سورة الأعراف

Verse 145 of 206

7:145

وَ كَتَبْنا لَهُ فِي الْأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصيلاً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَ أْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها سَأُريكُمْ دارَ الْفاسِقينَ

و براى او در الواح [تورات] اندرزى از هر موضوعى نوشتيم؛ و هرچيزى را [كه مورد نيازشان بود] شرح داديم، پس [به او گفتيم]: آن را با جديّت بگير؛ و به قوم خود دستور بده: به نيكوترين آن‌ها عمل كنند. [و آن‌ها كه به مخالفت برخيزند، كيفرشان دوزخ است]؛ و به‌زودى جايگاه فاسقان رابه شما نشان خواهم داد»!

And We ordained for him in the tablets admonition of every kind and clear explanation of all things; so take hold of them with firmness and enjoin your people to take hold of what is best thereof; I will show you the abode of the transgressors.

અને અમોએ તેના માટે (તૌરેતની) તખ્તીઓમાં દરેક વસ્તુઓ વિશેની નસીહત અને દરેક વસ્તુને તફસીલ (વિસ્તાર)થી બયાન કરી દીધી; માટે તેને મજબૂતીથી (અમલમાં) લ્યો અને તારી કૌમને હુકમ કર કે તે (લખાણ)ને બહેતરીન રીતે (અમલમાં) લ્યો, હું તમને નાફરમાનોનું રહેઠાણ દેખાડી દઇશ.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِاللهِ‌بْنِ‌الْوَلِیدِ قَالَ: قَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) مَا یَقُولُ أَصْحَابُکَ فِی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ عِیسَی (علیه السلام) وَ مُوسَی (علیه السلام) أَیُّهُمْ أَعْلَمُ قَالَ قُلْتُ مَا یُقَدِّمُونَ عَلَی أُولِی الْعَزْمِ أَحَداً قَالَ أَمَا إِنَّکَ لَوْ حَاجَجْتَهُمْ بِکِتَابِ اللَّهِ لَحَجَجْتَهُمْ قَالَ قُلْتُ وَ أَیْنَ هَذَا فِی کِتَابِ اللَّهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِی مُوسَی (علیه السلام) وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ لَمْ یَقُلْ کُلَّ شَیْءٍ وَ قَالَ فِی عِیسَی (علیه السلام) وَ لِأُبَیِّنَ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ وَ لَمْ یَقُلْ کُلَّ شَیْءٍ وَ قَالَ فِی صَاحِبِکُمْ کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ.

امام صادق ( عبدالله‌بن‌ولید گوید: امام صادق (از من پرسید: «پیروان تو درباره‌ی امیرالمؤمنین و عیسی و موسی (چه می‌گویند و کدامیک را داناتر می‌شمارند»؟ گفتم: «ما می‌گوییم هیچ‌کس بر پیامبران اولی‌العزم برتری و تقدّم ندارد»! حضرت صادق (فرمود: «اگر من با شما براساس کتاب خدا استدلال کنم، چه خواهید گفت»؟ گفتم: «در کجای کتاب خدا چنین مطلبی آمده است»؟ حضرت صادق (فرمود: «خدای تعالی به موسی (فرمود: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً امّا نفرمود: علم همه چیز را نوشتیم». عیسی (به مردم فرمود: تا برخی از آنچه را که در آن اختلاف دارید روشن کنم. ( زخرف/۶۳ ) و نفرمود: «همه چیز را برایتان بیان کنم و توضیح دهم. امّا درباره‌ی امام شما فرمود: کافی است که خداوند، و کسی که علم کتاب [و آگاهی بر قرآن] نزد اوست، میان من و شما گواه باشند. ( رعد/۴۳ ).

Imam Sadiq (peace be upon him): Abdullah ibn al-Walid said: Imam Sadiq (peace be upon him) asked me: "What do your companions say about Amir al-Mu'minin (peace be upon him) and Isa (peace be upon him) and Musa (peace be upon him) — which of them is more knowledgeable?" I said: "We say that no one is given precedence or superiority over the Ulul-Azm prophets." Imam Sadiq (peace be upon him) said: "If I argue with you on the basis of the Book of Allah, what will you say?" I said: "Where in the Book of Allah is such a matter found?" Imam Sadiq (peace be upon him) said: "Allah the Exalted said concerning Musa (peace be upon him): وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً [And We wrote for him on the tablets an admonition of every kind] — but He did not say that We wrote the knowledge of everything. And Isa (peace be upon him) said to the people: لِأُبَیِّنَ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ [that I may make clear to you some of that in which you differ] (Zukhruf/63), and he did not say: 'that I may make everything clear and explain everything to you.' But concerning your Imam He said: کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ [Allah is sufficient as a witness between me and you, and whoever has knowledge of the Book] (Ra'd/43)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન વલીદ કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ મને પૂછ્યું: "તમારા સાથીઓ અમીરુલ મોમેનીન અને ઈસા અને મૂસા (અલયહિમુસ્સલામ) વિશે શું કહે છે અને કોને વધુ જ્ઞાની ગણે છે?" મેં કહ્યું: "અમે કહીએ છીએ કે કોઈ પણ ઉલુલ-અઝ્મ પયગંબરો પર બરતરી અને તકદ્દુમ નથી ધરાવતું." ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "જો હું તમારી સાથે અલ્લાહની કિતાબના આધારે દલીલ કરું, તો તમે શું કહેશો?" મેં કહ્યું: "અલ્લાહની કિતાબમાં ક્યાં આવી વાત આવી છે?" ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તઆલાએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) વિશે ફરમાવ્યું: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً [અને અમે તેમના માટે તખ્તીઓ પર દરેક વસ્તુની નસીહત લખી] — પણ એમ ન ફરમાવ્યું કે અમે દરેક વસ્તુનું ઇલ્મ લખ્યું. અને ઈસા (અલયહિસ્સલામ)એ લોકોને ફરમાવ્યું: لِأُبَیِّنَ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ [જેથી હું તમારા માટે તે વસ્તુઓમાંથી કેટલીક સ્પષ્ટ કરું જેમાં તમે મતભેદ ધરાવો છો] (ઝુખરૂફ/૬૩) અને એમ ન ફરમાવ્યું કે 'હું તમારા માટે દરેક વસ્તુ બયાન કરું અને સમજાવું.' પરંતુ તમારા ઇમામ વિશે ફરમાવ્યું: کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ [મારી અને તમારી વચ્ચે ગવાહ તરીકે અલ્લાહ પૂરતો છે, અને તે જેની પાસે કિતાબનું ઇલ્મ છે] (રઅદ/૪૩)."

السّجّاد (علیه السلام) Imam Sajjad (peace be upon him) ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ)

مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً إِلَّا أَعْطَاهُ مِنَ الْعِلْمِ بَعْضَهُ مَا خَلَا النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) فَإِنَّهُ أَعْطَاهُ مِنَ الْعِلْمِ کُلَّهُ فَقَالَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْءٍ وَ قَالَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ وَ قَالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ وَ لَمْ یُخْبِرْ أَنَّ عِنْدَهُ عِلْمَ الْکِتَابِ وَ مَنْ لَا یَقَعُ مِنَ اللَّهِ عَلَی الْجَمِیعِ وَ قَالَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَهَذَا الْکُلُّ وَ نَحْنُ الْمُصْطَفَوْنَ وَ قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) فِیمَا سَأَلَ رَبَّهُ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً فَهِیَ الزِّیَادَهًُْ الَّتِی عِنْدَنَا مِنَ الْعِلْمِ الَّذِی لَمْ یَکُنْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْ أَوْصِیَاءِ الْأَنْبِیَاءِ وَ لَا ذُرِّیَّهًِْ الْأَنْبِیَاءِ (علیهم السلام) غَیْرِنَا فَبِهَذَا الْعِلْمِ عَلِمْنَا الْبَلَایَا وَ الْمَنَایَا وَ فَصْلَ الْخِطَابِ.

امام سجّاد ( خداوند هیچ پیامبری را بر نیانگیخت مگر اینکه مقداری از علم به او داد به جز پیامبر ما (که به او تمام علم را داد؛ و در قرآن فرموده است: بیانگر همه چیز. ( نحل/۸۹ ) و در آیه‌ی دیگر وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ و فرموده: [امّا] کسی که دانشی از کتاب [آسمانی] داشت. ( نمل/۴۰ ) نفرمود: کسی که دارای علم کتاب است، بلکه فرموده است کسی که در نزد او مقداری از علم کتاب است ولی درباره‌ی حضرت محمّد (فرموده است. این کتاب [آسمانی] را به گروهی از بندگان برگزیده خود به میراث دادیم. ( فاطر/۳۲ ) این بیان مربوط به تمام علم است و ما آن خانواده برگزیده هستیم که در این آیه می‌فرماید: «پیامبر اکرم (در تقاضای خود از خدا می‌گفت: پروردگارا! علم مرا افزون کن. ( طه/۱۱۴ ) این همان افزایشی است که در نزد ما است که در اختیار هیچ‌یک از اوصیای انبیاء (و بازماندگان آن‌ها جز ما نبوده است؛ با همین علم ما از بلاها و مرگ‌ومیرها و حق و باطل‌ها اطّلاع داریم».

Imam Sajjad (peace be upon him): Allah did not send any prophet except that He gave him some portion of knowledge, except our Prophet (peace be upon him and his family), to whom He gave all of the knowledge. In the Qur'an He said: تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْءٍ [an exposition of everything] (Nahl/89), and in another verse: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ [And We wrote for him on the tablets of everything], and He said: الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ [one who had knowledge from the Book] (Naml/40). He did not say: one who has the knowledge of the Book, but rather: one with whom is some portion of the knowledge of the Book. But concerning Muhammad (peace be upon him and his family) He said: أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا [We bequeathed the Book to those whom We chose from among Our servants] (Fatir/32). This statement refers to all of the knowledge, and we are that chosen family which is referred to in this verse. The Prophet (peace be upon him and his family) in his request from Allah used to say: رَبِّ زِدْنِی عِلْماً [My Lord, increase me in knowledge] (Taha/114). This is that very increase which is with us, which was not with any of the successors of the prophets or the descendants of the prophets (peace be upon them) other than us; and by this knowledge we have knowledge of afflictions and deaths and truth and falsehood.

ઇમામ સજ્જાદ (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહે કોઈ પણ પયગંબરને મોકલ્યા નથી સિવાય કે તેમને થોડું ઇલ્મ આપ્યું, સિવાય અમારા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના કે જેમને તેણે સંપૂર્ણ ઇલ્મ આપ્યું; અને કુરઆનમાં ફરમાવ્યું છે: تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْءٍ [દરેક વસ્તુને બયાન કરનાર] (નહલ/૮૯) અને બીજી આયતમાં وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ [અને અમે તેમના માટે તખ્તીઓ પર દરેક વસ્તુમાંથી લખ્યું] અને ફરમાવ્યું: الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ [જેની પાસે [આસમાની] કિતાબનું થોડું ઇલ્મ હતું] (નમ્લ/૪૦). એમ ન ફરમાવ્યું કે: તે જેની પાસે કિતાબનું [સંપૂર્ણ] ઇલ્મ છે, બલ્કે ફરમાવ્યું છે કે તે જેની પાસે કિતાબના ઇલ્મમાંથી થોડું છે. પરંતુ હઝરત મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) વિશે ફરમાવ્યું છે: أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا [આ [આસમાની] કિતાબને અમે અમારા બંદાઓમાંથી ચૂંટેલા જૂથને વારસામાં આપી] (ફાતિર/૩૨). આ બયાન સંપૂર્ણ ઇલ્મ સાથે સંબંધિત છે, અને અમે એ પસંદ કરેલ ખાનદાન છીએ જેના વિશે આ આયતમાં ફરમાવ્યું છે. પયગંબરે અકરમ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અલ્લાહથી પોતાની દરખાસ્તમાં કહેતાં: رَبِّ زِدْنِی عِلْماً [ઓ પરવરદિગાર! મારું ઇલ્મ વધાર] (તાહા/૧૧૪). આ એ જ વધારો છે જે અમારી પાસે છે, જે અમારા સિવાય કોઈ પણ પયગંબરોના ઔસિયા (અલયહિમુસ્સલામ) અને તેમના બાકી રહેલા વારસદારો પાસે ન હતું; આ જ ઇલ્મ દ્વારા અમે બલાઓ અને મૃત્યુઓ અને હક તથા બાતિલથી માહિતગાર છીએ."

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِاللهِ‌بْنِ‌الْوَلِیدِ قَالَ: قَالَ لِی أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) أَیَّ شَیْءٍ تَقُولُ الشِّیعَهًُْ فِی عِیسَی (علیه السلام) وَ مُوسَی (علیه السلام) وَ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قُلْتُ یَقُولُونَ إِنَّ عِیسَی (علیه السلام) وَ مُوسَی (علیه السلام) أَفْضَلُ مِنْ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَالَ فَقَالَ یَزْعُمُونَ أَنَّ أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَدْ عَلِمَ مَا عَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قُلْتُ نَعَمْ وَ لَکِنْ لَا یُقَدِّمُونَ عَلَی أُولِی الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ أَحَداً قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فَخَاصِمْهُمْ بِکِتَابِ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ فِی أَیِّ مَوْضِعٍ أُخَاصِمُهُمْ قَالَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِمُوسَی (علیه السلام) وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ عَلِمْنَا أَنَّهُ لَمْ یَکْتُبْ لِمُوسَی (علیه السلام) کُلَّ شَیْءٍ وَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِعِیسَی (علیه السلام) وَ لِأُبَیِّنَ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ وَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ جِئْنا بِکَ عَلی هؤُلاءِ شَهِیداً. وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْءٍ.

امام صادق ( عبدالله‌بن‌ولید گفت: امام صادق (به من فرمود: «شیعه در مورد عیسی و موسی و امیرالمؤمنین (چه می گویند»؟ عرض کردم: «عیسی و موسی (افضل از امیرالمؤمنین (هستند». فرمود: «آیا گمان دارید آنچه از علم به رسول خدا (آموخته شد به امیرالمؤمنین (نیز آموخته شد»؟ عرض کردم: «بلی! امّا آن ها کسی را بر پیامبران اولوالعزم مقدّم نمی کنند». امام صادق (فرمود: «با کلام خدا با او جدل کن»! عرض کردم: «با کدام آیه از قرآن»؟ فرمود: «خداوند تبارک‌وتعالی به موسی (فرمود: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها سَأُرِیکُمْ دارَ الْفاسِقِینَ؛ بنابراین دانستیم که همه‌چیز را برای موسی (ننوشته است. به عیسی (نیز فرمود: و هنگامی‌که عیسی دلایل روشن [برای آن‌ها] آورد گفت: «من برای شما حکمت آورده‌ام، و آمده‌ام تا برخی از آنچه را که در آن اختلاف دارید روشن کنم پس تقوای الهی پیشه کنید و از من اطاعت نمایید!. ( زخرف/۶۳ ) امّا به محمّد (فرمود: حال آن‌ها چگونه است آن روزی که از هر امّتی، شاهد و گواهی [بر اعمالشان] می‌آوریم، و تو را نیز بر آنان گواه خواهیم آورد؟. ( نساء/۴۱ ).

Imam Sadiq (peace be upon him): Abdullah ibn al-Walid said: Imam Sadiq (peace be upon him) said to me: "What do the Shia say concerning Isa and Musa and Amir al-Mu'minin (peace be upon them)?" I said: "Isa and Musa (peace be upon them) are more excellent than Amir al-Mu'minin (peace be upon him)." He said: "Do you suppose that whatever knowledge was taught to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) was also taught to Amir al-Mu'minin (peace be upon him)?" I said: "Yes, but they do not place anyone above the Ulu al-Azm (of great resolve) among the messengers." Imam Sadiq (peace be upon him) said: "Dispute with him by the word of Allah!" I said: "By which verse of the Qur'an?" He said: "Allah the Blessed and Exalted said to Musa (peace be upon him): وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها سَأُرِیکُمْ دارَ الْفاسِقِینَ [And We ordained for him in the tablets admonition of every kind and clear explanation of all things; so take hold of them with firmness and enjoin your people to take hold of what is best thereof; I will show you the abode of the transgressors]; from this we know that He did not write everything for Musa (peace be upon him). And to Isa (peace be upon him) He also said: 'And when Isa came with the clear proofs [to them], he said: I have brought you wisdom, and I have come to make clear to you some of that in which you differ; so fear Allah and obey me!' (Zukhruf/63). But to Muhammad (peace be upon him and his family) He said: 'How will it be when We bring from every nation a witness [over their deeds], and We bring you also as a witness over them?' (Nisa/41)."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન વલીદે કહ્યું: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ મને ફરમાવ્યું: "શિયા ઇસા અને મૂસા અને અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિમુસ્સલામ) વિશે શું કહે છે?" મેં અરજ કરી: "ઇસા અને મૂસા (અલયહિમુસ્સલામ) અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) કરતાં અફ્ઝલ છે." તમે ફરમાવ્યું: "શું તમે માનો છો કે જે ઇલ્મ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને શીખવવામાં આવ્યું તે અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)ને પણ શીખવવામાં આવ્યું?" મેં અરજ કરી: "જી હા! પરંતુ તેઓ કોઈને પણ ઉલુલ અઝ્મ પયગંબરો પર આગળ કરતાં નથી." ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "અલ્લાહના કલામથી તેમની સાથે દલીલ કરો!" મેં અરજ કરી: "કુરઆનની કઈ આયતથી?" તમે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવ્યું: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها سَأُرِیکُمْ دارَ الْفاسِقِینَ [અને અમે તેમના માટે તખ્તીઓમાં દરેક પ્રકારની નસીહત અને દરેક વસ્તુની સ્પષ્ટ સમજૂતી લખી; તો તેને મજબૂતીથી પકડો અને તમારી કૌમને હુકમ આપો કે તેમાંથી શ્રેષ્ઠને પકડે; હું જલ્દી જ તમને ફાસિકોનું ઘર બતાવીશ]; આનાથી અમે જાણ્યું કે તેમણે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) માટે દરેક વસ્તુ નથી લખી. અને ઇસા (અલયહિસ્સલામ)ને પણ ફરમાવ્યું: 'અને જ્યારે ઇસા સ્પષ્ટ દલીલો [તેમના માટે] લાવ્યા ત્યારે કહ્યું: "મેં તમારા માટે હિકમત લાવી છે, અને હું આવ્યો છું જેથી તમે જેમાં મતભેદ ધરાવો છો તેમાંથી કેટલીક વસ્તુઓને સ્પષ્ટ કરું, તો અલ્લાહનો તકવા અખ્તિયાર કરો અને મારી ઇતાઅત કરો!' (ઝુખરૂફ/૬૩). પરંતુ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને ફરમાવ્યું: 'તે દિવસે તેમની હાલત કેવી હશે જ્યારે અમે દરેક ઉમ્મતમાંથી [તેમના અમલો પર] શાહિદ અને ગવાહ લાવીશું, અને તમને પણ તેમના પર ગવાહ બનાવીશું?' (નિસા/૪૧)."

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَالَ لِمُوسَی (علیه السلام) وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ لَمْ یَقُلْ کُلَّ شَیْءٍ مَوْعِظَهًًْ وَ قَالَ لِعِیسَی (علیه السلام) وَ لِأُبَیِّنَ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ وَ لَمْ یَقُلْ کُلَّ شَیْءٍ وَ قَالَ لِصَاحِبِکُمْ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قُلْ کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلَّا فِی کِتابٍ مُبِینٍ وَ عِلْمُ هَذَا الْکِتَابِ عِنْدَهُ.

امام صادق ( خداوند تبارک‌وتعالی درباره‌ی موسی (فرموده است: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَة و نفرمود: «هر موعظه‌ای را». و از قول عیسی (فرمود: تا برخی از آنچه را که در آن اختلاف دارید روشن کنم. ( زخرف/۶۳ ) و درباره‌ی امامتان امیرالمؤمنین (فرموده: کافی است که خداوند، و کسی که علم کتاب [و آگاهی بر قرآن]، نزد اوست، میان من و شما گواه باشند. ( رعد/۴۳ ) و خداوند [درباره‌ی آن کتاب] فرموده: نه هیچ‌تر و خشکی وجود دارد، جز اینکه در کتابی آشکار [در کتاب علم خدا] ثبت است. ( انعام/۵۹ ). و علم و دانش آن کتاب نزد او است.

Imam Sadiq (peace be upon him): Allah the Blessed and Exalted said concerning Musa (peace be upon him): وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَة [And We ordained for him in the tablets an admonition of every kind], and He did not say "every admonition." And concerning Isa (peace be upon him) He said: "...and to make clear to you some of that in which you differ." (Zukhruf/63). And concerning your Imam, Amir al-Mu'minin (peace be upon him), He said: "Sufficient is it that Allah, and the one with whom is the knowledge of the Book [and awareness of the Qur'an], are witnesses between me and you." (Ra'd/43). And Allah [concerning that Book] said: "There is no fresh or dry thing, save that it is [recorded] in a clear book [in the Book of Allah's knowledge]." (An'am/59). And the knowledge of that Book is with him.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) વિશે ફરમાવ્યું છે: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَة [અને અમે તેમના માટે તખ્તીઓમાં દરેક પ્રકારની નસીહત લખી], અને એમ નથી ફરમાવ્યું: "દરેક નસીહત." અને ઇસા (અલયહિસ્સલામ)ના કૌલથી ફરમાવ્યું: "જેથી તમે જેમાં મતભેદ ધરાવો છો તેમાંથી કેટલીક વસ્તુઓ સ્પષ્ટ કરું." (ઝુખરૂફ/૬૩). અને તમારા ઇમામ અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) વિશે ફરમાવ્યું છે: "પૂરતું છે કે અલ્લાહ, અને તે વ્યક્તિ કે જેની પાસે કિતાબનું ઇલ્મ [અને કુરઆન પરની જાણકારી] છે, મારી અને તમારી વચ્ચે ગવાહ હોય." (રઅદ/૪૩). અને અલ્લાહે [તે કિતાબ વિશે] ફરમાવ્યું: "કોઈ ભીની કે સૂકી વસ્તુ નથી, સિવાય કે તે એક સ્પષ્ટ કિતાબમાં [અલ્લાહના ઇલ્મની કિતાબમાં] નોંધાયેલી છે." (અન્આમ/૫૯). અને તે કિતાબનું ઇલ્મ અને દાનિશ તેમની પાસે છે.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ عَبْدِاللهِ‌بْنِ‌الْوَلِِیدِ السَّمَّانِ قَالَ: قَالَ الْبَاقِرُ (علیه السلام): یَا عَبْدَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِی عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ مُوسَی (علیه السلام) وَ عِیسَی (علیه السلام) قُلْتُ مَا عَسَی أَنْ أَقُولَ قَالَ هُوَ وَ اللَّهِ أَعْلَمُ مِنْهُمَا ثُمَّ قَالَ أَ لَسْتُمْ تَقُولُونَ إِنَّ لِعَلِیٍّ مَا لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنَ الْعِلْمِ قُلْنَا نَعَمْ وَ النَّاسُ یُنْکِرُونَ قَالَ فَخَاصِمْهُمْ فِیهِ بِقَوْلِهِ تَعَالَی لِمُوسَی (علیه السلام) وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ فَعَلِمْنَا أَنَّهُ لَمْ یَکْتُبْ لَهُ الشَّیْءَ کُلَّهُ وَ قَالَ لِعِیسَی (علیه السلام) وَ لِأُبَیِّنَ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ فَعَلِمْنَا أَنَّهُ لَمْ یُبَیِّنْ لَهُ الْأَمْرَ کُلَّهُ وَ قَالَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ جِئْنا بِکَ عَلی هؤُلاءِ شَهِیداً وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْء وَ سُئِلَ عَنْ قَوْلِهِ قُلْ کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ قَالَ وَ اللَّهِ إِیَّانَا عَنَی وَ عَلِیٌّ أَوَّلُنَا وَ أَفْضَلُنَا وَ خَیْرُنَا بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ قَالَ إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی نَزَلَ مَعَ آدَمَ (علیه السلام) عَلَی حَالِهِ وَ لَیْسَ یَمْضِی مِنَّا عَالِمٌ إِلَّا خَلَّفَ مَنْ یَعْلَمُ عِلْمَهُ وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ.

امام باقر ( عبدالله‌بن‌ولید سمان گوید: امام باقر (فرمود: «ای عبداللَّه! درباره‌ی علی و موسی و عیسی (چه می‌گویی»؟ گفتم: «درباره‌ی آنان چه می‌توانم بگویم»؟ فرمود: «او به خدا سوگند! از آن دو اعلم بود». سپس فرمود: «مگر شما نمی‌گویید آنچه را که پیامبر اسلام (دارد علی (هم دارد»؟ گفتم: «آری، ولی مردم انکار می‌کنند». فرمود: «با این فرمایش خداوند به موسی (با آنان جدل کن که می‌فرماید: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْء در این آیه خداوند به ما فهمانده است که همه چیز را برای او ننوشته است. و به عیسی (فرموده است: تا برخی از آنچه را که در آن اختلاف دارید روشن کنم. ( زخرف/۶۳ ) و اینجا هم به ما فهمانده که تمام چیزها را برای عیسی (بیان نکرده است. و به محمّد (فرموده است: تو را گواه بر آنان قرار می‌دهیم! و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز. ( نحل/۸۹ ) و فرمود: درباره‌ی آیه: تو پیامبر نیستی!» بگو: «کافی است که خداوند، و کسی که علم کتاب [و آگاهی بر قرآن] نزد اوست، میان من و شما گواه باشند!. ( رعد/۴۳ ) پرسیده شد، فرمود: «به خدا سوگند! ما را قصد کرده است و علی (نخستین ما و افضل ما و بهترین ما بعد از پیامبر (می‌باشد، باز فرمود: «آن علمی که خداوند برای آدم (فرستاده است به همان حال نزد ماست و از میان ما عالمی از دنیا نمی‌رود مگر اینکه کسی را که علم او را بداند، جانشین خویش بگذارد و علم همین‌طور به ارث می‌رسد».

Imam Baqir (peace be upon him): Abdullah ibn al-Walid al-Samman said: Imam Baqir (peace be upon him) said, "O Abdullah! What do you say concerning Ali (peace be upon him), Musa (peace be upon him) and Isa (peace be upon him)?" I said, "What can I say concerning them?" He said, "By Allah, he was more knowledgeable than the two of them." Then he said, "Do you not say that whatever the Prophet of Islam (peace be upon him and his family) has, Ali (peace be upon him) has it too?" I said, "Yes, but the people deny it." He said, "Argue with them by this saying of Allah to Musa (peace be upon him), where He says: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْء [And We ordained for him in the tablets of every thing]. In this verse Allah has made us understand that He did not write every single thing for him. And to Isa (peace be upon him) He said: 'so that I may make clear to you some of that concerning which you differ' (Zukhruf/63). Here too He has made us understand that He did not explain all things to Isa (peace be upon him). And to Muhammad (peace be upon him and his family) He said: 'We shall bring you as a witness against these! And We have sent down upon you the Book as a clarification of everything' (Nahl/89)." And he said, concerning the verse: "'You are not a Messenger!' Say: 'Allah, and he with whom is the knowledge of the Book [and awareness of the Qur'an], is sufficient as a witness between me and you'" (Ra'd/43) — he was asked about it, and said, "By Allah! He meant us, and Ali (peace be upon him) is the first of us and the most excellent of us and the best of us after the Messenger of Allah (peace be upon him and his family)." He also said, "That knowledge which Allah sent down with Adam (peace be upon him) is with us in the same state, and no scholar from among us departs this world without leaving behind him someone who knows his knowledge, and knowledge is inherited in this way."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબ્દુલ્લાહ બિન વલીદ સમ્માન કહે છે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ અબ્દુલ્લાહ! અલી (અલયહિસ્સલામ), મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને ઈસા (અલયહિસ્સલામ) વિશે તું શું કહે છે?" મેં કહ્યું: "તેઓ વિશે હું શું કહી શકું?" તમે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહની કસમ! તેઓ (અલી) એ બંને કરતાં વધુ જ્ઞાની હતા." પછી તમે ફરમાવ્યું: "શું તમે લોકો એમ નથી કહેતા કે જે કંઈ પયગંબરે ઇસ્લામ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે છે તે અલી (અલયહિસ્સલામ) પાસે પણ છે?" મેં કહ્યું: "હા, પરંતુ લોકો નકારે છે." તમે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહના આ ફરમાન દ્વારા તેમની સાથે વાદ કર, જે તેણે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવ્યું છે: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْء [અને અમે તેમના માટે તખ્તીઓમાં દરેક વસ્તુમાંથી લખ્યું]. આ આયતમાં અલ્લાહે અમને સમજાવ્યું છે કે તેમના માટે દરેક વસ્તુ લખવામાં નથી આવી. અને ઈસા (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવ્યું: 'જેથી હું તમારા માટે તે કેટલીક બાબતો સ્પષ્ટ કરું જેમાં તમે મતભેદ કરો છો.' (ઝુખરૂફ/૬૩) અહીં પણ અમને સમજાવ્યું છે કે ઈસા (અલયહિસ્સલામ) માટે તમામ વસ્તુઓ બયાન કરવામાં નથી આવી. અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને ફરમાવ્યું: 'અમે તમને તેમના પર ગવાહ બનાવીશું! અને અમે આ કિતાબ તમારા પર નાઝિલ કરી છે જે દરેક વસ્તુની બયાન કરનારી છે.' (નહલ/૮૯)." અને ફરમાવ્યું: આયત વિશે: 'તમે પયગંબર નથી!' કહો: 'મારી અને તમારી વચ્ચે ગવાહ તરીકે અલ્લાહ અને તે વ્યક્તિ પૂરતા છે જેની પાસે કિતાબનું ઇલ્મ [અને કુરઆનનું જ્ઞાન] છે.' (રઅદ/૪૩) — તેમને પૂછવામાં આવ્યું, તો તમે ફરમાવ્યું: "અલ્લાહની કસમ! તેણે અમને જ ઇરાદો કર્યો છે અને અલી (અલયહિસ્સલામ) અમારામાં પ્રથમ છે અને અમારામાં અફઝલ છે અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પછી અમારામાં સૌથી ઉત્તમ છે." વળી ફરમાવ્યું: "તે ઇલ્મ જે અલ્લાહે આદમ (અલયહિસ્સલામ) માટે નાઝિલ કર્યું છે તે એ જ સ્થિતિમાં અમારી પાસે છે અને અમારામાંથી કોઈ આલિમ દુનિયામાંથી નથી જતો સિવાય કે તે એવી વ્યક્તિને પોતાનો જાનશીન બનાવે જે તેનું ઇલ્મ જાણતી હોય, અને ઇલ્મ આ જ રીતે વારસામાં મળે છે."

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

لَمَّا أَخْبَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قُرَیْشاً بِخَبَرِ أَصْحَابِ الْکَهْفِ قَالُوا أَخْبِرْنَا عَنِ الْعَالِمِ الَّذِی أَمَرَ اللَّهُ مُوسَی (علیه السلام) أَنْ یَتْبَعَهُ وَ مَا قِصَّتُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ إِذْ قالَ مُوسی لِفَتاهُ لا أَبْرَحُ حَتَّی أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَیْنِ أَوْ أَمْضِیَ حُقُباً قَالَ وَ کَانَ سَبَبُ ذَلِکَ أَنَّهُ لَمَّا کَلَّمَ اللهُ مُوسی تَکْلِیماً وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ الْأَلْوَاحَ وَ فِیهَا کَمَا قَالَ اللَّهُ وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ وَ رَجَعَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی بَنِی إِسْرَائِیلَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَنْزَلَ عَلَیْهِ التَّوْرَاهًَْ وَ کَلَّمَهُ قَالَ فِی نَفْسِهِ مَا خَلَقَ اللَّهُ خَلْقاً أَعْلَمَ مِنِّی فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَی جَبْرَئِیلَ أَدْرِکْ مُوسَی (علیه السلام) فَقَدْ هَلَکَ وَ أَعْلِمْهُ أَنَّ عِنْدَ مُلْتَقَی الْبَحْرَیْنِ عِنْدَ الصَّخْرَهًِْ رَجُلًا أَعْلَمَ مِنْکَ فَصِرْ إِلَیْهِ وَ تَعَلَّمْ مِنْ عِلْمِهِ فَنَزَلَ جَبْرَئِیلُ عَلَی مُوسَی (علیه السلام) وَ أَخْبَرَهُ فَذَلَّ مُوسَی (علیه السلام) فِی نَفْسِهِ وَ عَلِمَ أَنَّهُ أَخْطَأَ وَ دَخَلَهُ الرُّعْبُ وَ قَالَ لِوَصِیِّهِ یُوشَعَ (علیه السلام) إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَمَرَنِی أَنْ أَتَّبِعَ رَجُلًا عِنْدَ مُلْتَقَی الْبَحْرَیْنِ وَ أَتَعَلَّمَ مِنْهُ فَتَزَوَّدَ یُوشَعُ (علیه السلام) حُوتاً مَمْلُوحاً وَ خَرَجَا فَلَمَّا خَرَجَا وَ بَلَغَا ذَلِکَ الْمَکَانَ وَجَدَا رَجُلًا مُسْتَلْقِیاً عَلَی قَفَاهُ فَلَمْ یَعْرِفَاهُ فَأَخْرَجَ وَصِیُّ مُوسَی (علیه السلام) الْحُوتَ وَ غَسَلَهُ بِالْمَاءِ وَ وَضَعَهُ عَلَی الصَّخْرَهًِْ وَ مَضَیَا وَ نَسِیَا الْحُوتَ وَ کَانَ ذَلِکَ الْمَاءُ مَاءَ الْحَیَوَانِ فَحَیِیَ الْحُوتُ وَ دَخَلَ فِی الْمَاءِ فَمَضَی مُوسَی (علیه السلام) وَ یُوشَعُ (علیه السلام) مَعَهُ حَتَّی عَیِیَا فَقَالَ لِوَصِیِّهِ آتِنا غَداءَنا لَقَدْ لَقِینا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً أَیْ عَنَاءً فَذَکَرَ وَصِیُّهُ السَّمَکَهًَْ فَقَالَ لِمُوسَی (علیه السلام) إِنِّی نَسِیتُ الْحُوتَ عَلَی الصَّخْرَهًِْ فَقَالَ مُوسَی (علیه السلام) ذَلِکَ الرَّجُلُ الَّذِی رَأَیْنَاهُ عِنْدَ الصَّخْرَهًِْ هُوَ الَّذِی نُرِیدُهُ.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( هنگامی‌که پیامبر (مردم قریش را از جریان اصحاب کهف باخبر کرد، گفتند: «ما را از آن عالمی که خداوند به موسی (امر کرد که از او پیروی کند باخبر کن و داستانش چه بوده است. خداوند متعال این آیه را نازل کرد: به خاطر بیاور هنگامی را که موسی به دوست خود گفت: دست از جستجو برنمی‌دارم تا به محل تلاقی دو دریا برسم هرچند مدّت طولانی به راه خود ادامه دهم!. ( کهف/۶۰ ) پیامبر (فرمود: «سبب آن این بود که هنگامی‌که خداوند با موسی (حرف زد و الواح را بر او نازل کرد، آن‌طورکه خداوند فرمود: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْء؛ موسی (به بین قوم بنی‌اسرائیل برگشت و بالای منبر رفت و به آن‌ها خبر داد که خداوند تورات را بر او نازل و با او صحبت کرده است. موسی (با خودش گفت: که خداوند هیچ‌کس را عالم‌تر از من خلق نکرده است. آنگاه خداوند به جبرئیل وحی کرد که به کمک موسی (برو که خودش را هلاک کرد و به او بگو در محلّ تجمع دو دریا در کنار یک صخره مردی هست که از تو عالم‌تر است. پس به نزد او برو و از علم او یاد بگیر. جبرئیل بر موسی (نازل شد و او را خبر کرد. سپس موسی (در نزد خودش خوار شد و فهمید که اشتباه کرده است و ترسید، به جانشینش یوشع گفت: خداوند به من دستور داده است که از یک مردی که در کنار تجمع دو دریا است پیروی بکنم، و از او علم یاد بگیرم، یوشع یک ماهی نمک زده را به‌عنوان توشه برداشت و سپس خارج شدند. هنگامی‌که از شهر خارج شدند و به آنجا رسیدند مردی را دیدند که بر پشت خود دراز کشیده بود، او را نشناختند. یوشع ماهی را از کیسه بیرون آورد و آن را با آب دریا شست و آن را بر روی یک صخره گذاشت. و سپس راهشان را ادامه دادند و ماهی را فراموش کردند. آن آب، آب زندگانی بود، آن ماهی زنده شد و داخل آب شد. موسی (رفت و یوشع نیز با او می رفت تا اینکه خسته شدند. به یوشع گفت: غذای ما را بیاور، که سخت از این سفر خسته شده‌ایم!. ( کهف/۶۲ ) نصبا یعنی سختی، یوشع (یادش آمد که ماهی را جا گذاشته است و گفت: «من آن ماهی را بر روی آن صخره فراموش کردم». موسی (فرمود: «آن مردی که در کنار صخره دیدیم همان کسی است که به‌دنبالش هستیم».

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): When the Prophet (peace be upon him and his family) informed the people of Quraysh about the story of the Companions of the Cave, they said: "Inform us about that learned man whom Allah commanded Musa (peace be upon him) to follow, and what his story was." Allah the Exalted revealed this verse: Remember when Musa said to his companion: "I will not give up the search until I reach the meeting-place of the two seas, even if I continue on my way for a long time!" (al-Kahf/60). The Prophet (peace be upon him and his family) said: "The reason for that was that when Allah spoke with Musa (peace be upon him) and sent down the Tablets upon him, as Allah said: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْء [And We ordained for him in the tablets admonition of every kind and clear explanation of all things]; Musa (peace be upon him) returned to the Children of Israel and mounted the pulpit and informed them that Allah had sent down the Torah upon him and had spoken with him. Musa (peace be upon him) said to himself: 'Allah has not created anyone more knowledgeable than me.' Then Allah revealed to Jibra'il: 'Go to the aid of Musa (peace be upon him), for he has destroyed himself, and tell him that at the meeting-place of the two seas, beside a rock, there is a man who is more knowledgeable than you. So go to him and learn from his knowledge.' Jibra'il descended upon Musa (peace be upon him) and informed him. Then Musa (peace be upon him) was humbled within himself and knew that he had erred, and he became afraid. He said to his successor Yusha' (peace be upon him): 'Allah has commanded me to follow a man who is at the meeting-place of the two seas, and to learn from him.' Yusha' took a salted fish as provision, and then they set out. When they had left the city and reached that place, they saw a man lying on his back; they did not recognise him. Yusha' brought the fish out of the bag and washed it with the sea water and placed it on a rock. Then they continued on their way and forgot the fish. That water was the Water of Life; the fish came back to life and entered the water. Musa (peace be upon him) went on and Yusha' also went with him until they became tired. He said to Yusha': 'Bring us our meal, for we have indeed been much wearied by this journey of ours!' (al-Kahf/62). 'Nasaba' means hardship. Yusha' (peace be upon him) remembered that he had left the fish behind and said: 'I forgot that fish upon that rock.' Musa (peace be upon him) said: 'That man whom we saw beside the rock is the very one we are seeking.'"

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ કુરૈશના લોકોને અસ્હાબે કહ્ફના બનાવ વિશે જાણ કરી, ત્યારે તેમણે કહ્યું: "અમને તે આલિમ વિશે જણાવો જેમનું અનુસરણ કરવાનો અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ને હુકમ આપ્યો હતો, અને તેમની વાર્તા શું હતી." અલ્લાહ તઆલાએ આ આયત નાઝિલ કરી: યાદ કરો જ્યારે મૂસાએ પોતાના સાથીને કહ્યું: "હું શોધ છોડીશ નહીં જ્યાં સુધી બે દરિયાઓના મિલન સ્થળે ન પહોંચું, ભલે હું લાંબા સમય સુધી મારા માર્ગ પર ચાલતો રહું!" (કહ્ફ/૬૦). પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ ફરમાવ્યું: "એનું કારણ એ હતું કે જ્યારે અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) સાથે વાત કરી અને તેમના પર અલ્વાહ (તખ્તીઓ) નાઝિલ કરી, જેમ કે અલ્લાહે ફરમાવ્યું: وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْء [અને અમે તેમના માટે તખ્તીઓમાં દરેક પ્રકારની નસીહત અને દરેક વસ્તુની સ્પષ્ટતા લખી]; મૂસા (અલયહિસ્સલામ) બની ઇસ્રાઈલ કોમ પાસે પાછા ફર્યા અને મિમ્બર પર ચઢ્યા અને તેમને જણાવ્યું કે અલ્લાહે તેમના પર તૌરાત નાઝિલ કરી છે અને તેમની સાથે વાત કરી છે. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ પોતાના મનમાં કહ્યું: 'અલ્લાહે મારાથી વધુ આલિમ કોઈને પેદા કર્યો નથી.' ત્યારે અલ્લાહે જિબ્રઈલને વહી કરી કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ની મદદ માટે જાઓ કારણ કે તેમણે પોતાને હલાક કર્યો છે, અને તેમને કહો કે બે દરિયાઓના મિલન સ્થળે એક ખડક પાસે એક માણસ છે જે તમારાથી વધુ આલિમ છે. તો તેમની પાસે જાઓ અને તેમના ઇલ્મમાંથી શીખો. જિબ્રઈલ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર નાઝિલ થયા અને તેમને જાણ કરી. પછી મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પોતાની નજરમાં નાના થયા અને સમજ્યા કે તેમણે ભૂલ કરી છે અને ડરી ગયા. તેમણે પોતાના જાનશીન યુશા (અલયહિસ્સલામ) ને કહ્યું: 'અલ્લાહે મને હુકમ આપ્યો છે કે હું એક એવા માણસનું અનુસરણ કરું જે બે દરિયાઓના મિલન સ્થળે છે, અને તેમનાથી ઇલ્મ શીખું.' યુશાએ ભાથા તરીકે એક નમક લગાવેલી માછલી લીધી અને પછી તેઓ નીકળ્યા. જ્યારે તેઓ શહેરમાંથી નીકળ્યા અને ત્યાં પહોંચ્યા, ત્યારે તેમણે એક માણસને પોતાની પીઠ પર સૂતેલો જોયો, તેમને ઓળખ્યા નહીં. યુશાએ થેલામાંથી માછલી કાઢી અને તેને દરિયાના પાણીથી ધોઈ અને એક ખડક પર મૂકી. પછી તેઓએ પોતાનો માર્ગ ચાલુ રાખ્યો અને માછલીને ભૂલી ગયા. તે પાણી હયાતનું પાણી (આબે હયાત) હતું, તે માછલી જીવતી થઈ ગઈ અને પાણીમાં પ્રવેશી ગઈ. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ચાલતા રહ્યા અને યુશા પણ તેમની સાથે ચાલતા હતા યહાં સુધી કે તેઓ થાકી ગયા. તેમણે યુશાને કહ્યું: 'અમારું ખાણું લાવો, કારણ કે અમે આ સફરથી સખત થાકી ગયા છીએ!' (કહ્ફ/૬૨). 'નસબા' એટલે સખતી. યુશા (અલયહિસ્સલામ) ને યાદ આવ્યું કે માછલી ત્યાં જ મૂકી આવ્યા છે અને કહ્યું: 'હું તે માછલીને તે ખડક પર ભૂલી ગયો.' મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: 'તે માણસ જેને અમે ખડક પાસે જોયો હતો તે જ છે જેની અમે શોધ કરી રહ્યા છીએ.'"

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أَبِی‌حَمْزَهًَْ‌الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ إِنَّ فِی الْجَفْرِ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَمَّا أَنْزَلَ أَلْوَاحَ مُوسَی (علیه السلام) أَنْزَلَهَا عَلَیْهِ وَ فِیهَا تِبْیَانُ کُلِّ شَیْءٍ وَ هُوَ کَائِنٌ إِلَی أَنْ تَقُومَ السَّاعَهًُْ فَلَمَّا انْقَضَتْ أَیَّامُ مُوسَی (علیه السلام) أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ أَنِ اسْتَوْدِعِ الْأَلْوَاحَ وَ هِیَ زَبَرْجَدَهًٌْ مِنَ الْجَنَّهًِْ الْجَبَلَ فَأَتَی مُوسَی (علیه السلام) الْجَبَلَ فَانْشَقَّ لَهُ الْجَبَلُ فَجَعَلَ فِیهِ الْأَلْوَاحَ مَلْفُوفَهًًْ فَلَمَّا جَعَلَهَا فِیهِ انْطَبَقَ الْجَبَلُ عَلَیْهَا فَلَمْ تَزَلْ فِی الْجَبَلِ حَتَّی بَعَثَ اللَّهُ نَبِیَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) فَأَقْبَلَ رَکْبٌ مِنَ الْیَمَنِ یُرِیدُونَ النَّبِیَّ فَلَمَّا انْتَهَوْا إِلَی الْجَبَلِ انْفَرَجَ الْجَبَلُ وَ خَرَجَتِ الْأَلْوَاحُ مَلْفُوفَهًًْ کَمَا وَضَعَهَا مُوسَی (علیه السلام) فَأَخَذَهَا الْقَوْمُ فَلَمَّا وَقَعَتْ فِی أَیْدِیهِمْ أُلْقِیَ فِی قُلُوبِهِمْ أَنْ لَا یَنْظُرُوا إِلَیْهَا وَ هَابُوهَا حَتَّی یَأْتُوا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ أَنْزَلَ اللَّهُ جَبْرَئِیلَ (علیه السلام) عَلَی نَبِیِّهِ فَأَخْبَرَهُ بِأَمْرِ الْقَوْمِ وَ بِالَّذِی أَصَابُوا فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) ابْتَدَأَهُمُ النَّبِیُّ فَسَأَلَهُمْ عَمَّا وَجَدُوا فَقَالُوا وَ مَا عِلْمُکَ بِمَا وَجَدْنَا فَقَالَ أَخْبَرَنِی بِهِ رَبِّی وَ هِیَ الْأَلْوَاحُ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّکَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَأَخْرَجُوهَا وَ دَفَعُوهَا إِلَیْهِ فَنَظَرَ إِلَیْهَا وَ قَرَأَهَا وَ کِتَابُهَا بِالْعِبْرَانِیِّ ثُمَّ دَعَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَالَ دُونَکَ هَذِهِ فَفِیهَا عِلْمُ الْأَوَّلِینَ وَ عِلْمُ الْآخِرِینَ وَ هِیَ أَلْوَاحُ مُوسَی (علیه السلام) وَ قَدْ أَمَرَنِی رَبِّی أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَیْکَ قَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَسْتُ أُحْسِنُ قِرَاءَتَهَا قَالَ إِنَّ جَبْرَئِیلَ (علیه السلام) أَمَرَنِی أَنْ آمُرَکَ أَنْ تَضَعَهَا تَحْتَ رَأْسِکَ لَیْلَتَکَ هَذِهِ فَإِنَّکَ تُصْبِحُ وَ قَدْ عُلِّمْتَ قِرَاءَتَهَا قَالَ فَجَعَلَهَا تَحْتَ رَأْسِهِ فَأَصْبَحَ وَ قَدْ عَلَّمَهُ اللَّهُ کُلَّ شَیْءٍ فِیهَا فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ (علیه السلام) أَنْ یَنْسَخَهَا فَنَسَخَهَا فِی جِلْدِ شَاهًٍْ وَ هُوَ الْجَفْرُ وَ فِیهِ عِلْمُ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ وَ هُوَ عِنْدَنَا وَ الْأَلْوَاحُ وَ عَصَا مُوسَی (علیه السلام) عِنْدَنَا وَ نَحْنُ وَرِثْنَا النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله)..

امام صادق ( ابوحمزه ثمالی گوید: امام صادق (فرمود: همانا خدای تبارک‌وتعالی در الواحی که بر موسی (نازل کرد، بیان و توضیح همه چیز وجود داشت، اعم از کارهایی که رخ داده و آن‌ها که تا روز قیامت رخ خواهد داد. هنگامی‌که ایام موسی (به سر رسید، خدا به وی وحی کرد: الواح را که زبرجدی از بهشت بود، به‌عنوان امانت و ودیعه در کوهی قرار دهد که به آن زینت می‌گویند. موسی (به این کوه آمد و کوه شکافته شد و او الواح را به‌صورت پیچیده در آن قرار داد و سپس کوه بسته شد و آن را در دل خود جای داد. آن امانت همچنان در دل کوه بود تا اینکه خدا پیامبرش محمّد (را به پیامبری بر انگیخت. کاروانی از یمن آمد و کاروانیان می‌خواستند با پیامبر که سلام و درود خدا بر او باد، دیدار کنند. هنگامی‌که به کوه رسیدند، کوه از هم شکافته شد و الواح به‌صورت پیچیده چنان که موسی (قرار داده بود، بیرون آمد. پس آن گروه آن را برداشتند و هنگامی‌که در دستشان قرار گرفت، خدا ترس و وحشت را در دل هایشان انداخت و نمی‌توانستند به آن نگاه کنند و پیوسته از آن بیم داشتند تا اینکه آن را نزد رسول خدا (بردند. خدا جبرییل را نزد پیامبرش که سلام و درود خدا بر او باد، فرو فرستاد و داستان آن گروه و آنچه را برای آنان اتّفاق افتاده بود، تعریف کرد. هنگامی‌که نزد پیامبر (آمدند، بر وی سلام کردند و او بلافاصله از آنان در مورد آنچه را یافتند، پرسید. آنان گفتند: «از کجا می‌دانی ما چه را یافته‌ایم»؟ فرمود: «پروردگارم به من گفت و آن الواح است». گفتند: «ما گواهی می‌دهیم که تو رسول خدا هستی». الواح را بیرون آوردند و به وی دادند. او به آن نگاه کرد و آن را خواند که به زبان عبرانی بود. سپس امیرمؤمنان (را فرا خواند و فرمود: «این را بگیر، چرا که علم اوّلین و آخرین در آن است و آن الواح موسی (است و پروردگارم به من دستور داد که آن را به تو دهم». حضرت علی (فرمود: «ای رسول خدا (! من نمی توانم آن را بخوانم». فرمود: «همانا جبرئیل به من فرمود که به تو دستور دهم امشب آن را بخوانی». پس [علی (] آن را زیر سرش قرار داد. هنگامی‌که صبح فرا رسید، خدا هرچیزی را که در آن بود، به او آموخته بود. رسول خدا (به او دستور داد که نسخه‌ای از آن را آماده کند. حضرت آن را در پوست میش نوشت که همان جفر است و علم نخستینیان و پیشینیان در آن است و آن نزد ما است و عصای موسی (نیز نزد ما است و ما وارث انبیاء (هستیم».

Imam Sadiq (peace be upon him): Abu Hamza al-Thumali said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: Indeed Allah the Blessed and Exalted, in the tablets which He sent down upon Musa (peace be upon him), placed the explanation and clarification of everything — both the matters that have taken place and those that will take place until the Day of Resurrection. When the days of Musa (peace be upon him) came to an end, Allah revealed to him that he should place the tablets — which were of emerald from Paradise — as a trust and deposit in a mountain called Zinat. Musa (peace be upon him) came to this mountain, and the mountain split open, and he placed the tablets in it, wrapped up, and then the mountain closed and took them within itself. That trust remained within the mountain until Allah raised up His Prophet Muhammad (peace be upon him and his family) to prophethood. A caravan came from Yemen, and the travellers wished to meet the Prophet, upon whom be the peace and blessings of Allah. When they reached the mountain, the mountain split apart and the tablets came out wrapped up just as Musa (peace be upon him) had placed them. So that group took them, and when they came into their hands, Allah cast fear and dread into their hearts, and they could not look at them and continued to be in awe of them, until they brought them to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family). Allah sent down Jibra'il (peace be upon him) to His Prophet, upon whom be the peace and blessings of Allah, and told him the story of that group and what had happened to them. When they came before the Prophet (peace be upon him and his family), they greeted him, and he immediately asked them about what they had found. They said: "How do you know what we have found?" He said: "My Lord told me, and they are the tablets." They said: "We bear witness that you are the Messenger of Allah." They brought out the tablets and gave them to him. He looked at them and read them, and their writing was in Hebrew. Then he called Amir al-Mu'minin (peace be upon him) and said: "Take this, for in it is the knowledge of the first and the last, and these are the tablets of Musa (peace be upon him), and my Lord has commanded me to give them to you." Ali (peace be upon him) said: "O Messenger of Allah (peace be upon him and his family)! I cannot read them." He said: "Indeed Jibra'il commanded me to order you to place them under your head tonight, for you will wake in the morning having been taught to read them." So [Ali (peace be upon him)] placed them under his head. When morning came, Allah had taught him everything that was in them. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) commanded him to prepare a copy of them. He wrote it on the skin of a ewe, and that is al-Jafr, and in it is the knowledge of the first and the last, and it is with us, and the staff of Musa (peace be upon him) is also with us, and we are the heirs of the prophets (peace be upon them).

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): અબૂ હમ્ઝા સુમાલી કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ) એ ફરમાવ્યું: ખરેખર અલ્લાહ તબારક વ તઆલા એ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર જે તખ્તીઓ નાઝિલ કરી હતી તેમાં દરેક વસ્તુનું બયાન અને સ્પષ્ટીકરણ મોજૂદ હતું — તે કામો કે જે થઈ ચૂક્યાં છે અને તે પણ કે જે કયામતના દિવસ સુધી થશે. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ના દિવસો પૂરા થયા, ત્યારે અલ્લાહે તેમને વહી કરી કે તખ્તીઓ — જે જન્નતના ઝબરજદ [પન્ના]ની હતી — તેને અમાનત તરીકે એક પહાડમાં મૂકી દે જેને 'ઝીનત' કહેવામાં આવે છે. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) આ પહાડ પાસે આવ્યા અને પહાડ ફાટી પડ્યો, અને તેમણે તખ્તીઓને લપેટેલી હાલતમાં તેમાં મૂકી દીધી, પછી પહાડ બંધ થઈ ગયો અને તેને પોતાની અંદર સમાવી લીધી. તે અમાનત પહાડની અંદર જ રહી ત્યાં સુધી કે અલ્લાહે પોતાના પયગંબર મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને પયગંબરી પર મબઊસ કર્યા. યમનથી એક કારવાં આવ્યો અને કારવાંવાળા પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ને મળવા માંગતા હતા. જ્યારે તેઓ પહાડ પાસે પહોંચ્યા, ત્યારે પહાડ ફાટી ગયો અને તખ્તીઓ લપેટેલી હાલતમાં જેમ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ મૂકી હતી તેમ બહાર આવી. તે લોકોએ તેને ઉઠાવી લીધી, અને જ્યારે તે તેમના હાથમાં આવી, ત્યારે અલ્લાહે તેમના દિલોમાં ડર અને ભય નાખ્યો અને તેઓ તેને જોઈ પણ શકતા ન હતા અને સતત તેનાથી ભયભીત રહેતા હતા, ત્યાં સુધી કે તેને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે લઈ ગયા. અલ્લાહે જિબ્રઈલ (અલયહિસ્સલામ) ને પોતાના પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે ઉતાર્યા અને તે લોકોની વાત તથા તેમની સાથે જે થયું હતું તે બયાન કર્યું. જ્યારે તેઓ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે આવ્યા અને તેમને સલામ કર્યા, ત્યારે તેમણે તરત જ તેમને પૂછ્યું કે તેમણે શું મેળવ્યું છે. તેઓએ કહ્યું: "તમને કેવી રીતે ખબર પડી કે અમે શું મેળવ્યું છે?" ફરમાવ્યું: "મારા પરવરદિગારે મને જણાવ્યું, અને તે તખ્તીઓ છે." તેઓએ કહ્યું: "અમે ગવાહી આપીએ છીએ કે તમે અલ્લાહના રસૂલ છો." તેઓએ તખ્તીઓ બહાર કાઢી અને તેમને આપી દીધી. તેમણે તેને જોઈ અને વાંચી, અને તે ઈબ્રાની [હિબ્રૂ] ભાષામાં હતી. પછી અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) ને બોલાવ્યા અને ફરમાવ્યું: "આને લઈ લો, કેમ કે તેમાં પહેલાં અને પછીનાઓનું જ્ઞાન છે, અને આ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ની તખ્તીઓ છે, અને મારા પરવરદિગારે મને હુકમ આપ્યો છે કે તેને તમને આપી દઉં." હઝરત અલી (અલયહિસ્સલામ) એ કહ્યું: "ઓ રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)! હું તેને વાંચી શકતો નથી." ફરમાવ્યું: "ખરેખર જિબ્રઈલે મને ફરમાવ્યું છે કે હું તમને હુકમ આપું કે આજે રાત્રે તેને તમારા માથા નીચે મૂકી દો." પછી [અલી (અલયહિસ્સલામ) એ] તેને પોતાના માથા નીચે મૂકી. જ્યારે સવાર થઈ, ત્યારે અલ્લાહે તેમાં જે કંઈ હતું તે બધું તેમને શીખવી દીધું હતું. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ તેમને હુકમ આપ્યો કે તેની એક નકલ તૈયાર કરે. હઝરતે તેને ઘેટીની ખાલ પર લખી, અને તે જ 'જફ્ર' છે, અને તેમાં પહેલાં અને પછીનાઓનું જ્ઞાન છે, અને તે અમારી પાસે છે, અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ની લાકડી પણ અમારી પાસે છે, અને અમે અંબિયા (અલયહિમુસ્સલામ) ના વારસદાર છીએ.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ سَدِیرٍ قَالَ کُنْتُ عِنْدَ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) فَمَرَّ بِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْیَمَنِ فَسَأَلَهُ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنِ الْیَمَنِ فَأَقْبَلَ یُحَدِّثُ فَقَالَ لَهُ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) هَلْ تَعْرِفُ صَخْرَهًًْ فِی مَوْضِعِ کَذَا وَ کَذَا قَالَ نَعَمْ وَ رَأَیْتُهَا فَقَالَ الرَّجُلُ مَا رَأَیْتُ رَجُلًا أَعْرَفَ بِالْبِلَادِ مِنْکَ فَلَمَّا قَامَ الرَّجُلُ قَالَ لِی أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) یَا أَبَاالْفَضْلِ تِلْکَ الصَّخْرَهًُْ الَّتِی حَیْثُ غَضِبَ مُوسَی (علیه السلام) فَأَلْقَی الْأَلْوَاحَ فَمَا ذَهَبَ مِنَ التَّوْرَاهًِْ الْتَقَمَتْهُ الصَّخْرَهًُْ فَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ رَسُولَهُ أَدَّتْهُ إِلَیْهِ وَ هِیَ عِنْدَنَا.

امام باقر ( سدیر گوید: نزد امام باقر (بودم که مردی از اهل یمن نزد ما آمد و امام از او درباره‌ی یمن سؤال کرد و او شروع به سخن گفتن کرد. امام باقر (به او فرمود: «آیا فلان خانه و فلان خانه را می‌شناسی»؟ گفت: «بلی، آن را دیده ام». پس از آن امام باقر (فرمود: «آیا تخته سنگی را که در آنجا، در فلان‌جا و فلان جاست می‌شناسی»؟ گفت: «بلی، دیده ام». سپس آن مرد به امام گفت: «من تا به حال کسی را داناتر از شما به اماکن مختلف ندیده‌ام». هنگامی‌که آن مرد برخاست، امام باقر (فرمود: «ای ابوفضل! آن تخته سنگ، همان تخته سنگی بود که موسی (در آنجا خشمگین شد و الواح را بر زمین انداخت. آن مقداری که از تورات از بین رفته است را آن تخته سنگ در خود نگه داشته است. هنگامی‌که خدا رسولش را برانگیخت، به او تقدیم کرد و آن نزد ما است».

Imam Baqir (peace be upon him): Sadir said: I was with Imam Baqir (peace be upon him) when a man from the people of Yemen came to us, and the Imam asked him about Yemen and he began to speak. Imam Baqir (peace be upon him) said to him: "Do you know such-and-such house and such-and-such house?" He said: "Yes, I have seen it." Then Imam Baqir (peace be upon him) said: "Do you know a rock that is in such-and-such a place?" He said: "Yes, I have seen it." Then the man said to the Imam: "Until now I have never seen anyone more knowledgeable than you about the various places." When the man got up, Imam Baqir (peace be upon him) said: "O Abu al-Fadl! That rock is the same rock at which Musa (peace be upon him) became angry and threw down the tablets. Whatever was lost of the Tawrat, that rock has kept within itself. When Allah raised up His Messenger, it presented it to him, and it is with us."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): સદીર કહે છે: હું ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)ની પાસે હતો, ત્યારે યમનવાસીઓમાંથી એક વ્યક્તિ અમારી પાસે આવ્યો અને ઇમામે તેને યમન વિશે પૂછ્યું, અને તેણે વાત કરવાનું શરૂ કર્યું. ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ તેને ફરમાવ્યું: "શું તું ફલાણું ઘર અને ફલાણું ઘર ઓળખે છે?" તેણે કહ્યું: "હા, મેં તેને જોયું છે." પછી ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "શું તું એક પથ્થરની શિલા જે ફલાણી અને ફલાણી જગ્યાએ છે તેને ઓળખે છે?" તેણે કહ્યું: "હા, મેં જોઈ છે." પછી તે વ્યક્તિએ ઇમામને કહ્યું: "મેં આજ સુધી કોઈને પણ આપના કરતાં વિવિધ સ્થળો વિશે વધુ જાણકાર જોયો નથી." જ્યારે તે વ્યક્તિ ઊભો થયો, ત્યારે ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ અબુલ ફઝલ! તે પથ્થરની શિલા, એ જ પથ્થરની શિલા હતી કે જ્યાં મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ગુસ્સે થયા અને લવ્હો [તખ્તીઓ]ને જમીન પર ફેંકી દીધી. તવરાતમાંથી જેટલો ભાગ નષ્ટ થયો છે, તેને એ પથ્થરની શિલાએ પોતાની અંદર સાચવી રાખ્યો છે. જ્યારે અલ્લાહે પોતાના રસૂલને મબઊસ કર્યા, ત્યારે તેણે તે તેમને સોંપી દીધું, અને તે અમારી પાસે છે."

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ حَبَّهًَْ الْعُرَنِیِّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَمِیرَ‌الْمُؤْمِنِینَ عَلِیّاً (علیه السلام) یَقُولُ إِنَّ یُوشَعَ بْنَ‌نُونٍ (علیه السلام) کَانَ وَصِیَّ مُوسَی‌بْنِ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) وَ کَانَتْ أَلْوَاحُ مُوسَی (علیه السلام) عن {مِنْ} زُمُرُّدٍ أَخْضَرَ فَلَمَّا غَضِبَ مُوسَی (علیه السلام) أَخَذَ الْأَلْوَاحَ مِنْ یَدِهِ فَمِنْهَا مَا تَکَسَّرَ وَ مِنْهَا مَا بَقِیَ وَ مِنْهَا مَا ارْتَفَعَ فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ مُوسَی (علیه السلام) الْغَضَبُ قَالَ یُوشَعُ بْنُ نُونٍ أَ عِنْدَکَ تِبْیَانُ مَا فِی الْأَلْوَاحِ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ یَزَلْ یَتَوَارَثُهَا رَهْطٌ مِنْ بَعْدِ رَهْطٍ حَتَّی وَقَعَتْ فِی أَیْدِی أَرْبَعَهًِْ رَهْطٍ مِنَ الْیَمَنِ وَ بَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) بِتِهَامَهًَْ وَ بَلَغَهُمُ الْخَبَرَ فَقَالُوا مَا یَقُولُ هَذَا النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) قِیلَ یَنْهَی عَنِ الْخَمْرِ وَ الزِّنَاءِ وَ یَأْمُرُ بِمَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ کَرَمِ الْجِوَارِ فَقَالُوا هَذَا أَوْلَی بِمَا فِی أَیْدِینَا مِنَّا فَاتَّفَقُوا أَنْ یَأْتُوهُ فِی شَهْرِ کَذَا وَ کَذَا فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَی جَبْرَئِیلَ (علیه السلام) أَنِ ائْتِ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) فَأَخْبِرْهُ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ فُلَاناً وَ فُلَاناً وَ فُلَاناً وَ فُلَاناً وَرِثُوا أَلْوَاحَ مُوسَی (علیه السلام) وَ هُمْ یَأْتُوکَ فِی شَهْرِ کَذَا وَ کَذَا فِی لَیْلَهًِْ کَذَا وَ کَذَا فَسَهَرَ لَهُمْ تِلْکَ اللیل {اللَّیْلَهًَْ} فَجَاءَ الرَّکْبُ فَدَقُّوا عَلَیْهِ الْبَابَ وَ هُمْ یَقُولُونَ یَا مُحَمَّدُ قَالَ نَعَمْ یَا فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ وَ یَا فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ وَ یَا فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ وَ یَا فُلَان ٍ أَیْنَ الْکِتَابُ الَّذِی تَوَارَثْتُمُوهُ مِنْ یُوشَعَ بْنِ نُونٍ (علیه السلام) وَصِیِّ مُوسَی‌بْنِ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) قَالُوا نَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ وَ أَنَّکَ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ اللَّهِ مَا عَلِمَ بِهِ أَحَدٌ قَطُّ مُنْذُ وَقَعَ عِنْدَنَا قَبْلَکَ قَالَ فَأَخَذَهُ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) فَإِذَا هُوَ کِتَابٌ بِالْعِبْرَانِیَّهًِْ دَقِیقٌ فَدَفَعَهُ إِلَیَّ وَ وَضَعْتُهُ عِنْدَ رَأْسِی فَأَصْبَحْتُ بِالْکِتَابِ وَ هُوَ کِتَابٌ بِالْعَرَبِیَّهًِْ جَلِیلٌ فِیهِ عِلْمُ مَا خَلَقَ اللَّهُ مُنْذُ قَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ إِلَی أَنْ تَقُومَ السَّاعَهًُْ فَعَلِمْتُ ذَلِکَ.

امام علی ( حبه عرنی گوید: از امام علی (شنیدم که می‌فرمود: «یوشع‌بن‌نون، وصیّ موسی‌بن‌عمران (بود و الواح موسی (از زبرجد سبز بود. هنگامی‌که موسی (به خشم آمد، الواح را از دستش بر زمین انداخت و قسمتی از آن خرد شد و قسمتی باقی ماند و قسمتی به آسمان رفت. آنگاه که خشم موسی (فرو نشست، به یوشع‌بن‌نون گفت: «آیا توضیح و تفسیر آنچه در الواح است، نزد تو است»؟ گفت: «بلی، پس همچنان گروهی پس از گروه دیگر آن را بر ارث می‌بردند تا اینکه به دست سه گروه از یمن افتاد و خدای تبارک‌وتعالی محمّد (را در تهامه برانگیخت و این خبر به آنان رسید». آنان گفتند: «این پیامبر چه می‌گوید»؟ گفته شد: «از شراب و زنا نهی می‌کند و به اخلاق نیکو و حُسن همسایگی دستور می‌دهد». گفتند: «او به آنچه در دست ما است، از ما شایسته‌تر است. پس به توافق رسیدند که فلان ماه نزد وی بیایند. خدا بر جبرئیل وحی کرد که نزد پیامبر (برود و آن خبر را به وی برساند. جبرئیل نزد او آمد». و گفت: «فلانی و فلانی و فلانی و فلانی آنچه را در الواح بود به ارث بردند؛ و الواح موسی (و آنان در فلان ماه و در فلان شب نزد تو خواهند آمد». حضرت آن شب را در انتظارشان بود. پس آن کاروان از راه فرا رسید و در خانه اش را زدند درحالی‌که می‌گفتند: «ای محمّد (! گفت: «بلی ای فلان‌بن‌فلان و ای فلان‌بن‌فلان و ای فلان‌بن‌فلان و ای فلان‌بن‌فلان. کتابی را که از یوشع فرزند نون، وصیّ موسی (فرزند عمران به ارث برده‌اید کجا است»؟ گفتند: «گواهی می‌دهیم که خدایی جز الله نیست و او یکتا است و هیچ شریکی ندارد و تو رسول خدا (هستی. به خدا قسم، از هنگامی‌که به دست ما افتاد، هیچ‌کس قبل از تو به آن آگاهی نیافته است». پیامبر (آن را گرفت و آن کتابی ظریف به زبان عبرانی بود. آن را به من داد و من آن را زیر سرم قرار دادم. هنگامی‌که صبح شد، دیدم که کتابی گرانقدر به زبان عربی است و علم آنچه را خدا از هنگام آفرینش آسمان ها و زمین تا روز قیامت خلق کرده است در آن وجود دارد. پس آن را دانستم».

Imam Ali (peace be upon him): Habbah al-Urani said: I heard Imam Ali (peace be upon him) say: "Yusha ibn Nun was the successor of Musa ibn Imran (peace be upon them), and the tablets of Musa (peace be upon him) were of green emerald. When Musa (peace be upon him) became angry, he took the tablets from his hand and threw them to the ground; part of them was shattered, part remained, and part rose up [to the sky]. When the anger of Musa (peace be upon him) subsided, he said to Yusha ibn Nun: 'Do you have the explanation and interpretation of what is in the tablets?' He said: 'Yes.' So one group after another inherited them, until they came into the hands of four groups from Yemen. Then Allah the Blessed and Exalted sent Muhammad (peace be upon him and his family) in Tihama, and this news reached them. They said: 'What does this Prophet say?' It was said: 'He forbids wine and fornication, and enjoins noble character and good treatment of neighbours.' They said: 'He is more worthy of what is in our hands than we are.' So they agreed to come to him in such-and-such a month. Allah revealed to Jibra'il (peace be upon him) to go to the Prophet (peace be upon him and his family) and inform him of that news. Jibra'il came to him and said: 'So-and-so, and so-and-so, and so-and-so, and so-and-so have inherited what was in the tablets of Musa (peace be upon him), and they will come to you in such-and-such a month, on such-and-such a night.' The Prophet stayed awake that night waiting for them. Then the caravan arrived and knocked at his door, saying: 'O Muhammad!' He said: 'Yes, O so-and-so son of so-and-so, and O so-and-so son of so-and-so, and O so-and-so son of so-and-so, and O so-and-so son of so-and-so. Where is the book that you have inherited from Yusha ibn Nun, the successor of Musa ibn Imran (peace be upon him)?' They said: 'We bear witness that there is no god but Allah, alone, with no partner, and that you are the Messenger of Allah. By Allah, from the time it came into our hands, no one before you has ever known of it.' The Prophet (peace be upon him and his family) took it, and it was a finely written book in the Hebrew language. He handed it to me and I placed it under my head. When morning came, I found that it was a magnificent book in the Arabic language, containing the knowledge of everything Allah has created from the time the heavens and the earth were established until the Hour arises. So I learned it."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): હબ્બએ ઉરની કહે છે: મેં ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ) ને ફરમાવતાં સાંભળ્યા: "યૂશા બિન નૂન, મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિમસ્સલામ)ના વસી હતા, અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની તખતીઓ લીલા ઝુમુર્રુદ (નીલમણિ)ની હતી. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) ગુસ્સે થયા, ત્યારે તેમણે તખતીઓને પોતાના હાથમાંથી લઇને જમીન પર ફેંકી; તેમાંનો કેટલોક ભાગ ટૂટી ગયો, કેટલોક બાકી રહ્યો, અને કેટલોક [આકાશ તરફ] ઉપર ઉઠી ગયો. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)નો ગુસ્સો શમી ગયો, ત્યારે તેમણે યૂશા બિન નૂનને કહ્યું: 'શું તખતીઓમાં જે છે તેની સ્પષ્ટતા અને તફસીર તારી પાસે છે?' તેણે કહ્યું: 'હા.' પછી એક જૂથ પછી બીજું જૂથ તેનો વારસો લેતાં ગયા, ત્યાં સુધી કે તે યમનના ચાર જૂથોના હાથમાં આવી. અને અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને તિહામામાં મબઊસ કર્યા, અને આ ખબર તેમને પહોંચી. તેઓએ કહ્યું: 'આ પયગંબર શું કહે છે?' કહેવાયું: 'તે શરાબ અને ઝિનાથી રોકે છે અને સારા અખ્લાક તથા પડોશીઓ સાથે સારા વર્તનનો હુકમ આપે છે.' તેઓએ કહ્યું: 'જે અમારા હાથમાં છે તેના માટે તે અમારા કરતાં વધુ યોગ્ય છે.' પછી તેઓ સંમત થયા કે ફલાણા મહિનામાં તેમની પાસે આવે. અલ્લાહે જિબ્રઇલ (અલયહિસ્સલામ) પર વહી કરી કે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે જાય અને તેમને એ ખબર પહોંચાડે. જિબ્રઇલ તેમની પાસે આવ્યા અને કહ્યું: 'ફલાણો અને ફલાણો અને ફલાણો અને ફલાણો — જે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની તખતીઓમાં હતું તે વારસામાં મેળવ્યું છે, અને તેઓ ફલાણા મહિનામાં ફલાણી રાત્રે તમારી પાસે આવશે.' પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તે રાત્રે તેમની રાહ જોતાં જાગતા રહ્યા. પછી તે કાફલો આવી પહોંચ્યો અને તેમના ઘરના દરવાજા પર દસ્તક દઈને કહ્યું: 'ઓ મુહમ્મદ!' પયગંબરે કહ્યું: 'હા, ઓ ફલાણા બિન ફલાણા, અને ઓ ફલાણા બિન ફલાણા, અને ઓ ફલાણા બિન ફલાણા, અને ઓ ફલાણા બિન ફલાણા. મૂસા બિન ઇમરાન (અલયહિસ્સલામ)ના વસી યૂશા બિન નૂન પાસેથી જે કિતાબ તમે વારસામાં મેળવી છે તે ક્યાં છે?' તેઓએ કહ્યું: 'અમે ગવાહી આપીએ છીએ કે અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, તે એક છે, તેનો કોઈ શરીક નથી, અને તમે અલ્લાહના રસૂલ છો. અલ્લાહની કસમ, જ્યારથી તે અમારા હાથમાં આવી છે, તમારા પહેલાં કોઈને પણ તેની જાણ થઈ નથી.' પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ તે લીધી, અને તે ઇબ્રાની (હિબ્રૂ) ભાષામાં એક બારીક લખાણવાળી કિતાબ હતી. તેમણે તે મને આપી અને મેં તેને મારા માથા નીચે મૂકી. જ્યારે સવાર થઈ, ત્યારે મેં જોયું કે તે અરબી ભાષામાં એક મહાન કિતાબ છે, જેમાં અલ્લાહે આસમાનો અને જમીનની સ્થાપનાથી લઈને કયામતના દિવસ સુધી જે કંઈ પેદા કર્યું છે તેનું ઇલ્મ છે. પછી મેં તે જાણી લીધું."

#10

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

إِنَّ الْخَضِرَ کَانَ نَبِیّاً مُرْسَلًا بَعَثَهُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی إِلَی قَوْمِهِ فَدَعَاهُمْ إِلَی تَوْحِیدِهِ وَ الْإِقْرَارِ بِأَنْبِیَائِهِ (علیهم السلام) وَ رُسُلِهِ وَ کُتُبِهِ وَ کَانَتْ آیَتُهُ أَنَّهُ کَانَ لَا یَجْلِسُ عَلَی خَشَبَهًٍْ یَابِسَهًٍْ وَ لَا أَرْضٍ بَیْضَاءَ إِلَّا أَزْهَرَتْ خَضْرَاءَ وَ إِنَّمَا سُمِّیَ خَضِراً لِذَلِکَ وَ کَانَ اسْمُهُ تَالِیَا بْنَ مِلْکَانَ بن عَابِرِ بن أَرْفَخْشَدَ بن سَامِ بن نُوحٍ (علیه السلام) وَ إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) لَمَّا کَلَّمَهُ اللَّهُ تَکْلِیماً وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِ التَّوْرَاهًَْ وَ کَتَبَ لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ وَ جَعَلَ آیَتَهُ فِی یَدِهِ وَ عَصَاهُ وَ فِی الطُّوفَانِ وَ الْجَرَادِ وَ الْقُمَّلِ وَ الضَّفَادِعِ وَ الدَّمِ وَ فَلْقِ الْبَحْرِ وَ غَرَقَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فِرْعَوْنَ وَ جُنُودَهُ عَمِلَتِ الْبَشَرِیَّهًُْ فِیهِ حَتَّی قَالَ فِی نَفْسِهِ مَا أَرَی أَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خَلَقَ خَلْقاً أَعْلَمَ مِنِّی فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَی جَبْرَئِیلَ (علیه السلام) یَا جَبْرَئِیلُ أَدْرِکْ عَبْدِی مُوسَی (علیه السلام) قَبْلَ أَنْ یَهْلِکَ وَ قُلْ لَهُ إِنَّ عِنْدَ مُلْتَقَی الْبَحْرَیْنِ رَجُلًا عَابِداً فَاتَّبِعْهُ وَ تَعَلَّمْ مِنْهُ فَهَبَطَ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) عَلَی مُوسَی (علیه السلام) بِمَا أَمَرَهُ بِهِ رَبُّهُ عَزَّوَجَلَّ فَعَلِمَ مُوسَی (علیه السلام) أَنَّ ذَلِکَ لِمَا حَدَّثَتْ بِهِ نَفْسُهُ فَمَضَی هُوَ وَ فَتَاهُ یُوشَعُ‌بْنُ‌نُونٍ حَتَّی انْتَهَیَا إِلَی مُلْتَقَی الْبَحْرَیْنِ فَوَجَدَا هُنَاکَ الْخَضِرَ (علیه السلام) یَتَعَبَّدُ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ.

امام صادق ( خضر (از جمله پیغمبران مرسل و خداوند او را بر قومی مبعوث فرمود و آن حضرت آن مردم را به وحدانیّت و خداپرستی و اقرار به پیغمبری انبیاء (و کتاب‌های آسمانی دعوت نمود، و معجزه‌ی او این بود که به هر درخت خشکی تکیه می‌داد و در هر زمین بی‌گیاهی می‌نشست فوراً سبز می‌شد و به‌همین‌جهت او را خضر نامیدند، و اسمش تالیا پسر ملکان‌بن‌عابر (عامر) بن‌ارفخشدبن‌سام‌بن‌نوح بود. و پس از آنکه خدای تعالی با حضرت موسی (سخن گفت و کلیم باری تعالی گردید؛ و تورات را برای او نازل فرمود؛ وَ کَتَبَ لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ و ید و بیضاء و عصا و طوفان و ملخ و شپش و قورباغه و خون و شکافتن دریا را به او عنایت نمود. و فرعون و لشکریانش را غرق نمود [جنبه‌ی بشریّت او غلوّ نموده و] با خود گفت گمان نمی‌کنم خداوند کسی را مانند من علم داده باشد [به مجرّد این خیال] به جبرئیل خطاب شد که هرچه زودتر بنده‌ی من موسی (را دریاب؛ پیش از آنی که [از عجب و خودپسندی] هلاک شود. و به او بگو که در محلّ برخورد دو دریا [ی فارسی و روم] مرد عابدیست به نزدش بشتاب و از او علم بیاموز، جبرئیل بر موسی (نازل شد و وحی الهی را به او رساند، آن حضرت دریافت که این وحی به‌واسطه‌ی آن فکر و خیال بوده، بدین‌جهت با وصیّ خود یوشع‌بن‌نون روانه گردیدند تا به خضر (رسیدند و دیدند وی مشغول عبادت است چنانکه خدای تعالی فرموده است.

Imam Sadiq (peace be upon him): Khidr was one of the sent prophets, and Allah appointed him to a people. He called those people to the oneness and worship of Allah, and to affirmation of the prophethood of the prophets (peace be upon them) and the heavenly books. His miracle was that he would lean against any dry tree or sit on any barren land, and it would immediately turn green — and for this reason he was named Khidr. His name was Talia son of Milkan ibn Abir (Amir) ibn Arfakhshad ibn Sam ibn Nuh. After Allah the Exalted spoke to Musa (peace be upon him) and he became the one addressed by the Exalted, and He sent down the Torah for him — وَ کَتَبَ لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ [And He wrote for him on the tablets, of every thing, an admonition, and an explanation of every thing] — and He granted him the white hand, the staff, the flood, the locusts, the lice, the frogs, the blood, and the splitting of the sea, and drowned Pharaoh and his armies. [His human side became excessive and] he said within himself, 'I do not think that Allah has given anyone knowledge like mine.' [At the mere thought of this,] Jibra'il (peace be upon him) was addressed: 'Reach My servant Musa (peace be upon him) as quickly as you can, before he is destroyed [by conceit and self-admiration]. And tell him that at the meeting-place of the two seas [the Persian and the Roman] there is a devout man; hasten to him and learn knowledge from him.' Jibra'il descended upon Musa (peace be upon him) and conveyed to him the divine revelation. That noble one realised that this revelation was on account of that thought and idea, so he set out with his successor Yusha' ibn Nun until they reached Khidr (peace be upon him) and found him engaged in worship, just as Allah the Exalted has stated.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ખિદ્ર મુરસલ પયગંબરોમાંથી હતા અને અલ્લાહે તેમને એક કૌમ પર મબઊસ કર્યા. તે હઝરતે તે લોકોને અલ્લાહની વહદાનિય્યત અને ખુદાપરસ્તી તથા અંબિયા (અલયહિમુસ્સલામ)ની પયગંબરી અને આસમાની કિતાબોના ઇકરાર તરફ દાવત આપી. અને તેમનો મોઅજિઝો એ હતો કે તેઓ જે પણ સૂકા વૃક્ષ પર ટેકો લેતા અને જે પણ ઘાસ વગરની જમીન પર બેસતા, તે તરત જ લીલી થઈ જતી, અને એ જ કારણે તેમને ખિદ્ર નામ આપવામાં આવ્યું. અને તેમનું નામ તાલિયા બિન મિલ્કાન બિન આબિર (આમિર) બિન અરફખશદ બિન સામ બિન નૂહ હતું. અને અલ્લાહ તઆલાએ હઝરત મૂસા (અલયહિસ્સલામ) સાથે વાત કરી અને તેમને કલીમે બારી તઆલા બનાવ્યા અને તેમના માટે તૌરાત નાઝિલ કરી તે પછી, وَ کَتَبَ لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا لِکُلِّ شَیْءٍ [અને અમે તેમના માટે લોહો પર દરેક વસ્તુની નસીહત અને દરેક વસ્તુની તફસીલ લખી], અને યદે બયઝા (સફેદ હાથ), અસા, તોફાન, તીડ, જૂ, દેડકાં, લોહી અને દરિયો ફાટવો — આ બધું તેમને અતા કર્યું. અને ફિરઔન અને તેની ફૌજોને ડુબાડી દીધા. [તેમની બશરિય્યતના પાસાએ ગુલૂ કર્યું અને] તેમણે પોતાના મનમાં કહ્યું કે 'મને એવું નથી લાગતું કે અલ્લાહે મારા જેવું ઇલ્મ કોઈને આપ્યું હોય.' [આ ખયાલ આવતાં જ] જિબ્રઈલને ખિતાબ થયો કે 'મારા બંદા મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને જેટલી જલદી બને તેટલી જલદી પહોંચી જાવ, તે પહેલાં કે તેઓ [ખુદપસંદી અને ઉજ્બના કારણે] હલાક થઈ જાય. અને તેમને કહો કે બે દરિયાઓ [ફારસી અને રૂમી]ના મળવાના સ્થાને એક આબિદ પુરુષ છે, તેમની પાસે જલદી જાવ અને તેમની પાસેથી ઇલ્મ શીખો.' જિબ્રઈલ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પર નાઝિલ થયા અને અલ્લાહની વહી તેમને પહોંચાડી. તે હઝરતે સમજી લીધું કે આ વહી તે વિચાર અને ખયાલના કારણે હતી, એટલા માટે પોતાના વસી યૂશા બિન નૂન સાથે રવાના થયા યહાં સુધી કે ખિદ્ર (અલયહિસ્સલામ) પાસે પહોંચ્યા અને જોયું કે તેઓ ઇબાદતમાં મશ્ગૂલ છે, જેમ કે અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું છે.

#11

وَ قَوْلُهُ وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِیلًا أَیْ کُلُّ شَیْءٍ مَوْعِظَهًٌْ أَنَّهُ مَخْلُوقٌ وَ قَوْلُهُ فَخُذْها بِقُوَّةٍ أَیْ قُوَّهًِْ الْقَلْبِ وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها أَیْ بِأَحْسَنِ مَا فِیهَا مِنَ الْأَحْکَامِ قَوْلُهُ سَأُرِیکُمْ دارَ الْفاسِقِینَ أَیْ یَجِیئُکُمْ قَوْمٌ فُسَّاقٌ تَکُونُ الدَّوْلَهًُْ لَهُم.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَة؛ یعنی هرچیزی پندی است که او مخلوق است. و آیه: فَخُذْها بِقُوَّةٍ، یعنی با قوّت قلب، و نیز تفسیر سخن خداوند که فرمود: وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها یعنی بهترین احکامی که در آن است را بگیرند و [بدان متمسّک شوند]. سَأُریکُمْ دارَ الْفاسِقینَ، یعنی قوم فاسقی برای شما می‌آیند و دولت و قدرت مال آن‌ها می‌شود.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَة [And We wrote for him on the tablets of every thing an admonition] — that is, every thing is an admonition, in that it is created. And the verse فَخُذْها بِقُوَّةٍ [So take hold of them with strength] means with strength of heart. And likewise the explanation of the saying of Allah, Who said: وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها [and command your people to take hold of the best of them] means that they should take hold of the best of the rulings contained in them and [cling to them]. سَأُریکُمْ دارَ الْفاسِقینَ [I will show you the abode of the transgressors] means that a transgressing people will come upon you and the dominion and power will belong to them.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): وَ کَتَبْنا لَهُ فِی الْأَلْواحِ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْعِظَة [અને અમે તેમના માટે લોહો પર દરેક વસ્તુની નસીહત લખી]; યાની દરેક વસ્તુ એ વાતની નસીહત છે કે તે મખલૂક છે. અને આયત: فَخُذْها بِقُوَّةٍ [તો તેને મજબૂતીથી પકડો], યાની કલ્બની કુવ્વત સાથે. અને એ જ રીતે અલ્લાહના કૌલની તફસીર જેમાં ફરમાવ્યું: وَ أْمُرْ قَوْمَکَ یَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها [અને પોતાની કૌમને હુક્મ કરો કે તેમાંથી બહેતરીનને પકડે], યાની જે અહકામ તેમાં છે તેમાંથી બહેતરીનને પકડે અને [તેને મજબૂતીથી થામી લે]. سَأُریکُمْ دارَ الْفاسِقینَ [જલદી હું તમને ફાસિકોનું ઘર બતાવીશ], યાની તમારા માટે એક ફાસિક કૌમ આવશે અને દૌલત તથા કુદરત તેમની થઈ જશે.