فِی رَوَایَهًِْ أَبِی‌الجَارُودِ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَوْلُهُ لا یَسْتَأْذِنُکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ أَنْ یُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ وَ اللهُ عَلِیمٌ بِالْمُتَّقِینَ إِلَی قَوْلِهِ لَوْ خَرَجُوا فِیکُمْ‌ما زادُوکُمْ إِلَّا خَبالًا أَیْ وَبَالًا وَ لَأَوْضَعُوا خِلالَکُمْ أَیْ یَهْرُبُوا عَنْکُمْ وَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَوْمٌ أَهْلُ نِیَّاتٍ وَ بَصَائِرَ لَمْ یَکُنْ یَلْحَقُهُمْ شَکٌّ وَ لَا ارْتِیَابٌ وَ لَکِنَّهُمْ قَالُوا نَلْحَقُ بِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مِنْهُمْ أَبُوخَیْثَمَهًَْ وَ کَانَ لَهُ زَوْجَتَانِ وَ عَرِیشَتَانِ فَکَانَتَا {فَکَانَتْ} زَوْجَتَاهُ قَدْ رَشَّتَا عَرِیشَتَیْهِ وَ بَرَّدَتَا لَهُ الْمَاءَ وَ هَیَّأَتَا لَهُ طَعَاماً فَأَشْرَفَ عَلَی عَرِیشَتَیْهِ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهِمَا قَالَ لَا وَ اللَّهِ مَا هَذَا بِإِنْصَافٍ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ قَدْ خَرَجَ فِی الضِّحِّ وَ الرِّیحِ وَ قَدْ حَمَلَ السِّلَاحَ یُجَاهِدُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ أَبُوخَیْثَمَهًَْ قَوِیٌّ قَاعِدٌ فِی عَرِیشَتِهِ وَ امْرَأَتَیْنِ حَسْنَاوَیْنِ لَا وَ اللَّهِ مَا هَذَا بِإِنْصَافٍ ثُمَّ أَخَذَ نَاقَتَهُ فَشَدَّ عَلَیْهَا رَحْلَهُ فَلَحِقَ بِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَنَظَرَ النَّاسُ إِلَی رَاکِبٍ عَلَی الطَّرِیقِ فَأَخْبَرُوا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بِذَلِکَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)کُنْ أَبَاخَیْثَمَهًَْ أَقْبَلَ فَأَخْبَرَ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) بِمَا کَانَ فَجَزَاهُ خَیْراً وَ دَعَا لَهُ وَ کَانَ أَبُوذَرٍّ (رحمة الله علیه) تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ وَ ذَلِکَ أَنَّ جَمَلَهُ کَانَ أَعْجَفَ فَلَحِقَ بَعْدَ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ وَ وَقَفَ عَلَیْهِ جَمَلُهُ فِی بَعْضِ الطَّرِیقِ فَتَرَکَهُ وَ حَمَلَ ثِیَابَهُ عَلَی ظَهْرِهِ فَلَمَّا ارْتَفَعَ النَّهَارُ نَظَرَ الْمُسْلِمُونَ إِلَی شَخْصٍ مُقْبِلٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کُنْ أَبَاذَرٍّ (رحمة الله علیه) فَقَالُوا هُوَ أَبُوذَرٍّ (رحمة الله علیه) فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَدْرِکُوهُ بِالْمَاءِ فَإِنَّهُ عَطْشَانُ فَأَدْرَکُوهُ بِالْمَاءِ وَ وَافَی أَبُوذَرٍّ (رحمة الله علیه) رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ مَعَهُ إِدَاوَهًٌْ فِیهَا مَاءٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَا بَاذَرٍّ (رحمة الله علیه) مَعَکَ مَاءٌ وَ عَطِشْتَ فَقَالَ نَعَمْ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بِأَبِی‌أَنْتَ وَ أُمِّی انْتَهَیْتُ إِلَی صَخْرَهًٍْ عَلَیْهَا مَاءُ السَّمَاءِ فَذُقْتُهُ فَإِذَا هُوَ عَذْبٌ بَارِدٌ فَقُلْتُ لَا أَشْرَبُهُ حَتَّی یَشْرَبَهُ حَبِیبِی رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَا بَاذَرٍّ رَحِمَکَ اللَّهُ تَعِیشُ وَحْدَکَ وَ تَمُوتُ وَحْدَکَ وَ تُبْعَثُ وَحْدَکَ وَ تَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ وَحْدَکَ یَسْعَدُ بِکَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ یَتَوَلَّوْنَ غُسْلَکَ وَ تَجْهِیزَکَ وَ الصَّلَاهًَْ عَلَیْکَ وَ دَفْنَک.
امام باقر (علیه السلام)- در روایت ابوالجارود از امام باقر (علیه السلام) نقل شده است که درباره‌ی این کلام خدای عزّوجلّ: لاَ یَسْتَإذنکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ ... مَا زَادُوکُمْ إِلاَّ خَبَالاً؛ ( توبه/۴۷۴۴ ). فرمود: یعنی خروجشان با شما تنها بر دشواری کارتان می‌افزود، وَ لأَوْضَعُواْ خِلاَلَکُمْ یعنی از شما می‌گریختند. و گروهی از افراد روشن ضمیر و با بصیرت که دچار شک و تردید نگشته بودند، از همراهی رسول خدا بازماندند، ولی آنان گفتند: به رسول خدا می‌پیوندیم. از جمله آن‌ها: ابوخیثمه بود که دو همسر و دو کلبه سایبان داشت و همسرانش، کلبه‌ها را برای او آماده و مرتب کرده و آب را خنک گردانده و برایش غذایی تدارک دیده بودند. ولی هنگامی که بر دو کلبه‌اش مشرف گردید و بر آن دو نگریست، گفت: «نه، به خدا سوگند که این منصفانه نیست، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) که خداوند گناهان گذشته و آینده‌ی او را بخشیده است، در برابر پرتو خورشید و وزش باد خارج گشته و سلاح برگرفته است و در راه خدا مجاهدت می‌نماید، آنگاه ابوخیثمه با قدرت در کلبه‌اش با دو زن زیبا (آسوده) نشسته است. نه، به خدا سوگند که این منصفانه نیست». سپس ماده شترش را خواباند و بارش را بر آن بست و خود را به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسانید. مردم شترسواری را دیدند که در راه (به سوی آنان) می‌آید و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) را از آن آگاه ساختند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «او ابوخیثمه است.» و او پیش آمد و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) را از آنچه رخ داده بود آگاه ساخت و پیامبر (صلی الله علیه و آله) نیز او را پاداش نیک داد و برای او دعا فرمود. و ابوذر (رحمة الله علیه) به مدت سه روز از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) عقب ماند. و دلیلش آن بود که شتر او لاغر و ضعیف بود، و بعد از سه روز توانست خود را به پیامبر برساند. این در حالی بود که پیش از آنکه خود را به او برساند، شترش در یکی از راه‌ها از حرکت بازایستاد، پس آن را رها کرد و لباس‌هایش را بر پشت خود حمل کرد. و چون روز برآمد، مسلمانان کسی را دیدند که به سوی آنان می‌آید. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «او ابوذر است.» [بعد از مدتی] گفتند: او ابوذر است. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «برای او آب بیاورید که تشنه است.» پس برایش آب آوردند. ولی ابوذر (رحمة الله علیه) در حالی به نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسید که در مشک کوچک خود آب داشت. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با مشاهده این صحنه فرمود: «ای ابوذر! همراهت آب بود و تشنه ماندی؟» گفت: «آری ای رسول خدا! پدر و مادرم به فدایت! به صخره‌ای رسیدم که بر آن آب باران بود و چون آن را چشیدم، آن را آبی بس گوارا و خنک یافتم. پس گفتم: از آن نمی‌نوشم تا آنکه حبیبم رسول خدا از آن بنوشد». در این هنگام رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای ابوذر! خدا تو را رحمت کند که تنها زندگی خواهی کرد، و تنها زندگی به پایان خواهی برد، و تنها برانگیخته و تنها وارد بهشت خواهی گشت. قومی از اهل عراق به واسطه تو سعادتمند می‌گردند، چرا که آنان غسل و کفن و نماز و دفن تو را بر عهده می‌گیرند».
Imam Baqir (peace be upon him): In the narration of Abu al-Jarud, it is reported from Imam Baqir (peace be upon him) that concerning this word of Allah the Mighty and Majestic, لاَ یَسْتَأْذِنُکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ ... مَا زَادُوکُمْ إِلاَّ خَبَالاً [Those who believe in Allah and the Last Day do not ask leave of you... they would have added to you nothing but trouble] (at-Tawbah/44-47), he said: That is, their going out with you would only have added to the difficulty of your affair; وَ لأَوْضَعُواْ خِلاَلَکُمْ [and they would have hurried about in your midst] means they would have fled from you. And a group of clear-hearted and insightful people, who were not touched by any doubt or hesitation, remained behind from accompanying the Messenger of Allah, but they said: "We will join the Messenger of Allah." Among them was Abu Khaythama, who had two wives and two shaded huts. His wives had prepared and arranged the huts for him, cooled the water, and prepared food for him. But when he looked upon his two huts and gazed at them, he said: "No, by Allah, this is not fair. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family), whose past and future sins Allah has forgiven, has gone out in the heat of the sun and the blowing of the wind, has taken up arms and is striving in the way of Allah, while Abu Khaythama sits at ease in his hut with two beautiful women. No, by Allah, this is not fair." Then he made his she-camel kneel, tied his baggage upon it, and joined the Messenger of Allah (peace be upon him and his family). The people saw a rider coming on the road (toward them) and informed the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) of it. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Let it be Abu Khaythama." And he came forward and informed the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) of what had happened, and the Prophet (peace be upon him and his family) rewarded him well and prayed for him. And Abu Dharr (may Allah have mercy on him) fell behind the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) for three days. The reason was that his camel was thin and weak, and after three days he was able to reach the Prophet. This was because before he could reach him, his camel stopped moving on one of the roads, so he left it and carried his clothes on his back. When the day rose, the Muslims saw someone coming toward them. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Let it be Abu Dharr." [After a while] they said: "It is Abu Dharr." The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "Bring him water, for he is thirsty." So they brought him water. But Abu Dharr (may Allah have mercy on him) reached the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) while he had water in his small waterskin. Observing this scene, the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "O Abu Dharr! You had water with you and yet remained thirsty?" He said: "Yes, O Messenger of Allah! May my father and mother be your ransom! I came upon a rock on which there was rainwater, and when I tasted it, I found it a very sweet and cool water. So I said: I will not drink from it until my beloved, the Messenger of Allah, drinks from it." Thereupon the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said: "O Abu Dharr! May Allah have mercy on you. You will live alone, and you will end your life alone, and you will be raised alone, and you will enter Paradise alone. A people from the people of Iraq will attain felicity through you, for they will take charge of your washing, your shrouding, the prayer over you, and your burial."
ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અબુલ જારૂદની રિવાયતમાં ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)થી નકલ થયું છે કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના આ કલામ વિષે: لاَ یَسْتَأْذِنُکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ ... مَا زَادُوکُمْ إِلاَّ خَبَالاً [જેઓ અલ્લાહ અને આખેરતના દિવસ પર ઈમાન લાવે છે તેઓ તમારી પાસે રજા માંગતા નથી... તેઓ તમારામાં માત્ર બગાડ જ વધારત] (તૌબા/44-47), તેમણે ફરમાવ્યું: એટલે કે તેમનું તમારી સાથે નીકળવું માત્ર તમારા કામની મુશ્કેલી જ વધારત, وَ لأَوْضَعُواْ خِلاَلَکُمْ [અને તેઓ તમારી વચ્ચે દોડાદોડ કરત] એટલે કે તેઓ તમારાથી ભાગત. અને રોશન દિલ અને બસીરતવાળા લોકોનું એક જૂથ, જેમને શંકા અને દ્વિધા ન હતી, રસૂલુલ્લાહની સાથે જવાથી પાછળ રહી ગયું, પરંતુ તેઓએ કહ્યું: અમે રસૂલુલ્લાહને આવી મળીશું. તેમાંથી એક અબુ ખૈસમા હતા, જેમની બે પત્નીઓ અને બે છાંયડાવાળી ઝૂંપડીઓ હતી, અને તેમની પત્નીઓએ તેમના માટે ઝૂંપડીઓ તૈયાર અને વ્યવસ્થિત કરી, પાણી ઠંડું કર્યું અને તેમના માટે ભોજન તૈયાર કર્યું હતું. પરંતુ જ્યારે તેઓ પોતાની બે ઝૂંપડીઓ ઉપર આવ્યા અને તેમના પર નજર કરી, ત્યારે તેમણે કહ્યું: "ના, અલ્લાહની કસમ, આ ઇન્સાફ નથી. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ), જેમના ગુજરેલા અને આવનારા ગુનાહો અલ્લાહે માફ કર્યા છે, સૂરજની ધૂપ અને પવનના ઝપાટા સામે નીકળી ગયા છે અને હથિયાર ઉઠાવ્યાં છે અને અલ્લાહના રસ્તામાં જિહાદ કરી રહ્યા છે, અને અબુ ખૈસમા તાકતવર હોવા છતાં પોતાની ઝૂંપડીમાં બે સુંદર સ્ત્રીઓ સાથે (આરામથી) બેઠો છે. ના, અલ્લાહની કસમ, આ ઇન્સાફ નથી." પછી તેણે પોતાની ઊંટણીને બેસાડી અને તેની ઉપર પોતાનો સામાન બાંધ્યો અને પોતાને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) સુધી પહોંચાડ્યા. લોકોએ એક ઊંટસવારને રસ્તા પર (તેમની તરફ) આવતો જોયો અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને તેની જાણ કરી. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "તે અબુ ખૈસમા છે." અને તે આગળ આવ્યો અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને જે થયું હતું તેની જાણ કરી, અને પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પણ તેને સારો બદલો આપ્યો અને તેના માટે દુઆ ફરમાવી. અને અબુ ઝર (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) ત્રણ દિવસ સુધી રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)થી પાછળ રહી ગયા. તેનું કારણ એ હતું કે તેમનો ઊંટ દુબળો અને નબળો હતો, અને ત્રણ દિવસ પછી તેઓ પોતાને પયગંબર સુધી પહોંચાડી શક્યા. આ એવી હાલતમાં હતું કે તેઓ પોતાને તેમના સુધી પહોંચાડે તે પહેલાં, તેમનો ઊંટ કોઈ એક રસ્તા પર ચાલવાથી અટકી ગયો, તો તેમણે તેને છોડી દીધો અને પોતાનાં કપડાંને પોતાની પીઠ પર ઉઠાવ્યાં. અને જ્યારે દિવસ ચઢ્યો, મુસલમાનોએ કોઈને તેમની તરફ આવતાં જોયું. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "તે અબુ ઝર છે." [થોડા સમય પછી] તેઓએ કહ્યું: તે અબુ ઝર છે. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "તેમના માટે પાણી લાવો કે તેઓ તરસ્યા છે." તો તેમના માટે પાણી લાવ્યા. પરંતુ અબુ ઝર (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ) એવી હાલતમાં રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસે પહોંચ્યા કે તેમની નાની મશક (પાણીની થેલી)માં પાણી હતું. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ આ દ્રશ્ય જોઈને ફરમાવ્યું: "ઓ અબુ ઝર! તારી પાસે પાણી હતું અને તું તરસ્યો રહ્યો?" તેમણે કહ્યું: "હા, ઓ રસૂલુલ્લાહ! મારા માતા-પિતા આપ પર કુરબાન! હું એક ખડક પાસે પહોંચ્યો કે જેના ઉપર વરસાદનું પાણી હતું, અને જ્યારે મેં તેનો સ્વાદ લીધો, તો તે ખૂબ મીઠું અને ઠંડું પાણી હતું. તો મેં કહ્યું: હું તેમાંથી નહીં પીઉં, જ્યાં સુધી મારા હબીબ રસૂલુલ્લાહ તેમાંથી ન પીએ." આ સમયે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ ફરમાવ્યું: "ઓ અબુ ઝર! અલ્લાહ તારા પર રહેમ કરે કે તું એકલો જીવીશ, અને એકલો પોતાનું જીવન પૂરું કરીશ, અને એકલો ઉઠાવવામાં આવીશ અને એકલો જન્નતમાં દાખલ થઈશ. ઇરાકના લોકોમાંથી એક કૌમ તારા દ્વારા સઆદતમંદ થશે, કારણ કે તેઓ તારા ગુસ્લ, કફન, નમાઝ અને દફનની જવાબદારી ઉઠાવશે."