفتند: «چگونه گوساله خدای ماست»؟ گفت: «این گوساله از او (پروردگار) برای شما حرف می‌زند. همان‌طور که موسی (از درخت سخن گفت. وقتی‌که از آن سخنی شنیدند به او گفتند: خداوند در گوساله است همان‌طوری که در درخت است. در نتیجه بدان گمراه شدند. وقتی‌که موسی (به‌سوی قومش بازگشت، گفت: «ای گوساله، آن‌چنان این ها می پندارند، خدای ما در توست»؟ گوساله سخن گفت: و گفت: «پروردگار ما عزیزتر و بزرگ‌تر از آن است که گوساله او را در بربگیرد و یا اینکه چیزی از درخت و یا مکان شامل او باشد. نه به خدا سوگند موسی (و سامری بود که گوساله‌ای را ساخت که پشتش به دیوار بود (قسمت عقب آن رو به دیوار بود). و در قسمت دیگر زمین را سوراخ کرد و در آن یکی از افرادش را نشانده بود و او بود که دهانش را بر دمبر گوساله گذاشت و گفت: آنچه را که گفت وقتی که گفت: این خدای شما، و خدای موسی است!. ( طه/۸۸ ) ای موسی‌بن‌عمران (چیزی که باعث شد این‌ها به عبادت من و گرفتن من به‌عنوان اله و خدا خوار شوند این بود که صلوات بر محمّد (و اهل بیت او (را سبک شمردند و موالات و دوستی با آن‌ها و نبوّت پیامبر (و وصیّت وصی را انکار کردند تا جایی که منجر شد مرا به‌عنوان خدا بگیرند. خداوند عزّوجلّ فرمود: اگر خداوند متعال، عابدان گوساله را به خاطر سبک‌شمردن صلوات بر محمّد (و جانشین او علی (خوار کرد، پس به خاطر دشمنی با محمّد و علی (از خواری بزرگتر نمی ترسید و شما آن‌ها را دیده اید و آیات و دلایل آن‌ها را شناخته اید؟!

Imam Baqir (peace be upon him): (Fudayl ibn Yasar narrated from Imam Baqir (peace be upon him) that he said:) When Musa (peace be upon him) wished to go out to be alone with his Lord, he promised them thirty days. When Allah added ten nights to those thirty nights, his people said: "Musa (peace be upon him) has broken his promise to us," and they did what they did. And [remember] when We appointed with Musa forty nights [and he came to the appointed place to receive the divine commands]; then you took the calf [as your object of worship] after him, while you were wrongdoers. (Al-Baqarah/51) Musa (peace be upon him) used to say to the Children of Israel: "When Allah opens the door of relief and mercy for you and destroys your enemies, I will bring you a book from your Lord containing His commands, prohibitions, admonitions, lessons and parables." When Allah gave them ease and comfort, Allah commanded him to come to the appointed place and to fast for thirty days beside the mountain. Musa (peace be upon him) thought that after that He would give him the Book. He fasted for thirty days. When it was the last day, before breaking his fast he used the miswak. Allah the Exalted revealed to him: "O Musa (peace be upon him)! Do you not know that the smell of the fasting person's mouth is more fragrant to Me than the scent of musk? Fast ten more days, and do not use the miswak at the time of breaking the fast." Musa (peace be upon him) did that, and Allah had promised him that after forty nights He would give him the Book, and He gave it to him. Al-Samiri came and cast a doubt among the weak ones of the Children of Israel and said: "Musa (peace be upon him) promised you he would return after forty nights, and these twenty nights and twenty days have passed and the forty nights and days are complete. Musa (peace be upon him) erred concerning his Lord, and your Lord wishes to show you that He is able to call you to Himself by Himself, and He did not send Musa (peace be upon him) out of any need for him." And he displayed to them the calf which he himself had made. They said: "How can the calf be our god?" He said: "This calf — your Lord speaks to you from it, just as Musa (peace be upon him) spoke from the tree." When they heard speech from it, they said to him: "Allah is in the calf just as He is in the tree," and by that they went astray. When Musa (peace be upon him) returned to his people, he said: "O calf, is our Allah in you as these people claim?" The calf spoke and said: "Our Lord is far mightier and greater than that the calf should contain Him, or that anything of the tree or a place should encompass Him. No, by Allah, O Musa (peace be upon him)! Rather it was al-Samiri who set up a calf whose back was to a wall (the rear part of it faced the wall), and on the other side he dug the ground and seated one of his men in it, and it was he who placed his mouth upon the rear of the calf and spoke what he spoke when he said: هذا إِلهُکُمْ وَ إِلهُ مُوسی [This is your god and the god of Musa]. (Ta-Ha/88) O Musa ibn Imran (peace be upon him)! What caused these people to be abased by worshipping me and taking me as a god was nothing but their making light of the salawat upon Muhammad (peace be upon him and his family) and his Ahl al-Bayt, and their denial of loyalty and friendship to them, and of the prophethood of the Prophet (peace be upon him and his family) and the successorship of the successor (peace be upon him), until it led them to take me as a god." Allah the Mighty and Majestic said: If Allah the Exalted abased the worshippers of the calf because of their making light of the salawat upon Muhammad (peace be upon him and his family) and his successor Ali (peace be upon him), then do you not fear a greater abasement for your enmity against Muhammad and Ali (peace be upon him), when you have seen them and known their signs and proofs?

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): (ફુઝૈલ બિન યસાર દ્વારા ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)થી રિવાયત છે કે તેમણે ફરમાવ્યું:) જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પરવરદિગાર સાથે એકાંતમાં જવા માટે બહાર નીકળવા ઇચ્છ્યા, ત્યારે તેઓએ પોતાની કૌમને ત્રીસ દિવસનો વાયદો આપ્યો. જ્યારે અલ્લાહે તે ત્રીસ રાતમાં દસ રાત વધારી, ત્યારે તેમની કૌમે કહ્યું: "મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ અમારી સાથે વાયદો તોડ્યો," અને પછી તેઓએ જે કર્યું તે કર્યું. અને [યાદ કરો] જ્યારે અમે મૂસા સાથે ચાળીસ રાતોનો વાયદો કર્યો [અને તેઓ ઇલાહી આદેશો પ્રાપ્ત કરવા મીકાતના સ્થાને આવ્યા], પછી તમે તેમની પછી વાછરડાને [પોતાનો માબૂદ] બનાવ્યો, જ્યારે તમે અત્યાચારીઓ હતા. (બકરહ/૫૧) મૂસા (અલયહિસ્સલામ) બની ઇસ્રાઇલને કહેતા હતા: જ્યારે અલ્લાહ તમારા માટે રાહત અને રહમતના દ્વાર ખોલશે અને તમારા દુશ્મનોને નષ્ટ કરશે, ત્યારે હું તમારા માટે તમારા પરવરદિગાર તરફથી એક કિતાબ લાવીશ જેમાં તેના આદેશો, પ્રતિબંધો, નસીહતો, ઇબરતો અને દ્રષ્ટાંતો હશે. જ્યારે અલ્લાહે તેમને આરામ અને રાહત આપી, અલ્લાહે તેમને આદેશ આપ્યો કે મીકાતના સ્થાને આવે અને પર્વતની તળેટીમાં ત્રીસ દિવસ રોઝા રાખે. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ વિચાર્યું કે ત્યાર બાદ તેમને કિતાબ આપવામાં આવશે. તેઓએ ત્રીસ દિવસ રોઝા રાખ્યા. જ્યારે છેલ્લો દિવસ હતો, ત્યારે ઇફ્તાર પહેલાં તેઓએ મિસ્વાક કર્યું. અલ્લાહ તઆલાએ તેમને વહી કરી: "હે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! શું તમે નથી જાણતા કે રોઝેદારના મોંની ગંધ મારી પાસે કસ્તૂરીની સુગંધ કરતાં વધુ સુગંધિત છે? બીજા દસ દિવસ રોઝા રાખો અને ઇફ્તારના સમયે મિસ્વાક કરશો નહીં." મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ તેમ કર્યું, અને અલ્લાહે તેમને વાયદો આપ્યો હતો કે ચાળીસ રાતો પછી તેમને કિતાબ આપશે, અને તે તેમને આપી. સામરી આવ્યો અને બની ઇસ્રાઇલના નબળા લોકોમાં શંકા નાખી અને કહ્યું: "મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ તમને વાયદો આપ્યો હતો કે ચાળીસ રાતો પછી પાછા આવશે, અને આ વીસ રાતો અને વીસ દિવસ પસાર થયા અને ચાળીસ દિવસ-રાત પૂરા થયા. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પરવરદિગાર વિષે ભૂલ કરી, અને તમારો પરવરદિગાર ઇચ્છે છે કે તમને બતાવે કે તે પોતે તમને પોતાના તરફ બોલાવવા સક્ષમ છે, અને તેણે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને પોતાની જરૂરિયાત માટે મોકલ્યા નહોતા." અને પોતે બનાવેલા વાછરડાને તેઓ સામે પ્રગટ કર્યો. તેઓએ કહ્યું: "વાછરડું અમારો ખુદા કેવી રીતે છે?" તેણે કહ્યું: "આ વાછરડું તમારા પરવરદિગાર તરફથી તમારી સાથે વાત કરે છે, જેમ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) વૃક્ષથી બોલ્યા હતા." જ્યારે તેઓએ તેમાંથી વાત સાંભળી, ત્યારે તેને કહ્યું: અલ્લાહ વાછરડામાં છે જેમ વૃક્ષમાં છે. પરિણામે તેના દ્વારા ગુમરાહ થયા. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પોતાની કૌમ તરફ પાછા આવ્યા, ત્યારે કહ્યું: "હે વાછરડા, જેમ આ લોકો માને છે, શું અમારો ખુદા તારામાં છે?" વાછરડું બોલ્યું અને કહ્યું: "અમારો પરવરદિગાર એથી અતિ ઇઝ્ઝતવાળો અને મહાન છે કે વાછરડું તેને પોતાનામાં સમાવી શકે, અથવા વૃક્ષ કે સ્થળમાંથી કોઈ વસ્તુ તેને સમાવી શકે. નહીં, અલ્લાહની કસમ, હે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! પરંતુ સામરી હતો જેણે એક વાછરડું બનાવ્યું જેની પીઠ દીવાલ તરફ હતી (તેનો પાછળનો ભાગ દીવાલ સામે હતો), અને બીજી બાજુ જમીનમાં કાણું કર્યું અને તેમાં પોતાના માણસોમાંથી એકને બેસાડ્યો, અને તે જ હતો જેણે પોતાનું મોં વાછરડાના પાછળના ભાગ પર મૂક્યું અને જે કહ્યું તે કહ્યું, જ્યારે તેણે કહ્યું: هذا إِلهُکُمْ وَ إِلهُ مُوسی [આ તમારો ખુદા છે અને મૂસાનો ખુદા છે]. (તાહા/૮૮) હે મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ)! જે વસ્તુએ આ લોકોને મારી ઇબાદત કરવા અને મને માબૂદ અને ખુદા તરીકે લેવા માટે ખ્વાર બનાવ્યા, તે એ હતું કે તેઓએ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના અહલે બૈત પર સલવાતને હલકી ગણી અને તેમની સાથે મવાલાત અને દોસ્તી તથા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની નબુવ્વત અને વસીની વસિય્યતનો ઇન્કાર કર્યો, જ્યાં સુધી તેઓ મને ખુદા તરીકે લેવા સુધી પહોંચ્યા. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે ફરમાવ્યું: જો અલ્લાહ તઆલાએ વાછરડાના ઉપાસકોને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને તેમના જાનશીન અલી (અલયહિસ્સલામ) પરની સલવાતને હલકી ગણવાના કારણે ખ્વાર કર્યા, તો મુહમ્મદ અને અલી (અલયહિસ્સલામ) સાથે દુશ્મનીના કારણે તમે તેથી મોટી ખ્વારીથી નથી ડરતા? જ્યારે તમે તેમને જોયા છે અને તેમની આયતો અને દલીલોને ઓળખી છે?

#4 سی شب Thirty nights ત્રીસ રાત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

ذُو الْقَعْدَهًِْ ثَلَاثُونَ یَوْماً لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً.

امام صادق ( ذی القعده سی روز است و خدای عزّوجلّ می‌فرماید: وَ وَاعَدْنَا مُوسَی ثَلاَثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً.

Imam Sadiq (peace be upon him): Dhu al-Qa'dah is thirty days, and Allah the Mighty and Majestic says: وَ وَاعَدْنَا مُوسَی ثَلاَثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً [And We appointed with Musa a time of thirty nights and completed them with ten (more), so the appointed time of his Lord was complete forty nights].

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઝિલ્કઅદહ ત્રીસ દિવસનો છે, અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: وَ وَاعَدْنَا مُوسَی ثَلاَثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً [અને અમે મૂસા સાથે ત્રીસ રાતોનો વાયદો કર્યો અને તેને દસ (વધુ) સાથે પૂર્ણ કર્યો, આમ તેમના રબનો નિર્ધારિત સમય ચાળીસ રાત પૂર્ણ થયો].

#5 سی شب Thirty nights ત્રીસ રાત

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ قَالَ: بِعَشْرِ ذِی الْحِجَّهًِْ.

امام صادق ( محمدبن حلبی گوید: امام صادق (در مورد آیه: وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْر فرمود: «در ده شب از ذی‌الحجه».

Imam Sadiq (peace be upon him): Muhammad ibn Halabi said: Imam Sadiq (peace be upon him), regarding the verse وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ [and We completed them with ten], said: "With ten nights of Dhu al-Hijjah."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): મુહમ્મદ બિન હલબી કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ આયત وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ [અને અમે તેને દસ સાથે પૂર્ણ કર્યો] વિષે ફરમાવ્યું: "ઝિલ્હિજ્જહની દસ રાતો સાથે."

#6 سی شب Thirty nights ત્રીસ રાત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْفُضَیْلِ‌بْنِ‌یَسَارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌جَعْفَر (علیه السلام) جُعِلْتُ فِدَاکَ وَقِّتْ لَنَا وَقْتاً فِیهِمْ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ خَالَفَ عِلْمُهُ عِلْمَ الْمُوَقِّتِینَ أَ مَا سَمِعْتَ اللَّهَ یَقُولُ وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً إِلَی أَرْبَعِینَ لَیْلَةً أَمَا إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) لَمْ یَکُنْ یَعْلَمُ بِتِلْکَ الْعَشْرِ وَ لَا بَنُو إِسْرَائِیلَ فَلَمَّا حَدَّثَهُمْ قَالُوا کَذَبَ مُوسَی (علیه السلام) وَ أَخْلَفَنَامُوسَی (علیه السلام)فَإِنْ حَدَّثْتُمْ بِهِ فَقُولُوا صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ تُؤْجَرُوا مَرَّتَیْنِ.

امام باقر ( فضیل‌بن‌یسار گوید: به امام باقر (عرض کردم: «فدایت شوم، وقتی را درباره‌ی آنان تعیین کن». فرمود: «همانا علم خدا با علم تعیین‌کنندگان زمان اختلاف دارد؛ مگر نشنیده‌ای که خداوند می فرماید: وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً إِلَی أَرْبَعِینَ لَیْلَةً. امّا هنگامی‌که با آنان سخن گفت». گفتند: «موسی (دروغ گفته است و خلف‌وعده کرده است. پس اگر این موضوع برای شما روایت شد، بگویید: خدا و رسولش (راست گفتند؛ که دراین‌صورت، دو پاداش نصیب شما می‌شود».

Imam Baqir (peace be upon him): Fudayl ibn Yasar said: I said to Imam Baqir (peace be upon him): "May I be your ransom, appoint a time for us concerning them." He said: "Indeed, Allah's knowledge differs from the knowledge of those who fix times. Have you not heard that Allah says: وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً [And We appointed with Musa a time of thirty nights] up to أَرْبَعِینَ لَیْلَةً [forty nights]. But when he spoke to them," they said: "Musa (peace be upon him) has lied and Musa (peace be upon him) has broken his promise to us. So if this matter is narrated to you, say: Allah and His Messenger (peace be upon him and his family) have spoken the truth — for then a double reward will be yours."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ફુઝૈલ બિન યસાર કહે છે: મેં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) ને અરજ કરી: "હું આપ પર કુરબાન થાઉં, તેઓના વિષે અમારા માટે એક સમય નક્કી કરો." તમે ફરમાવ્યું: "ખરેખર અલ્લાહનું ઇલ્મ સમય નક્કી કરનારાઓના ઇલ્મથી અલગ છે; શું તમે નથી સાંભળ્યું કે અલ્લાહ ફરમાવે છે: وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثِینَ لَیْلَةً [અને અમે મૂસા સાથે ત્રીસ રાતોનો વાયદો કર્યો] થી أَرْبَعِینَ لَیْلَةً [ચાળીસ રાત] સુધી. પરંતુ જ્યારે તેમણે તેઓ સાથે વાત કરી," તેઓએ કહ્યું: "મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ જૂઠું બોલ્યા અને વાયદો તોડ્યો. તો જો આ વાત તમારા માટે રિવાયત થાય, તો કહો: અલ્લાહ અને તેના રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ સાચું કહ્યું; આ કિસ્સામાં તમને બે ગણો સવાબ મળશે."

#7 سی شب Thirty nights ત્રીસ રાત

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ فِی الْعِلْمِ وَ التَّقْدِیرِ ثَلَاثِینَ لَیْلَهًًْ ثُمَّ بَدَا لِلَّهِ فَزَادَ عَشْراً فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ لِلْأَوَّلِ وَ الْآخِرِ أَرْبَعِینَ لَیْلَهًًْ.

امام باقر ( در علم و تقدیر سی شب بود سپس برای خداوند بدا حاصل شد در نتیجه ده روز دیگر را به آن اضافه کرد و میقات پروردگارش از اول تا آخر، چهل شب طول کشید.

Imam Baqir (peace be upon him): In [Allah's] knowledge and decree it was thirty nights, then bada' occurred to Allah and He added ten more, so the appointed time of his Lord, from first to last, was completed as forty nights.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): ઇલ્મ અને તકદીરમાં તે ત્રીસ રાત હતી, પછી અલ્લાહ માટે બદા થયું અને તેમાં દસ દિવસ વધારે ઉમેર્યા, પરિણામે તેમના રબનો મીકાત શરૂઆતથી અંત સુધી ચાળીસ રાત સુધી ચાલ્યો.

#8 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ بَیْنَمَا أَنَا أَمْشِی مَعَ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) فِی بَعْضِ طُرُقَاتِ الْمَدِینَهًِْ إِذْ لَقِیَنَا شَیْخٌ طُوَالٌ کَثُّ اللِّحْیَهًِْ بَعِیدُ مَا بَیْنَ الْمَنْکِبَیْنِ فَسَلَّمَ عَلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ رَحَّبَ بِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَیَّ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا رَابِعَ الْخُلَفَاءِ وَ رَحْمَهًُْ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ أَ لَیْسَ کَذَلِکَ هُوَ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بَلَی ثُمَّ مَضَی فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِی قَالَ لِی هَذَا الشَّیْخُ وَ تَصْدِیقُکَ لَهُ قَالَ أَنْتَ کَذَلِکَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَالَ فِی کِتَابِهِ إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً وَ الْخَلِیفَهًُْ الْمَجْعُولُ فِیهَا آدَمُ (علیه السلام) وَ قَالَ عَزَّوَجَلَّ یا داوُد (علیه السلام) إِنَّا جَعَلْناکَ خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ فَهُوَ الثَّانِی وَ قَالَ عَزَّوَجَلَّ حِکَایَهًًْ عَنْ مُوسَی (علیه السلام) حِینَ قَالَ لِهَارُونَ (علیه السلام) اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ فَهُوَ هَارُونُ (علیه السلام) إِذَا اسْتَخْلَفَهُ مُوسَی (علیه السلام) فِی قَوْمِهِ وَ هُوَ الثَّالِثُ وَ قَالَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَی النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَکْبَرِ فَکُنْتَ أَنْتَ الْمُبَلِّغَ عَنِ اللَّهِ وَ عَنْ رَسُولِهِ وَ أَنْتَ وَصِیِّی وَ وَزِیرِی وَ قَاضِی دَیْنِی وَ الْمُؤَدِّی عَنِّی وَ أَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَهًِْ هَارُونَ مِنْ مُوسَی (علیه السلام) إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی فَأَنْتَ رَابِعُ الْخُلَفَاءِ کَمَا سَلَّمَ عَلَیْکَ الشَّیْخُ أَ وَ لَا تَدْرِی مَنْ هُوَ قُلْتُ لَا قَالَ ذَاکَ أَخُوکَ الْخَضِرُ (علیه السلام) فَاعْلَمْ.

امام علی ( درحالی‌که به همراه رسول خدا (در یکی از راه های مدینه راه می رفتیم، با پیرمردی روبرو شدیم که موی صورت انبوهی داشت و پهن شانه بود، پس به رسول خدا (سلام داد. رسول خدا (سلام وی را پاسخ گفته و به وی خوش آمد گفت، سپس برگشت و به من گفت: «سلام بر تو ای خلیفه‌ی چهارم و رحمۀ الله و برکاته! ای رسول خدا (مگر چنین نیست»؟ رسول خدا (در پاسخ وی فرمود: «آری»! و چون آن مرد رفت عرض کردم: «ای رسول خدا (این پیرمرد به من چه گفت؟ و تأیید شما برای چه بود»؟ فرمود: «تو به حمدالله همین طور خواهی شد، خداوند عزّوجلّ در کتاب خود می‌فرماید: من در روی زمین، جانشینی [نماینده‌ای] قرار خواهم داد. ( بقره/۳۰ ) پس در میان مردم بحق داوری کن. ( ص/۲۶ ) و خلیفه ای که بر زمین قرار داده شده، حضرت آدم (است و باز خدای عزّوجلّ فرمود: ای داوود! ما تو را خلیفه و [نماینده‌ی خود] در زمین قرار دادیم پس در میان مردم بحق داوری کن. ( ص/۲۶ ) پس او دوّمی است و نیز خدای عزّوجلّ حکایتی از موسی (آورده آنگاه به هارون گفت: اخْلُفْنی فیِ قَوْمِی وَ أَصْلِح و او هارون است آنگاه که موسی (او را در میان قومش جانشین خود کرد، بنابراین خلیفه‌ی سوّم هارون است. و خدای عزّوجلّ فرمود: وَ أَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَی النَّاسِ یَوْمَ الحَجِّ الْأَکْبَرِ أَنَّ اللهَ بَرِیءٌ مِنَ المُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ، وَ إِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ کَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِیمٍ... ( توبه/۳ ) و مبلّغ از جانب خدا و رسول او تو بودی و تو وصیّ و وزیر و پرداخت‌کننده‌ی وام و به‌جای آورنده‌ی عهد و پیمان من هستی، و تو نزد من منزلت هارون از موسی (را داری با این تفاوت که پس از من هیچ پیامبری نخواهد آمد. بنابراین، همان طور که این پیرمرد به تو سلام داد، چهارمین خلیفه ای. آیا به‌راستی او را نشناختی؟ علی (فرمود: «خیر». پیامبر (فرمود: «او برادرت خضر (بود».

Imam Ali (peace be upon him): While I was walking with the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) on one of the roads of Medina, we came upon an old man with a thick beard and broad shoulders. He greeted the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) with peace. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) answered his greeting and welcomed him. Then he turned and said to me: "Peace be upon you, O fourth of the caliphs, and the mercy of Allah and His blessings! O Messenger of Allah, is it not so?" The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) replied: "Yes indeed!" When the man left, I said: "O Messenger of Allah, what is this that this old man said to me, and what was your confirmation for?" He said: "You, by the praise of Allah, will indeed be so. Allah the Mighty and Majestic says in His Book: إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً [Indeed I am placing on the earth a successor (a vicegerent)] (Baqarah/30). The successor placed on it was Adam (peace be upon him). And Allah the Mighty and Majestic also said: 'O Dawud! We have made you a successor [Our vicegerent] on the earth, so judge between the people with truth' (Sad/26). So he is the second. And Allah the Mighty and Majestic also related from Musa (peace be upon him) when he said to Harun: اخْلُفْنی فیِ قَوْمِی وَ أَصْلِح [Take my place among my people and act well]. So he is Harun, when Musa (peace be upon him) appointed him as his successor among his people; therefore the third successor is Harun. And Allah the Mighty and Majestic said: وَ أَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَی النَّاسِ یَوْمَ الحَجِّ الْأَکْبَرِ أَنَّ اللهَ بَرِیءٌ مِنَ المُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ، وَ إِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ کَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِیمٍ [And an announcement from Allah and His Messenger to the people on the day of the greater Hajj that Allah and His Messenger are free from the polytheists; so if you repent, it will be better for you, and if you turn away, then know that you cannot escape Allah, and give tidings of a painful punishment to those who disbelieve] (Tawbah/3), and the one conveying it on behalf of Allah and His Messenger was you. You are my successor, my vizier, the one who pays my debt, and the fulfiller of my covenant and pledge. You are to me in the position of Harun to Musa (peace be upon him), except that after me there will be no prophet. Therefore, just as this old man greeted you, you are the fourth caliph. Do you truly not know who he was?" Ali (peace be upon him) said: "No." The Prophet (peace be upon him and his family) said: "That was your brother Khidr (peace be upon him)."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે હું રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સાથે મદીનાના એક રસ્તા પર ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે અમે એક વૃદ્ધ પુરુષને મળ્યા જેની દાઢી ઘટ્ટ હતી અને ખભાઓ પહોળા હતા. તેણે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને સલામ કરી. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેમનો જવાબ આપ્યો અને તેમનું સ્વાગત કર્યું. પછી તેણે મારી તરફ ફરીને કહ્યું: "તમારા પર સલામ થાય, હે ચોથા ખલીફા, અને અલ્લાહની રહમત અને તેની બરકતો! હે અલ્લાહના રસૂલ! શું આ પ્રમાણે નથી?" રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ જવાબમાં ફરમાવ્યું: "હા!" જ્યારે તે માણસ ચાલ્યો ગયો, ત્યારે મેં અરજ કરી: "હે અલ્લાહના રસૂલ! આ વૃદ્ધે મને શું કહ્યું? અને તમારી પુષ્ટિ શેના માટે હતી?" ફરમાવ્યું: "તમે અલ્લાહની હમ્દ સાથે એવા જ થશો. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ પોતાની કિતાબમાં ફરમાવે છે: إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً [ખરેખર હું ધરતી પર એક ખલીફા (પ્રતિનિધિ) બનાવીશ] (બકરહ/૩૦). અને જમીન પર જે ખલીફા મૂકાયો તે હઝરત આદમ (અલયહિસ્સલામ) છે. અને ફરી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ એ ફરમાવ્યું: 'હે દાવૂદ! અમે તમને જમીન પર ખલીફા અને [અમારો પ્રતિનિધિ] બનાવ્યા છે, તો લોકો વચ્ચે સચ્ચાઈથી ન્યાય કરો' (સાદ/૨૬). તો તે બીજા છે. અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ એ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ની હિકાયત આપી, જ્યારે તેમણે હારૂનને કહ્યું: اخْلُفْنی فیِ قَوْمِی وَ أَصْلِح [મારી કૌમ વચ્ચે મારા ખલીફા (સ્થાનાપન્ન) બનો અને સુધારો કરો]. અને તે હારૂન છે, જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ તેમને પોતાની કૌમ વચ્ચે પોતાના ખલીફા બનાવ્યા; આ પ્રમાણે ત્રીજા ખલીફા હારૂન છે. અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ એ ફરમાવ્યું: وَ أَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَی النَّاسِ یَوْمَ الحَجِّ الْأَکْبَرِ أَنَّ اللهَ بَرِیءٌ مِنَ المُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ، وَ إِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ کَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِیمٍ [અને હજ્જે અકબરના દિવસે અલ્લાહ અને તેના રસૂલ તરફથી લોકોને એલાન છે કે અલ્લાહ અને તેનો રસૂલ મુશરિકોથી બરી છે; તો જો તમે તૌબા કરશો તો તે તમારા માટે વધુ સારું છે, અને જો તમે મોઢું ફેરવશો તો જાણી લો કે તમે અલ્લાહને લાચાર કરી શકતા નથી, અને જેમણે કુફ્ર કર્યું છે તેમને દર્દનાક અઝાબની ખુશખબરી આપી દો] (તૌબા/૩), અને અલ્લાહ અને તેના રસૂલ તરફથી પહોંચાડનાર તમે જ હતા, અને તમે મારા વસી, વઝીર, મારા દેવાના ચૂકવણી કરનાર અને મારા અહદો પૈમાનને પૂરો કરનાર છો, અને તમે મારી પાસે એ જ મન્ઝિલત ધરાવો છો જે હારૂનની મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પાસે હતી, આ ફરક સાથે કે મારા પછી કોઈ પયગંબર નહીં આવે. આ પ્રમાણે, જેમ આ વૃદ્ધે તમને સલામ કરી, તમે ચોથા ખલીફા છો. શું ખરેખર તમે તેમને ઓળખ્યા નહીં?" અલી (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "ના." પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "તે તમારા ભાઈ ખિઝ્ર (અલયહિસ્સલામ) હતા."

#9 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

فَقَالَ (صلی الله علیه و آله) وَ قَدْ حَشَدَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَ الْأَنْصَارُ وَ انْغَصَّتْ بِهِمُ الْمَحَافِلُ أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ عَلِیّاً مِنِّی کَهَارُونَ مِنْ مُوسَی (علیه السلام) إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی فَعَقَلَ الْمُؤْمِنُونَ عَنِ اللَّهِ نَطَقَ الرَّسُولُ إِذْ عَرَفُونِی أَنِّی لَسْتُ بِأَخِیهِ لِأَبِیهِ وَ أُمِّهِ کَمَا کَانَ هَارُونُ أَخَا مُوسَی (علیه السلام) لِأَبِیهِ وَ أُمِّهِ وَ لَا کُنْتُ نَبِیّاً فَاقْتَضَی نُبُوَّهًًْ وَ لَکِنْ کَانَ ذَلِکَ مِنْهُ اسْتِخْلَافاً لِی کَمَا اسْتَخْلَفَ مُوسَی (علیه السلام) هَارُونَ (علیه السلام) حَیْثُ یَقُولُ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ.

امام علی ( در همایش انبوه مهاجران و انصار درباره‌ی من فرمود: «ای مردم! همانا علی (برای من همچون هارون است برای موسی (جز آنکه پس از من پیامبری نیست. و مؤمنان در پرتو عنایت الهی گفتار پیامبر را فهمیدند، زیرا می‌دانستند که من برادر تنی او نیستم چنانچه هارون برادر تنی موسی (بود، و پیامبر نیستم تا درخواست پیامبری کنم، لیکن مقصودش چنین بود که مرا جانشین و خلیفه خود سازد چنانکه موسی (هارون را خلیفه و جانشین خود کرد آنجا که می‌گوید: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمفْسِدِین».

Imam Ali (peace be upon him): In the great gathering of the Muhajirun and the Ansar, he (peace be upon him and his family) said concerning me: "O people! Indeed Ali is to me as Harun was to Musa (peace be upon him), except that there is no prophet after me." The believers, by divine favor, understood the Prophet's speech, for they knew that I was not his full brother as Harun was the full brother of Musa (peace be upon him), and that I was not a prophet so that he would be requesting prophethood [for me]; rather, his intention was to make me his successor and caliph, just as Musa (peace be upon him) made Harun his caliph and successor when he said: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمفْسِدِین [Take my place among my people, act well, and do not follow the way of the mischief-makers].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): મુહાજિરીન અને અન્સારના મોટા મેળાવડામાં તેમણે (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) મારા વિશે ફરમાવ્યું: "હે લોકો! ખરેખર અલી (અલયહિસ્સલામ) મારા માટે એવા છે જેવા હારૂન મૂસા (અલયહિસ્સલામ) માટે હતા, સિવાય એ કે મારા પછી કોઈ પયગંબર નથી." અને મોમિનોએ ઈલાહી ઇનાયતના પ્રકાશમાં પયગંબરની વાત સમજી લીધી, કારણ કે તેઓ જાણતા હતા કે હું તેમનો સગો ભાઈ નથી, જેમ હારૂન મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ના સગા ભાઈ હતા, અને હું પયગંબર નથી કે [મારા માટે] પયગંબરીની માંગણી કરે; પરંતુ તેમનો હેતુ એ હતો કે મને પોતાના ખલીફા અને જાનશીન બનાવે, જેમ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ હારૂનને પોતાના ખલીફા અને જાનશીન બનાવ્યા, જ્યાં તેઓ ફરમાવે છે: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمفْسِدِین [મારી કૌમ વચ્ચે મારા ખલીફા બનો અને સુધારો કરો અને ફસાદ કરનારાઓના રસ્તાને અનુસરો નહીં].

#10 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

یَا عَلِیُّ أَ مَا تَرْضَی أَنْ تَکُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَهًِْ هَارُونَ مِنْ مُوسَی (علیه السلام) حِینَ قَالَ لَهُ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ فَقَالَ بَلَی وَ اللَّهِ.

پیامبر ( یا علی (راضی نیستی که نسبت به من مانند هارون نسبت به موسی (باشی آن موقع که به او گفت: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ؟ عرض کرد: «چرا به خدا راضیم».

The Prophet (peace be upon him and his family): O Ali! Are you not pleased that you should be to me in the position of Harun to Musa (peace be upon him), when he said to him: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ [Take my place among my people and act well]? He replied: "Yes, by Allah, I am pleased."

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): હે અલી (અલયહિસ્સલામ)! શું તમે એથી રાજી નથી કે મારી પાસે તમારી એ મન્ઝિલત હોય જે હારૂનની મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પાસે હતી, જ્યારે તેમણે તેમને કહ્યું: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ [મારી કૌમ વચ્ચે મારા ખલીફા બનો અને સુધારો કરો]? તેમણે અરજ કરી: "કેમ નહીં, અલ્લાહની કસમ હું રાજી છું."

#11 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) عَنْ أبِیهِ (علیه السلام) قَالَ: قَالَ أمِیرِالْمُؤمِنِینَ (علیه السلام) مَنْ لَمْ یَقُلْ إِنِّی رَابِعُ الْخُلَفَاءِ الْأَرْبَعَهًِْ فَعَلَیْهِ لَعْنَهًُْ اللَّهِ قَالَ الْحُسَیْنُ‌بْنُ‌زَیْدٍ فَقُلْتُ لِجَعْفَرِ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) قَدْ رَوَیْتُمْ غَیْرَ هَذَا فَإِنَّکُمْ لَا تَکْذِبُونَ قَالَ نَعَمْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی فِی مُحْکَمِ کِتَابِهِ وَ إِذْ قالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً فَکَانَ آدَمُ (علیه السلام) أَوَّلَ خَلِیفَهًِْ اللَّهِ قَوْلُهُ تَعَالَی إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً وَ قَالَ إِنَّا جَعَلْناکَ خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَکَانَ دَاوُدُ (علیه السلام) الثَّانِیَ وَ کَانَ هَارُونُ (علیه السلام) خَلِیفَهًَْ مُوسَی (علیه السلام) قَوْلُهُ تَعَالَی اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ هُوَ خَلِیفَهًُْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) فَمَنْ لَمْ یَقُلْ إِنِّی رَابِعُ الْخُلَفَاءِ فَعَلَیْهِ لَعْنَهًُْ اللَّه.

امام علی ( امام سجّاد (از پدرش نقل می‌کند که حضرت امیرمؤمنان علی (فرمود: «لعنت خدا بر هرکس که نگوید من چهارمین فرد از خلفای چهارگانه‌ام». حسین‌بن‌زید می‌گوید: به امام صادق (عرض کردم: «شما چیزی غیر از این، روایت کرده‌اید؛ این‌طور نیست»؟ حضرت فرمود: «بله، خداوند در آیات محکم کتاب خویش می‌فرماید: [به خاطر بیاور] هنگامی را که پروردگارت به فرشتگان گفت: «من در روی زمین، جانشینی [نماینده‌ای] قرار خواهم داد». ( بقره/۳۰ ) پس آدم (اوّلین جانشین خدا بود و نیز ای داوود! ما تو را خلیفه و [نماینده‌ی خود] در زمین قرار دادیم. ( ص/۲۶ ) و داوود (دوّمی بود و سوّمی، هارون جانشین موسی (بود که موسی (به برادرش هارون گفت: «اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ. و علی (جانشین محمّد (است. از این‌رو علی (فرمود: «من چهارمین فرد از خلفای چهارگانه‌ام».

Imam Ali (peace be upon him): Imam Sajjad (peace be upon him) narrates from his father that Amir al-Mu'minin Ali (peace be upon him) said: "May the curse of Allah be upon anyone who does not say that I am the fourth of the four successors." Husayn ibn Zayd says: I said to Imam Sadiq (peace be upon him): "You have narrated something other than this; is that not so?" The Imam said: "Yes. Allah says in the firm verses of His Book: [Remember] when your Lord said to the angels: 'I am placing on the earth a successor [a representative].' (Baqarah/30) So Adam (peace be upon him) was the first successor of Allah, and also: 'O Dawud! We have made you a successor [and Our representative] on the earth.' (Sad/26) And Dawud (peace be upon him) was the second, and the third was Harun, the successor of Musa (peace be upon him), for Musa (peace be upon him) said to his brother Harun: 'اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ [Take my place among my people, and act well].' And Ali (peace be upon him) is the successor of Muhammad (peace be upon him and his family). For this reason Ali (peace be upon him) said: 'I am the fourth of the four successors.'"

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પિતા પાસેથી નકલ કરે છે કે અમીરુલ મોઅમેનીન અલી (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહની લઅનત હો તે દરેક વ્યક્તિ પર જે એમ ન કહે કે હું ચાર ખલીફાઓમાંનો ચોથો છું." હુસૈન બિન ઝૈદ કહે છે: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)ને અરજ કરી: "તમે આ સિવાય પણ કંઈક રિવાયત કરી છે; શું એવું નથી?" ઇમામે ફરમાવ્યું: "હા, અલ્લાહ પોતાની કિતાબની મોહકમ આયતોમાં ફરમાવે છે: [યાદ કરો] જ્યારે તમારા પરવરદિગારે ફરિશ્તાઓને કહ્યું: 'હું ધરતી પર જાનશીન [પ્રતિનિધિ] નિયુક્ત કરીશ.' (બકરહ/30) તો આદમ (અલયહિસ્સલામ) અલ્લાહના પહેલા જાનશીન હતા, અને એ પણ કે 'હે દાઉદ! અમે તમને ધરતી પર ખલીફા અને [અમારા પ્રતિનિધિ] બનાવ્યા છે.' (સાદ/26) અને દાઉદ (અલયહિસ્સલામ) બીજા હતા, અને ત્રીજા હારૂન હતા જે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ના જાનશીન હતા, જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાના ભાઈ હારૂનને કહ્યું: 'اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ [મારી કૌમમાં મારી જગ્યાએ રહો અને સુધારો કરો].' અને અલી (અલયહિસ્સલામ) મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના જાનશીન છે. તેથી અલી (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: 'હું ચાર ખલીફાઓમાંનો ચોથો છું.'"

#12 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

سَأَلَ صَدَقَهًُْ‌بْنُ‌مُسْلِمٍ عُمَرَ بْنَ قَیْسٍ الْمَاصِرَ عَنْ جُلُوسِ عَلِیٍّ (علیه السلام) فِی الدَّارِ. فَقَالَ إِنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) فِی هَذِهِ الْأُمَّهًِْ کَانَ فَرِیضَهًًْ مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ، أَدَّاهَا نَبِیُّ اللَّهِ إِلَی قَوْمِهِ مِثْلَ الصَّلَاهًِْ وَ الزَّکَاهًِْ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ لَیْسَ عَلَی الْفَرَائِضِ أَنْ تَدْعُوهُمْ إِلَی شَیْءٍ إِنَّمَا عَلَیْهِمْ أَنْ یُجِیبُوا الْفَرَائِضَ، وَ کَانَ عَلِیٌّ أَعْذَرَ مِنْ هَارُونَ (علیه السلام) لَمَّا ذَهَبَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی الْمِیقَاتِ، فَقَالَ لِهَارُونَ (علیه السلام) اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ فَجَعَلَهُ رَقِیباً عَلَیْهِمْ، وَ إِنَّ نَبِیَّ اللَّهِ نَصَبَ عَلِیّاً (علیه السلام) لِهَذِهِ الْأُمَّهًِْ عَلَماً وَ دَعَاهُمْ إِلَیْهِ، فَعَلِیٌّ (علیه السلام) فِی عُذْرٍ لَمَّا جَلَسَ فِی بَیْتِهِ، وَ هُمْ فِی حَرَجٍ حَتَّی یُخْرِجُوهُ فَیَضَعُوهُ فِی الْمَوْضِعِ الَّذِی وَضَعَهُ فِیهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)، فَاسْتَحْسَنَ مِنْهُ جَعْفَرٌ الصَّادِقُ (علیه السلام).

امام علی ( صدقهًْ‌بن‌مسلم از عمربن‌قیس ماصر در خصوص دست کشیدن علی (از مبارزه پرسید. گفت: «علی (در این امّت یکی از واجبات و فرائض به شمار می آید که پیامبر (آن را به امّت خویش رساند، مانند نماز و زکات و روزه و حج، و فرائض نباید مردم را به چیزی دعوت کند بلکه آن‌ها باید فرائض و واجبات را اجابت کنند و علی (از هارون معذورتر بود، هنگامی‌که موسی (به میقات رفت و به هارون گفت: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ المُفْسِدِینَ و او را ناظر بر آن‌ها قرار داد و پیامبر (نیز علی (را عَلَم و نشانه ای قرار داد و امّت را به او دعوت کرد. پس علی (در مبارزه نکردنش معذور است و آن‌ها گناهکارند، تا زمانی‌که او را بر جایگاهی‌که رسول خدا (برای وی تعیین کرده است، قرار دهند. امام صادق (این جواب را نیکو دانست».

Imam Sadiq (peace be upon him): Sadaqa ibn Muslim asked Umar ibn Qays al-Masir about Ali (peace be upon him) withdrawing from the struggle. He said: "Ali (peace be upon him) is counted among the obligations and duties of Allah for this Ummah, which the Prophet (peace be upon him and his family) conveyed to his Ummah, like prayer, zakat, fasting and Hajj. And the obligations are not required to call people to anything; rather people must respond to the obligations and duties. And Ali (peace be upon him) had more excuse than Harun, when Musa (peace be upon him) went to the appointed meeting and said to Harun: 'اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ [Take my place among my people, and act well and do not follow the way of the mischief-makers],' and thus made him overseer over them. And the Prophet (peace be upon him and his family) too set Ali (peace be upon him) as a banner and sign, and called the Ummah to him. So Ali (peace be upon him) is excused in not fighting, and they are sinful, until they place him in the position which the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) had appointed for him. Imam Sadiq (peace be upon him) considered this answer excellent."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): સદકહ બિન મુસ્લિમે ઉમર બિન કૈસ માસિરને અલી (અલયહિસ્સલામ)ના મુકાબલાથી હાથ ખેંચી લેવા વિષે પૂછ્યું. તેણે કહ્યું: "અલી (અલયહિસ્સલામ) આ ઉમ્મતમાં અલ્લાહના વાજિબાત અને ફરાઈઝમાંના એક ગણાય છે, જેને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ પોતાની ઉમ્મત સુધી પહોંચાડ્યું, જેમ કે નમાઝ, ઝકાત, રોઝો અને હજ, અને ફરાઈઝ લોકોને કોઈ વસ્તુ તરફ બોલાવે એ જરૂરી નથી, બલ્કે લોકોએ ફરાઈઝ અને વાજિબાતને કબૂલ કરવા જોઈએ. અને અલી (અલયહિસ્સલામ) હારૂન કરતાં વધુ મઅઝૂર હતા, જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) મીકાત પર ગયા અને હારૂનને કહ્યું: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ [મારી કૌમમાં મારી જગ્યાએ રહો અને સુધારો કરો અને ફસાદ કરનારાઓના રસ્તે ન ચાલો], અને તેમને તેઓ પર નાઝિર બનાવ્યા, અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ પણ અલી (અલયહિસ્સલામ)ને અલમ અને નિશાની બનાવ્યા અને ઉમ્મતને તેમની તરફ બોલાવ્યા. તો અલી (અલયહિસ્સલામ) મુકાબલો ન કરવામાં મઅઝૂર છે અને તેઓ ગુનેહગાર છે, જ્યાં સુધી તેમને એ સ્થાન પર ન બેસાડે જે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેમના માટે નક્કી કર્યું છે. ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ આ જવાબને સારો ગણ્યો."

#13 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

جَاءَ بَعْضُ الزَّنَادِقَهًِْ إِلَی أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ قَالَ لَوْ لَا مَا فِی الْقُرْآنِ مِنَ الِاخْتِلَافِ وَ التَّنَاقُضِ لَدَخَلْتُ فِی دِینِکُمْ فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ أَمَّا قَوْلُهُ لِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَهًًْ لِلْعالَمِینَ فَإِنَّکَ تَرَی أَهْلَ الْمِلَلِ الْمُخَالِفَهًِْ لِلْإِیمَانِ وَ مَنْ یَجْرِی مَجْرَاهُمْ مِنَ الْکُفَّارِ مُقِیمِینَ عَلَی کُفْرِهِمْ إِلَی هَذِهِ الْغَایَهًِْ وَ أَنَّهُ لَوْ کَانَ رَحْمَهًًْ عَلَیْهِمْ لَاهْتَدَوْا جَمِیعاً وَ نَجَوْا مِنْ عَذَابِ السَّعِیرِ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی اسْمُهُ إِنَّمَا یَعْنِی بِذَلِکَ أَنَّهُ جَعَلَهُ سَبِیلًا لِإِنْظَارِ أَهْلِ هَذِهِ الدَّارِ وَ لِأَنَّ الْأَنْبِیَاءَ (علیهم السلام) قَبْلَهُ بُعِثُوا بِالتَّصْرِیحِ لَا بِالتَّعْرِیضِ فَکَانَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) فِیهِمْ إِذَا صَدَعَ بِأَمْرِ اللَّهِ وَ أَجَابَهُ قَوْمُهُ سَلَّمُوا وَ سَلَّمَ أَهْلُ دَارِهِمْ مِنْ سَائِرِ الْخَلِیقَهًِْ وَ إِنْ خَالَفُوهُ هَلَکُوا وَ هَلَکَ أَهْلُ دَارِهِمْ بِالْآفَهًِْ الَّتِی کَانَتْ نَبِیُّهُمْ یَتَوَعَّدُهُمْ بِهَا وَ یُخَوِّفُهُمْ حُلُولَهَا وَ نُزُولُهَا بِسَاحَتِهِمْ مِنْ خَسْفٍ أَوْ قَذْفٍ أَوْ زَجْرٍ أَوْ رِیحٍ أَوْ زَلْزَلَهًٍْ أَوْ غَیْرِ ذَلِکَ مِنْ أَصْنَافِ الْعَذَابِ الَّتِی هَلَکَتْ بِهَا الْأُمَمُ الْخَالِیَهًُْ وَ إِنَّ اللَّهَ عَلِمَ مِنْ نَبِیِّنَا وَ مِنَ الْحُجَجِ فِی الْأَرْضِ الصَّبْرَ عَلَی مَا لَمْ یُطِقْ مَنْ تَقَدَّمَهُمْ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ (علیهم السلام) الصَّبْرُ عَلَی مِثْلِهِ فَبَعَثَهُ اللَّهُ بِالتَّعْرِیضِ لَا بِالتَّصْرِیحِ وَ أَثْبَتَ حُجَّهًَْ اللَّهِ تَعْرِیضاً لَا تَصْرِیحاً بِقَوْلِهِ فِی وَصِیِّهِ (علیه السلام) مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا مَوْلَاهُ وَ هُوَ مِنِّی بِمَنْزِلَهًِْ هَارُونَ (علیه السلام) مِنْ مُوسَی (علیه السلام) إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی وَ لَیْسَ مِنْ خَلِیقَهًِْ النَّبِیِّ وَ لَا مِنْ شِیمَتِهِ أَنْ یَقُولَ قَوْلًا لَا مَعْنَی لَهُ فَیَلْزَمَ الْأُمَّهًَْ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ لَمَّا کَانَتِ النُّبُوَّهًُْ وَ الْأُخُوَّهًُْ مَوْجُودَتَیْنِ فِی خِلْقَهًِْ هَارُونَ (علیه السلام) وَ مَعْدُومَتَیْنِ فِیمَنْ جَعَلَهُ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) بِمَنْزِلَتِهِ أَنَّهُ قَدِ اسْتَخْلَفَهُ عَلَی أُمَّتِهِ کَمَا اسْتَخْلَفَ مُوسَی (علیه السلام) هَارُونَ (علیه السلام) حَیْثُ قَالَ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ لَوْ قَالَ لَهُمْ لَا تُقَلِّدُوا الْإِمَامَهًَْ إِلَّا فُلَاناً بِعَیْنِهِ وَ إِلَّا نَزَلَ بِکُمُ الْعَذَابُ لَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ الْأَلِیمُ وَ زَالَ بَابُ الْإِنْظَارِ وَ الْإِمْهَالِ.

امام علی ( یکی از زندیقان نزد امیرمؤمنان حضرت علی (رفت و عرض کرد: «اگر در قرآن اختلاف و تناقض نبود، هرآینه به دینتان می گرویدم». حضرت علی (به او فرمود... علی (به او گفت: «امّا کلام حق تعالی در خطاب به پیامبرش (این است که فرمود: «ما تو را جز برای رحمت جهانیان نفرستادیم. ( انبیاء/۱۰۷ ) تو می بینی ملّت‌هایی که مخالف ایمان هستند و نیز کافرانی که همچون آنان بر راه و مسیر کفر گام بر می‌دارند، چقدر بر کفر خود پایبند هستند و تا چه حد بر کفر خویش ایستادگی می کنند. اگر او رحمتی بر آنان بود، هرآینه همگی هدایت می یافتند و از عذاب دوزخ نجات پیدا می کردند. منظور خداوند تبارک‌وتعالی تنها این است که او پیامبر اکرم (را راهی پیش روی اهل این دنیا قرار داد؛ چراکه پیامبران پیش از او به تصریح و نه به تعریض برانگیخته شدند و این پیامبر اکرم (بود که چون فرمان خدا را اجرا کرد و قومش او را اجابت کردند، خودشان و نیز دیگر آفریدگان اهل دنیایشان تندرست برجا ماندند و اگر از او سرپیچی کرده بودند، خودشان و نیز اهل دنیایشان هلاک می شدند و به بلایی دچار می‌شدند که پیامبرشان از آن هشدارشان می داد و آنان را از فرا رسیدن و فرودآمدن آن بلا بر سرزمینشان بیم می داد، بلایی همچون شکاف زمین و سنگبار و لرزه و طوفان و زلزله و دیگر گونه های عذاب که امّت های گذشته را هلاک کرده بود». خداوند عزّوجلّ می دانست که پیامبر ما (و حجّت های زمین، چنان صبر و تحمّلی دارند که پیامبران پیش از ایشان چنین صبری را نداشته اند. پس خداوند او را با تعریض و نه با تصریح برانگیخت و او نیز حجّت خود را با تعریض و نه با تصریح برجا داشت و درباره‌ی وصیّ خود فرمود: «هرکه من مولای او بوده ام، علی (مولای اوست و او برای من به منزلت هارون برای موسی (است، جز اینکه پس از من پیامبری نخواهد بود». در سرشت و شیوه‌ی پیامبر (نیست که سخنی بی‌معنا بگوید. از این‌رو امّت بایست بدانند که پیامبری و جانشینی هر دو در جانشینی هارون موجود بود، امّا در کسی که پیامبر اکرم (در همان مقام از او یاد کرد، آن دو جمع نشده بود. پس حضرت (او را جانشین خود بر امّتش قرار داده است، همان‌گونه که موسی (هارون را جانشین خود کرد و به او فرمود: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی؛ حال اگر پیامبر اکرم (به امّت خود به طور [صریح] فرموده بود: «امامت را جز در فلان‌کس به طور مشخّص نپذیرید، وگرنه عذاب بر شما فرود می‌آید، به‌طور قطع، عذاب آنان را دریافته بود و زمینه مهلت‌دادن و فرصت‌بخشیدن از میان رفته بود».

Imam Ali (peace be upon him): One of the heretics came to the Commander of the Faithful, Imam Ali (peace be upon him), and said: "Were it not for the discrepancies and contradictions in the Quran, I would surely embrace your religion." Imam Ali (peace be upon him) said to him: "As for the word of Allah the Exalted addressed to His Prophet (peace be upon him and his family), where He said: 'وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ [We did not send you except as a mercy to the worlds]' (al-Anbiya/107) — you see the nations that oppose faith, and likewise the disbelievers who tread the path of disbelief like them, how firmly they cling to their disbelief and how they persist in it. Had he been a mercy upon them, they would all have been guided and delivered from the punishment of the Fire. What Allah, Blessed and Exalted, means by this is only that He made the Prophet (peace be upon him and his family) a means of respite for the people of this world; for the prophets before him were sent with explicit declaration (tasrih) and not with allusion (ta'rid), and it was this Prophet (peace be upon him and his family) who, when he carried out the command of Allah and his people responded to him, they themselves and also the rest of the creatures of the world remained safe; and had they disobeyed him, they themselves and the people of their world would have perished and would have been afflicted with the calamity of which their prophet had warned them and had frightened them of its descent and its coming down upon their land — a calamity such as the splitting of the earth, stoning from the sky, tremors, storms, earthquakes, and other kinds of punishment by which the earlier nations had been destroyed." Allah, the Mighty and Majestic, knew that our Prophet (peace be upon him and his family) and the proofs (hujjaj) on earth possess such patience and forbearance as the prophets before them did not possess. So Allah sent him with allusion (ta'rid) and not with explicit declaration (tasrih), and he too established his proof by allusion and not by explicit declaration, and concerning his successor (wasi) he said: "Whoever I have been his master, Ali (peace be upon him) is his master, and he is to me in the position of Harun to Musa (peace be upon him), except that there shall be no prophet after me." It is not in the nature or manner of the Prophet (peace be upon him and his family) to say a word that has no meaning. Therefore the ummah must know that prophethood and brotherhood were both present in the succession of Harun, but in the one whom the Noble Prophet (peace be upon him and his family) mentioned in that same position, the two were not combined. So the Prophet (peace be upon him and his family) made him his successor over his ummah, just as Musa (peace be upon him) made Harun his successor and said to him: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی [Take my place among my people]. Now, had the Noble Prophet (peace be upon him and his family) said to his ummah [explicitly]: "Do not accept the imamate of anyone except so-and-so by name, otherwise punishment will descend upon you," then the punishment would certainly have overtaken them and the opportunity of respite and reprieve would have been removed.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): એક ઝિન્દીક (નાસ્તિક) અમીરુલ મુઅમેનીન હઝરત અલી (અલયહિસ્સલામ) પાસે આવ્યો અને કહ્યું: "જો કુરઆનમાં મતભેદ અને વિરોધાભાસ ન હોત, તો ખરેખર હું તમારા દીનમાં દાખલ થઈ જાત." હઝરત અલી (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને સંબોધીને જે ફરમાવ્યું: 'وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ [અમે તમને જગતવાસીઓ માટે રહમત તરીકે જ મોકલ્યા છે]' (અલ-અંબિયા/૧૦૭) — તમે જુઓ છો કે જે કૌમો ઈમાનની વિરુદ્ધ છે, અને એ કાફિરો પણ જેઓ તેમની જેમ કુફ્રના રસ્તા પર ચાલે છે, તેઓ પોતાના કુફ્ર પર કેટલા મક્કમ છે અને કેટલા અડગ છે. જો તેઓ માટે રહમત હોત, તો ખરેખર બધા હિદાયત પામી જાત અને જહન્નમના અઝાબથી નજાત મેળવી લેત. અલ્લાહ તબારક વ તઆલાનો ઇરાદો ફક્ત એ છે કે તેમણે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને આ દુનિયાવાળાઓ માટે મોહલત આપવાનો રસ્તો બનાવ્યો; કારણ કે તેમની પહેલાના પયગંબરો તસરીહ (સ્પષ્ટ કથન) સાથે મોકલવામાં આવ્યા હતા, તઅરીઝ (ઈશારા) સાથે નહીં, અને આ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) જ હતા કે જ્યારે તેમણે અલ્લાહના હુકમને અમલમાં મૂક્યો અને તેમની કૌમે તેમની વાત માની, તો તેઓ પોતે અને તેમની દુનિયાની બીજી મખલૂક પણ સલામત રહી, અને જો તેઓએ તેમની અવજ્ઞા કરી હોત, તો તેઓ પોતે અને તેમના દુનિયાવાળા હલાક થઈ જાત અને એવી બલામાં ફસાઈ જાત જેની તેમના પયગંબર ચેતવણી આપતા હતા અને તેમને એ બલાના તેમની ધરતી પર આવવા અને ઉતરવાથી ડરાવતા હતા — જમીન ફાટવી, પથ્થરોનો વરસાદ, ધ્રુજારી, તોફાન, ધરતીકંપ અને અઝાબના બીજા પ્રકારો જેનાથી પાછલી ઉમ્મતો હલાક થઈ હતી." અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ જાણતા હતા કે અમારા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને ધરતી પરના હુજ્જતોમાં એવી સબ્ર અને સહનશક્તિ છે જે તેમની પહેલાના પયગંબરોમાં નહોતી. તેથી અલ્લાહે તેમને તઅરીઝ (ઈશારા) સાથે મોકલ્યા, તસરીહ (સ્પષ્ટ કથન) સાથે નહીં, અને તેમણે પણ પોતાની હુજ્જતને તઅરીઝ સાથે કાયમ કરી, તસરીહ સાથે નહીં, અને પોતાના વસી વિશે ફરમાવ્યું: "જેનો હું મૌલા છું, અલી (અલયહિસ્સલામ) તેના મૌલા છે, અને તેઓ મારા માટે એવી જ મંઝેલત ધરાવે છે જેવી હારુન મૂસા (અલયહિસ્સલામ) માટે ધરાવતા હતા, સિવાય એ કે મારા પછી કોઈ પયગંબર નહીં હોય." પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની ફિતરત અને રીતમાં નથી કે તેઓ કોઈ બેમાઅની વાત કરે. તેથી ઉમ્મતે જાણવું જોઈએ કે નબૂવ્વત અને ભાઈચારો બંને હારુનની જાનશીનીમાં મૌજૂદ હતા, પરંતુ જેને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ એ જ મુકામમાં યાદ કર્યા, તેમનામાં એ બંને એકત્ર નહોતા. તો હઝરત (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ તેમને પોતાની ઉમ્મત પર પોતાના જાનશીન બનાવ્યા, જેવી રીતે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ હારુનને પોતાના જાનશીન બનાવ્યા અને તેમને ફરમાવ્યું: اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی [મારી કૌમમાં મારી જગ્યાએ રહો]; હવે જો પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પોતાની ઉમ્મતને [સ્પષ્ટ] રીતે ફરમાવ્યું હોત: "ઇમામતને ફક્ત ફલાણી ચોક્કસ વ્યક્તિમાં જ કબૂલ કરો, નહીં તો તમારા પર અઝાબ નાઝિલ થશે," તો ખરેખર અઝાબ તેમને પકડી લેત અને મોહલત આપવા અને ફુરસત આપવાની ગુંજાઈશ ખતમ થઈ જાત.

#14 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

کَانَ مُوسَی (علیه السلام) الَّذِی یُنَاجِی رَبَّهُ وَ یَکْتُبُ {هَارُونُ} الْعِلْمَ وَ یَقْضِی بَیْنَ بَنِی إِسْرَائِیلَ، وَ هَارُونُ (علیه السلام) یَخْلُفُهُ إِذَا غَابَ مِنْ قَوْمِهِ لِلْمُنَاجَاهًْ.

امام باقر ( موسی (با پروردگار خود مناجات می‌کرد و خواندن و نوشتن می‌دانست و میان بنی‌اسرائیل قضاوت می‌کرد.

Imam Baqir (peace be upon him): Musa (peace be upon him) would hold intimate discourse with his Lord, and he knew reading and writing, and he would judge among the Children of Israel.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પોતાના પરવરદિગાર સાથે મુનાજાત કરતા હતા અને વાંચવા-લખવાનું જાણતા હતા અને બની ઇસરાઈલ વચ્ચે ન્યાય કરતા હતા.

#15 جانشین من باشد Be my successor મારો જાનશીન બને

عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسِ الْهِلَالِیِّ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ فِی أَثْنَاءِ کَلَامٍ لَهُ فِی جَمْعٍ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ فِی الْمَسْجِدِ أَیَّامَ خِلَافَهًِْ عُثْمَانَ قَالَ: أَنْشُدُکُمُ اللَّهَ أَ تَعْلَمُونَ أَنِّی قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی غَزْوَهًِْ تَبُوکَ: لِمَ خَلَّفْتَنِی؟ قَالَ: إِنَّ الْمَدِینَهًَْ لَا تَصْلُحُ إِلَّا بِی أَوْ بِکَ وَ أَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَهًِْ هَارُونَ (علیه السلام) مِنْ مُوسَی (علیه السلام) إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی. قَالُوا: اللَّهُمَّ نَعَمْ.

امام علی ( سلیم‌بن‌قیس هلالی گوید: امام علی (فرمود: شما را به خدا قسم می‌دهم، آیا می‌دانید که من در جنگ تبوک به پیامبر (عرض کردم: «چرا مرا [در مدینه] به جای خود گذاشتی»؟ فرمود: «مدینه جز من یا تو صلاحیّت دیگری را ندارد. و تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی (هستی مگر در اینکه پیامبری بعد از من نیست»؟ گفتند: «آری به خدا قسم».

Imam Ali (peace be upon him): Sulaym ibn Qays al-Hilali said: Imam Ali (peace be upon him) said: I put you under oath by Allah, do you know that in the battle of Tabuk I said to the Prophet (peace be upon him and his family): "Why have you left me [in Madinah] in your place?" He said: "Madinah is not fit for anyone but me or you. And you are to me as Haroun was to Musa (peace be upon him), except that there is no prophet after me." They said: "Yes, by Allah."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): સુલયમ બિન કયસ હિલાલી કહે છે: ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: હું તમને અલ્લાહની કસમ આપું છું, શું તમે જાણો છો કે તબૂકની જંગમાં મેં પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને અરજ કરી: "તમે મને શા માટે [મદીનામાં] તમારી જગ્યાએ મૂક્યો?" તેમણે ફરમાવ્યું: "મદીના મારા અથવા તમારા સિવાય કોઈ બીજાની લાયકાત ધરાવતું નથી. અને તમે મારી નિસ્બતમાં એવા છો જેવા હારૂન મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની નિસ્બતમાં હતા, સિવાય એ કે મારા પછી કોઈ પયગંબર નથી." તેઓએ કહ્યું: "હા, અલ્લાહની કસમ."