سورة الأعراف

Verse 143 of 206

7:143

وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِميقاتِنا وَ كَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِني أَنْظُرْ إِلَيْكَ قالَ لَنْ تَراني وَ لكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكانَهُ فَسَوْفَ تَراني فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنينَ

و هنگامى‌كه موسى به ميعادگاه ما آمد، و پروردگارش با او سخن گفت، عرض كرد: «پروردگارا! خودت را به من نشان ده، تا تو را ببينم». گفت: «هرگز مرا نخواهى ديد. ولى به كوه بنگر، اگر [تاب بياورد كه] درجاى خود ثابت بماند، مرا خواهى ديد». امّا هنگامى‌كه پروردگارش بر كوه تجلّى نمود، آن را همسان خاك قرار داد؛ و موسى مدهوش به زمين افتاد. چون به هوش آمد، عرض كرد: «خداوندا! منزّهى تو [از اينكه با چشم تو را ببينم]! من به‌سوى تو بازگشتم. و من نخستين مؤمنانم».

And when Musa came at Our appointed time and his Lord spoke to him, he said: My Lord! show me (Thyself), so that I may look upon Thee. He said: You cannot (bear to) see Me but look at the mountain, if it remains firm in its place, then will you see Me; but when his Lord manifested His glory to the mountain He made it crumble and Musa fell down in a swoon; then when he recovered, he said: Glory be to Thee, I turn to Thee, and I am the first of the believers.

અને જ્યારે મૂસા અમારા નક્કી કરેલા સમયે / સ્થળે આવ્યા અને તેના પરવરદિગારે તેની સાથે વાતો કરી ત્યારે તેણે વિનંતી કરી કે અય મારા પરવરદિગાર ! તું મને તારા દીદાર કરાવ કે જેથી હું તને જોઇ લઉં. તેણે ફરમાવ્યું કે તું મને હરગિઝ જોઇ શકશે નહિ, પરંતુ આ પહાડ તરફ નજર કર; પછી અગર તે પોતાની જગ્યાએ કાયમ રહે તો તું મને જોઇ શકશે, પછી જ્યારે તેના પરવરદિગારે પહાડ પર પોતાનો જલ્વો ઝાહીર કર્યો. ત્યારે તે પહાડ ભાંગીને ચૂર થઇ ગયો અને મૂસા બેભાન થઇ પડી ગયા: પછી જ્યારે હોશમાં આવ્યા ત્યારે કહ્યું કે પાક છે તારી જાત, હું તારી બારગાહમાં તૌબા કરૂં છું અને હું સૌથી પહેલો ઇમાન લાવનાર છું.

#1 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أبِی‌مَعْمَرٍ السَّعْدَانِیِّ: أَنَّ رَجُلًا أَتَی أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَال إِنِّی قَدْ شَکَکْتُ فِی کِتَابِ اللَّهِ الْمُنْزَلِ قَالَ لَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) فَهَاتِ مَا شَکَکْتَ فِیهِ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ قَالَ لَهُ الرَّجُلُ إِنِّی وَجَدْتُ اللَّهَ یَقُولَ فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً فَمَرَّهًًْ یُخْبِرُ أَنَّهُمْ یَلْقَوْنَهُ وَ مَرَّهًًْ یُخْبِرُ أَنَّهُ لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ فقال (علیه السلام) أَمَّا قَوْلُهُ لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ ذَلِکَ مَدْحٌ امْتَدَحَ بِهِ رَبُّنَا نَفْسَهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی‌وَ قَدْ سَأَلَ مُوسَی (علیه السلام) وَ جَرَی عَلَی لِسَانِهِ مِنْ حَمْدِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ فَکَانَتْ مَسْأَلَهًُْ تِلْکَ أَمْراً عَظِیماً وَ سَأَلَ أَمْراً جَسِیماً فَعُوقِبَ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَنْ تَرانِی فِی الدُّنْیَا حَتَّی تَمُوتَ فَتَرَانِی فِی الْآخِرَهًِْ وَ لَکِنْ إِنْ أَرَدْتَ أَنْ تَرَانِی فِی الدُّنْیَا فَانْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانِی فَأَبْدَی اللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ بَعْضَ آیَاتِهِ وَ تَجَلَّی رَبُّنَا تَبَارَکَ لِلْجَبَلِ فَتَقَطَّعَ الْجَبَلُ فَصَارَ رَمِیماً وَ خَرَّ مُوسی (علیه السلام) صَعِقاً ثُمَّ أَحْیَاهُ اللَّهُ وَ بَعَثَهُ فَقَالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ یَعْنِی أَوَّلَ مُؤْمِنٍ آمَنَ بِکَ مِنْهُمْ أَنَّهُ لَنْ یَرَاک.

امام علی ( از ابومَعمَر سَعدانی روایت شده است که: مردی خدمت امام علیّ‌بن‌ابی‌طالب (رسید و عرض کرد: «ای امیرمؤمنان (! من در کتاب نازل شده‌ی خداوند شک کرده ام ... علی (به وی فرمود: «بگو آنچه را که در کتاب خداوند عزّوجلّ بدان شک کرده ای». آن مرد عرض کرد: یافته‌ام که خداوند عزّوجلّ می فرماید: پس هرکه به لقای پروردگارش امید دارد، باید کاری شایسته انجام دهد. ( کهف/۱۱۰ ) پس یک‌بار خبر می دهد که با او دیدار می کنند و بار دیگر می‌فرماید: چشم‌ها او را نمی‌بینند ولی او همه‌ی چشم‌ها را می‌بیند. ( انعام/۱۰۳ ). حضرت (فرمود: «تفسیر سخن خداوند در آیه: چشم‌ها او را نمی‌بینند. ولی او همه‌ی چشم‌ها را می‌بیند. ( انعام/۱۰۳ ) این مدحی است که پروردگارمان تبارک‌وتعالی خود را با آن مدح کرد و او پاک و والامرتبه و بزرگ است و یادش با شکوه و بلند مرتبه باد. موسی (درحالی‌که ستایش خداوند عزّوجلّ بر زبان داشت، درخواست کرد: رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ درخواست او امری بزرگ و عظیم بود، از این رو مجازات شد و خداوند تبارک‌وتعالی فرمود: «مرا در دنیا نخواهی دید تا اینکه جان دهی و آنگاه مرا در آخرت می بینی. امّا اگر می خواهی مرا در دنیا ببینی، به کوه نگاه کن، اگر در جای خود استوار ماند، مرا خواهی دید. خداوند سبحان نشانه ای از نشانه های خود را آشکار کرد و پروردگارمان بر کوه تجلّی کرد و کوه قطعه قطعه شد و پوسید و موسی (مدهوش بر خاک افتاد؛ یعنی مرده، پس مجازات او مرگ بود. سپس خداوند زنده اش گردانید و او را برانگیخت و او به‌سوی خدا توبه کرد و گفت: «پاک و منزّهی و به‌سویت توبه کردم و من نخستین مؤمن هستم؛ یعنی نخستین مؤمنی که از میان آنان به تو ایمان آورد و هرگز تو را نخواهد دید».

Imam Ali (peace be upon him): It is narrated from Abu Ma'mar al-Sa'dani that a man came to Imam Ali ibn Abi Talib (peace be upon him) and said: "O Commander of the Faithful (peace be upon him)! I have doubts about the Book that Allah has sent down." Ali (peace be upon him) said to him: "Say what you have doubts about in the Book of Allah the Mighty and Majestic." The man said: I have found that Allah the Mighty and Majestic says: فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً [So whoever hopes to meet his Lord, let him do righteous deeds] (Kahf/110). So once He informs that they will meet Him, and another time He says: لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ [The eyes do not perceive Him, but He perceives (all) eyes] (An'am/103). His Excellency (peace be upon him) said: "The explanation of the word of Allah in the verse: لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ [The eyes do not perceive Him, but He perceives (all) eyes] (An'am/103) — this is a praise with which our Lord, Blessed and Exalted, praised Himself, and He is Pure, of exalted rank and great, and may His remembrance be glorious and lofty. Musa (peace be upon him), while praise of Allah the Mighty and Majestic was on his tongue, requested: رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ [My Lord, show me, that I may look upon You]. His request was a great and mighty matter, and therefore he was punished, and Allah, Blessed and Exalted, said: 'You shall not see Me in this world until you die, and then you shall see Me in the Hereafter. But if you wish to see Me in this world, look at the mountain; if it remains firm in its place, you shall see Me.' Allah the Glorified revealed one of His signs, and our Lord manifested Himself upon the mountain, and the mountain broke into pieces and crumbled, and Musa (peace be upon him) fell down senseless upon the earth — that is, dead, so his punishment was death. Then Allah brought him back to life and raised him up, and he turned in repentance to Allah and said: 'Glory be to You, I turn to You in repentance, and I am the first of the believers'; meaning the first believer among them who believed in You that he will never see You."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અબૂ મઅમર સઅદાનીથી રિવાયત છે કે: એક માણસ ઇમામ અલી બિન અબી તાલિબ (અલયહિસ્સલામ)ની ખિદમતમાં આવ્યો અને અરજ કરી: "હે અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)! હું અલ્લાહની નાઝિલ થયેલી કિતાબમાં શંકા કરી બેઠો છું." અલી (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની કિતાબમાં જેમાં તું શંકા કરે છે તે કહે." તે માણસે અરજ કરી: મેં જોયું છે કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً [જે કોઈ પોતાના પરવરદિગારની મુલાકાતની આશા રાખે છે, તેણે નેક કામ કરવું જોઈએ] (કહફ/૧૧૦). તો એક વાર ખબર આપે છે કે તેઓ તેની સાથે મુલાકાત કરશે અને બીજી વાર ફરમાવે છે: لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ [આંખો તેને જોઈ શકતી નથી, પણ તે બધી આંખોને જુએ છે] (અન્આમ/૧૦૩). હઝરત (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહના આ કલામનું તફસીર: لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ [આંખો તેને જોઈ શકતી નથી, પણ તે બધી આંખોને જુએ છે] (અન્આમ/૧૦૩) — આ એક પ્રશંસા છે જેનાથી અમારા પરવરદિગાર તબારક વ તઆલાએ પોતાની પ્રશંસા કરી અને તે પવિત્ર અને ઉચ્ચ મરતબાવાળા અને મહાન છે અને તેનું સ્મરણ શાનદાર અને ઉચ્ચ મરતબાવાળું હો. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ જ્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લની હમ્દ તેમની જીભ પર હતી ત્યારે વિનંતી કરી: رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ [હે મારા પરવરદિગાર! મને દેખાડ કે હું તને જોઉં]. તેમની વિનંતી એક મોટી અને મહાન બાબત હતી, તેથી તેમને સજા આપવામાં આવી અને અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ ફરમાવ્યું: 'તું મને દુનિયામાં નહીં જુએ ત્યાં સુધી કે તું જીવ આપે અને પછી મને આખિરતમાં જુએ. પરંતુ જો તું મને દુનિયામાં જોવા ઈચ્છે છે, તો પહાડ તરફ જો, જો તે પોતાની જગ્યાએ સ્થિર રહે, તો તું મને જોઈશ.' અલ્લાહ સુબ્હાનહુએ પોતાની નિશાનીઓમાંથી એક નિશાની જાહેર કરી અને અમારા પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી અને પહાડ ટુકડે ટુકડા થઈ ગયો અને સડી ગયો અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) બેહોશ થઈને માટી પર પડ્યા; એટલે કે મરી ગયા, તો તેમની સજા મૃત્યુ હતી. પછી અલ્લાહે તેમને જીવતા કર્યા અને ઉઠાડ્યા અને તેમણે અલ્લાહ તરફ તૌબા કરી અને કહ્યું: 'તું પવિત્ર અને પાક છે અને હું તારી તરફ તૌબા કરું છું અને હું પ્રથમ મોઅમિન છું'; એટલે કે તેમનામાંથી પ્રથમ મોઅમિન જે તારા પર ઈમાન લાવ્યો કે તે તને ક્યારેય નહીં જુએ."

#2 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

الحسین (علیه السلام) Imam Husayn (peace be upon him) ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْحُسَیْنِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ قَالَ: سُئِلَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقِیلَ لَهُ یَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) هَلْ رَأَیْتَ رَبَّکَ فَقَالَ وَ کَیْفَ أَعْبُدُ مَنْ لَمْ أَرَهُ لَمْ تَرَهُ الْعُیُونُ بِمُشَاهَدَهًِْ الْعِیَانِ وَ لَکِنْ رَأَتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِیمَانِ وَ إِذَا کَانَ الْمُؤْمِنُ یَرَی رَبَّهُ بِمُشَاهَدَهًِْ الْبَصَرِ فَإِنَّ کُلَّ مَنْ جَازَ عَلَیْهِ الْبَصَرُ وَ الرُّؤْیَهًُْ فَهُوَ مَخْلُوقٌ وَ لَا بُدَّ لِلْمَخْلُوقِ مِنَ الْخَالِقِ فَقَدْ جَعَلْتَهُ إِذاً مُحْدَثاً مَخْلُوقاً وَ مَنْ شَبَّهَهُ بِخَلْقِهِ فَقَدِ اتَّخَذَ مَعَ اللَّهِ شَرِیکاً وَیْلَهُمْ أَ وَ لَمْ یَسْمَعُوا قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَی لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ وَ قَوْلَهُ لَنْ تَرانِی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ إِنَّمَا طَلَعَ مِنْ نُورِهِ عَلَی الْجَبَلِ کَضَوْءٍ یَخْرُجُ مِنْ سَمِّ الْخِیَاطِ فَدُکَّتِ الْأَرْضُ وَ صَعِقَتِ الْجِبَالُ وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً أَیْ مَیِّتاً فَلَمَّا أَفاقَ وَ رُدَّ عَلَیْهِ رُوحُهُ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ مِنْ قَوْلِ مَنْ زَعَمَ أَنَّکَ تُرَی وَ رَجَعْتُ إِلَی مَعْرِفَتِی بِکَ أَنَّ الْأَبْصَارَ لَا تُدْرِکُکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ وَ أَوَّلُ الْمُقِرِّینَ بِأَنَّکَ تَرَی وَ لَا تُرَی وَ أَنْتَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَی.

امام حسین ( از امیرالمؤمنین (سؤال شد: «ای برادر رسول خدا (آیا پروردگارت را دیده ای»؟ فرمود: «مگر می شود کسی را که ندیده ام پرستش کنم؟ او را نمی توان با چشم سر و به صورت مجسّم دید، بلکه دل وی را به حقیقت ایمان می بیند، و اگر مؤمن پروردگارش را با چشم سر ببیند، پس هرکس که مجاز به داشتن چشم و دیده‌شدن باشد، او مخلوق است و مخلوق به خالق نیاز دارد. بنابراین تو خدا را حادث و مخلوق قرار داده ای و هرکه خدا را به مخلوق تشبیه کند، برای خدا شریک قائل گشته و وای به حالشان مگر نشنیده اند که خداوند متعال می فرماید: چشم‌ها او را نمی‌بینند ولی او همه‌ی چشم‌ها را می‌بیند و او بخشنده‌ی [انواع نعمت‌ها، و باخبر از دقایق موجودات]، و آگاه [از همه] چیز است. ( انعام/۱۰۳ ) لَنْ تَرانی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا؛ و آن نوری که از خدا بر کوه تابید مانند نوری بود که از سوراخ سوزنی بتابد ولی از درخشش آن زمین زیرورو شد و کوه ها صاف گردید و موسی (بی حرکت با صورت بر روی زمین افتاد، یعنی مُرد، و به هوش آمد و بیدار شد و جانش به بدنش بازگشت». عرض کرد: «تو منزّهی و من به درگاهت توبه می‌کنم از اینکه گفته باشم یا تصوّر کرده باشم که تو قابل دیدن هستی، و به معرفتی که از تو داشتم برگشتم که دیده ها تو را نمی بینند: وَ أَنَا أَوَّلُ المُؤْمِنِینَ و نخستین اقرارکنندگان به اینکه تو می بینی و دیده نمی شوی و تو در منظر اعلی هستی».

Imam Husayn (peace be upon him): Amir al-Mu'minin (peace be upon him) was asked: "O brother of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), have you seen your Lord?" He said: "How could I worship one whom I have not seen? He cannot be seen with the eyes of the head in a corporeal form; rather, the heart sees Him through the realities of faith. If a believer were to see his Lord with the eyes of the head, then everyone upon whom sight and being-seen are possible would be a created thing, and a creature must have a Creator — so in that case you would have made Him originated and created; and whoever likens Him to His creation has taken a partner alongside Allah. Woe to them! Have they not heard the saying of Allah the Exalted: 'Eyes do not perceive Him, but He perceives the eyes, and He is the Subtle [with all kinds of blessings, and aware of the minutest details of beings], the All-Aware [of everything].' (al-An'am/103) And His saying: لَنْ تَرانِی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا [You shall never see Me, but look at the mountain; if it remains firm in its place, then you will see Me. Then when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust]. The light that shone from Allah upon the mountain was like a light that shines through the eye of a needle, yet from its radiance the earth was overturned and the mountains were levelled, and Musa fell motionless with his face upon the ground — meaning he died — then he regained consciousness and awoke and his soul returned to his body." He said: "You are pure, and I turn to You in repentance from having said or imagined that You could be seen, and I have returned to the knowledge of You that I had — that eyes do not perceive You: وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ [And I am the first of the believers], and the first of those who acknowledge that You see and are not seen, and that You are at the highest vantage."

ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ): અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછવામાં આવ્યું: "હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના ભાઈ! શું તમે તમારા પરવરદિગારને જોયા છે?" તમે ફરમાવ્યું: "શું હું એવાની ઇબાદત કરું જેને મેં જોયો ન હોય? તેને માથાની આંખોથી અને મૂર્ત સ્વરૂપે જોઈ શકાતો નથી, બલ્કે દિલ ઈમાનની હકીકતથી તેને જુએ છે. અને જો મોઅમિન પોતાના પરવરદિગારને માથાની આંખોથી જુએ, તો જે કોઈને પણ આંખ અને જોવાનું જાયઝ હોય, તે મખલૂક (સર્જન કરાયેલો) છે, અને મખલૂકને ખાલિક (સર્જનહાર)ની જરૂર છે. તો આ રીતે તમે અલ્લાહને હાદિસ (નવો પેદા થયેલો) અને મખલૂક કરાર આપ્યો, અને જે કોઈ અલ્લાહને મખલૂક સાથે તશ્બીહ (સરખામણી) આપે, તેણે અલ્લાહ માટે શરીક ઠરાવ્યો, અને તેમના પર અફસોસ છે! શું તેમણે સાંભળ્યું નથી કે અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: 'આંખો તેને જોતી નથી પરંતુ તે બધી આંખોને જુએ છે અને તે [દરેક પ્રકારની નેઅમતોનો] લતીફ (સૂક્ષ્મદર્શી) [અને મખલૂકાતની બારીકીઓથી વાકેફ] છે અને [દરેક વસ્તુથી] આગાહ છે.' (અન્આમ/૧૦૩) لَنْ تَرانی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا [તું મને કદી જોઈ શકીશ નહીં, પરંતુ પહાડ તરફ જો; જો તે પોતાની જગ્યાએ સ્થિર રહે તો તું મને જોઈ શકીશ. પછી જ્યારે તેના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને રેત જેવો કરી નાખ્યો]; અને જે નૂર અલ્લાહ તરફથી પહાડ પર ચમક્યું તે એવા નૂર જેવું હતું જે સોયના કાણામાંથી ચમકે, પરંતુ તેની ચમકથી ધરતી ઊંધી-છતી થઈ ગઈ અને પહાડો સપાટ થઈ ગયા અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) નિર્જીવ થઈને ચહેરા પર ધરતી પર પડ્યા, એટલે કે મૃત્યુ પામ્યા, અને હોશમાં આવ્યા અને જાગ્યા અને તેમનો જીવ તેમના શરીરમાં પાછો ફર્યો." તેમણે અરજ કરી: "તું પાક છે અને હું તારી બારગાહમાં તૌબા કરું છું કે મેં કહ્યું હોય કે તસવ્વુર કર્યો હોય કે તું જોવાને લાયક છે, અને હું તારી જે મઅરેફત મારી પાસે હતી તેના તરફ પાછો ફર્યો કે આંખો તને જોઈ શકતી નથી: وَ أَنَا أَوَّلُ المُؤْمِنِینَ [અને હું સૌથી પહેલો ઈમાન લાવનારો છું] અને એ વાતનો સૌથી પહેલો ઇકરાર કરનારો છું કે તું જુએ છે અને જોવાતો નથી અને તું મન્ઝરે અઅલા (સર્વોચ્ચ સ્થાને) છે."

#3 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌مُحَمَّدِ‌بْنِ‌الْجَهْمِ قَالَِ: حَضَرْتُ مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ وَ عِنْدَهُ الرِّضَا عَلِیُّ‌بْنُ‎مُوسَی (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ یَا ابْنَ‌رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَ لَیْسَ مِنْ قَوْلِکَ إِنَّ الْأَنْبِیَاءَ (علیهم السلام) مَعْصُومُونَ قَالَ بَلَی فَسَأَلَهُ عَنْ آیَاتٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَکَانَ فِیمَا سَأَلَ أَنْ قَالَ لَهُ فَمَا مَعْنَی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لَمَّا جاءَ مُوسی لِمِیقاتِنا وَ کَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ قالَ لَنْ تَرانِی الْآیَهًَْ کَیْفَ یَجُوزُ أَنْ یَکُونَ کَلِیمُ اللَّهِ مُوسَی‌بْنُ عِمْرَانَ لَا یَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَی ذِکْرُهُ لَا یَجُوزُ عَلَیْهِ الرُّؤْیَهًُْ حَتَّی یَسْأَلَهُ عَنْ هَذَا السُّؤَالِ فَقَالَ الرِّضَا (علیه السلام) إِنَّ کَلِیمَ اللَّهِ مُوسَی‎بْنَ‎عِمْرَانَ (علیه السلام) عَلِمَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَی عَنْ أَنْ یُرَی بِالْأَبْصَارِ وَ لَکِنَّهُ لَمَّا کَلَّمَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ قَرَّبَهُ نَجِیّاً رَجَعَ إِلَی قَوْمِهِ فَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ کَلَّمَهُ وَ قَرَّبَهُ وَ نَاجَاهُ فَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَسْمَعَ کَلَامَهُ کَمَا سَمِعْتَ وَ کَانَ الْقَوْمُ سَبْعَمِائَهًِْ أَلْفِ رَجُلٍ فَاخْتَارَ مِنْهُمْ سَبْعِینَ أَلْفاً ثُمَّ اخْتَارَ مِنْهُمْ سَبْعَهًَْ آلَافٍ ثُمَّ اخْتَارَ مِنْهُمْ سَبْعَمِائَهًٍْ ثُمَّ اخْتَارَ مِنْهُمْ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقَاتِ رَبِّهِ فَخَرَجَ بِهِمْ إِلَی طُورِ سَیْنَاءَ فَأَقَامَهُمْ فِی سَفْحِ الْجَبَلِ وَ صَعِدَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی الطُّورِ وَ سَأَلَ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَنْ یُکَلِّمَهُ وَ یُسْمِعَهُمْ کَلَامَهُ فَکَلَّمَهُ اللَّهُ تَعَالَی ذِکْرُهُ وَ سَمِعُوا کَلَامَهُ مِنْ فَوْقُ وَ أَسْفَلُ وَ یَمِینُ وَ شِمَالُ وَ وَرَاءُ وَ أَمَامُ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَحْدَثَهُ فِی الشَّجَرَهًِْ ثُمَّ جَعَلَهُ مُنْبَعِثاً مِنْهَا حَتَّی سَمِعُوهُ مِنْ جَمِیعِ الْوُجُوهِ فَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ بِأَنَّ هَذَا الَّذِی سَمِعْنَاهُ کَلَامُ اللهِ حَتَّی نَرَی اللهَ جَهْرَةً فَلَمَّا قَالُوا هَذَا الْقَوْلَ الْعَظِیمَ وَ اسْتَکْبَرُوا وَ عَتَوْا بَعَثَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَیْهِمْ صَاعِقَهًًْ فَأَخَذَتْهُمْ بِظُلْمِهِمْ فَمَاتُوا فَقَالَ مُوسَی (علیه السلام) یَا رَبِّ مَا أَقُولُ لِبَنِی إِسْرَائِیلَ إِذَا رَجَعْتُ إِلَیْهِمْ وَ قَالُوا إِنَّکَ ذَهَبْتَ بِهِمْ فَقَتَلْتَهُمْ لِأَنَّکَ لَمْ تَکُنْ صَادِقاً فِیمَا ادَّعَیْتَ مِنْ مُنَاجَاهًِْ اللَّهِ إِیَّاکَ فَأَحْیَاهُمُ اللَّهُ وَ بَعَثَهُمْ مَعَهُ فَقَالُوا إِنَّکَ لَوْ سَأَلْتَ اللَّهَ أَنْ یُرِیَکَ تَنْظُرُ إِلَیْهِ لَأَجَابَکَ وَ کُنْتَ تُخْبِرُنَا کَیْفَ هُوَ فَنَعْرِفُهُ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ فَقَالَ مُوسَی (علیه السلام) یَا قَوْمِ إِنَّ اللَّهَ لَا یُرَی بِالْأَبْصَارِ وَ لَا کَیْفِیَّهًَْ لَهُ وَ إِنَّمَا یُعْرَفُ بِآیَاتِهِ وَ یُعْلَمُ بِأَعْلَامِهِ فَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی تَسْأَلَهُ فَقَالَ مُوسَی (علیه السلام) یَا رَبِّ إِنَّکَ قَدْ سَمِعْتَ مَقَالَهًَْ بَنِی إِسْرَائِیلَ وَ أَنْتَ أَعْلَمُ بِصَلَاحِهِمْ فَأَوْحَی اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ إِلَیْهِ یَا مُوسَی (علیه السلام) اسْأَلْنِی مَا سَأَلُوکَ فَلَنْ أُؤَاخِذَکَ بِجَهْلِهِمْ فَعِنْدَ ذَلِکَ قَالَ مُوسَی (علیه السلام) رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ قالَ لَنْ تَرانِی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ وَ هُوَ یَهْوِی فَسَوْفَ تَرانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ بِآیَاتِهِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ یَقُولُ رَجَعْتُ إِلَی مَعْرِفَتِی بِکَ عَنْ جَهْلِ قَوْمِی وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ مِنْهُمْ بِأَنَّکَ لَا تُرَیِ.

امام رضا ( علی‌بن‌محمّدبن جهم گوید: در مجلس مأمون حضور داشتم درحالی‌که امام رضا (نزد او بود. مأمون به او گفت: «ای پسر رسول خدا (! مگر نمی‌گویی که پیامبران معصومند»؟ فرمود: «بلی». سپس از ایشان درباره‌ی برخی از آیه‌های قرآن در مورد پیامبران (سؤال کرد. از جمله‌ی سؤال این بود که معنای این کلام خدای عزّوجلّ: وَ لَمَّا جَاء مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَ کَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ چیست؟ چگونه کلیم الله موسی‌بن‌عمران (از خدا طلب رؤیت کرد، حال آنکه می‌دانست نمی‌توان خدا را دید»؟ امام رضا (فرمود: «کلیم الله موسی‌بن‌عمران (می‌دانست که خدای عزّوجلّ را نمی‌توان با چشم ها دید، امّا آنگاه که خدای عزّوجلّ با او سخن گفت و او را مقرّب درگاهش قرار داد، نزد قومش بازگشت و به آنان خبر داد که خدای عزّوجلّ با او سخن گفته و او را به خود نزدیک ساخته و با او مناجات کرده است. آنان گفتند: «ما به تو ایمان نخواهیم آورد، مگر اینکه سخنش را بشنویم چنان‌که تو شنیدی. تعداد آن قوم هفتصدهزار نفر بود. هفتادهزار نفر از میان آنان برگزید و سپس هفت‌هزار نفر از میان آنان را انتخاب کرد و از میان آنان هفتصدنفر را و در نهایت هفتاد مرد برای میقات پروردگارش برگزید و آنان را به‌طور سینا برد و در دامنه‌ی کوه مسکن داد. موسی (از طور بالا رفت و از خدای تبارک‌وتعالی درخواست کرد که با او سخن گوید و سخنش را به سمع آنان برساند. خدای عزّوجلّ با او سخن گفت و سخنش را از بالا و پایین و چپ و راست و پشت و جلو شنیدند. چرا که خدای عزّوجلّ آن را در درخت پدید آورد. سپس آن را از آن درخت خارج کرد تا آن را از همه جهات شنیدند. امّا آن‌ها به او گفتند: «ما هرگز به تو ایمان نمی‌آوریم مبنی براینکه سخنی را که شنیده‌ایم، سخن خدا بوده است، مگر اینکه خدا را به‌طور آشکارا ببینیم. هنگامی‌که این خواسته‌ی بزرگ را بر زبان آوردند و استکبار ورزیدند و گردنکشی کردند، خدای عزّوجلّ صاعقه‌ای را فرستاد و در نتیجه، آنان را به سبب ظلم و ستمشان مجازات کرد و آنان به هلاکت رسیدند. موسی (گفت: «پروردگارا! به هنگام مراجعت، اگر بنی‌اسرائیل گفتند: تو آنان را بردی و به قتل رساندی؛ چراکه در ادّعای مناجات با خدای عزّوجلّ راستگو نبودی، به آنان چه بگویم»؟ خداوند آنان را زنده کرد و با او فرستاد. آنان گفتند: «تو اگر از خدا بخواهی که او را ببینی، خواهد پذیرفت و دراین‌صورت، به ما خواهی گفت که خدا چگونه است و ما او را آن‌طور که شایسته است، خواهیم شناخت». موسی (گفت: «ای قوم! همانا خدا با چشم ها دیده نمی‌شود و دارای کیفیّت نیست، بلکه با آیه‌ها و نشانه‌ها و آثارش شناخته می‌شود». آنان گفتند: «ما به تو ایمان نمی‌آوریم، مگر اینکه از او این حاجت را بخواهی». موسی (گفت: «پروردگارا! تو گفته‌ی بنی‌اسرائیل را شنیدی و تو به مصلحت آنان داناتری». پس خدای عزّوجلّ به او فرمود: «ای موسی (! آنچه را آنان طلب کردند، تو از من طلب کن. من تو را به علّت نادانی‌شان مورد مؤاخذه قرار نخواهم داد». آنگاه موسی (گفت: رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ؛ درحالی‌که سقوط خواهد کرد. فَسَوْفَ تَرَانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ؛ به یکی از نشانه‌هایش. جَعَلَهُ دَکًّا وَخَرَّ موسَی صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ؛ من به شناخت خود از تو از نادانی قومم برگشتم [من نیز آنان را نادان می دانم]. و من از میان آنان نخستین ایمان‌آورنده هستم زیرا تو دیده نمی‌شوی».

Imam Rida (peace be upon him): Ali ibn Muhammad ibn al-Jahm said: I was present in the gathering of al-Ma'mun while Imam Rida (peace be upon him) was with him. Al-Ma'mun said to him, "O son of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Do you not say that the prophets are infallible?" He said, "Yes." Then he asked him about some verses of the Quran concerning the prophets (peace be upon them). Among his questions was this: "What is the meaning of this statement of Allah the Mighty and Majestic: وَ لَمَّا جَاء مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَ کَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ [And when Musa came at Our appointed time and his Lord spoke to him, he said: My Lord! show me (Thyself), so that I may look upon Thee. He said: You cannot see Me; but look at the mountain]? How could Kalim Allah Musa ibn Imran (peace be upon him) have asked Allah to be seen, when he knew that Allah cannot be seen?" Imam Rida (peace be upon him) said: "Kalim Allah Musa ibn Imran (peace be upon him) knew that Allah the Mighty and Majestic cannot be seen with the eyes, but when Allah the Mighty and Majestic spoke to him and drew him near to His presence, he returned to his people and informed them that Allah the Mighty and Majestic had spoken to him, had drawn him near, and had held intimate discourse with him. They said, 'We will not believe you unless we hear His speech as you heard it.' The number of that people was seven hundred thousand men. He chose seventy thousand of them, then he chose seven thousand of them, then he chose seven hundred of them, and finally he chose seventy men for the appointed time of his Lord and took them to Mount Sinai and settled them at the foot of the mountain. Musa (peace be upon him) ascended the mount and asked Allah the Blessed and Exalted to speak with him and to let them hear His speech. Allah the Mighty and Majestic spoke with him, and they heard His speech from above and below, and from the left and right, and from behind and in front, because Allah the Mighty and Majestic brought it into being within the tree. Then He caused it to issue forth from that tree so that they heard it from every direction. But they said to him, 'We will never believe you that what we have heard is the speech of Allah unless we see Allah openly.' When they uttered this great demand and behaved arrogantly and rebelliously, Allah the Mighty and Majestic sent upon them a thunderbolt, and as a result He punished them for their wrongdoing, and they perished. Musa (peace be upon him) said, 'My Lord! When I return, if the Children of Israel say: You took them away and killed them, because you were not truthful in your claim of holding intimate discourse with Allah the Mighty and Majestic — what shall I say to them?' Allah brought them back to life and sent them with him. They said, 'If you ask Allah to let you see Him, He will grant it, and then you will tell us how Allah is and we will know Him as He deserves to be known.' Musa (peace be upon him) said, 'O my people! Indeed Allah cannot be seen with the eyes and has no modality; rather He is known through His signs, His marks and His works.' They said, 'We will not believe you unless you ask Him this request.' Musa (peace be upon him) said, 'My Lord! You have heard the saying of the Children of Israel, and You know best what is in their interest.' So Allah, majestic is His majesty, revealed to him: 'O Musa (peace be upon him)! Ask of Me what they have asked of you. I will not take you to task for their ignorance.' Then Musa (peace be upon him) said: رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ [My Lord! show me, so that I may look upon You. He said: You cannot see Me, but look at the mountain; if it remains firm in its place] — while it will fall down — فَسَوْفَ تَرَانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ [then you will see Me; but when his Lord manifested His glory to the mountain] — by one of His signs — جَعَلَهُ دَکًّا وَخَرَّ موسَی صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ [He made it crumble, and Musa fell down in a swoon; then when he recovered, he said: Glory be to You, I turn to You] — I have returned to my knowledge of You from the ignorance of my people [I too consider them ignorant] — and I am the first among them to believe that You cannot be seen."

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): અલી બિન મુહમ્મદ બિન જહમ કહે છે: હું મામૂનની મજલિસમાં હાજર હતો જ્યારે ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ) તેમની પાસે હતા. મામૂને તેમને કહ્યું: "હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના પુત્ર! શું તમે એમ નથી કહેતા કે પયગંબરો માસૂમ છે?" તમે ફરમાવ્યું: "હા." પછી તેણે તમને પયગંબરો (અલયહિમુસ્સલામ) અંગેની કુરઆનની કેટલીક આયતો વિશે પ્રશ્નો પૂછ્યા. તેમાંનો એક પ્રશ્ન એ હતો કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કલામનો અર્થ શું છે: وَ لَمَّا جَاء مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَ کَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ [અને જ્યારે મૂસા અમારા નિર્ધારિત સમય પર આવ્યા અને તેમના પરવરદિગારે તેમની સાથે વાત કરી, તેમણે કહ્યું: હે મારા પરવરદિગાર! મને (તારી જાત) બતાવ કે હું તારી તરફ જોઉં. તેમણે કહ્યું: તું મને હરગિઝ જોઈ શકીશ નહીં, પરંતુ પર્વત તરફ જો]? કલીમુલ્લાહ મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ) એ કેવી રીતે અલ્લાહ પાસેથી દીદારની માંગણી કરી, જ્યારે તેઓ જાણતા હતા કે અલ્લાહને જોઈ શકાતો નથી? ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "કલીમુલ્લાહ મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ) જાણતા હતા કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લને આંખો વડે જોઈ શકાતો નથી, પરંતુ જ્યારે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમની સાથે વાત કરી અને તેમને પોતાના દરબારના મુકર્રબ (નજદીકી) બનાવ્યા, ત્યારે તેઓ પોતાની કૌમ પાસે પાછા ફર્યા અને તેમને જણાવ્યું કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમની સાથે વાત કરી છે, તેમને પોતાની નજદીક કર્યા છે અને તેમની સાથે મુનાજાત કરી છે. તેઓએ કહ્યું: 'અમે તમારા પર ઈમાન નહીં લાવીએ સિવાય કે તેની વાત સાંભળીએ જેમ તમે સાંભળી.' તે કૌમની સંખ્યા 700,000 હતી. તમે તેમાંથી 70,000 લોકોને પસંદ કર્યા, પછી તેમાંથી 7,000 લોકોને પસંદ કર્યા, અને તેમાંથી 700 લોકોને, અને છેવટે 70 લોકોને પોતાના પરવરદિગારના મિકાત માટે પસંદ કર્યા અને તેમને તૂરે સીના પર લઈ ગયા અને પર્વતના પાયા પર બેસાડ્યા. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) તૂર પર ચઢ્યા અને અલ્લાહ તબારક વ તઆલા પાસે માંગણી કરી કે તેમની સાથે વાત કરે અને પોતાની વાત તેમને સંભળાવે. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમની સાથે વાત કરી અને તેઓએ તેની વાત ઉપરથી અને નીચેથી, ડાબી અને જમણી બાજુથી, પાછળથી અને આગળથી સાંભળી. કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેને વૃક્ષમાં પેદા કરી. પછી તેને તે વૃક્ષમાંથી બહાર કાઢી જેથી તેઓએ તેને બધી દિશાઓથી સાંભળી. પરંતુ તેઓએ તમને કહ્યું: 'અમે તમારા પર હરગિઝ ઈમાન નહીં લાવીએ કે જે વાત અમે સાંભળી તે અલ્લાહની વાત હતી, સિવાય કે અલ્લાહને પ્રત્યક્ષ રીતે જોઈએ.' જ્યારે તેઓએ આ મોટી માંગણી પોતાની જીભ પર લાવી અને તકબ્બુર કર્યો અને ગુસ્તાખી કરી, અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ એક વીજળી મોકલી અને પરિણામે તેમના ઝુલ્મ અને સિતમના કારણે તેમને સજા કરી અને તેઓ હલાક થઈ ગયા. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: 'હે પરવરદિગાર! પાછા ફરતી વખતે, જો બની ઇસરાઈલ કહે: તમે તેમને લઈ ગયા અને કત્લ કરી નાખ્યા; કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ સાથે મુનાજાતના દાવામાં તમે સાચા ન હતા, તો હું તેમને શું કહું?' અલ્લાહે તેમને જીવતા કર્યા અને તમારી સાથે મોકલ્યા. તેઓએ કહ્યું: 'જો તમે અલ્લાહ પાસે માંગણી કરો કે તેને જુઓ, તો તે કબૂલ કરશે અને આ સ્થિતિમાં, તમે અમને કહેશો કે અલ્લાહ કેવો છે અને અમે તેને એ રીતે ઓળખશું જે રીતે ઓળખવો જોઈએ.' મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: 'હે કૌમ! ખરેખર અલ્લાહને આંખો વડે જોઈ શકાતો નથી અને તેની કોઈ કૈફિય્યત (સ્વરૂપ) નથી, બલ્કે તેને તેની આયતો, નિશાનીઓ અને આસારો (કૃતિઓ) દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે.' તેઓએ કહ્યું: 'અમે તમારા પર ઈમાન નહીં લાવીએ સિવાય કે તમે તેની પાસેથી આ હાજત માંગો.' મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: 'હે પરવરદિગાર! તેં બની ઇસરાઈલની વાત સાંભળી અને તેમની મસલેહત તું વધુ સારી રીતે જાણે છે.' પછી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તમને ફરમાવ્યું: 'હે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! જે તેઓએ માંગ્યું છે, તે તમે મારી પાસેથી માંગો. હું તમને તેમની અજ્ઞાનતાના કારણે મુઆખઝો નહીં કરું.' ત્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ [હે પરવરદિગાર! મને બતાવ કે હું તારી તરફ જોઉં. તેમણે કહ્યું: તું મને હરગિઝ જોઈ શકીશ નહીં, પરંતુ પર્વત તરફ જો; જો તે પોતાની જગ્યાએ સ્થિર રહે] — જ્યારે કે તે પડી જશે — فَسَوْفَ تَرَانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ [તો તું મને જોઈ શકીશ; પરંતુ જ્યારે તેના પરવરદિગારે પર્વત પર પોતાની તજલ્લી કરી] — પોતાની એક નિશાની વડે — جَعَلَهُ دَکًّا وَخَرَّ موسَی صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ [તેણે તેને ચકનાચૂર કરી નાખ્યો અને મૂસા બેહોશ થઈને પડી ગયા; પછી જ્યારે તેમને ભાન આવ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું: તું પવિત્ર છે, હું તારી તરફ પાછો ફરું છું] — હું મારી કૌમની અજ્ઞાનતાથી તારી મારી મઅરેફત (ઓળખ) તરફ પાછો ફર્યો [હું પણ તેમને અજ્ઞાની સમજું છું] — અને હું તેમની વચ્ચે પ્રથમ ઈમાન લાવનારો છું કારણ કે તું જોઈ શકાતો નથી."

#4 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ هِشَامِ‌بْنِ‌سَالِمٍ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ الصَّادِقِ جَعْفَرِبْنِ مُحَمَّدٍ (علیه السلام) إِذْ دَخَلَ عَلَیْهِ مُعَاوِیَهًُْ‌بْنُ‎وَهْبٍ وَ عَبْدُ الْمَلِکِ‌بْنُ‌أَعْیَنَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِیَهًُْ‌بْنُ‌وَهْبٍ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِی الْخَبَرِ الَّذِی رُوِیَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) رَأَی رَبَّهُ عَلَی أَیِّ صُورَهًٍْ رَآهُ وَ عَنِ الْحَدِیثِ الَّذِی رَوَوْهُ أَنَّ الْمُؤْمِنِینَ یَرَوْنَ رَبَّهُمْ فِی الْجَنَّهًِْ عَلَی أَیِّ صُورَهًٍْ یَرَوْنَهُ فَتَبَسَّمَ (علیه السلام) ثُمَّ قَالَ یَا مُعَاوِیَهًُْ مَا أَقْبَحَ بِالرَّجُلِ یَأْتِی عَلَیْهِ سَبْعُونَ سَنَهًًْ أَوْ ثَمَانُونَ سَنَهًًْ یَعِیشُ فِی مُلْکِ اللَّهِ وَ یَأْکُلُ مِنْ نِعَمِهِ ثُمَّ لَا یَعْرِفُ اللَّهَ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ ثُمَّ قَالَ (علیه السلام) یَا مُعَاوِیَهًُْ إِنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) لَمْ یَرَ الرَّبَّ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی بِمُشَاهَدَهًِْ الْعِیَانِ وَ إِنَّ الرُّؤْیَهًَْ عَلَی وَجْهَیْنِ رُؤْیَهًُْ الْقَلْبِ وَ رُؤْیَهًُْ الْبَصَرِ فَمَنْ عَنَی بِرُؤْیَهًِْ الْقَلْبِ فَهُوَ مُصِیبٌ وَ مَنْ عَنَی بِرُؤْیَهًِْ الْبَصَرِ فَقَدْ کَفَرَ بِاللَّهِ وَ بِآیَاتِهِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَنْ شَبَّهَ اللَّهَ بِخَلْقِهِ فَقَدْ کَفَرَ وَ لَقَدْ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحُسَیْنِ‌بْنِ‎عَلِیٍّ (علیه السلام) قَالَ سُئِلَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقِیلَ یَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) هَلْ رَأَیْتَ رَبَّکَ فَقَالَ وَ کَیْفَ أَعْبُدُ مَنْ لَمْ أَرَهُ لَمْ تَرَهُ الْعُیُونُ بِمُشَاهَدَهًِْ الْعِیَانِ وَلَکِنْ رَأَتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِیمَانِ فَإِذَا کَانَ الْمُؤْمِنُ یَرَی رَبَّهُ بِمُشَاهَدَهًِْ الْبَصَرِ فَإِنَّ کُلَّ مَنْ جَازَ عَلَیْهِ الْبَصَرُ وَ الرُّؤْیَهًُْ فَهُوَ مَخْلُوقٌ وَ لَا بُدَّ لِلْمَخْلُوقِ مِنَ الْخَالِقِ فَقَدْ جَعَلْتَهُ إِذاً مُحْدَثاً مَخْلُوقاً وَ مَنْ شَبَّهَهُ بِخَلْقِهِ فَقَدِ اتَّخَذَ مَعَ اللَّهِ شَرِیکاً وَیْلَهُمْ أَ وَ لَمْ یَسْمَعُوا یَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ وَ قَوْلُهُ لَنْ تَرانِی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ إِنَّمَا طَلَعَ مِنْ نُورِهِ عَلَی الْجَبَلِ کَضَوْءٍ یَخْرُجُ مِنْ سَمِّ الْخِیَاطِ فَدَکْدَکَتِ الْأَرْضُ وَ صَعِقَتِ الْجِبَالُ {فَ} خَرَّ مُوسَی صَعِقاً أَیْ مَیِّتاً فَلَمَّا أَفاقَ وَ رُدَّ عَلَیْهِ رُوحُهُ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ مِنْ قَوْلِ مَنْ زَعَمَ أَنَّکَ تُرَی وَ رَجَعْتُ إِلَی مَعْرِفَتِی بِکَ أَنَّ الْأَبْصَارَ لَا تُدْرِکُکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ وَ أَوَّلُ الْمُقِرِّینَ بِأَنَّکَ تَرَی وَ لَا تُرَی وَ أَنْتَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَی.

امام صادق ( هشام‌بن‌سالم گوید: نزد امام صادق (بودم، در آن هنگام معاویهًْ‌بن‌وهب و عبدالملک‌بن‌اعین نزد وی آمدند. معاویهًْ‌بن‌وهب به وی عرض کرد: «ای پسر رسول خدا (! درباره‌ی حدیثی که می‌گوید: رسول خدا (پروردگارش را دید، چه می‌گویی و در کدام صورت او را دیده است؟ و نیز درباره‌ی حدیثی که روایت کرده اند که مؤمنان، پروردگارشان را در بهشت می‌بینند، خبر بده که چگونه می‌بینند»؟ حضرت لبخندی زد و سپس فرمود: «ای معاویه! چه قدر ناشایست است که انسان پس از گذشت هفتاد یا هشتاد سال، درحالی‌که در مملکت خدا و از نعمت های او بهره‌مند است، خدا را چنان‌که شایسته است، نشناسد»؟ سپس فرمود: «ای معاویه! همانا محمّد (پروردگار تبارک‌وتعالی را با چشم ندیده است. رؤیت بر دو وجه است: رؤیت قلب و رؤیت چشم. هرکه منظورش رؤیت قلب باشد، ادّعای او درست است و هرکه منظورش رؤیت با چشم باشد، دروغ گفته است و به خداوند و آیاتش کفر ورزیده است؛ زیرا که رسول خدا (فرمود: «هرکه خدا را به خلقش تشبیه کند، کافر است. پدرم، از پدرش، از حسین‌بن‌علی (برای من چنین نقل کرده است که از امیرمؤمنان (سؤال شد: «ای برادر رسول خدا (! آیا پروردگارت را دیده‌ای»؟ فرمود: «چگونه کسی را عبادت کنم که او ندیده‌ام؟ چشم ها عیان و آشکار او را مشاهده نکرده‌اند، بلکه دل ها و قلب ها به‌وسیله‌ی حقایق ایمان دیده‌اند. اگر چنین باشد که فرد مؤمن با چشم خویش پروردگارش را ببیند، می توان گفت، هرکه دیدن و رؤیت او جایز است، مخلوق است و هر مخلوقی باید خالق داشته باشد. دراین‌صورت، او را موجود و مخلوق قرار داده‌ای و هرکه او را به مخلوقات خود تشبیه کند، برای خدا شریک قائل شده است. وای بر آنان، مگر کلام خدای عزّوجلّ را نشنیدند: چشم‌ها او را نمی‌بینند ولی او همه‌ی چشم‌ها را می‌بیند و او بخشنده‌ی [انواع نعمت‌ها، و با خبر از دقایق موجودات] و آگاه [از همه] چیز است. ( انعام/۱۰۳ ) و کلام خداوند تبارک‌وتعالی به موسی (: لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا بلکه درحقیقت، بخشی از نور او بر کوه درخشید، همانند نوری که از سوراخ سوزن خارج می‌شود. و زمین سخت به لرزه در آمد و کوه ها تکان شدیدی خوردند و موسی (بی‌هوش بر زمین افتاد. هنگامی‌که به خود آمد و خداوند روحش را به او بازگرداند، گفت: «خدایا تو پاک و منزّهی، توبه کردم از گفته کسی که ادّعا کرد که تو قابل دیدن هستی و به همان شناخت خویش نسبت به تو برگشتم که چشم ها نمی‌توانند تو را درک کنند و من نخستین ایمان‌آورنده هستم. و اوّلین اقرارکنندگان به اینکه تو می‌بینی، امّا دیده نمی‌شوی و اینکه تو در منظر اعلی هستی».

Imam Sadiq (peace be upon him): Hisham ibn Salim said: I was with Imam Sadiq (peace be upon him) when Mu'awiya ibn Wahb and Abd al-Malik ibn A'yan came in to him. Mu'awiya ibn Wahb said to him, "O son of the Messenger of Allah! What do you say about the report which states that the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) saw his Lord — in what form did he see Him? And about the hadith they have narrated that the believers will see their Lord in Paradise — tell us how they will see Him?" The Imam smiled and then said, "O Mu'awiya! How disgraceful it is that a man, after seventy or eighty years have passed over him, while he lives in Allah's dominion and enjoys His blessings, should not know Allah as He deserves to be known." Then he said, "O Mu'awiya! Indeed Muhammad (peace be upon him and his family) did not see the Lord, Blessed and Exalted, with the eye. Seeing (ru'yah) is of two kinds: seeing with the heart and seeing with the eye. Whoever meant seeing with the heart, his claim is correct; and whoever meant seeing with the eye has lied and has disbelieved in Allah and His signs. For the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said, 'Whoever likens Allah to His creation has disbelieved.' My father narrated to me from his father from Husayn ibn Ali (peace be upon him) that Amir al-Mu'minin (peace be upon him) was asked, 'O brother of the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! Have you seen your Lord?' He said, 'How could I worship one whom I have not seen? The eyes have not witnessed Him openly and plainly; rather, hearts have seen Him through the realities of faith. If a believer were to see his Lord with his own eye, then one could say: everyone upon whom sight and vision are possible is a creature, and every creature must have a creator — in that case you would have made Him originated and created. And whoever likens Him to His creation has taken a partner alongside Allah. Woe to them! Have they not heard the word of Allah the Mighty and Majestic: "Eyes do not perceive Him, but He perceives all eyes, and He is the Subtle [bestower of all kinds of blessings, aware of the subtleties of existent things], the All-Aware [of all things]" (Al-An'am/103). And the word of Allah, Blessed and Exalted, to Musa (peace be upon him): لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا [You will never see Me, but look at the mountain; if it remains firm in its place, then you shall see Me. But when his Lord manifested Himself to the mountain He made it crumble to dust] — rather, in reality, a portion of His light shone upon the mountain like a light emerging from the eye of a needle, and the earth shook violently and the mountains were severely convulsed, and Musa (peace be upon him) fell to the ground unconscious. When he came to himself and Allah returned his soul to him, he said, "O Allah, You are Pure and Exalted above all. I repent from the saying of the one who claimed that You can be seen, and I have returned to my own knowledge of You, that eyes cannot perceive You. And I am the first of the believers, and the first to acknowledge that You see but are not seen, and that You are in the highest station."'"

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હિશામ બિન સાલિમે કહ્યું: હું ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) પાસે હતો, તે સમયે મુઆવિયા બિન વહબ અને અબ્દુલ મલિક બિન અઅયન તેમની પાસે આવ્યા. મુઆવિયા બિન વહબે તેમને કહ્યું: "હે રસૂલુલ્લાહના પુત્ર! તે હદીસ વિશે તમે શું કહો છો જે કહે છે કે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) પોતાના પરવરદિગારને જોયા, અને કઈ સૂરતમાં જોયા? અને તે હદીસ વિશે પણ જે નોંધાયેલી છે કે મોમિનો પોતાના પરવરદિગારને જન્નતમાં જોશે, જણાવો કે તેઓ કેવી રીતે જોશે?" હઝરતે સ્મિત કર્યું અને પછી ફરમાવ્યું: "હે મુઆવિયા! કેટલું અયોગ્ય છે કે માણસ સિત્તેર કે એંસી વર્ષ પસાર થયા પછી, જ્યારે તે અલ્લાહની બાદશાહતમાં છે અને તેની નેઅમતોથી લાભાન્વિત છે, અલ્લાહને જેમ ઓળખવો જોઈએ તેમ ન ઓળખે!" પછી ફરમાવ્યું: "હે મુઆવિયા! ખરેખર મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) પરવરદિગાર તબારક વ તઆલાને આંખથી જોયા નથી. રુઅયત (જોવું) બે પ્રકારે છે: દિલથી જોવું અને આંખથી જોવું. જેનો હેતુ દિલથી જોવાનો હોય, તેનો દાવો સાચો છે, અને જેનો હેતુ આંખથી જોવાનો હોય, તેણે જૂઠું કહ્યું છે અને અલ્લાહ તથા તેની આયતોનો ઇન્કાર કર્યો છે; કારણ કે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમે) ફરમાવ્યું: 'જે અલ્લાહને તેની ખિલ્કત સાથે તશબીહ આપે, તે કાફિર છે.' મારા પિતાએ, તેમના પિતાથી, હુસૈન બિન અલી (અલયહિસ્સલામ)થી મારા માટે આ પ્રમાણે નકલ કર્યું છે કે અમીરુલ મોમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ને પૂછવામાં આવ્યું: 'હે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના ભાઈ! શું તમે તમારા પરવરદિગારને જોયા છે?' તમે ફરમાવ્યું: 'હું એવાની ઇબાદત કેમ કરું જેને મેં જોયો નથી? આંખોએ તેને ખુલ્લી અને પ્રગટ રીતે જોયો નથી, બલ્કે દિલો અને કલ્બોએ ઈમાનની હકીકતોના માધ્યમથી જોયો છે. જો એવું હોય કે મોમિન વ્યક્તિ પોતાની આંખથી પોતાના પરવરદિગારને જુએ, તો એમ કહી શકાય કે જેને જોવો અને રુઅયત કરવો જાયઝ છે તે મખ્લૂક છે, અને દરેક મખ્લૂકને ખાલિક હોવો જોઈએ. આ સૂરતમાં તેં તેને હાદિસ (ઉત્પન્ન થયેલો) અને મખ્લૂક ઠરાવ્યો, અને જે તેને પોતાની મખ્લૂકાત સાથે તશબીહ આપે, તેણે અલ્લાહ માટે શરીક ઠરાવ્યો. તેમના પર અફસોસ, શું તેઓએ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લનું કલામ સાંભળ્યું નથી: આંખો તેને જોતી નથી, પરંતુ તે તમામ આંખોને જુએ છે, અને તે લતીફ [દરેક પ્રકારની નેઅમતોનો બક્ષનાર, અને મખ્લૂકાતની બારીકીઓથી વાકેફ] અને [દરેક વસ્તુથી] જાણકાર છે. (અનઆમ/૧૦૩). અને અલ્લાહ તબારક વ તઆલાનું મૂસા (અલયહિસ્સલામ) સાથેનું કલામ: لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا [તું મને ક્યારેય જોઈ શકીશ નહીં, પરંતુ પર્વત તરફ જો; જો તે તેની જગ્યાએ સ્થિર રહે, તો તું મને જોશે. પરંતુ જ્યારે તેના રબે પર્વત પર તજલ્લી કરી, તો તેને ચૂરેચૂરો કરી નાખ્યો] — બલ્કે હકીકતમાં, તેના નૂરનો એક ભાગ પર્વત પર ચમક્યો, જેમ સોયના કાણામાંથી નીકળતું નૂર હોય. અને ધરતી સખત રીતે હાલી ઊઠી અને પર્વતોમાં ભયંકર કંપ આવ્યો અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) બેહોશ થઈને જમીન પર પડ્યા. જ્યારે તેઓ હોશમાં આવ્યા અને અલ્લાહે તેમની રૂહ પાછી આપી, તેમણે કહ્યું: "હે અલ્લાહ, તું પાક અને પવિત્ર છે, હું તેની વાતથી તૌબા કરું છું જેણે દાવો કર્યો કે તું જોઈ શકાય તેવો છે, અને હું તારા વિશેની મારી એ જ ઓળખ પર પાછો ફર્યો કે આંખો તને પામી શકતી નથી, અને હું પ્રથમ ઈમાન લાવનાર છું. અને પ્રથમ ઇકરાર કરનારાઓમાંથી છું કે તું જુએ છે પરંતુ જોવાતો નથી, અને તું મંઝરે અઅલા (સર્વોચ્ચ સ્થાન) પર છે."'"

#5 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَهًَْ قَالَ: ... فَقَامَ إِلَیْهِ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ ذِعْلِبٌ ... قَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ هَلْ رَأَیْتَ رَبَّکَ فَقَالَ وَیْلَکَ یَا ذِعْلِبُ لَمْ أَکُنْ بِالَّذِی أَعْبُدُ رَبّاً لَمْ أَرَهُ قَالَ فَکَیْفَ رَأَیْتَهُ صِفْهُ لَنَا قَالَ وَیْلَکَ لَمْ تَرَهُ الْعُیُونُ بِمُشَاهَدَهًِْ الْأَبْصَارِ وَ لَکِنْ رَأَتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِیمَان.

امام علی ( اصبغ‌بن‌نباته گوید: ... مردی که به او ذعلب می‌گفتند به سوی امیرالمؤمنین (آمد و ... گفت: «ای امیرالمومنین (آیا پروردگارت را دیده‌ای»؟! فرمود: «وای بر تو ای ذعلب، من بنده و عبد خدایی که نمی‌بینم، نمی‌شوم». عرض کرد: «چگونه او را دیده‌ای؟ برای ما توصیف کن». فرمود: «وای بر تو، با چشم سر نمی‌توان او را دید ولی قلب‌ها با حقایق ایمان وی را مشاهده می‌کنند».

Imam Ali (peace be upon him): Asbagh ibn Nubata said: ... A man called Dhi'lib came to the Commander of the Faithful (peace be upon him) and ... said: "O Commander of the Faithful, have you seen your Lord?" He said: "Woe to you, O Dhi'lib, I would not be the one to worship a Lord I have not seen." He said: "How have you seen Him? Describe Him for us." He said: "Woe to you, the eyes cannot see Him with the sight of vision, but the hearts perceive Him through the realities of faith."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અસ્બગ બિન નુબાતાહ કહે છે: ... એક માણસ જેને ઝિઅલિબ કહેવાતો હતો, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) પાસે આવ્યો અને ... કહ્યું: "ઓ અમીરુલ મોઅમેનીન! શું આપે પોતાના પરવરદિગારને જોયા છે?" આપે ફરમાવ્યું: "તારા પર અફસોસ, ઓ ઝિઅલિબ! હું એવા અલ્લાહનો બંદો અને ગુલામ થતો નથી જેને હું જોતો ન હોઉં." તેણે અરજ કરી: "આપે તેને કેવી રીતે જોયા છે? અમારા માટે વર્ણન કરો." આપે ફરમાવ્યું: "તારા પર અફસોસ, માથાની આંખોથી તેને જોઈ શકાતો નથી, પરંતુ દિલો ઈમાનની હકીકતોથી તેને જુએ છે."

#6 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

الصّادقین (علیها السلام) al-Sadiqayn (peace be upon them) અસ્-સાદિકૈન (અલયહિમુસ્સલામ)

عَنْ أبِی‌بَصِیرٍ عَنْ أبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) وَ أبِی‌عَبْدِ اللهِ (علیه السلام) قَالَا: لَمَّا سَأَلَ مُوسَی (علیه السلام) رَبَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ قالَ لَنْ تَرانِی وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَرانِی قَالَ فَلَمَّا صَعِدَ مُوسَی (علیه السلام) عَلَی الْجَبَلِ فُتِحَتْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَ أَقْبَلَتِ الْمَلَائِکَهًُْ أَفْوَاجاً فِی أَیْدِیهِمُ الْعُمُدُ فِی رَأْسِهَا النُّورُ یَمُرُّونَ بِهِ فَوْجاً بَعْدَ فَوْجٍ یَقُولُونَ یَا ابْنَ‎عِمْرَانَ (علیه السلام) أَتَیْتَ فَقَدْ سَأَلْتَ عَظِیماً قَالَ فَلَمْ یَزَلْ مُوسَی (علیه السلام) وَاقِفاً حَتَّی تَجَلَّی رَبُّنَا جَلَّ جَلَالُهُ فَجَعَلَ الْجَبَلَ دَکّاً و خَرَّ مُوسَی صَعِقاً فَلَمَّا أَنْ رَدَّ اللَّهُ عَلَیْهِ رُوحَهُ أَفَاقَ قَالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ.

امام باقر (و امام صادق ( ابوبصیر گوید: امام باقر (و امام صادق (فرمودند: آنگاه که موسی (از پروردگار تبارک‌وتعالی خواست تا او را ببیند: قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی؛ هنگامی‌که موسی (از کوه بالا رفت، درهای آسمان گشوده شد و فرشتگان گروه‌گروه آمدند، درحالی‌که در دستشان ستون و بالای سرشان نور و روشنایی بود و گروه‌گروه از کنار او رد می‌شدند و می‌گفتند: «ای فرزند عمران! پا برجا باش، چرا که تو حاجتی بس بزرگ خواسته‌ای. موسی (همچنان ایستاده بود تا اینکه پروردگار جلّ جلاله متجلّی شد؛ کوه را در هم کوبید و موسی (بی‌هوش بر زمین افتاد. هنگامی‌که خدا روح را به او باز گرداند، به هوش آمد؛ گفت: خدایا من به سوی تو بازگشتم و من نخستین مؤمنانم.

Abu Basir said: Imam Baqir (peace be upon him) and Imam Sadiq (peace be upon him) said: When Musa (peace be upon him) asked his Lord, the Blessed and Exalted, to see Him: قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی [He said: My Lord! Show me, that I may look upon You. He said: You shall not see Me, but look at the mountain; if it remains firm in its place, then you shall see Me]; when Musa (peace be upon him) climbed the mountain, the gates of the sky were opened and the angels came in groups, with pillars in their hands and light upon their heads, passing by him group after group and saying: 'O son of Imran! Stand firm, for you have asked a very great thing.' Musa (peace be upon him) remained standing until his Lord, Majestic is His Majesty, manifested Himself; He crushed the mountain and Musa (peace be upon him) fell unconscious to the ground. When Allah returned his soul to him, he came to and said: My Lord, I turn to You and I am the first of the believers.

અબૂ બસીરે કહ્યું: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ) અને ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પરવરદિગાર તબારક વ તઆલા પાસે તેમને જોવાની માંગણી કરી: قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَکِنِ انظُرْ إِلَی الجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی [તેમણે કહ્યું: હે મારા પરવરદિગાર! મને દેખાડ કે હું તને જોઉં. કહ્યું: તું મને હરગિઝ જોઈ શકીશ નહીં, પરંતુ પર્વત તરફ જો; જો તે પોતાની જગ્યાએ સ્થિર રહે, તો તું મને જોઈ શકીશ]; જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર્વત ઉપર ચઢ્યા, ત્યારે આસમાનના દરવાજા ખૂલી ગયા અને ફરિશ્તાઓ ટોળે-ટોળે આવ્યા, જેમના હાથોમાં સ્તંભો અને માથા ઉપર નૂર અને પ્રકાશ હતો, અને ટોળે-ટોળે તેમની બાજુમાંથી પસાર થતા હતા અને કહેતા હતા: 'હે ઇમરાનના પુત્ર! દૃઢ રહો, કારણ કે તમે ઘણી મોટી હાજત માંગી છે.' મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ઊભા જ રહ્યા યહાં સુધી કે પરવરદિગાર જલ્લ જલાલોહ તજલ્લી પામ્યા; પર્વતને ચૂરચૂર કરી નાખ્યો અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) બેહોશ થઈને જમીન પર પડી ગયા. જ્યારે અલ્લાહે તેમની રૂહ પાછી આપી, તેઓ ભાનમાં આવ્યા; કહ્યું: હે અલ્લાહ, હું તારી તરફ પાછો ફર્યો છું અને હું પ્રથમ ઈમાનવાળાઓમાંનો છું.

#7 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ مُوسَی‌بْنَ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) لَمَّا سَأَلَ رَبَّهُ النَّظَرَ إِلَیْهِ وَعَدَهُ اللَّهُ أَنْ یَقْعُدَ فِی مَوْضِعٍ ثُمَّ أَمَرَ الْمَلَائِکَهًَْ (علیهم السلام) أَنْ تَمُرَّ عَلَیْهِ مَوْکِباً مَوْکِباً بِالْبَرْقِ وَ الرَّعْدِ وَ الرِّیحِ وَ الصَّوَاعِقِ فَکُلَّمَا مَرَّ بِهِ مَوْکِبٌ مِنَ الْمَوَاکِبِ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُ فَیَرْجِعُ رَأْسُهُ فَیَقُولُونَ لَهُ قَدْ سَأَلْتَ عَظِیماً.

امام صادق ( همانا موسی‌بن‌عمران (هنگامی‌که از پروردگارش خواست تا به او نگاه کند، خدا با وی قرار گذاشت که در جایی بنشیند. پس به فرشتگان دستور داد گروه‌گروه همراه با برق و رعد و باد و صاعقه‌ها از کنار وی عبور کنند. هرگاه دسته‌ای از کنار وی رد می‌شد، لرزه بر تن او می‌افتاد، و سرش را بالا می‌برد و سؤال می‌کرد: «آیا پروردگارم در میان شما است؟ به او پاسخ می‌دادند که او درحال آمدن است. ای فرزند عمران! تو امری بس بزرگ را طلب کرده‌ای».

Imam Sadiq (peace be upon him): Indeed, when Musa ibn Imran (peace be upon him) asked his Lord to look upon Him, Allah made an appointment with him that he should sit in a certain place. Then He commanded the angels to pass by him procession after procession, with lightning, thunder, wind and thunderbolts. Whenever a procession passed by him, trembling seized his body, and he would raise his head and ask: 'Is my Lord among you?' They would answer him that He is on His way. 'O son of Imran! You have asked a very great matter.'

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ખરેખર જ્યારે મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પરવરદિગાર પાસે તેમને જોવાની માંગણી કરી, ત્યારે અલ્લાહે તેમની સાથે વાયદો કર્યો કે તેઓ એક જગ્યાએ બેસે. પછી ફરિશ્તાઓને હુકમ આપ્યો કે વીજળી, ગર્જના, પવન અને કડાકાઓ સાથે ટોળે-ટોળે તેમની બાજુમાંથી પસાર થાય. જ્યારે પણ કોઈ ટોળું તેમની બાજુમાંથી પસાર થતું, તેમના શરીર પર ધ્રુજારી છવાઈ જતી, અને તેઓ પોતાનું માથું ઉપર કરીને પૂછતા: 'શું મારો પરવરદિગાર તમારામાં છે?' તેઓ જવાબ આપતા કે તે આવી રહ્યા છે. 'હે ઇમરાનના પુત્ર! તમે ઘણી મોટી બાબતની માંગણી કરી છે.'

#8 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فَرَفَعَ اللَّهُ الْحِجَابَ وَ نَظَرَ إِلَی الْجَبَلِ فَسَاخَ الْجَبَلُ فِی الْبَحْرِ فَهُوَ یَهْوِی حَتَّی السَّاعَهًِْ وَ نَزَلَتِ الْمَلَائِکَهًُْ (علیهم السلام)وَ فُتِحَتْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ، فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَی الْمَلَائِکَهًِْ (علیهم السلام) أَدْرِکُوا مُوسَی (علیه السلام) لَا یَهْرُبُ، فَنَزَلَتِ الْمَلَائِکَهًُْ (علیهم السلام) وَ أَحَاطَتْ بِمُوسَی (علیه السلام) وَ قَالُوا تُبْ یَا ابْنَ عِمْرَانَ (علیه السلام) فَقَدْ سَأَلْتَ اللَّهَ عَظِیماً، فَلَمَّا نَظَرَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی الْجَبَلِ قَدْ سَاخَ وَ الْمَلَائِکَهًُْ (علیهم السلام) قَدْ نَزَلَتْ، وَقَعَ عَلَی وَجْهِهِ، فَمَاتَ مِنْ خَشْیَهًِْ اللَّهِ وَ هَوْلِ مَا رَأَی، فَرَدَّ اللَّهُ عَلَیْهِ رُوحَهُ فَرَفَعَ رَأْسَهُ وَ أَفَاقَ وَ قَالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ أَیْ أَوَّلُ مَنِ أُصَدِّقُ أَنَّکَ لَا تُرَی، فَقَالَ اللَّهُ لَهُ یا مُوسی إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسالاتِی وَ بِکَلامِی فَخُذْ ما آتَیْتُکَ وَ کُنْ مِنَ الشَّاکِرِینَ فَنَادَاهُ جَبْرَائِیلُ (علیه السلام) یَا مُوسَی (علیه السلام) أَنَا أَخُوکَ جَبْرَئِیل (علیه السلام).

علیّ‌بن‌ابراهیم ( پس خدا حجاب را برداشت و موسی (به کوه نگاه کرد و کوه در دریا فرو ریخت و هنوز درحال فرو ریختن است. فرشتگان نازل شدند و درهای آسمان گشوده شد. خدا به فرشتگان چنین وحی کرد: «مراقب باشید موسی (فرار نکند. فرشتگان نازل شدند و دور موسی (را گرفتند و گفتند: «ای فرزند عمران! مقاومت کن، چرا که تو امری بس بزرگ از خدا خواسته‌ای». چون موسی (به کوه نگاه کرد که فرو می‌ریخت و فرشتگان را دید که فرود می‌آمدند، باصورت بر زمین افتاد و از ترس خدا و صحنه‌ی هولناکی که دید، جان باخت. خدا روح را به وی باز گرداند و او سرش را بالا آورد و به هوش آمد و گفت: سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَأَنَاْ اوّل المُؤْمِنِینَ یعنی اوّلین کسی که باور کرد که تو قابل رؤیت نیستی. خدای عزّوجلّ گفت: یَا مُوسَی إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسَالاَتِی وَ بِکَلاَمِی فَخُذْ مَا آتَیْتُکَ وَ کُن مِّنَ الشَّاکِرِینَ و جبرئیل چنین او را فرا خواند: «ای موسی (! من جبرئیل، برادر تو هستم».

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): Then Allah lifted the veil and Musa (peace be upon him) looked at the mountain, and the mountain crumbled into the sea and it is still crumbling. The angels descended and the gates of the sky were opened. Allah revealed to the angels: 'Be watchful that Musa (peace be upon him) does not flee.' The angels descended and surrounded Musa (peace be upon him) and said: 'O son of Imran! Hold firm, for you have asked a very great thing of Allah.' When Musa (peace be upon him) looked at the mountain crumbling and saw the angels descending, he fell on his face and died out of fear of Allah and the terrifying scene he had seen. Allah returned his soul to him, and he raised his head and came to and said: سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَأَنَاْ اوّل المُؤْمِنِینَ [Glory be to You, I turn to You in repentance and I am the first of the believers], meaning the first one who believed that You cannot be seen. Allah, the Mighty and Majestic, said: یَا مُوسَی إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسَالاَتِی وَ بِکَلاَمِی فَخُذْ مَا آتَیْتُکَ وَ کُن مِّنَ الشَّاکِرِینَ [O Musa! Indeed I have chosen you above the people by My messages and by My speaking (to you); so take what I have given you and be among the grateful], and Jibra'il called out to him thus: 'O Musa (peace be upon him)! I am Jibra'il, your brother.'

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): પછી અલ્લાહે પરદો ઉઠાવી લીધો અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પર્વત તરફ જોયું અને પર્વત દરિયામાં ધસી પડ્યો અને હજુ પણ ધસી રહ્યો છે. ફરિશ્તાઓ ઊતર્યા અને આસમાનના દરવાજા ખૂલી ગયા. અલ્લાહે ફરિશ્તાઓને આ પ્રમાણે વહી કરી: 'ધ્યાન રાખો કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ભાગી ન જાય.' ફરિશ્તાઓ ઊતર્યા અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની ચારે તરફ ઘેરી લીધા અને કહ્યું: 'હે ઇમરાનના પુત્ર! સામનો કરો, કારણ કે તમે અલ્લાહ પાસે ઘણી મોટી બાબતની માંગણી કરી છે.' જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પર્વતને ધસી પડતો જોયો અને ફરિશ્તાઓને ઊતરતા જોયા, તેઓ મોઢાભર જમીન પર પડી ગયા અને અલ્લાહના ડરથી અને જે ભયાનક દ્રશ્ય તેમણે જોયું તેનાથી પ્રાણ ગુમાવ્યા. અલ્લાહે તેમની રૂહ પાછી આપી અને તેમણે પોતાનું માથું ઉપર કર્યું અને ભાનમાં આવ્યા અને કહ્યું: سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَأَنَاْ اوّل المُؤْمِنِینَ [પવિત્ર છે તું, હું તારી તરફ પાછો ફર્યો છું અને હું પ્રથમ ઈમાનવાળાઓમાંનો છું] એટલે કે પ્રથમ વ્યક્તિ જેણે માન્યું કે તું જોઈ શકાય તેવો નથી. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ કહ્યું: یَا مُوسَی إِنِّی اصْطَفَیْتُکَ عَلَی النَّاسِ بِرِسَالاَتِی وَ بِکَلاَمِی فَخُذْ مَا آتَیْتُکَ وَ کُن مِّنَ الشَّاکِرِینَ [હે મૂસા! ખરેખર મેં તમને લોકો ઉપર મારા સંદેશાઓ અને મારા કલામ દ્વારા પસંદ કર્યા છે; તો જે મેં તમને આપ્યું છે તે લો અને શુક્ર કરનારાઓમાંથી બનો], અને જિબ્રઈલે તેમને આ પ્રમાણે પોકાર્યા: 'હે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! હું જિબ્રઈલ, તમારો ભાઈ છું.'

#9 درخواست دیدن The request to see દીદારની વિનંતી

المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) Imam Mahdi (may Allah hasten his noble reappearance) ઇમામ મહદી (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ)

عَنْ سَعْدِ‌بْنِ‌عَبْدِاللهِ الْقُمِّیّ: عَنِ القَائِمِ صَاحِبِ‌الْأمْرِبْنِ‌الْحَسَنِ (علیه السلام) قَالََ قُلْتُ فَأَخْبِرْنِی یَا مَوْلَایَ عَنِ الْعِلَّهًِْ الَّتِی تَمْنَعُ الْقَوْمَ مِنِ اخْتِیَارِ إِمَامٍ لِأَنْفُسِهِمْ قَالَ مُصْلِحٍ أَوْ مُفْسِدٍ قُلْتُ مُصْلِحٍ قَالَ فَهَلْ یَجُوزُ أَنْ تَقَعَ خِیَرَتُهُمْ عَلَی الْمُفْسِدِ بَعْدَ أَنْ لَا یَعْلَمَ أَحَدٌ مَا یَخْطُرُ بِبَالِ غَیْرِهِ مِنْ صَلَاحٍ أَوْ فَسَادٍ قُلْتُ بَلَی قَالَ فَهِیَ الْعِلَّهًُْ وَ أُورِدُهَا لَکَ بِبُرْهَانٍ یَنْقَادُ لَهُ عَقْلُکَ أَخْبِرْنِی عَنِ الرُّسُلِ الَّذِینَ اصْطَفَاهُمُ اللَّهُ تَعَالَی وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِمُ الْکِتَابَ وَ أَیَّدَهُمْ بِالْوَحْیِ وَ الْعِصْمَهًِْ إِذْ هُمْ أَعْلَامُ الْأُمَمِ وَ أَهْدَی إِلَی الِاخْتِیَارِ مِنْهُمْ مِثْلُ مُوسَی (علیه السلام) وَ عِیسَی (علیه السلام) هَلْ یَجُوزُ مَعَ وُفُورِ عَقْلِهِمَا وَ کَمَالِ عِلْمِهِمَا إِذَا هَمَّا بِالاخْتِیَارِ أَنْ یَقَعَ خِیَرَتُهُمَا عَلَی الْمُنَافِقِ وَ هُمَا یَظُنَّانِ أَنَّهُ مُؤْمِنٌ قُلْتُ لَا فَقَالَ هَذَا مُوسَی (علیه السلام) کَلِیمُ اللَّهِ مَعَ وُفُورِ عَقْلِهِ وَ کَمَالِ عِلْمِهِ وَ نُزُولِ الْوَحْیِ عَلَیْهِ اخْتَارَ مِنْ أَعْیَانِ قَوْمِهِ وَ وُجُوهِ عَسْکَرِهِ لِمِیقَاتِ رَبِّهِ سَبْعِینَ رَجُلًا مِمَّنْ لَا یَشُکُّ فِی إِیمَانِهِمْ وَ إِخْلَاصِهِمْ فَوَقَعَتْ خِیَرَتُهُ عَلَی الْمُنَافِقِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا إِلَی قَوْلِهِ لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَرَی اللهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ فَلَمَّا وَجَدْنَا اخْتِیَارَ مَنْ قَدِ اصْطَفَاهُ اللَّهُ لِلنُّبُوَّهًِْ وَاقِعاً عَلَی الْأَفْسَدِ دُونَ الْأَصْلَحِ وَ هُوَ یَظُنُّ أَنَّهُ الْأَصْلَحُ دُونَ الْأَفْسَدِ عَلِمْنَا أَنْ لَا اخْتِیَارَ إِلَّا لِمَنْ یَعْلَمُ مَا تُخْفِی الصُّدُورُ وَ مَا تَکِنُّ الضَّمَائِرُ وَ تَتَصَرَّفُ عَلَیْهِ السَّرَائِرُ وَ أَنْ لَا خَطَرَ لِاخْتِیَارِ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ بَعْدَ وُقُوعِ خِیَرَهًِْ الْأَنْبِیَاءِ عَلَی ذَوِی الْفَسَادِ لَمَّا أَرَادُوا أَهْلَ الصَّلَاحِ.

امام مهدی ( سعدبن‌عبدالله قمی از حضرت مهدی (روایت می‌کند و می‌گوید: گفتم: ای سرورم! علّت اینکه مردم نمی‌توانند امامی را برای خودشان برگزینند، چیست»؟ فرمود: «امامی مصلح یا مفسد»؟ عرض کردم: «مصلح». فرمود: «آیا درحالی‌که کسی نمی داند درباره‌ی صلاح و فساد، چه چیزی به ذهن دیگران خطور می‌کند، جایز است مفسد را برگزینند»؟ عرض کردم: «بلی». فرمود: «اکنون علّت را به‌عنوان برهانی برای تو می‌آورم که عقل تو به آن اطمینان یابد. درباره‌ی پیامبرانی که خدای عزّوجلّ ایشان را برگزید و کتاب را بر آنان نازل کرد و آنان را به‌وسیله‌ی وحی و عصمت تأیید کرد، با من بگوی؛ زیرا که آنان شخصیّت های برجسته امّت ها هستند و آنان را مایه هدایت قرار داد، مانند موسی و عیسی (اگر بخواهند امامی برگزینند، آیا جایز است با وجود رجحان عقل و کمال علمی که داشتند، امامی منافق برگزینند درحالی‌که گمان می‌برند که او مؤمن است»؟ عرض کردم: «خیر». فرمود: «موسی (با وجود اینکه با خدا سخن گفت و با وجود اینکه عقل و عملش به کمال رسیده بود و وحی بر او نازل می‌شد، هفتاد نفر از کسانی که در ایمان و اخلاصشان شک و شبهه نداشت را از میان شخصیّت های قوم و لشکر خویش برای میقات پروردگارش برگزید، درحالی‌که در میان آنان منافقانی نیز بودند. خدای عزّوجلّ می‌فرماید: وَ اخْتَارَ مُوسَی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلاً لِّمِیقَاتِنَا پس چون به این نتیجه رسیدیم که کسی را که خدا برای پیامبری برگزیده است، افسد را و نه اصلح را انتخاب کرده است درحالی‌که گمان می‌برد اصلح است و نه افسد، دریافتیم که انتخاب و گزینش، مختص کسی است که درون سینه‌ها را و آنچه را در وجدان و سرشت انسان ها مخفی است، می‌داند. و اینکه بهترین پیامبران که اهل صلاح را قصد داشتند، اهل فساد را برگزیدند، در گزینش مهاجرین و انصار خطری (ملامتی) نیست.

Imam Mahdi (may Allah hasten his noble reappearance): Sa'd ibn Abdullah al-Qummi narrates from Imam Mahdi and says: I said: "O my master! What is the reason that people cannot choose an Imam for themselves?" He said: "A righteous Imam or a corrupt one?" I said: "A righteous one." He said: "While no one knows what passes through others' minds concerning righteousness or corruption, is it possible that they may choose a corrupt one?" I said: "Yes." He said: "Now I will present the reason to you as a proof by which your intellect may be satisfied. Tell me about the Prophets whom Allah the Mighty and Majestic chose and upon whom He sent down the Book and whom He supported with revelation and infallibility — for they are the outstanding personalities of the nations, and He made them a source of guidance — such as Musa and Isa (peace be upon them): if they wished to choose an Imam, is it possible, given the superiority of their intellect and the perfection of their knowledge, that they would choose a hypocrite Imam while supposing him to be a believer?" I said: "No." He said: "Musa (peace be upon him), despite having spoken with Allah and despite the perfection of his intellect and deeds and the revelation being sent down upon him, chose seventy men from among the outstanding personalities of his people and army — those in whose faith and sincerity he had no doubt — for the appointed meeting with his Lord, yet among them there were hypocrites. Allah the Mighty and Majestic says: وَ اخْتَارَ مُوسَی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلاً لِّمِیقَاتِنَا [And Musa chose out of his people seventy men for Our appointed time]. So when we concluded that one whom Allah had chosen for prophethood selected the most corrupt and not the most righteous, while supposing him to be the most righteous and not the most corrupt, we understood that selection and choice belong exclusively to the One who knows what is hidden in the breasts and what the consciences conceal and what the inner secrets turn upon. And that, since the choice of the best of the Prophets — who intended the people of righteousness — fell upon the people of corruption, there is no blame (reproach) in the choosing of the Muhajirin and Ansar."

ઇમામ મહદી (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ): સઅદ બિન અબ્દુલ્લાહ કુમ્મી ઇમામ મહદીથી રિવાયત કરે છે અને કહે છે: મેં કહ્યું: "ઓ મારા સરદાર! લોકો પોતાના માટે ઇમામ પસંદ ન કરી શકે તેનું કારણ શું છે?" તમે ફરમાવ્યું: "મુસ્લિહ (સુધારક) ઇમામ કે મુફ્સિદ (બગાડનાર)?" મેં અરજ કરી: "મુસ્લિહ." તમે ફરમાવ્યું: "જ્યારે કોઈને ખબર નથી કે બીજાના મનમાં સુધારા કે બગાડ વિશે શું આવે છે, તો શું જાઇઝ છે કે તેઓ મુફ્સિદને પસંદ કરી લે?" મેં અરજ કરી: "હા." તમે ફરમાવ્યું: "હવે હું તમારી અક્લને સંતોષ થાય તેવા બુરહાન તરીકે તમારા સામે કારણ રજૂ કરું છું. તે પયગંબરો વિશે મને કહો, જેમને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે પસંદ કર્યા અને તેમના પર કિતાબ ઉતારી અને વહી તથા ઇસ્મત દ્વારા તેમને તાઈદ કરી; કેમ કે તેઓ ઉમ્મતોની બુલંદ શખ્સિયતો છે અને તેમને હિદાયતનું માધ્યમ બનાવ્યા છે, જેમ કે મૂસા અને ઈસા (અલયહિમસ્સલામ) — જો તેઓ ઇમામ પસંદ કરવા ઇચ્છે, તો શું જાઇઝ છે કે તેમની અક્લની બુલંદી અને ઇલ્મની પૂર્ણતાની હાજરીમાં, તેઓ મુનાફિક ઇમામ પસંદ કરે અને એમ ધારે કે તે મોમિન છે?" મેં અરજ કરી: "નહીં." તમે ફરમાવ્યું: "મૂસા (અલયહિસ્સલામ), જેઓ અલ્લાહ સાથે વાત કરતા હતા અને જેમની અક્લ અને અમલ કમાલ પર પહોંચેલા હતા અને જેમના પર વહી ઉતરતી હતી, તેમણે પોતાના પરવરદિગારના મીકાત માટે પોતાની કૌમ અને લશ્કરની બુલંદ શખ્સિયતોમાંથી સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા, જેમના ઈમાન અને ઇખ્લાસમાં તેમને કોઈ શંકા ન હતી, પરંતુ તેમની વચ્ચે મુનાફિકો પણ હતા. અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લ ફરમાવે છે: وَ اخْتَارَ مُوسَی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلاً لِّمِیقَاتِنَا [અને મૂસાએ અમારા મીકાત માટે પોતાની કૌમમાંથી સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા]. તો જ્યારે અમે એ નતીજા પર પહોંચ્યા કે જેમને અલ્લાહે પયગંબરી માટે પસંદ કર્યા હતા તેમણે અસ્લહ (સૌથી યોગ્ય)ને નહીં પણ અફસદ (સૌથી બગડેલા)ને પસંદ કર્યા, જ્યારે તે ધારતા હતા કે તે અસ્લહ છે અફસદ નહીં, ત્યારે અમને સમજાયું કે પસંદગી ફક્ત તેમના માટે છે જે સીનાની અંદરની બાબતો અને જે અંતરાત્મા અને ઇન્સાનોની પ્રકૃતિમાં છુપાયેલું છે તે જાણે છે. અને એ કે જ્યારે શ્રેષ્ઠ પયગંબરો, જેમનો ઇરાદો સાલેહ લોકોનો હતો, તેમણે ફાસિદ લોકોને પસંદ કર્યા, તો મુહાજિરીન અને અન્સારની પસંદગીમાં કોઈ ખતરો (મલામત) નથી."

#10 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ الْکَرُوبِیِّینَ قَوْمٌ مِنْ شِیعَتِنَا مِنَ الْخَلْقِ الْأَوَّلِ جَعَلَهُمُ اللَّهُ خَلْفَ الْعَرْشِ لَوْ قُسِمَ نُورُ وَاحِدٍ مِنْهُمْ عَلَی أَهْلِ الْأَرْضِ لَکَفَاهُمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) لَمَّا أَنْ سَأَلَ رَبَّهُ مَا سَأَلَ أَمَرَ وَاحِداً مِنَ الْکَرُوبِیِّینَ فَتَجَلَّی لِلْجَبَلِ فَجَعَلَهُ دَکًّا.

امام صادق ( همانا کروبیان، قومی از شیعه‌ی ما و از خلق نخستین می‌باشند و خدا آنان را در بهشت عرش قرار داده است و اگر یک نور از آنان بر اهل زمین می‌تابید، برای آنان کافی بود. سپس فرمود: «وقتی که موسی (آن خواسته ها را از پروردگارش طلب کرد، خداوند تبارک‌وتعالی به یکی از کروبیان دستور داد بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد».

Imam Sadiq (peace be upon him): Indeed the Karubiyyin are a people from among our Shia, from the first creation, and Allah placed them behind the Throne, and if the light of one of them were divided among the people of the earth, it would suffice them. Then he said: "When Musa (peace be upon him) asked of his Lord what he asked, Allah the Blessed and Exalted commanded one of the Karubiyyin, and he manifested himself upon the mountain and made it crumble to dust."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ખરેખર કરૂબિયાન અમારા શિયાઓમાંથી એક કૌમ છે અને પ્રથમ સર્જનમાંથી છે, અને અલ્લાહે તેમને અર્શની પાછળ મૂક્યા છે, અને જો તેમાંથી એકનો નૂર ધરતીવાળાઓ પર પ્રકાશે તો તેમના માટે પૂરતું થઈ જાય. પછી તમે ફરમાવ્યું: "જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પરવરદિગાર પાસેથી તે માંગ્યું જે માંગ્યું, ત્યારે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ કરૂબિયાનમાંથી એકને હુકમ કર્યો, તેણે પહાડ પર જલ્વો કર્યો અને તેને માટીની જેમ કરી નાખ્યો."

#11 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الکاظم (علیه السلام) Imam Kazim (peace be upon him) ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی خَلَقَ نُورَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) مِنْ نُورٍ اخْتَرَعَهُ مِنْ نُورِ عَظَمَتِهِ وَ جَلَالِهِ وَ هُوَ نُورُ لَاهُوتِیَّتِهِ الَّذِی ابْتَدَأَ مِنْ لَاهٍ أَیْ مِنْ إِلَهِیَّتِهِ مِنْ أَیْنِیَّتِهِ الَّذِی ابْتَدَأَ مِنْه وَ تَجَلَّی لِمُوسَی‌بْنِ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) بِهِ فِی طُورِ سَیْنَاءَ فَمَا اسْتَقَرَّ لَهُ وَ لَا طَاقَ مُوسَی (علیه السلام) لِرُؤْیَتِهِ وَ لَا ثَبَتَ لَهُ حَتَّی خَرَّ صَاعِقاً مَغْشِیّاً عَلَیْهِ وَ کَانَ ذَلِکَ النُّورُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله).

امام کاظم ( همانا خداوند تبارک‌وتعالی نور محمّد (را از نور خویش که نور عظمت و جلالش بود خلق نمود؛ و بر موسی‌بن‌عمران (در طور سینا تجلّی یافت، موسی (با رؤیت آن تاب و توانش را از دست داد و بر زمین بی‌هوش افتاد، و آن نور، نور محمّد (بود.

Imam Kazim (peace be upon him): Indeed Allah the Blessed and Exalted created the light of Muhammad (peace be upon him and his family) from a light which He originated from the light of His grandeur and majesty — and it is the light of His divinity which began from لاه, that is, from His godhood, from His whereness from which it began — and with it He manifested Himself to Musa ibn Imran (peace be upon him) at Mount Sinai; but it did not settle for him, and Musa (peace be upon him) did not have the capacity to behold it, nor could he stand firm before it, until he fell down thunderstruck, unconscious. And that light was Muhammad (peace be upon him and his family).

ઇમામ કાઝિમ (અલયહિસ્સલામ): ખરેખર અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના નૂરને પોતાના નૂરમાંથી, જે તેની અઝમત અને જલાલનો નૂર હતો, પૈદા કર્યો; અને તેના દ્વારા મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ) પર તૂરે સીના પર જલ્વો કર્યો. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) તેને જોઈને પોતાની તાબ અને તાકાત ગુમાવી બેઠા અને ઝમીન પર બેહોશ પડી ગયા, અને તે નૂર મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)નો નૂર હતો.

#12 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

تَسْبِیحُ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) سُبْحَانَ مَنْ لَا تَبِیدُ مَعَالِمُهُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ أَسْأَلُکَ بِنُورِ وَجْهِکَ الَّذِی تَجَلَّیْتَ بِهِ لِمُوسَی (علیه السلام) عَلَی الْجَبَلِ فَجَعَلْتَهُ دَکّاً وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً فَمَنَنْتَ بِهِ عَلَیْهِ وَ أَحْیَیْتَهُ بَعْدَ الْمَوْتِ بِذَلِکَ الِاسْمِ.

امام علی ( این دعا تسبیح علی (بوده است: منزّه است خدایی که نشانه‌های او نابود نگردد، یا الله، یا الله، و با نور ذاتت که با آن برای موسی (بر روی کوه تجلّی یافتی، و کوه را ذرّه ذرّه ساختی و موسی (بیهوش بر زمین افتاد. پس با آن بر او منّت نهادی و پس از مرگ با آن اسم او را زنده کردی.

Imam Ali (peace be upon him): (This supplication is the tasbih of Ali (peace be upon him)): Glorified is the Allah whose signs do not perish. Ya Allah, Ya Allah, [I ask You] by the light of Your Essence with which You manifested Yourself to Musa (peace be upon him) upon the mountain, and made the mountain into scattered particles, and Musa fell unconscious upon the ground. Then You bestowed Your favour upon him through it, and revived him after death by that Name.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): (આ દુઆ અલી (અલયહિસ્સલામ)ની તસ્બીહ છે): પવિત્ર છે તે અલ્લાહ કે જેની નિશાનીઓ નષ્ટ થતી નથી, યા અલ્લાહ, યા અલ્લાહ, અને [હું તને પૂછું છું] તારી ઝાતના નૂરના વસીલાથી કે જેનાથી તેં મૂસા (અલયહિસ્સલામ) માટે પહાડ પર તજલ્લી કરી, અને પહાડને કણ કણ કરી નાંખ્યો અને મૂસા બેહોશ થઈને જમીન પર પડી ગયા. પછી તેં તેના દ્વારા તેમના પર એહસાન કર્યો અને તે ઇસ્મ દ્વારા મૃત્યુ પછી તેમને જીવિત કર્યા.

#13 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

بِالِاسْمِ الَّذِی تَجَلَّی الرَّبُّ عَزَّوَجَلَّ لِمُوسَی‌بْنِ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) فَتَقَطَّعَ الْجَبَلُ مِنْ أَصْلِهِ وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً.

پیامبر ( به اسمی که خداوند عزّوجلّ با آن بر موسی‌بن‌عمران تجلّی کرد و کوه شکافته شد و موسی مدهوش به زمین افتاد.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): By the Name with which Allah the Mighty and Majestic manifested Himself to Musa ibn Imran (peace be upon him), so the mountain was split from its base and Musa fell unconscious upon the ground.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): તે ઇસ્મના વસીલાથી કે જેનાથી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ) પર તજલ્લી કરી અને પહાડ ફાટી ગયો અને મૂસા બેહોશ થઈને જમીન પર પડી ગયા.

#14 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

مُتَجَلٍّ لَا بِاسْتِهْلَالِ رُؤْیَهًْ.

امام رضا ( خداوند بر آنان تجلّی کرد نه به این نحو که او را ببینند.

Imam Rida (peace be upon him): Allah manifested Himself to them, not in such a way that He would be seen.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે તેમના પર તજલ્લી કરી પરંતુ એ રીતે નહીં કે તેને જોવામાં આવે.

#15 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

فَتَجَلَّی لِخَلْقِهِ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَکُونَ یُرَی وَ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَی.

پیامبر ( بر خلقش تجلّی کرده بدون آنکه دیده شود و او در منظر اعلی است.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): He manifested Himself to His creation without being seen, and He is in the highest station.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): તેણે પોતાની ખિલ્કત પર તજલ્લી કરી છે એ વગર કે તેને જોવામાં આવે અને તે સૌથી ઊંચા મન્ઝર પર છે.

#16 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فَتَجَلَّی لِخَلْقِهِ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَکُونَ یُرَی وَ هُوَ یَرَی.

امام صادق ( بر خلقش متجلّی می شود بدون اینکه دیده شود. او از منظری والا مخلوقات را می بیند.

Imam Sadiq (peace be upon him): He manifests Himself to His creation without being seen. He sees the creatures from a lofty station.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): તે પોતાની ખિલ્કત પર તજલ્લી કરે છે એ વગર કે તેને જોવામાં આવે. તે એક ઉચ્ચ મન્ઝરથી મખ્લૂકાતને જુએ છે.

#17 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ حَفْصٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا قَالَ سَاخَ الْجَبَلُ فِی الْبَحْرِ فَهُوَ یَهْوِی حَتَّی السَّاعَهًِْ.

امام صادق ( حفص گوید: از امام صادق (درباره‌ی این کلام خدای عزّوجلّ: فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا پرسیدم. فرمود: «کوه در دریا فرو ریخت و هنوز درحال فرو ریختن است».

Imam Sadiq (peace be upon him): Hafs said: I asked Imam Sadiq (peace be upon him) about this word of Allah the Mighty and Majestic: فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا [But when his Lord manifested His glory to the mountain He made it crumble]. He said: "The mountain sank into the sea, and it is still falling down to this hour."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હફ્સે કહ્યું: મેં ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) ને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કલામ વિશે પૂછ્યું: فَلَمَّا تَجَلَّی رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا [જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પર્વત પર જલ્વો કર્યો ત્યારે તેને ચૂરચૂર કરી નાખ્યો]. તેમણે ફરમાવ્યું: "પર્વત દરિયામાં ધસી પડ્યો અને હજુ સુધી પડી રહ્યો છે."

#18 اما هنگامی‌که پروردگارش بر کوه جلوه کرد، آن را همسان خاک قرار داد But when his Lord manifested Himself to the mountain, He made it crumble to dust પરંતુ જ્યારે તેમના પરવરદિગારે પહાડ પર તજલ્લી કરી, ત્યારે તેને ધૂળ સમાન કરી દીધો

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

جَعَلَهُ دَکًّا أَیْ مُسْتَوِیاً بِالْأَرْضِ.

ابن‌عبّاس ( جَعَلَهُ دَکًّا یعنی آن را با سطح زمین یکسان کرد.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): جَعَلَهُ دَکًّا means He made it level with the surface of the ground.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): جَعَلَهُ دَکًّا એટલે તેને જમીનની સપાટી સાથે સમતલ કરી નાખ્યો.

#19 کدام کوه Which mountain કયો પહાડ

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

مِنَ الْجِبَالِ الَّتِی تَطَایَرَتْ یَوْمَ مُوسَی (علیه السلام) سَبْعَهًُْ أَجْبُلٍ فَلَحِقَتْ بِالْحِجَازِ وَ الْیَمَنِ مِنْهَا بِالْمَدِینَهًِْ أُحُدٌ وَ وَرِقَانُ وَ بِمَکَّهًَْ ثَوْرٌ وَ ثَبِیرٌ وَ حِرَاءُ وَ بِالْیَمَنِ صَبِرٌ وَ حُضُورُ.

پیامبر ( از کوه‌هایی که در روز موسی ([هنگام درخواست رؤیت خداوند]، از جا کنده شدند هفت کوه هستند که به حجاز و یمن پیوستند، در مدینه احد و ورقان و در مکّه؛ ثور و ثبیر و حرا و در یمن، صبر و حضور هستند.

The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): Of the mountains that were uprooted on the day of Musa (peace be upon him) [when he asked to see Allah], there are seven mountains which joined Hijaz and Yemen: in Medina, Uhud and Warqan; in Mecca, Thawr, Thabir and Hira; and in Yemen, Sabir and Hudur.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ના દિવસે [જ્યારે તેમણે અલ્લાહને જોવાની વિનંતી કરી], જે પર્વતો પોતાની જગ્યાએથી ઊખડી ગયા તેમાંથી સાત પર્વતો છે જે હિજાઝ અને યમન સાથે જોડાઈ ગયા; મદીનામાં ઉહુદ અને વરકાન, મક્કામાં સવ્ર, સબીર અને હિરા, અને યમનમાં સબિર અને હુઝૂર છે.

#20 موسی مدهوش به زمین افتاد Musa fell to the ground unconscious મૂસા બેહોશ થઈ ઝમીન પર પડ્યા

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً أی حَتَّی سَقَطَ مَغْشِیّاً عَلَیْه.

ابن‌عبّاس ( خَرَّ مُوسی صَعِقاً؛ یعنی به حالت اغماء رفت.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً [And Musa fell down in a swoon]; that is, he went into a faint.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَ خَرَّ مُوسی صَعِقاً [અને મૂસા બેહોશ થઈને પડી ગયા]; એટલે કે તેઓ બેહોશીની હાલતમાં જતા રહ્યા.

#21 موسی مدهوش به زمین افتاد Musa fell to the ground unconscious મૂસા બેહોશ થઈ ઝમીન પર પડ્યા

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

أَخَذَتْهُ الْغَشْیَهًُْ عَشِیَّهًَْ الْخَمِیسِ یَوْمَ عَرَفَهًَْ وَ أَفَاقَ عَشِیَّهًَْ الْجُمَعَهًِْ فَأُنْزِلَتْ عَلَیْهِ التَّورَاهًُْ.

ابن‌عبّاس ( در شامگاه روز پنجشنبه به اغماء رفت و در شامگاه جمعه به هوش آمد و در آن زمان تورات بر موسی (نازل شد.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): He fell into a swoon on the evening of Thursday [the day of Arafah] and regained consciousness on the evening of Friday, and at that time the Torah was revealed to Musa (peace be upon him).

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): ગુરુવારની સાંજે તેઓ બેહોશ થઈ ગયા અને શુક્રવારની સાંજે હોશમાં આવ્યા, અને તે સમયે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર તૌરાત નાઝિલ થઈ.

#22 چون به هوش آمد، عرض کرد: «خداوندا! منزّهی تو [از اینکه با چشم تو را ببینم]! من به‌سوی تو بازگشتم! و من نخستین مؤمنانم» When he recovered, he said: 'Glory be to You! I turn to You in repentance, and I am the first of the believers' જ્યારે તેઓ ભાનમાં આવ્યા, અરજ કરી: «હે અલ્લાહ! તું પાક છે [એ વાતથી કે તને આંખોથી જોઈ શકાય]! હું તારી તરફ પાછો ફર્યો! અને હું પ્રથમ મોમિન છું»

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ یَقُولُ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ مِنْ أَنْ أَسْأَلَکَ الرُّؤْیَهًَْ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ بِأَنَّکَ لَا تُرَی.

ابن‌عبّاس ( فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ؛ من به شناخت خود از تو از نادانی قومم برگشتم (من نیز آنان را نادان می دانم). من نسبت به آنان نخستین مؤمنانم. زیرا تو دیده نمی‌شوی.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ [Then when he recovered, he said: Glory be to You, I turn to You]; I turned back, in my knowledge of You, from the ignorance of my people (I too consider them ignorant). I am, in relation to them, the first of the believers, because You cannot be seen.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ [પછી જ્યારે તેઓ ભાનમાં આવ્યા, તેમણે કહ્યું: તું પવિત્ર છે, હું તારી તરફ પાછો ફર્યો]; હું તારા વિશેની મારી ઓળખમાં મારી કોમની જહાલતથી પાછો ફર્યો (હું પણ તેમને જાહિલ ગણું છું). હું તેમના સંબંધમાં પ્રથમ ઈમાન લાવનારો છું, કારણ કે તું જોઈ શકાતો નથી.

#23 چون به هوش آمد، عرض کرد: «خداوندا! منزّهی تو [از اینکه با چشم تو را ببینم]! من به‌سوی تو بازگشتم! و من نخستین مؤمنانم» When he recovered, he said: 'Glory be to You! I turn to You in repentance, and I am the first of the believers' જ્યારે તેઓ ભાનમાં આવ્યા, અરજ કરી: «હે અલ્લાહ! તું પાક છે [એ વાતથી કે તને આંખોથી જોઈ શકાય]! હું તારી તરફ પાછો ફર્યો! અને હું પ્રથમ મોમિન છું»

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

مَعْنَاهُ أَنَا أَوَّلُ مَنْ آمَنَ وَ صَدَّقَ بِأَنَّکَ لَا تُرَی.

ابن‌عبّاس ( معنایش این است: من اوّلین کسی هستم که ایمان آورد و تو را تصدیق کرد که دیده نمی‌شود.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Its meaning is: I am the first one who believed and affirmed You, that You cannot be seen.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): તેનો અર્થ આ છે: હું પ્રથમ એ વ્યક્તિ છું જે ઈમાન લાવ્યો અને તારી તસ્દીક કરી કે તું જોઈ શકાતો નથી.