فِی خَبَرِ الزِّنْدِیقِ الَّذِی سَأَلَ أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) عَمَّا تَوَهَّمَهُ مِنَ التَّنَاقُضِ فِی الْقُرْآنِ قَالَ (علیه السلام) وَ أَمَّا قَوْلُهُ تَعَالَی وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌذَلِکَ فِی مَوْضِعٍ یَنْتَهِی فِیهِ أَوْلِیَاءُ اللَّهِ عَزَّوَ جَلَّ بَعْدَ مَا یَفْرُغُ مِنَ الْحِسَابِ إِلَی نَهَرٍ یُسَمَّی الْحَیَوَانَ فَیَغْتَسِلُونَ فِیهِ وَ یَشْرَبُونَ مِنْ آخَرَ فَتَبْیَضُّ وُجُوهُهُمْ فَیَذْهَبُ عَنْهُمْ کُلُّ قَذًی وَ وَعْثٍ ثُمَّ یُؤْمَرُونَ بِدُخُولِ الْجَنَّهًِْ فَمِنْ هَذَا الْمَقَامِ یَنْظُرُونَ إِلَی رَبِّهِمْ کَیْفَ یُثِیبُهُمْ وَ مِنْهُ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهًَْ فَذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ فِی تَسْلِیمِ الْمَلَائِکَهًِْ (علیهم السلام) عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِینَفَعِنْدَ ذَلِکَ أُثِیبُوا بِدُخُولِ الْجَنَّهًِْ وَ النَّظَرِ إِلَی مَا وَعَدَهُمُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَذَلِکَ قَوْلُهُ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌ وَ النَّاظِرَةُ فِی بَعْضِ اللُّغَةِ هِیَ الْمُنْتَظِرَةُ أَ لَمْ تَسْمَعْ إِلَی قَوْلِهِ تَعَالَی فَناظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ أَیْ مُنْتَظِرَهًٌْ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ.
امام علی (علیه السلام)- در حدیث زندیقی که گمان می‌کرد در قرآن تناقض وجود دارد، آمده است که به امام علی (علیه السلام) فرمود: امّا کلام آن جناب: [آری] در آن روز صورت‌هایی شاداب و مسرور است، و به پروردگارش می‌نگرد. ( قیامت/۲۳۲۲ ). پس بهدرستیکه این امر در موضع است که دوستان خدای عزّوجلّ در آن منتهی می‌شوند بعد از آنکه از حساب فارغ شده باشند به‌سوی نهری که حیوان نامیده می‌شود پس در آن نهر غسل می‌کنند و از آن می‌آشامند و روی ایشان تازگی به‌هم می‌رساند از روی روشنی و چون آفتاب تابان می‌شود و هر خاشاک و نقصان شکستگی که مراد از آن‌ها کثافات و عیوبی است که لازم بشریّت است از ایشان می‌رود و برطرف می‌شود، بعد از آن به دخول در بهشت امر می‌شوند پس از این مقام به‌سوی پروردگار خود می‌نگردند که چگونه ایشان را ثواب می‌دهد و از آن داخل بهشت می‌شوند و این تفسیر کلام خدای عزّوجلّ است در سلام‌کردن فرشتگان بر ایشان؛ سلام بر شما! گوارایتان باد این نعمت‌ها! داخل بهشت شوید و جاودانه بمانید!. ( زمر/۷۳ ). پس در نزد این یقین به دخول بهشت و نظر به‌سوی آنچه پروردگار ایشان. ( قیامت/۲۳ ). ایشان را وعده فرموده به هم رسانند. ناظره در برخی از لغت‌ها به‌معنی منتظره است، مگر این آیه را نخوانده‌ای که فَناظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ المُرْسَلُونَ، یعنی منتظرند، ببینند رسولان چگونه پاسخی باز آرند.
Imam Ali (peace be upon him): In the hadith of the zindiq (heretic) who thought there were contradictions in the Quran, it is narrated that he said to Imam Ali (peace be upon him): As for His statement: [Yes] on that Day some faces will be fresh and joyful, gazing at their Lord (Qiyamah/22-23). Indeed, this matter is in a place where the friends of Allah, the Mighty and Majestic, arrive after they have finished with the reckoning — to a river called al-Hayawan. They bathe in that river and drink from it, and their faces become fresh with brightness and shine like the radiant sun, and every speck and defect of brokenness — by which is meant the impurities and shortcomings inseparable from human nature — leaves them and is removed. After that they are commanded to enter Paradise, and from this station they look toward their Lord to see how He rewards them, and from it they enter Paradise. This is the interpretation of the word of Allah, the Mighty and Majestic, concerning the greeting of the angels upon them: 'Peace be upon you! May these blessings be pleasant for you! Enter Paradise and remain forever!' (Zumar/73). So at that moment they are rewarded with entry into Paradise and gazing upon what their Lord (Qiyamah/23) has promised them. Nazirah (gazing) in some usages means muntazirah (waiting). Have you not read this verse: فَناظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ [and shall wait to see what the messengers bring back], meaning they are waiting to see what answer the messengers bring back.
ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): ઝિન્દીક (નાસ્તિક)ની હદીસમાં જે માનતો હતો કે કુરઆનમાં વિરોધાભાસ છે, આવ્યું છે કે તેણે ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ)ને કહ્યું: પરંતુ તેમનું કથન: [હા] તે દિવસે કેટલાક ચહેરાઓ તાજા અને પ્રસન્ન હશે, અને પોતાના પરવરદિગાર તરફ જોઈ રહ્યા હશે (કિયામહ/૨૨-૨૩). તો ખરેખર આ બાબત તે સ્થાને છે જ્યાં અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના મિત્રો હિસાબથી ફારેગ થયા પછી હયવાન નામની નહેર તરફ પહોંચે છે. તેઓ તે નહેરમાં ગુસ્લ કરે છે અને તેમાંથી પીવે છે, અને તેમના ચહેરાઓ પ્રકાશથી તાજા બને છે અને ચમકતા સૂરજની જેમ ઝળહળે છે, અને દરેક કચરો અને ખામી-તૂટન — જેનો અર્થ છે માનવતાની અનિવાર્ય મલિનતાઓ અને ખામીઓ — તેમનાથી દૂર થાય છે અને હટી જાય છે. તે પછી તેમને જન્નતમાં દાખલ થવાનો હુકમ થાય છે, અને આ મકામથી તેઓ પોતાના પરવરદિગાર તરફ જુએ છે કે તે તેમને કેવી રીતે સવાબ આપે છે, અને ત્યાંથી જન્નતમાં દાખલ થાય છે. અને આ અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના કલામનો તફસીર છે તેમના ઉપર ફરિશ્તાઓના સલામ કરવામાં; તમારા પર સલામ! તમારા માટે આ નેઅમતો ખુશગવાર થાય! જન્નતમાં દાખલ થાઓ અને હંમેશા રહો! (ઝુમર/૭૩). તો આ સમયે તેમને જન્નતમાં દાખલ થવાનો અને જે તેમના પરવરદિગારે (કિયામહ/૨૩) તેમને વચન આપ્યું છે તેને જોવાનો સવાબ મળે છે. નાઝિરહ કેટલીક ભાષાઓમાં મુન્તઝિરહ (પ્રતીક્ષા કરનાર)ના અર્થમાં છે, શું તમે આ આયત નથી વાંચી કે فَناظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ [અને જોશે કે સંદેશવાહકો શું જવાબ લાવે છે], એટલે કે પ્રતીક્ષા કરે છે, જુએ કે રસૂલો કેવો જવાબ પાછો લાવે છે.