سورة الأعراف

Verse 155 of 206

7:155

وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ سَبْعينَ رَجُلاً لِميقاتِنا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِيَّايَ أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدي مَنْ تَشاءُ أَنْتَ وَلِيُّنا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الْغافِرينَ

موسى از قوم خود، هفتاد تن از مردان را براى ميعادگاه ما برگزيد؛ و هنگامى‌كه زمين لرزه آن‌ها را فرا گرفت [و هلاك شدند]، گفت: «پروردگارا! اگر مى‌خواستى، آن‌ها و مرا پيش از اين هلاك مى‌كردى. آيا ما را به آنچه بى‌خردان ما انجام داده‌اند، [مجازات و] هلاك مى‌كنى؟! اين، جز آزمايش تو، چيز ديگرى نيست؛ هركس را بخواهى [و سزاوار ببينى]، به‌وسيله‌ی آن گمراه مى‌سازى؛ و هركس را بخواهى، هدايت مى‌‌كنى. تو ولىِّ مايى، پس ما را بيامرز، و بر ما رحم كن، و تو بهترين آمرزندگانى.

And Musa chose out of his people seventy men for Our appointment; so when the earthquake overtook them, he said: My Lord! if Thou hadst pleased, Thou hadst destroyed them before and myself (too); wilt Thou destroy us for what the fools among us have done? It is naught but Thy trial, Thou makest err with it whom Thou pleasest and guidest whom Thou pleasest: Thou art our Guardian, therefore forgive us and have mercy on us, and Thou art the best of the forgivers.

અને મૂસાએ પોતાની કોમમાંથી સિત્તેર માણસોને અમારી નક્કી કરેલ જગ્યા(એ મુલાકાત) માટે ચૂંટી કાઢ્યા; પછી જ્યારે તેમને (ધરતીકંપના) જટકાએ પકડી લીધા ત્યારે (મૂસાએ) કહ્યું કે અય મારા પરવરદિગાર! અગર તું ચાહતે તો તેઓને તથા મને આ (જટકા) પહેલાં જ હલાક કરી નાખતે; શું તું અમને તે કાર્યો બદલ હલાક કરીશ કે જે અમારામાંથી અમુક મૂર્ખાઓએ કર્યા છે ? એ તો તારા તરફની અજમાઇશ સિવાય બીજું કાંઇ નથી જેના વડે તું જેને ચાહે તેને ગુમરાહ કરે છો અને જેને ચાહે તેની હિદાયત કરે છો; તું જ અમારો વાલી છે માટે તું અમને માફ કરી દે, અને અમારા પર દયા કર, અને તું બેહતરીન માફ કરનાર છો.

#1 انتخاب The choosing પસંદગી

المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) Imam Mahdi (may Allah hasten his noble reappearance) ઇમામ મહદી (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ)

سَعْدِ‌بْنِ‌عَبْدِاللهِ الْقُمِّیِّ قَالَ: سَأَلْتُ الْقَائِمَ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) فِی حِجْرِ أَبِیهِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِی یَا مَوْلَایَ عَنِ الْعِلَّهًِْ الَّتِی تَمْنَعُ الْقَوْمَ مِنِ‌اخْتِیَارِ إِمَامٍ لِأَنْفُسِهِمْ قَالَ مُصْلِحٍ أَوْ مُفْسِدٍ قُلْتُ مُصْلِحٍ قَالَ هَلْ یَجُوزُ أَنْ تَقَعَ خِیْرَتُهُمْ عَلَی الْمُفْسِدِ بَعْدَ أَنْ لَا یَعْلَمُ أَحَدٌ مَا یَخْطُرُ بِبَالِ غَیْرِهِ مِنْ صَلَاحٍ أَوْ فَسَادٍ قُلْتُ بَلَی قَالَ فَهِیَ الْعِلَّهًُْ أَیَّدْتُهَا لَکَ بِبُرْهَانٍ یَقْبَلُ ذَلِکَ عَقْلُکَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَخْبِرْنِی عَنِ الرُّسُلِ الَّذِینَ اصْطَفَاهُمُ اللَّهُ وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِمُ الْکُتُبَ وَ أَیَّدَهُمْ بِالْوَحْیِ وَ الْعِصْمَهًِْ إِذْ هُمْ أَعْلَامُ الْأُمَمِ وَ أَهْدَی أَنْ لَوْ ثَبَتَ الِاخْتِیَارُ وَ مِنْهُمْ مُوسَی (علیه السلام) وَ عِیسَی (علیه السلام) هَلْ یَجُوزُ مَعَ وُفُورِ عَقْلِهِمَا وَ کَمَالِ عِلْمِهِمَا إِذَا هُمَا بِالِاخْتِیَارِ أَنْ تَقَعَ خِیْرَتُهُمَا عَلَی الْمُنَافِقِ وَ هُمَا یَظُنَّانِ أَنَّهُ مُؤْمِنٌ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَذَا مُوسَی (علیه السلام) کَلِیمُ اللَّهِ مَعَ وُفُورِ عَقْلِهِ وَ کَمَالِ عِلْمِهِ وَ نُزُولِ الْوَحْیِ عَلَیْهِ اخْتَارَ مِنْ أَعْیَانِ قَوْمِهِ وَ وُجُوهِ عَسْکَرِهِ لِمِیقَاتِ رَبِّهِ سَبْعِینَ رَجُلًا مِمَّنْ لَمْ یَشُکَّ فِی إِیمَانِهِمْ وَ إِخْلَاصِهِمْ فَوَقَعَتْ خِیْرَتُهُ عَلَی الْمُنَافِقِینَ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا الْآیَهًَْ فَلَمَّا وَجَدْنَا اخْتِیَارَ مَنْ قَدِ اصْطَفَاهُ اللَّهُ لِلنُّبُوَّهًِْ وَاقِعاً عَلَی الْأَفْسَدِ دُونَ الْأَصْلَحِ وَ هُوَ یَظُنُّ أَنَّهُ الْأَصْلَحُ دُونَ الْأَفْسَدِ عَلِمْنَا أَنْ لَا اخْتِیَارَ لِمَنْ لَا یَعْلَمُ مَا تُخْفِی الصُّدُورُ وَ مَا تَکِنُّ الضَّمَائِرُ وَ تَنْصَرِفُ عَنْهُ السَّرَائِرُ وَ أَنْ لَا خَطَرَ لِاخْتِیَارِ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ بَعْدَ وُقُوعِ خِیْرَهًِْ الْأَنْبِیَاءِ (علیهم السلام) عَلَی ذَوِی الْفَسَادِ لَمَّا أَرَادُوا أَهْلَ الصَّلَاحِ.

امام مهدی ( سعدبن‌عبدالله قمی گوید: از حضرت صاحب الزمان (که آن وقت در دامن پدر نشسته بود پرسیدم: «به چه دلیل مردم نمی‌توانند برای خود امام انتخاب کنند». فرمود: «امام خوب یا بد». گفتم: «امام خوب و شایسته». فرمود: «امکان دارد انتخابی که می‌کنند به‌جای خوب بد از کار در آید با اینکه هیچ‌کس اطّلاع از دل دیگری ندارد که چه‌چیز به‌خاطرش می‌گذرد فکر خوب یا فکر بد»؟ گفتم: «آری! ممکن است». فرمود: «همین موجب نداشتن چنین اختیاریست که با دلیلی برای تو توجیه کردم که عقلت بپذیرد». تصدیق کردم. فرمود: «بگو ببینم پیامبرانی که خداوند آن‌ها را برگزیده و کتاب آسمانی بر آن‌ها نازل کرده و ایشان را به وحی ممتاز نموده و عصمت بخشیده چون برجسته‌ترین افراد مردمند و از همه بهتر می‌توانند انتخاب نمایند اگر به ایشان اختیار بدهند از جمله این پیامبران موسی و عیسی (نیز هستند. با کمال عقل و دانشی که این دو داشتند آیا ممکن است انتخاب آن‌ها در مورد کسی که خیال می‌کردند مؤمن است منافق از کار در آید». گفتم: «نه». فرمود: «همین موسی (با کمال عقل و دانشی که داشت و به او وحی می‌شد از میان قوم خود برای میقات خدا هفتاد نفر را انتخاب کرد با اینکه یقین داشت مؤمن و مخلص هستند این انتخاب برخلاف تصوّر او بر منافقین قرار گرفت. خداوند در این آیه به همین مطلب اشاره می‌کند: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا. وقتی انتخاب پیامبری که خداوند او را برگزیده بر شخص فاسدی قرار گیرد با اینکه او خیال می‌کرد صالح است می‌فهمیم اجازه‌ی انتخاب به کسی که از راز دل‌ها و افکار پنهان و آینده اشخاص خبر ندارد داده نشده بعد از اینکه پیامبران انتخابشان صحیح از کار در نیاید».

Imam Mahdi (may Allah hasten his noble relief): Sa'd ibn Abdullah al-Qummi said: I asked Hazrat Sahib al-Zaman (may Allah hasten his noble relief), who at that time was seated in his father's lap: "For what reason are the people not able to choose an Imam for themselves?" He said: "A good Imam or a bad one?" I said: "A good and worthy Imam." He said: "Is it possible that the choice they make turns out, instead of good, to be bad — given that no one has any knowledge of another's heart, of what passes through it, whether a good thought or a bad thought?" I said: "Yes, it is possible." He said: "This itself is the reason why they do not have such a right of choice, which I have justified for you by an argument your intellect accepts." I confirmed it. He said: "Tell me: the Prophets whom Allah chose and upon whom He sent down the heavenly book, and whom He distinguished with revelation and granted infallibility — since they are the most eminent of people and the best able of all to make a choice if the right of choice were given to them; and among these Prophets are Musa (peace be upon him) and Isa (peace be upon him) — with the perfect intellect and knowledge these two possessed, is it possible that their choice, in the case of someone whom they supposed to be a believer, could turn out to be a hypocrite?" I said: "No." He said: "This same Musa (peace be upon him), with the perfect intellect and knowledge he possessed, and to whom revelation came, chose from among his people seventy men for the appointment with Allah, while he was certain that they were believers and sincere; yet this choice, contrary to his supposition, fell upon hypocrites. Allah alludes to this very matter in this verse: وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا [And Musa chose out of his people seventy men for Our appointment]. When the choice of a Prophet whom Allah has chosen falls upon a corrupt person, while he supposed him to be righteous, we understand that permission to choose has not been given to one who has no knowledge of the secrets of hearts, of hidden thoughts, and of the future of persons — after the Prophets' own choice does not turn out to be correct."

ઇમામ મહદી (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ): સઅદ બિન અબ્દુલ્લાહ કુમ્મી કહે છે: મેં હઝરત સાહિબુઝ્ઝમાન (અજ્જલલ્લાહો તઆલા ફરજહુશ્શરીફ)ને, જેઓ તે વખતે પોતાના પિતાના ખોળામાં બેઠેલા હતા, પૂછ્યું: "કયા કારણથી લોકો પોતાના માટે ઇમામ પસંદ કરી શકતા નથી?" તમે ફરમાવ્યું: "સારો ઇમામ કે ખરાબ?" મેં કહ્યું: "સારો અને લાયક ઇમામ." તમે ફરમાવ્યું: "શું એ શક્ય છે કે તેઓ જે પસંદગી કરે તે સારાને બદલે ખરાબ સાબિત થાય, જ્યારે કે કોઈને પણ બીજાના દિલની ખબર નથી કે તેના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે — સારો વિચાર કે ખરાબ વિચાર?" મેં કહ્યું: "હા! શક્ય છે." તમે ફરમાવ્યું: "આ જ કારણ છે કે તેમને આવો અધિકાર નથી આપવામાં આવ્યો, જેને મેં તમારા માટે એવી દલીલથી સાબિત કર્યું જેને તમારી બુદ્ધિ સ્વીકારે છે." મેં તસ્દીક કરી. તમે ફરમાવ્યું: "કહો જોઈએ, જે પયગંબરોને અલ્લાહે પસંદ કર્યા અને તેમના પર આસમાની કિતાબ ઉતારી અને તેમને વહી દ્વારા વિશિષ્ટ બનાવ્યા અને ઇસ્મત [પવિત્રતા] આપી — કારણ કે તેઓ લોકોમાં સૌથી ઉત્કૃષ્ટ છે અને જો તેમને પસંદગીનો અધિકાર આપવામાં આવે તો સૌથી સારી રીતે પસંદગી કરી શકે છે — આ પયગંબરોમાં મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને ઈસા (અલયહિસ્સલામ) પણ છે. આ બંનેની સંપૂર્ણ બુદ્ધિ અને જ્ઞાન છતાં, શું એ શક્ય છે કે તેમની પસંદગી એવી વ્યક્તિ વિશે, જેને તેઓ મોમિન સમજતા હતા, મુનાફિક સાબિત થાય?" મેં કહ્યું: "ના." તમે ફરમાવ્યું: "આ જ મૂસા (અલયહિસ્સલામ), પોતાની સંપૂર્ણ બુદ્ધિ અને જ્ઞાન છતાં, જેમના પર વહી ઉતરતી હતી, પોતાની કોમમાંથી અલ્લાહના મીકાત માટે સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા — જ્યારે કે તેમને ખાતરી હતી કે તેઓ મોમિન અને મુખ્લિસ [નિષ્ઠાવાન] છે — પરંતુ આ પસંદગી તેમની ધારણાથી વિપરીત મુનાફિકો પર પડી. અલ્લાહ આ આયતમાં આ જ વાત તરફ ઇશારો કરે છે: وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا [અને મૂસાએ પોતાની કોમમાંથી અમારા મીકાત માટે સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા]. જ્યારે એ પયગંબરની પસંદગી, જેને અલ્લાહે પસંદ કર્યા છે, એક ફાસિદ [ભ્રષ્ટ] વ્યક્તિ પર પડે, જ્યારે કે તેઓ તેને સાલિહ [નેક] સમજતા હતા, તો આપણે સમજી શકીએ છીએ કે જેને દિલોના રહસ્યો અને છુપા વિચારો અને લોકોના ભવિષ્યની ખબર નથી, તેને પસંદગીની ઇજાઝત આપવામાં આવી નથી — તે પછી કે પયગંબરોની પસંદગી પણ સાચી સાબિત નથી થતી."

#2 داستان موسی The story of Musa મૂસાનો કિસ્સો

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ فَإِنَّ مُوسَی (علیه السلام) لَمَّا قَالَ لِبَنِی إِسْرَائِیلَ إِنَّ اللَّهَ یُکَلِّمُنِی وَ یُنَاجِینِی لَمْ یُصَدِّقُوهُ فَقَالَ لَهُمُ اخْتَارُوا مِنْکُمْ مَنْ یَجِیءُ مَعِی حَتَّی یَسْمَعَ کَلَامَهُ فَاخْتَارُوا سَبْعِینَ رَجُلًا مِنْ خِیَارِهِمْ وَ ذَهَبُوا مَعَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی الْمِیقَاتِ فَدَنَا مُوسَی (علیه السلام) وَ نَاجَی رَبَّهُ وَ کَلَّمَهُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فَقَالَ مُوسَی (علیه السلام) لِأَصْحَابِهِ اسْمَعُوا وَ اشْهَدُوا عِنْدَ بَنِی إِسْرَائِیلَ بِذَلِکَ فَقَالُوا لَهُ لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَرَی اللهَ جَهْرَةً فَاسْأَلْهُ أَنْ یَظْهَرَ لَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ صَاعِقَهًًْ فَاحْتَرَقُوا وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ إِذْ قُلْتُمْ یا مُوسَی لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَرَی اللهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْکُمُ الصَّاعِقَةُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ثُمَّ بَعَثْناکُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ فَهَذِهِ الْآیَهًُْ فِی سُورَهًِْ الْبَقَرَهًِْ وَ هِیَ مَعَ هَذِهِ الْآیَهًِْ فِی سُورَهًِْ الْأَعْرَافِ قَوْلُهُ وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَنِصْفُ الْآیَهًِْ فِی سُورَهًِْ الْبَقَرَهًِْ وَ نِصْفُ الْآیَهًِْ هَاهُنَا فَلَمَّا نَظَرَ مُوسَی (علیه السلام) إِلَی أَصْحَابِهِ قَدْ هَلَکُوا حَزِنَ عَلَیْهِمْ فَقَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ أَ تُهْلِکُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا وَ ذَلِکَ أَنَّ مُوسَی (علیه السلام) ظَنَّ أَنَّ هَؤُلَاءِ هَلَکُوا بِذُنُوبِ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَقَالَ إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشاءُ أَنْتَ وَلِیُّنا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَیْرُ الْغافِرِینَ وَ اکْتُبْ لَنا فِی هذِهِ الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنا إِلَیْکَ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی عَذابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشاءُ وَ رَحْمَتِی فقال الله تبارک و تعالی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ فَسَأَکْتُبُها لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ الَّذِینَ هُمْ بِآیاتِنا یُؤْمِنُون.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ همانا موسی (هنگامی‌که به بنی‌اسرائیل گفت: «خدا با من سخن می‌گوید و مناجات می‌کند». سخن او را باور نکردند. به آنان گفت: «از میان شما کسانی را برمی‌گزینم که با من بیایند تا سخن خدا را بشنوند. آنان هفتاد نفر از بهترینشان را برگزیدند و با موسی (به وعده‌گاه رفتند. موسی (نزدیک شد و با پروردگارش به مناجات پرداخت و خدای تبارک‌وتعالی با وی سخن گفت. سپس موسی (به اصحابش گفت: «بشنوید و نزد بنی‌اسرائیل به آن گواهی دهید». گفتند: ما هرگز به تو ایمان نخواهیم آورد مگر اینکه خدا را آشکارا [با چشم خود] ببینیم!. ( بقره/۵۵ ) از او بخواه تا برای ما ظاهر شود». خدای عزّوجلّ صاعقه‌ای فرو فرستاد و آنان سوختند و این همان کلام اوست که می فرماید: و [نیز به یاد آورید] هنگامی را که گفتید: «ای موسی! ما هرگز به تو ایمان نخواهیم آورد مگر اینکه خدا را آشکارا [با چشم خود] ببینیم»! پس صاعقه شما را گرفت درحالی‌که تماشا می‌کردید. سپس شما را پس از مرگتان، حیات بخشیدیم شاید شکر [نعمت او را] بجا آورید. ( بقره/۵۶۵۵ ) این آیه در سوره‌ی بقره است و بقیّه‌ی آن در سوره‌ی اعراف است. پس نصف آیه در سوره‌ی بقره و نصف دیگرش اینجا در سوره‌ی اعراف است. هنگامی‌که موسی (دید چگونه اصحابش به هلاکت رسیدند، غمگین شد و گفت: رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُم مِّن قَبْلُ وَ إِیَّایَ أَتُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا زیرا که موسی (گمان برد که آنان بر اثر گناهان بنی‌اسرائیل به هلاکت رسیدند. پس گفت: این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست که هرکس را بخواهی [و مستحق بدانی]، به‌وسیله‌ی آن گمراه می‌سازی و هرکس را بخواهی [و شایسته ببینی]، هدایت می‌کنی! تو ولیّ مایی، و ما را بیامرز، بر ما رحم کن، و تو بهترین آمرزندگانی! و برای ما، در این دنیا و سرای دیگر، نیکی مقرّر فرما چه اینکه ما به‌سوی تو بازگشت کرده‌ایم!. ( اعراف/۱۵۶۱۵۵ )». پس خدای تبارک‌وتعالی فرمود: مجازاتم را به هرکس بخواهم می‌رسانم و رحمتم همه چیز را فراگرفته و آن را برای آن‌ها که تقوا پیشه کنند، و زکات را بپردازند، و آن‌ها که به آیات ما ایمان می‌آورند، مقرّر خواهم داشت!. ( اعراف/۱۵۶ ).

Ali ibn Ibrahim: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ [And Musa chose from his people seventy men for Our appointment; then when the earthquake seized them, he said: My Lord, if You had willed, You could have destroyed them before, and me too]. Indeed, when Musa (peace be upon him) said to the Children of Israel, "Allah speaks to me and converses with me in secret," they did not believe him. He said to them, "I will choose from among you some who will come with me so that they may hear the speech of Allah." So they chose seventy men from their best, and they went with Musa (peace be upon him) to the appointed place. Musa (peace be upon him) drew near and conversed intimately with his Lord, and Allah the Blessed and Exalted spoke with him. Then Musa (peace be upon him) said to his companions, "Listen and bear witness to this before the Children of Israel." They said, "We will never believe you until we see Allah openly [with our own eyes]! (al-Baqarah/55) Ask Him to appear to us." So Allah the Mighty and Majestic sent down a thunderbolt upon them and they were burned, and this is His statement: "And [also recall] when you said, 'O Musa! We will never believe you until we see Allah openly [with our own eyes]!' Then the thunderbolt seized you while you looked on. Then We raised you up after your death, that perhaps you might be grateful [for His blessing]." (al-Baqarah/55-56). This verse is in Surah al-Baqarah and the rest of it is in Surah al-A'raf. So half of the verse is in Surah al-Baqarah and the other half is here in Surah al-A'raf. When Musa (peace be upon him) saw how his companions had been destroyed, he became grieved and said: رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُم مِّن قَبْلُ وَ إِیَّایَ أَتُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا [My Lord, if You had willed, You could have destroyed them before, and me too; will You destroy us for what the fools among us have done?], because Musa (peace be upon him) supposed that they had been destroyed on account of the sins of the Children of Israel. So he said, "This is nothing but Your trial, by which You lead astray whom You will [and consider deserving], and guide whom You will [and see as worthy]! You are our Guardian; forgive us and have mercy on us, and You are the best of forgivers! And ordain for us good in this world and in the Hereafter, for indeed we have returned to You!" (al-A'raf/155-156). So Allah the Blessed and Exalted said, "My punishment I inflict upon whom I will, and My mercy encompasses all things, and I will ordain it for those who are god-fearing and pay the zakat, and for those who believe in Our signs!" (al-A'raf/156).

અલી બિન ઇબ્રાહીમ: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ [અને મૂસાએ પોતાની કૌમમાંથી અમારી નિર્ધારિત મુલાકાત માટે સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા; પછી જ્યારે તેમને ધરતીકંપે પકડી લીધા ત્યારે તેમણે કહ્યું: હે મારા પરવરદિગાર! જો તું ઈચ્છતો, તો પહેલાં જ તેમને અને મને પણ હલાક કરી શકતો હતો]. ખરેખર જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ બની ઇસરાઈલને કહ્યું: "અલ્લાહ મારી સાથે વાત કરે છે અને મારી સાથે ગુપ્ત વાતચીત કરે છે", ત્યારે તેમણે તેમની વાત માની નહીં. તેમણે તેમને કહ્યું: "તમારામાંથી કેટલાકને પસંદ કરો જે મારી સાથે આવે, જેથી તેઓ અલ્લાહની વાણી સાંભળે." તેમણે તેમનામાંથી શ્રેષ્ઠ સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) સાથે નિર્ધારિત સ્થળે ગયા. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) નજીક આવ્યા અને પોતાના પરવરદિગાર સાથે મુનાજાત કરી, અને અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ તેમની સાથે વાત કરી. પછી મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના સાથીઓને કહ્યું: "સાંભળો અને બની ઇસરાઈલ સમક્ષ તેની ગવાહી આપો." તેમણે કહ્યું: અમે તમારા પર કદી ઈમાન નહીં લાવીએ સિવાય કે અમે અલ્લાહને પ્રત્યક્ષ [પોતાની આંખો વડે] જોઈએ! (બકરહ/૫૫) તેમને કહો કે અમારા માટે પ્રગટ થાય". અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ એક વીજળી ઉતારી અને તેઓ બળી ગયા, અને આ તેમનો જ કલામ છે જે ફરમાવે છે: અને [યાદ કરો] જ્યારે તમે કહ્યું: "હે મૂસા! અમે તમારા પર કદી ઈમાન નહીં લાવીએ સિવાય કે અમે અલ્લાહને પ્રત્યક્ષ [પોતાની આંખો વડે] જોઈએ!" પછી વીજળીએ તમને પકડી લીધા જ્યારે તમે જોઈ રહ્યા હતા. પછી અમે તમને તમારા મૃત્યુ પછી જીવન બક્ષ્યું જેથી કદાચ તમે [તેની નેઅમતનો] આભાર માનો. (બકરહ/૫૫-૫૬). આ આયત સૂરએ બકરહમાં છે અને તેનો બાકીનો ભાગ સૂરએ અઅરાફમાં છે. તો અડધી આયત સૂરએ બકરહમાં છે અને અડધી અહીં સૂરએ અઅરાફમાં છે. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ જોયું કે તેમના સાથીઓ કેવી રીતે હલાક થયા, તો દુઃખી થયા અને કહ્યું: رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُم مِّن قَبْلُ وَ إِیَّایَ أَتُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا [હે મારા પરવરદિગાર! જો તું ઈચ્છતો, તો પહેલાં જ તેમને અને મને પણ હલાક કરી શકતો હતો; શું તું અમારામાંના મૂર્ખોએ કરેલા કૃત્યને લીધે અમને હલાક કરીશ?], કારણ કે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ ધાર્યું કે તેઓ બની ઇસરાઈલના ગુનાહોને લીધે હલાક થયા. તો કહ્યું: આ ફક્ત તારી કસોટી છે, જેના દ્વારા તું જેને ઈચ્છે [અને લાયક સમજે] તેને ગુમરાહ કરે છે અને જેને ઈચ્છે [અને યોગ્ય જુએ] તેને હિદાયત આપે છે! તું અમારો વલી છે, અમને માફ કર અને અમારા પર રહેમ કર, અને તું શ્રેષ્ઠ માફ કરનારો છે! અને અમારા માટે આ દુનિયામાં અને આખિરતમાં ભલાઈ મુકર્રર કર, ખરેખર અમે તારી તરફ પાછા ફર્યા છીએ! (અઅરાફ/૧૫૫-૧૫૬). પછી અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ ફરમાવ્યું: મારી સજા હું જેને ઈચ્છું તેને પહોંચાડું છું અને મારી રહેમત દરેક વસ્તુને આવરી લે છે, અને હું તે તેઓ માટે મુકર્રર કરીશ જેઓ તકવા અપનાવે અને ઝકાત ચૂકવે, અને જેઓ અમારી આયતો પર ઈમાન લાવે! (અઅરાફ/૧૫૬).

#3 داستان موسی The story of Musa મૂસાનો કિસ્સો

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنْ أبِی‌بَصِیرٍ عَنْ أبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ: وَ أُشْرِبُوا فی قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْ قال: لَمَّا نَاجَی مُوسَی (علیه السلام) رَبَّهُ أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ أَنْ یَا مُوسَی (علیه السلام) قَدْ فَتَنْتُ قَوْمَکَ قَالَ وَ بِمَا ذَا یَا رَبِّ قَالَ بِالسَّامِرِیِّ قَالَ وَ مَا فَعَلَ السَّامِرِیُّ قَالَ صَاغَ لَهُمْ مِنْ حُلِیِّهِمْ عِجْلًا قَالَ یَا رَبِّ إِنَّ حُلِیَّهُمْ لَتَحْتَمِلُ أَنْ یُصَاغَ مِنْهُ غَزَالٌ أَوْ تِمْثَالٌ أَوْ عِجْلٌ فَکَیْفَ فَتَنْتَهُمْ قَالَ إِنَّهُ صَاغَ لَهُمْ عِجْلًا فَخَارَ قَالَ یَا رَبِّ وَ مَنْ أَخَارَهُ قَالَ أَنَا فَقَالَ عِنْدَهَا مُوسَی (علیه السلام) إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشاءُ قَالَ فَلَمَّا انْتَهَی مُوسَی (علیه السلام) إِلَی قَوْمِهِ وَ رَآهُمْ یَعْبُدُونَ الْعِجْلَ أَلْقَی الْأَلْوَاحَ مِنْ یَدِهِ فَتَکَسَّرَتْ فَقَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) کَانَ یَنْبَغِی أَنْ یَکُونَ ذَلِکَ عِنْدَ إِخْبَارِ اللَّهِ إِیَّاهُ قَالَ فَعَمَدَ مُوسَی (علیه السلام) فَبَرَّدَ الْعِجْلَ مِنْ أَنْفِهِ إِلَی طَرَفِ ذَنَبِهِ ثُمَّ أَحْرَقَهُ بِالنَّارِ فَذَرَّهُ فِی الْیَمِّ قَالَ فَکَانَ أَحَدُهُمْ لَیَقَعُ فِی الْمَاءِ وَ مَا بِهِ إِلَیْهِ مِنْ حَاجَهًٍْ فَیَتَعَرَّضُ بِذَلِکَ لِلرَّمَادِ فَیَشْرَبُهُ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ وَ أُشْرِبُوا فِی قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْ.

امام باقر ( ابوبصیر گوید: امام باقر (در مورد آیه: وَ أُشْرِبُوا فی قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْ فرمود: «وقتی که پروردگار موسی (او را نجات داد خداوند به او وحی کرد: «ای موسی (قومت را امتحان کردم»؟ گفت: «به چه چیزی»؟ فرمود: «با سامری»؟ گفت: «سامری چه کار کرد»؟ فرمود: «از جواهراتشان برای آن‌ها گوساله ای ساخت». گفت: «پروردگارا، از جواهرات آن‌ها ممکن است آهو یا مجسمه یا گوساله ساخته شود، پس امتحان آن‌ها چگونه است»؟ فرمود: «همانا سامری برای آن‌ها گوساله ای ساخت که صدا داشت». گفت: «پروردگارا، چه کسی او را به صدا درآورد»؟ فرمود: «من». موسی (در آن‌هنگام گفت: إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدی مَنْ تَشاء؛ وقتی که موسی (به قومش رسید و دید که گوساله را عبادت می کنند الواح را از دستش انداخت در نتیجه لوح‌ها شکستند. امام باقر (گفت: «باید آن اتّفاق وقتی باشد که خداوند او را باخبر کرده باشد». گفت: «موسی (قصد کرد و گوساله را از بینیش به طرف دمش پاره کرد و آن را با آتش سوزاند، سپس در دریا انداخت». یکی از آن‌ها که در آب می‌افتد و نیازی که به آن دارد و در معرض آن خاکستر قرار می‌گیرد و آن را می‌نوشد و آن کلام خداوند متعال است: و دل‌های آن‌ها، بر اثر کفرشان، با محبّت گوساله آمیخته شد. ( بقره/۹۳ ).

Imam Baqir (peace be upon him): Abu Basir said: Imam Baqir (peace be upon him), regarding the verse وَ أُشْرِبُوا فی قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْ [And their hearts were saturated with (love of) the calf on account of their unbelief], said: "When Musa spoke privately with his Lord, Allah revealed to him: 'O Musa, I have tested your people.' He said: 'With what, O my Lord?' He said: 'With al-Samiri.' He said: 'What did al-Samiri do?' He said: 'He fashioned for them a calf out of their jewellery.' He said: 'O my Lord, from their jewellery it is possible to fashion a gazelle or a statue or a calf — so how is that a test for them?' He said: 'Indeed al-Samiri fashioned for them a calf that had a sound [lowing].' He said: 'O my Lord, who made it low?' He said: 'I did.' At that Musa (peace be upon him) said: إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدی مَنْ تَشاء [It is naught but Thy trial; Thou makest err with it whom Thou pleasest and guidest whom Thou pleasest]. When Musa reached his people and saw them worshipping the calf, he threw down the tablets from his hand and the tablets broke." Imam Baqir (peace be upon him) said: "That should have happened at the time Allah informed him." He said: "Musa (peace be upon him) set about it and cut the calf apart from its nose to the tip of its tail and burned it with fire, then scattered it in the sea. One of them would fall into the water — even having no need of it — and would come into contact with those ashes and drink them. That is the word of Allah the Exalted: And their hearts were, on account of their unbelief, saturated with love of the calf (Baqarah/93)."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબૂ બસીર કહે છે: ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ આયત وَ أُشْرِبُوا فی قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْ [અને તેમના દિલોમાં તેમના કુફ્રના કારણે ગોસાલા (ની મુહબ્બત) સિંચી દેવામાં આવી] વિશે ફરમાવ્યું: "જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પરવરદિગાર સાથે મુનાજાત કરી, ત્યારે અલ્લાહે તેમના પર વહી કરી: 'હે મૂસા, મેં તમારી કૌમની કસોટી કરી છે.' તેમણે કહ્યું: 'શાનાથી, હે પરવરદિગાર?' ફરમાવ્યું: 'સામરીથી.' કહ્યું: 'સામરીએ શું કર્યું?' ફરમાવ્યું: 'તેણે તેમના ઘરેણાંઓમાંથી તેમના માટે એક ગોસાલું બનાવ્યું.' કહ્યું: 'હે પરવરદિગાર, તેમના ઘરેણાંઓમાંથી હરણ કે મૂર્તિ કે ગોસાલું બનાવવું શક્ય છે, તો પછી તેમની કસોટી કેવી રીતે?' ફરમાવ્યું: 'ખરેખર સામરીએ તેમના માટે એક એવું ગોસાલું બનાવ્યું જેમાં અવાજ હતો.' કહ્યું: 'હે પરવરદિગાર, તેમાં અવાજ કોણે નાખ્યો?' ફરમાવ્યું: 'મેં.' તે વખતે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدی مَنْ تَشاء [આ તો ફક્ત તારી કસોટી છે; તું જેને ઈચ્છે તેને ગુમરાહ કરે છે અને જેને ઈચ્છે તેને હિદાયત આપે છે]. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પોતાની કૌમ પાસે પહોંચ્યા અને જોયું કે તેઓ ગોસાલાની ઇબાદત કરી રહ્યા છે, ત્યારે તેમણે તખ્તીઓ (અલવાહ) પોતાના હાથમાંથી ફેંકી દીધી અને પરિણામે તખ્તીઓ તૂટી ગઈ." ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "તે ઘટના તો ત્યારે થવી જોઈતી હતી જ્યારે અલ્લાહે તેમને ખબર આપી હતી." કહ્યું: "મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ ઇરાદો કર્યો અને ગોસાલાને તેની નાકથી લઈને પૂંછડીના છેડા સુધી ચીરી નાખ્યું અને તેને આગથી બાળી નાખ્યું, પછી તેને દરિયામાં નાખી દીધું. તેમાંથી કોઈ પાણીમાં પડતું અને તેને પાણીની જરૂરત ન હોવા છતાં તે રાખના સંપર્કમાં આવી જતું અને તેને પી જતું. અને આ જ અલ્લાહ તઆલાનું કલામ છે: અને તેમના દિલો, તેમના કુફ્રના કારણે, ગોસાલાની મુહબ્બતથી સિંચી દેવામાં આવ્યા (બકરહ/૯૩)."

#4 داستان موسی The story of Musa મૂસાનો કિસ્સો

الرّضا (علیه السلام) Imam Rida (peace be upon him) ઇમામ રેઝા (અલયહિસ્સલામ)

فِی احْتِجَاجِ الرِّضَا (علیه السلام) عَلَی أَرْبَابِ الْمِلَلِ قَالَ (علیه السلام) إِنَّ مُوسَی‌بْنَ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) وَ أَصْحَابَهُ السَّبْعِینَ الَّذِینَ اخْتَارَهُمْ صَارُوا مَعَهُ إِلَی الْجَبَلِ فَقَالُوا لَهُ إِنَّکَ قَدْ رَأَیْتَ اللَّهَ سُبْحَانَهُ فَأَرِنَاهُ کَمَا رَأَیْتَهُ فَقَالَ لَهُمْ إِنِّی لَمْ أَرَهُ فَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَرَی اللَّهَ جَهْرَهًًْ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَهًُْ فَاحْتَرَقُوا عَنْ آخِرِهِمْ وَ بَقِیَ مُوسَی (علیه السلام) وَحِیداً فَقَالَ یَا رَبِّ اخْتَرْتُ سَبْعِینَ رَجُلًا مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَجِئْتُ بِهِمْ وَ أَرْجِعُ وَحْدِی فَکَیْفَ یُصَدِّقُنِی قَوْمِی بِمَا أُخْبِرُهُمْ بِهِ فَ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ أَ تُهْلِکُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا فَأَحْیَاهُمُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِمْ.

امام رضا ( موسی‌بن‌عمران و هفتاد نفری که آن‌ها را انتخاب کرد و با او به کوه رفتند و به او گفتند: «تو خداوند سبحان را دیدی و به ما نشان بده که چگونه او را دیدی»؟ به آن‌ها گفت: «من او را ندیدم». گفتند: «به تو ایمان نخواهیم آورد تا وقتی که خدا را آشکارا ببینیم». در نتیجه دچار صاعقه شدند و همه سوختند و فقط موسی (باقی ماند. گفت: «پروردگارا هفتاد نفر مرد را از بنی‌اسرائیل انتخاب کردم، آن‌ها را آوردم و تنها برمی‌گردم. چگونه قومم مرا به آنچه که به آن‌ها خبر داده‌ام، تصدیق می‌کنند؟ اگر می‌خواستی از قبل آن‌ها و من را هلاک می‌کردی. آیا به خاطر کاری که نادان‌های ما انجام داده‌اند ما را نابود می‌کنی»؟ سپس خداوند متعال بعد از مرگشان آن‌ها را زنده کرد.

Imam Rida (peace be upon him): Musa ibn Imran and the seventy men whom he had chosen went with him to the mountain and said to him: "You have seen Allah the Glorified, so show Him to us as you saw Him." He said to them: "I did not see Him." They said: "We will not believe in you until we see Allah plainly." As a result they were struck by a thunderbolt and all were burnt, and only Musa (peace be upon him) remained. He said: "O my Lord, I chose seventy men from the Children of Israel, I brought them, and I am returning alone. How will my people confirm what I inform them of? Had You wished, You would have destroyed them and me before. Will You destroy us for what the foolish among us have done?" Then Allah the Exalted brought them back to life after their death.

ઇમામ રિઝા (અલયહિસ્સલામ): મૂસા બિન ઇમરાન અને તે સિત્તેર માણસો જેમને તેમણે પસંદ કર્યા હતા, તેમની સાથે પર્વત પર ગયા અને તેમને કહ્યું: "તમે અલ્લાહ સુબ્હાનહુને જોયા છે, તો અમને બતાવો કે તમે તેને કેવી રીતે જોયા?" તેમણે તેમને કહ્યું: "મેં તેને જોયો નથી." તેઓએ કહ્યું: "અમે તમારા પર ઈમાન નહીં લાવીએ જ્યાં સુધી અમે અલ્લાહને પ્રત્યક્ષ ન જોઈએ." પરિણામે તેઓ વીજળી (સાઇકહ)થી ગ્રસ્ત થયા અને બધા બળી ગયા અને ફક્ત મૂસા (અલયહિસ્સલામ) જ બાકી રહ્યા. તેમણે કહ્યું: "હે પરવરદિગાર, મેં બની ઇસ્રાઇલમાંથી સિત્તેર માણસોને પસંદ કર્યા, તેમને લાવ્યો અને એકલો પાછો જઈ રહ્યો છું. મારી કૌમ જે વાત હું તેમને જણાવીશ તેની તસદીક કેવી રીતે કરશે? જો તું ઈચ્છતો તો પહેલાં જ તેમને અને મને હલાક કરી દેત. શું અમારામાંના નાદાનોએ જે કર્યું તેના કારણે તું અમને નષ્ટ કરીશ?" પછી અલ્લાહ તઆલાએ તેમના મૃત્યુ પછી તેમને જીવતા કર્યા.

#5 داستان موسی The story of Musa મૂસાનો કિસ્સો

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

لَمَّا کَلَّمَ اللَّهُ تَعَالَی ابْنَ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) أَخْبَرَ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَلَمْ یُصَدِّقُوهُ فَقَالَ لَهُمْ مَا الَّذِی یُصَحِّحُ ذَلِکَ عِنْدَکُمْ قَالُوا سَمَاعُهُ قَالَ فَاخْتَارُوا سَبْعِینَ رَجُلًا مِنْ خِیَارِکُمْ فَلَمَّا خَرَجُوا مَعَهُ أَوْقَفَهُمْ وَ تَقَدَّمَ فَجَعَلَ یُنَاجِی رَبَّهُ وَ یُعَظِّمُهُ فَلَمَّا کَلَّمَهُ قَالَ لَهُمْ أَ سَمِعْتُمْ قَالُوا بَلَی وَ لَکِنَّا لَا نَدْرِی أَ هُوَ کَلَامُ اللَّهِ أَمْ لَا فَلْیَظْهَرْ لَنَا حَتَّی‌نَرَاهُ فَنَشْهَدَ لَکَ عِنْدَ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَلَمَّا قَالُوا ذَلِکَ صَعِقُوا فَمَاتُوا فَلَمَّا أَفَاقَ مُوسَی (علیه السلام)مِمَّا تَغَشَّاهُ وَ رَآهُمْ جَزِعَ وَ ظَنَّ أَنَّهُمْ إِنَّمَا أُهْلِکُوا بِذُنُوبِ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَقَالَ یَا رَبِّ أَصْحَابِی وَ إِخْوَانِی أَنِسْتُ بِهِمْ وَ أَنِسُوا بِی وَ عَرَفْتُهُمْ وَ عَرَفُونِی أَ تُهْلِکُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشاءُ أَنْتَ وَلِیُّنا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَیْرُ الْغافِرِینَ فَقَالَ تَعَالَی عَذابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشاءُ وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ.

امام علی ( زمانی‌که خداوند متعال با موسی (سخن گفت. آن سخنان را به بنی‌اسرائیل ابلاغ کرد امّا او را تصدیق نکردند. موسی (گفت: «در چه صورت این سخنان را می‌پذیرید»؟ گفتند: «وقتی آن‌ها را [از گوینده‌اش] بشنویم». موسی (گفت: «هفتاد نفر از بهترین‌هایتان را انتخاب کنید». آنگاه از شهر خارج شدند و [در محلّی] موسی (آنان را متوقّف کرده و خودش پیش رفت و شروع به سخن گفتن با پروردگارش نموده و عظمت او را یاد کرد و وقتی سخنش با خداوند متعال به پایان رسید به آن‌ها گفت: «شنیدید»؟ گفتند: «بله امّا نمی‌دانیم آیا آن کلام خداست یا نه! لذا باید [خداوند] بر ما آشکار شود تا او را ببینیم. آنگاه به حقانیّت تو در نزد بنی‌اسرائیل شهادت خواهیم داد». وقتی این سخن را گفتند، دچار صاعقه شده و مردند. وقتی موسی (از حالت بیهوشی خود خارج شد و آنان را دید نگران شده و گمان کرد آن‌ها به خاطر گناهان بنی‌اسرائیل به هلاکت رسیده‌اند، لذا رو به پرودگار متعال کرده و گفت: پروردگارا! من با این اصحاب و برادرانم انس گرفته بودم و آنان نیز با من انس گرفته بودند، من آنان را شناخته و آنان نیز مرا شناخته بودند. أَ تُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِیُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا وَ أَنْتَ خَیْرُ الْغَافِرِینَ خداوند متعال فرمود: عَذَابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ.

Imam Ali (peace be upon him): When Allah the Exalted spoke with Musa (peace be upon him), he conveyed those words to the Children of Israel, but they did not affirm him. Musa (peace be upon him) said: "In what circumstance would you accept these words?" They said: "When we hear them [from the speaker Himself]." Musa (peace be upon him) said: "Choose seventy of the best among yourselves." Then they went out of the city, and [at a certain place] Musa (peace be upon him) halted them and went ahead himself, and began speaking with his Lord and mentioning His greatness. When his speech with Allah the Exalted came to an end, he said to them: "Did you hear?" They said: "Yes, but we do not know whether that is the speech of Allah or not! Therefore [Allah] must appear to us so that we may see Him. Then we will testify to your truthfulness before the Children of Israel." When they said this, they were struck by a thunderbolt and died. When Musa (peace be upon him) came out of his unconscious state and saw them, he became distressed and thought that they had been destroyed because of the sins of the Children of Israel. So he turned to the Lord Most High and said: "My Lord! I had grown accustomed to these companions and brothers of mine, and they had grown accustomed to me; I had come to know them and they had come to know me. أَ تُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِیُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا وَ أَنْتَ خَیْرُ الْغَافِرِینَ [Wilt Thou destroy us for what the fools among us have done? It is naught but Thy trial, Thou makest err with it whom Thou pleasest and guidest whom Thou pleasest. Thou art our Guardian, therefore forgive us and have mercy on us, and Thou art the best of the forgivers]." Allah the Exalted said: عَذَابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ [My chastisement — I afflict with it whom I please, and My mercy encompasses all things].

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે અલ્લાહ તઆલાએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ) સાથે વાત કરી, ત્યારે તેમણે તે વાતો બની ઇસ્રાઈલને પહોંચાડી, પરંતુ તેઓએ તેમની પુષ્ટિ ન કરી. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "કઈ સ્થિતિમાં તમે આ વાતોને સ્વીકારશો?" તેઓએ કહ્યું: "જ્યારે અમે તે [કહેનાર પાસેથી] સાંભળીશું." મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "તમારામાંથી સિત્તેર શ્રેષ્ઠ લોકોને પસંદ કરો." પછી તેઓ શહેરની બહાર નીકળ્યા અને [એક જગ્યાએ] મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને રોકી અને પોતે આગળ ગયા અને પોતાના પરવરદિગાર સાથે વાત કરવા લાગ્યા અને તેની અઝમતનું સ્મરણ કર્યું. જ્યારે તેમની અલ્લાહ તઆલા સાથેની વાત પૂરી થઈ, ત્યારે તેમણે તેમને કહ્યું: "શું તમે સાંભળ્યું?" તેઓએ કહ્યું: "હા, પરંતુ અમે નથી જાણતા કે શું તે અલ્લાહનું કલામ છે કે નહીં! તેથી [અલ્લાહ] અમારા પર જાહેર થાય જેથી અમે તેને જોઈએ. ત્યારબાદ અમે બની ઇસ્રાઈલ પાસે તમારી હકાનિય્યતની ગવાહી આપીશું." જ્યારે તેઓએ આ વાત કહી, ત્યારે તેઓ વીજળી (સાઇકા)થી ત્રાટકાઈને મરી ગયા. જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પોતાની બેહોશીની હાલતથી બહાર આવ્યા અને તેમને જોયા, ત્યારે તેઓ ચિંતિત થયા અને વિચાર્યું કે તેઓ બની ઇસ્રાઈલના ગુનાહોના કારણે હલાક થયા છે. તેથી તેઓ પરવરદિગાર તઆલા તરફ ફર્યા અને કહ્યું: "પરવરદિગાર! હું આ મારા સાથીઓ અને ભાઈઓ સાથે અન્સ (નિકટતા) મેળવી ચૂક્યો હતો અને તેઓ પણ મારી સાથે અન્સ મેળવી ચૂક્યા હતા, મેં તેમને ઓળખ્યા હતા અને તેઓએ પણ મને ઓળખ્યો હતો. أَ تُهْلِکُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِیُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا وَ أَنْتَ خَیْرُ الْغَافِرِینَ [શું તું અમને એ કારણે હલાક કરે છે જે અમારામાંના મૂર્ખાઓએ કર્યું? આ તો ફક્ત તારી અજમાયશ છે, જેને તું ચાહે તેને ગુમરાહ કરે અને જેને તું ચાહે તેને હિદાયત આપે. તું અમારો વલી છે, તેથી અમને માફ કર અને અમારા પર રહમ કર, અને તું શ્રેષ્ઠ માફ કરનારો છે]." અલ્લાહ તઆલાએ ફરમાવ્યું: عَذَابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ [મારો અઝાબ — હું જેને ચાહું છું તેને પહોંચાડું છું, અને મારી રહમત દરેક વસ્તુને ઘેરાયેલી છે].

#6 داستان موسی The story of Musa મૂસાનો કિસ્સો

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِیرَهًِْ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ مُوسَی (علیه السلام) اخْتَارَ سَبْعِینَ مِنْ قَوْمِهِ فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ أَصْحَابِی أَصْحَابِی. قَالَ: إِنِّی أُبْدِلُکَ بِهِمْ مَنْ هُوَ خَیْرٌ لَکَ مِنْهُمْ. فَقَالَ: إِنِّی عَرَفْتُهُمْ وَ وَجَدْتُ رِیحَهُمْ قَالَ: فَبَعَثَهُمُ اللَّهُ لَهُ أَنْبِیَاءَ (علیهم السلام).

امام صادق ( حارث‌بن مغیره گوید: امام صادق (فرمود: «همانا موسی (هفتاد مرد از قومش را برگزید و هنگامی‌که به عذاب رجفه (لرزش) مبتلا شدند». گفت: «پروردگارا! به داد یارانم برس». خداوند فرمود: «همانا من به‌جای آنان قومی بهتر در اختیار تو قرار خواهم داد». موسی (گفت: «من آنان را شناخته‌ام و بوی آنان را یافته‌ام (یعنی به آنان عادت کرده‌ام و دلم برای آنان تنگ شده است) فرمود: «خدا آنان را به‌صورت پیامبر برانگیخت».

Imam Sadiq (peace be upon him): Harith ibn Mughira said: Imam Sadiq (peace be upon him) said: "Indeed Musa (peace be upon him) chose seventy men from his people, and when the punishment of the rajfa (tremor) overtook them," he said: "My Lord! Come to the aid of my companions." Allah said: "Indeed I shall provide you, in place of them, a people better than them." Musa (peace be upon him) said: "I have come to know them and I have found their scent (meaning I have grown accustomed to them and my heart yearns for them)." He (peace be upon him) said: "Allah raised them up as prophets."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): હારિસ બિન મુગીરહ કહે છે: ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "ખરેખર મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાની કૌમમાંથી સિત્તેર માણસોને પસંદ કર્યા અને જ્યારે તેઓ રજફા (ધ્રુજારી)ના અઝાબમાં સપડાયા," તેમણે કહ્યું: "પરવરદિગાર! મારા સાથીઓની મદદ કર." અલ્લાહે ફરમાવ્યું: "ખરેખર હું તેમના બદલે તારા માટે તેમનાથી બહેતર કૌમ પ્રદાન કરીશ." મૂસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "મેં તેમને ઓળખ્યા છે અને તેમની સુગંધ પ્રાપ્ત કરી છે (એટલે કે હું તેમની આદત મેળવી ચૂક્યો છું અને મારું દિલ તેમના માટે તલસી રહ્યું છે)." ફરમાવ્યું: "અલ્લાહે તેમને પયગંબરોના રૂપમાં ઉઠાવ્યા."

#7 داستان موسی The story of Musa મૂસાનો કિસ્સો

علی بن ابراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી ઇબ્ને ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

وَ هَذَا الْمِیثَاقُ هُوَ الْمِیعادُ الْأَوَّلُ.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( این پیمان و عهد، همان میعاد اوّل است.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): This pledge and covenant is the very first appointed time (mi'ad).

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): આ પ્રતિજ્ઞા અને અહદ, તે જ પહેલો મીઆદ (નક્કી કરેલો સમય) છે.

#8 این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست This is nothing but a trial from You આ તમારી કસોટી સિવાય બીજું કંઈ નથી

الهادی (علیه السلام) Imam Hadi (peace be upon him) ઇમામ હાદી (અલયહિસ્સલામ)

الْإحْتِجَاج: مِمَّا أَجَابَ بِهِ أَبُوالْحَسَنِ عَلِیُّ‌بْنُ‌مُحَمَّدٍ الْعَسْکَرِیُّ (علیه السلام) فِی رِسَالَتِهِ إِلَی أَهْلِ الْأَهْوَازِ حِینَ سَأَلُوهُ عَنِ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ قَالَ (علیه السلام) فِی قَولِهِ تَعَالَی وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ ... وَ قَوْلِ مُوسَی (علیه السلام) إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ وَ قَوْلِهِ لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ وَ قَوْلِهِ ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ وَ قَوْلِهِ إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ وَ قَوْلِهِ لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا إِنَّ جَمِیعَهَا جَاءَتْ فِی الْقُرْآنِ بِمَعْنَی الِاخْتِبَار.

امام هادی ( از جمله پاسخ‌هایی که علیّ‌بن‌محمّد عسکری (در نامه‌ی خویش به‌سوی اهل اهواز در زمینه‌ی سؤال آنان در مورد مسأله جبر و تفویض بیان نمود. وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ ( محمد/۳۱ ) ... و این سخنش: إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ و این سخنش: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ ( مائده/۴۸ ) و این سخنش: ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ ( آل‌عمران/۱۵۲ ) و این سخنش: إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ ( قلم/۱۷ ) و این سخنش: لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ( هود/۷ ) ... همه‌ی این ها در قرآن به معنای آزمون آمده است.

Imam al-Hadi (peace be upon him): Among the answers that Ali ibn Muhammad al-Askari (peace be upon him) gave in his letter to the people of Ahwaz regarding their question about the matter of jabr (compulsion) and tafwid (delegation), he stated: وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ [And most certainly We will try you until We have known those among you who strive hard and the patient ones, and We will test your affairs] (Muhammad/31)... and this saying of His: إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ [It is naught but Thy trial], and this saying of His: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ [that He may try you in what He has given you] (Ma'idah/48), and this saying of His: ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ [then He turned you away from them that He might try you] (Al-i Imran/152), and this saying of His: إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ [Surely We will try them as We tried the owners of the garden] (Qalam/17), and this saying of His: لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا [that He might try you, which of you is best in deeds] (Hud/7)... all of these have come in the Qur'an in the meaning of testing.

ઇમામ હાદી (અલયહિસ્સલામ): તે જવાબોમાંથી કે જે અલી બિન મુહમ્મદ અસ્કરી (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પત્રમાં એહલે અહવાઝ તરફ જબ્ર અને તફવીઝના મસ્અલા વિશે તેમના સવાલના જવાબમાં બયાન કર્યા. وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ [અને અમે ચોક્કસપણે તમારી અજમાયશ કરીશું ત્યાં સુધી કે અમે તમારામાંથી જિહાદ કરનારા અને સબર કરનારાઓને જાણી લઈએ, અને અમે તમારા સમાચારોને પણ ચકાસીશું] (મુહમ્મદ/૩૧) ... અને તેમની આ વાણી: إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ [આ તો ફક્ત તારી અજમાયશ છે] અને તેમની આ વાણી: لِیَبْلُوَکُمْ فِی ما آتاکُمْ [જેથી તે તમને એમાં અજમાવે જે તેણે તમને આપ્યું છે] (માઇદહ/૪૮) અને તેમની આ વાણી: ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ [પછી તેણે તમને તેમનાથી ફેરવી દીધા જેથી તમારી અજમાયશ કરે] (આલે ઇમરાન/૧૫૨) અને તેમની આ વાણી: إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ [ખરેખર અમે તેમની અજમાયશ કરી જેમ અમે બગીચાના માલિકોની અજમાયશ કરી] (કલમ/૧૭) અને તેમની આ વાણી: لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا [જેથી તે તમારી અજમાયશ કરે કે તમારામાંથી કોણ અમલમાં શ્રેષ્ઠ છે] (હૂદ/૭) ... આ બધા કુરઆનમાં આઝમાયશના અર્થમાં આવ્યા છે.

#9 این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست This is nothing but a trial from You આ તમારી કસોટી સિવાય બીજું કંઈ નથી

الهادی (علیه السلام) Imam Hadi (peace be upon him) ઇમામ હાદી (અલયહિસ્સલામ)

تُحَفُ الْعُقُولِ: رِسَالَتُهُ (علیه السلام) فِی الرَّدِّ عَلَی أَهْلِ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ: ... فَأَمَّا شَوَاهِدُ الْقُرْآنِ عَلَی الِاخْتِبَارِ وَ الْبَلْوَی بِالاسْتِطَاعَهًِْ الَّتِی تَجْمَعُ الْقَوْلَ بَیْنَ الْقَوْلَیْنِ فَکَثِیرَهًٌْ وَ مِنْ ذَلِکَ قَوْلُهُ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّی نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرِینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبَارَکُمْ وَ قَالَ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُونَ وَ قَالَ الم. أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لَا یُفْتَنُونَ. وَ قَالَ فِی الْفِتَنِ الَّتِی مَعْنَاهَا الِاخْتِبَارُ وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَیْمانَ الْآیَهًَْ وَ قَالَ فِی قِصَّهًِْ مُوسَی (علیه السلام) فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَکَ مِنْ بَعْدِکَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِیُ وَ قَوْلُ مُوسَی (علیه السلام) إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ أَیْ اخْتِبَارُکَ فَهَذِهِ الْآیَاتُ یُقَاسُ بَعْضُهَا بِبَعْضٍ وَ یَشْهَدُ بَعْضُهَا لِبَعْضِ.

امام هادی ( در کتاب تحف‌العقول آمده است: امّا شواهد قرآنی بر [عقیده] امتحان و آزمون به‌وسیله‌ی استطاعت [و توان] که جامع بین دو عقیده دیگر است؛ بسیار و از آن جمله است کلام خداوند متعال: ما همه‌ی شما را قطعاً می‌آزماییم تا معلوم شود مجاهدان واقعی و صابران از میان شما کیانند، و اخبار شما را بیازماییم!. ( محمّد/۳۱ ) و فرمود: «سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ». و فرمود: الم، آیا مردم گمان کردند همین‌که بگویند: «ایمان آوردیم»، به حال خود رها می‌شوند و آزمایش نخواهند شد؟!. ( عنکبوت/۲۱ ) و در مورد فتنه که همان معنی آزمون را دارد فرمود: ما سلیمان را آزمودیم و بر تخت او جسدی افکندیم سپس او به درگاه خداوند توبه کرد. ( ص/۳۴ ) و در داستان موسی (فرمود: «ما قوم تو را بعد از تو، آزمودیم و سامری آن‌ها را گمراه ساخت! ( طه/۸۵ ) و گفته‌ی موسی (: إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ! یعنی آزمایش تو. این آیات است که با یکدیگر سنجیده میِ‌شوند و گواه یکدیگر می‌باشند.

Imam al-Hadi (peace be upon him): In the book Tuhaf al-Uqul it is reported: As for the Quranic evidences for [the doctrine of] testing and trial by means of ability [and capacity], which combines the two other doctrines, they are many. Among them is the word of Allah the Exalted: We shall surely test you all so that it may be known who among you are the true strivers and the patient, and We shall test your reports! (Muhammad/31). And He said: "سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ" [We shall gradually draw them on from where they do not know]. And He said: Alif Lam Mim, do people think that once they say: "We believe," they will be left to themselves and not be tested?! (Ankabut/21). And regarding fitnah, which has the meaning of trial, He said: We tested Sulayman and cast upon his throne a body, then he turned in repentance to Allah. (Sad/34). And in the story of Musa (peace be upon him) He said: "We tested your people after you, and the Samiri led them astray!" (Ta-Ha/85). And the saying of Musa (peace be upon him): إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ! [It is naught but Your trial] — that is, Your test. These verses are measured against one another and bear witness to one another.

ઇમામ હાદી (અલયહિસ્સલામ): તોહફુલ ઓકૂલ પુસ્તકમાં આવ્યું છે: પરંતુ ઇસ્તેતાઅત [અને શક્તિ] દ્વારા પરીક્ષણ અને આઝમાયશ [ના અકીદા] પરના કુરઆની પુરાવાઓ, જે બીજા બે અકીદાઓ વચ્ચેનું સંયોજન છે, ઘણા છે. તેમાંથી અલ્લાહ તઆલાનું કથન છે: ખરેખર અમે તમને સૌને પરીક્ષણ કરીશું જેથી માલૂમ થાય કે તમારામાંથી સાચા મુજાહિદો અને સાબિરો કોણ છે, અને તમારા સમાચારોને પરખીશું! (મુહમ્મદ/૩૧). અને ફરમાવ્યું: "سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ" [અમે તેમને ધીમે ધીમે એવી રીતે પકડમાં લઈશું કે તેઓ જાણશે નહીં]. અને ફરમાવ્યું: અલિફ લામ મીમ, શું લોકોએ ધારી લીધું છે કે માત્ર એટલું કહેવાથી કે: "અમે ઈમાન લાવ્યા", તેઓને પોતાના હાલ પર છોડી દેવામાં આવશે અને તેમનું પરીક્ષણ થશે નહીં?! (અન્કબૂત/૨૧). અને ફિતના વિશે, જેનો અર્થ પરીક્ષણ છે, ફરમાવ્યું: અમે સુલયમાનનું પરીક્ષણ કર્યું અને તેમના તખ્ત પર એક શરીર નાખ્યું, પછી તેમણે અલ્લાહની બારગાહમાં તૌબા કરી. (સાદ/૩૪). અને મુસા (અલયહિસ્સલામ)ના કિસ્સામાં ફરમાવ્યું: "અમે તમારા પછી તમારી કૌમનું પરીક્ષણ કર્યું અને સામરીએ તેમને ગુમરાહ કર્યા! (તાહા/૮૫). અને મુસા (અલયહિસ્સલામ)નું કથન: إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ! [આ તો માત્ર તારી પરીક્ષા છે] યાની તારું પરીક્ષણ. આ આયતો છે જે એકબીજા સાથે તોલવામાં આવે છે અને એકબીજા માટે સાક્ષી છે.

#10 این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست This is nothing but a trial from You આ તમારી કસોટી સિવાય બીજું કંઈ નથી

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

لَمَّا نَاجَی مُوسَی (علیه السلام) رَبَّهُ أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ أَنْ یَا مُوسَی (علیه السلام) قَدْ فَتَنْتُ قَوْمَکَ. قَالَ: وَ بِمَا ذَا یَا رَبِّ؟ قَالَ: بِالسَّامِرِیِّ صَاغَ لَهُمْ مِنْ حُلِیِّهِمْ عِجْلًا. قَالَ: یَا رَبِّ إِنَّ حُلِیَّهُمْ لَا یَحْتَمِلُ أَنْ یُصَاغَ مِنْهُ غَزَالٌ أَوْ تِمْثَالٌ أَوْ عِجْلٌ فَکَیْفَ فَتَنْتَهُمْ؟ قَالَ: صَاغَ لَهُمْ عِجْلًا فَخَارَ. قَالَ: یَا رَبِّ وَ مَنْ أَخَارَهُ؟ قَالَ: أَنَا. فَقَالَ عِنْدَهَا مُوسَی (علیه السلام): إِنْ هِیَ إِلَّا فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِی مَنْ تَشاءُ.

امام باقر ( هنگامی‌که موسی (با پروردگارش مناجات کرد، خدای تبارک‌وتعالی به وی وحی کرد که ای موسی (! من قومت را مورد آزمایش قرار دادم. گفت: «ای پروردگارم! به چه چیزی»؟ گفت: «به‌وسیله‌ی سامری که از زیورآلاتشان گوساله ساخت». گفت: «پروردگارا! از زیورآلاتشان می‌توان آهو یا مجسمه یا گوساله ساخت، پس چگونه آنان را فریب داده است»؟ گفت: «برای آنان گوساله‌ای را ساخت و آن را به صدا وا داشت». گفت: «پروردگارا! چه کسی آن را به صدا درآورد»؟ فرمود: «من». آنگاه موسی (گفت: «إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَ تَهْدِی مَن تَشَاء».

Imam Baqir (peace be upon him): When Musa (peace be upon him) held intimate discourse with his Lord, Allah the Blessed and Exalted revealed to him: O Musa (peace be upon him)! I have put your people to trial. He said: "O my Lord! With what?" He said: "Through the Samiri, who fashioned a calf for them from their ornaments." He said: "O Lord! From their ornaments one can fashion a deer, or a statue, or a calf — so how has he deceived them?" He said: "He fashioned a calf for them and caused it to make a sound." He said: "O Lord! Who caused it to make a sound?" He said: "I." Thereupon Musa (peace be upon him) said: "إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَ تَهْدِی مَن تَشَاء" [It is naught but Your trial; You make err with it whom You please and guide whom You please].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે મુસા (અલયહિસ્સલામ)એ પોતાના પરવરદિગાર સાથે મુનાજાત કરી, ત્યારે અલ્લાહ તબારક વ તઆલાએ તેમને વહી કરી કે હે મુસા (અલયહિસ્સલામ)! મેં તમારી કૌમનું પરીક્ષણ કર્યું. તેમણે કહ્યું: "હે મારા પરવરદિગાર! કઈ વસ્તુથી?" ફરમાવ્યું: "સામરી દ્વારા જેણે તેમના ઝવેરાતથી ગોસાલો બનાવ્યો". તેમણે કહ્યું: "પરવરદિગાર! તેમના ઝવેરાતથી હરણ કે મૂર્તિ કે ગોસાલો બનાવી શકાય છે, તો તેણે તેમને કેવી રીતે છેતર્યા?" ફરમાવ્યું: "તેણે તેમના માટે એક ગોસાલો બનાવ્યો અને તેને અવાજ કરાવ્યો". તેમણે કહ્યું: "પરવરદિગાર! કોણે તેને અવાજ કરાવ્યો?" ફરમાવ્યું: "મેં". ત્યારે મુસા (અલયહિસ્સલામ)એ કહ્યું: "إِنْ هِیَ إِلاَّ فِتْنَتُکَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَ تَهْدِی مَن تَشَاء" [આ તો ફક્ત તારી પરીક્ષા છે, જેને તું ચાહે તેને તેના દ્વારા ગુમરાહ કરે છે અને જેને તું ચાહે તેને હિદાયત આપે છે].

#11 این، جز آزمایش تو، چیز دیگر نیست This is nothing but a trial from You આ તમારી કસોટી સિવાય બીજું કંઈ નથી

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

عَنِ الْوَصَّافِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ فِیمَا نَاجَی اللَّهَ مُوسَی (علیه السلام) أَنْ قَالَ: یَا رَبِّ هَذَا السَّامِرِیُّ صَنَعَ الْعِجْلَ فَالْخُوَارُ مَنْ صَنَعَهُ؟ قَالَ: فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یَا مُوسَی (علیه السلام) إِنَّ تِلْکَ فِتْنَتِی فَلَا تَفَحَّصْ عَنْهَا. عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ أَبِی عَبْدِاللهِ (علیه السلام) قَالَ: حَیْثُ قَالَ مُوسَی (علیه السلام) أَنْتَ أَبُو الْحُکَمَاءِ.

امام باقر ( از جمله مناجات خدا با موسی (این بود که گفت: «پروردگارا! سامری گوساله را ساخت، پس چه کسی آن را به صدا در آورد»؟ خدا به وی وحی کرد: «ای موسی (! آن امتحان و آزمایش من است، پس درباره‌ی آن از من سؤال نکن».

Imam Baqir (peace be upon him): Among the intimate discourses of Allah with Musa (peace be upon him) was this — he said: "O Lord! The Samiri made the calf, so who caused it to make the sound?" Allah revealed to him: "O Musa (peace be upon him)! That is My trial, so do not question Me about it."

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): મુસા (અલયહિસ્સલામ) સાથે અલ્લાહની મુનાજાતમાંથી એક એ હતી કે તેમણે કહ્યું: "પરવરદિગાર! સામરીએ ગોસાલો બનાવ્યો, તો કોણે તેને અવાજ કરાવ્યો?" અલ્લાહે તેમને વહી કરી: "હે મુસા (અલયહિસ્સલામ)! એ મારું પરીક્ષણ અને આઝમાયશ છે, તો તેના વિશે મને સવાલ ન કરો".

#12 إحیاء Giving life ઈહ્યા

وَ أَمَّا الرَّدُّ عَلَی مَنْ أَنْکَرَ الرَّجْعَهًَْ فقَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَرَدَّهُمُ اللَّهُ تَعَالَی بَعْدَ الْمَوْتِ إِلَی الدُّنْیَا وَ شَرِبُوا وَ نَکَحُوا وَ مِثْلُهُ خَبَرُ الْعُزَیْرِ.

امام علی ( امّا در ردّ قول منکرین رجعت این آیه است: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا؛ سپس خدا پس از مرگ آنان را به دنیا برگرداند و آنان نوشیدند و خوردند، مثل داستان حضرت عزیر (.

Imam Ali (peace be upon him): As for the refutation of those who deny raj'ah (the return), it is this verse: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا [And Musa chose out of his people seventy men for Our appointment]; then Allah brought them back to the world after death, and they drank and ate, like the story of Uzayr (peace be upon him).

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): પરંતુ રજઅતનો ઇન્કાર કરનારાઓના કથનના જવાબમાં આ આયત છે: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا [અને મુસાએ પોતાની કૌમમાંથી અમારા વાયદા માટે સિત્તેર માણસો પસંદ કર્યા]; પછી અલ્લાહે તેમને મૃત્યુ પછી દુનિયામાં પાછા મોકલ્યા અને તેઓએ પીધું અને ખાધું, હઝરત ઉઝયર (અલયહિસ્સલામ)ના કિસ્સાની જેમ.

#13 إحیاء Giving life ઈહ્યા

عَنِ الأصْبَغِ‌بْنِ‌نُبَاتَهًَْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ ‎بْنَ أَبِی‎بَکْرٍ الْیَشْکُرِیَّ قَامَ إِلَی أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَال‌إِنَّ أُنَاساً مِنْ أَصْحَابِکَ یَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ یُرَدُّونَ بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) نَعَمْ تَکَلَّمْ بِمَا سَمِعْتَ وَ لَا تَزِدْ فِی الْکَلَامِ فَمَا قُلْتَ لَهُمْ قَالَ قُلْتُ لَا أُؤْمِنُ بِشَیْءٍ مِمَّا قُلْتُمْ فَقَالَ لَهُ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَیْلَکَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ ابْتَلَی قَوْماً بِمَا کَانَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَأَمَاتَهُمْ قَبْلَ آجَالِهِمُ الَّتِی سُمِّیَتْ لَهُمْ ثُمَّ رَدَّهُمْ إِلَی الدُّنْیَا لِیَسْتَوْفُوا أَرْزَاقَهُمْ ثُمَّ أَمَاتَهُمْ بَعْدَ ذَلِکَ قَالَ فَکَبُرَ عَلَی‌ابْنِ الْکَوَّاءِ وَ لَمْ یَهْتَدِ لَهُ فَقَالَ لَهُ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَیْلَکَ تَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَالَ فِی کِتَابِهِ وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعِینَ رَجُلًا لِمِیقاتِنا فَانْطَلَقَ بِهِمْ مَعَهُ لِیَشْهَدُوا لَهُ إِذَا رَجَعُوا عِنْدَ الْمَلَإِ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ إِنَّ رَبِّی قَدْ کَلَّمَنِی فَلَوْ أَنَّهُمْ سَلَّمُوا ذَلِکَ لَهُ وَ صَدَّقُوا بِهِ لَکَانَ خَیْراً لَهُمْ وَ لَکِنَّهُمْ قَالُوا لِمُوسَی (علیه السلام) لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَرَی اللهَ جَهْرَةً قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَأَخَذَتْکُمُ الصَّاعِقَةُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ثُمَّ بَعَثْناکُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ أَ تَرَی یَاابْنَ‎الْکَوَّاءِ إِنَّ هَؤُلَاءِ قَدْ رَجَعُوا إِلَی مَنَازِلِهِمْ بَعْدَ مَا مَاتُوا فَقَالَ ابْنُ الْکَوَّاءِ وَ مَا ذَاکَ ثُمَّ أَمَاتَهُمْ فَکَأَنَّهُمْ فَقَالَ لَهُ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) لَا وَیْلَکَ أَ وَ لَیْسَ قَدْ أَخْبَرَ اللَّهُ فِی کِتَابِهِ حَیْثُ یَقُولُ وَ ظَلَّلْنا عَلَیْکُمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوی فَهَذَا بَعْدَ الْمَوْتِ إِذْ بَعَثَهُمْ فَلَا تَشُکَّنَّ یَاابْنَ‌الْکَوَّاءِ فِی قُدْرَهًِْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ.

امام علی ( اصبغ‌بن‌نباته گوید: عبدالله‌بن ابی‌بکر یشکری نزد امیرالمؤمنین (رفت امیرالمؤمنین (به او فرمود: «هرچه می‌خواهی بپرس». گفت: «بله، بعضی از اصحاب شما می‌پندارند که بعد از مرگ بازمی‌گردند»! امیرالمؤمنین (فرمود: «هرچه شنیدی را بازگو کن و از خودت چیزی بر کلامشان نیفزا. تو به آن‌ها چه گفتی»؟ یشکری گفت: من گفتم: «به آنچه گفتید اعتقادی ندارم»! امیرالمؤمنین (فرمود: «وای بر تو! خدای عزّوجلّ قومی را به سبب گناهانشان مبتلا کرد و آنان را قبل از اجل معیّنشان می‌راند. سپس آنان را به دنیا برگرداند تا روزی‌هایشان را دریافت کنند و پس از آن، آنان را می‌راند». ابن‌کوّاء تکبیر گفت و این سخن را نپذیرفت! امیرالمؤمنین (به او فرمود: «وای بر تو! آیا نمی‌دانی خدا در کتابش می‌فرماید: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعینَ رَجُلاً لِمیقاتِنا و آنان را با خود برد تا هنگام رجعت، در مقابل بنی‌اسرائیل شاهد او باشند که خدایش با او تکلّم نموده است. اگر این هفتادتن در این خصوص تسلیم موسی (می‌شدند و او را در ادّعای خود تصدیق می‌کردند برایشان بهتر بود، ولی آنان به موسی (گفتند: «ای موسی (! ما هرگز به تو ایمان نخواهیم آورد مگر اینکه خدا را آشکارا [با چشم خود] ببینیم»! پس صاعقه شما را گرفت درحالی‌که تماشا می‌کردید. سپس شما را پس از مرگتان، حیات بخشیدیم شاید شکر [نعمت او را] بجا آورید. ( بقره/۵۶۵۵ ) ای پسر کوّاء! آیا می‌بینی که این گروه بعد از مرگشان به منازل خود برگشتند؟ ابن‌کوّاء گفت: عبارت «ثُمَّ أَمَاتَهُمْ» در آیه نیست تا دال بر فرمایش شما باشد! پس امیرالمؤمنین (به او فرمود: «نه! وای بر تو! آیا خداوند در کتاب خود خبر نداده و نفرموده است: و ابر را بر شما سایبان قرار دادیم و «من» [شیره‌ی مخصوص و لذیذ درختان] و «سلوی» [مرغان مخصوص شبیه کبوتر] را بر شما فرستادیم. ( بقره/۵۷ ) این امور بعد از مرگشان و پس از برگشتنشان صورت گرفت.

Imam Ali (peace be upon him): Asbagh ibn Nubata said: Abdullah ibn Abi Bakr al-Yashkuri came to Amir al-Mu'minin (peace be upon him). Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said to him: "Ask whatever you wish." He said: "Yes, some of your companions imagine that after death they will return [to this world]!" Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said: "Report whatever you heard and do not add anything of your own to their words. What did you say to them?" Al-Yashkuri said: I said: "I do not believe in what you said!" Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said: "Woe to you! Allah, the Mighty and Majestic, tested a people because of their sins and caused them to die before their appointed term. Then He returned them to this world so that they might receive their sustenance, and after that He caused them to die." Ibn al-Kawwa exclaimed takbir and did not accept this statement! Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said to him: "Woe to you! Do you not know that Allah says in His Book: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعینَ رَجُلاً لِمیقاتِنا [And Musa chose seventy men from his people for Our appointment], and he took them with him so that, upon their return, they would be witnesses for him before the Children of Israel that his Lord had spoken to him. If these seventy had submitted to Musa in this matter and confirmed him in his claim, it would have been better for them, but they said to Musa (peace be upon him): 'O Musa (peace be upon him)! We will never believe in you until we see Allah openly [with our own eyes]!' Then the thunderbolt seized you while you were looking on. Then We gave you life after your death that perhaps you might give thanks [for His blessing]. (al-Baqarah/55–56) O son of al-Kawwa! Do you see that this group returned to their homes after their death?" Ibn al-Kawwa said: The phrase "ثُمَّ أَمَاتَهُمْ [then He caused them to die]" is not in the verse to prove your statement! So Amir al-Mu'minin (peace be upon him) said to him: "No! Woe to you! Has Allah not informed us in His Book and said: And We shaded you with clouds and sent down upon you the manna [the special delicious sap of trees] and the salwa [special birds resembling doves]. (al-Baqarah/57) These matters took place after their death and after their return."

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): અસ્બગ બિન નુબાતા કહે છે: અબ્દુલ્લાહ બિન અબી બક્ર યશકુરી અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ) પાસે આવ્યા. અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ તેમને કહ્યું: "તમે જે ઈચ્છો તે પૂછો." તેમણે કહ્યું: "હા, તમારા કેટલાક સાથીઓ એવું માને છે કે તેઓ મૃત્યુ પછી પાછા ફરશે!" અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "જે તેં સાંભળ્યું તે જ કહે અને પોતાની તરફથી તેમની વાત પર કંઈ ન ઉમેર. તેં તેમને શું કહ્યું?" યશકુરીએ કહ્યું: મેં કહ્યું: "તમે જે કહ્યું તેમાં હું માનતો નથી!" અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ ફરમાવ્યું: "તારા પર અફસોસ! અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ એક કૌમને તેમના ગુનાહોના કારણે અઝમાઇશમાં નાખી અને તેમને તેમની નિર્ધારિત મુદ્દત પહેલાં મૃત્યુ આપ્યું. પછી તેમને દુનિયામાં પાછા મોકલ્યા જેથી તેઓ પોતાની રોજી પ્રાપ્ત કરે, અને ત્યાર બાદ તેમને મૃત્યુ આપ્યું." ઇબ્ને કવ્વાએ તકબીર કહી અને આ વાત સ્વીકારી નહીં! અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ તેને કહ્યું: "તારા પર અફસોસ! શું તું નથી જાણતો કે અલ્લાહ પોતાના કિતાબમાં ફરમાવે છે: وَ اخْتارَ مُوسی قَوْمَهُ سَبْعینَ رَجُلاً لِمیقاتِنا [અને મૂસાએ પોતાની કૌમમાંથી સિત્તેર માણસો અમારા વાયદા માટે પસંદ કર્યા], અને તેમને પોતાની સાથે લઈ ગયા જેથી પાછા ફર્યા બાદ બની ઇસરાઈલની સામે તેમના માટે સાક્ષી બને કે તેમના પરવરદિગારે તેમની સાથે વાત કરી છે. જો આ સિત્તેર જણ આ બાબતમાં મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ના તાબે થઈ જાત અને તેમના દાવામાં તેમની તસ્દીક કરત તો તેમના માટે વધુ સારું હોત, પરંતુ તેઓએ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: 'ઓ મૂસા (અલયહિસ્સલામ)! અમે તમારા પર ક્યારેય ઈમાન નહીં લાવીએ જ્યાં સુધી અલ્લાહને પ્રત્યક્ષ [પોતાની આંખે] જોઈ ન લઈએ!' પછી વીજળીએ તમને પકડી લીધા જ્યારે તમે જોઈ રહ્યા હતા. પછી અમે તમને તમારા મૃત્યુ પછી જીવન બખ્શ્યું જેથી કદાચ તમે [તેની નેઅમતનો] શુક્ર અદા કરો. (બકરહ/૫૫-૫૬) ઓ કવ્વાના પુત્ર! શું તું જુએ છે કે આ સમૂહ પોતાના મૃત્યુ પછી પોતાના ઘરે પાછો ફર્યો?" ઇબ્ને કવ્વાએ કહ્યું: આયતમાં "ثُمَّ أَمَاتَهُمْ [પછી તેમને મૃત્યુ આપ્યું]" વાક્ય નથી કે જે તમારા કથન પર દલીલ બને! પછી અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)એ તેને કહ્યું: "ના! તારા પર અફસોસ! શું અલ્લાહે પોતાના કિતાબમાં ખબર નથી આપી અને નથી ફરમાવ્યું: અને અમે વાદળોને તમારા પર છાયા બનાવી અને "મન" [વૃક્ષોનો ખાસ અને સ્વાદિષ્ટ રસ] અને "સલ્વા" [કબૂતર જેવા ખાસ પક્ષીઓ] તમારા પર ઉતાર્યા. (બકરહ/૫૭) આ બાબતો તેમના મૃત્યુ પછી અને તેમના પાછા ફર્યા બાદ થઈ."