سورة القصص

Verse 12 of 88

28:12

وَ حَرَّمْنا عَلَيْهِ الْمَراضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ ناصِحُونَ

ما همه زنان شير ده را از پيش بر او حرام كرده‌ بوديم [تا تنها به آغوش مادر باز گردد]؛ و خواهرش [كه بى تابى مأموران فرعون را براى پيدا‌كردن دايه مشاهده‌ كرد] گفت: «آيا شما را به خانواده‌اى راهنمايى كنم كه اين نوزاد را براى شما كفالت مى‌كنندو خيرخواه او مى‌باشند؟!»

And We ordained that he refused to suck any foster mother before, so she said: Shall I point out to you the people of a house who will take care of him for you, and they will be benevolent to him?

અને અમોએ મૂસા પર બીજી દૂધ પાનારીઓ પહેલાથી જ હરામ કરી દીધી હતી, (જેથી તે વાલેદા પાસે પાછો ફરે) તેની બહેને (ફિરઔનના માણસોને) કહ્યું કે શું હું તમને એવા ઘરવાળાં દેખાડું કે જે તેની પરવરિશ કરે અને તેઓ તેના ખૈર ખ્વાહ પણ હોય?

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

فَقَالَتْ آسِیَهًُْ لا تَقْتُلُوهُ عَسی أَنْ یَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ أَنَّهُ مُوسَی (علیه السلام) وَ لَمْ یَکُنْ لِفِرْعَوْنَ وَلَدٌ فَقَالَ الْتَمِسُوا لَهُ ظِئْراً تُرَبِّیهِ فَجَاءُوا بِعِدَّهًِْ نِسَاءٍ قَدْ قُتِلَ أَوْلَادُهُنَّ فَلَمْ یَشْرَبْ لَبَنَ أَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ وَ حَرَّمْنا عَلَیْهِ الْمَراضِعَ مِنْ قَبْل ... فَلَمَّا لَمْ یَقْبَلْ مُوسَی (علیه السلام) بِأَخْذِ ثَدْیِ أَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ اغْتَمَّ فِرْعَوْنُ غَمّاً شَدِیداً فَقالَتْ أُخْتُهُ هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلی أَهْلِ بَیْتٍ یَکْفُلُونَهُ لَکُمْ وَ هُمْ لَهُ ناصِحُونَ فَقَالُوا نَعَم.

امام باقر (علیه السلام)- آسیه گفت: لَا تَقْتُلُوهُ عَسَی أَن یَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ؛ ولی آنها نمی‌دانستند که او موسی (علیه السلام) است و فرعون هم بچّه نداشت، از یک زن شیرده درخواست کردند که او را بزرگ کند پس چند تا زن را که بچّه‌هایشان را کشته بودند، آوردند شیر هیچ‌کدام را نخورد که خداوند فرمود: وَحَرَّمْنَا عَلَیْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلُ ... هنگامی که موسی (علیه السلام) از سینه‌ی هیچ‌یک از زنان شیر نخورد فرعون خیلی ناراحت شد. خواهر موسی (علیه السلام) گفت: «آیا خانواده‌ای را به شما معرفی کنم که او را برایتان بزرگ کنند و نصیحت‌گر او باشند»؟ فرعون گفت: «بلی».

Imam Baqir (peace be upon him): Asiya said: لَا تَقْتُلُوهُ عَسَی أَن یَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ [Do not kill him; perhaps he may benefit us, or we may take him as a son, and they did not perceive]; but they did not know that he was Musa (peace be upon him), and Pharaoh had no child. They sought a wet-nurse to raise him, so they brought several women whose own children had been killed, but he did not take the milk of any of them. That is what Allah said: وَحَرَّمْنَا عَلَیْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلُ [And We had forbidden him wet-nurses beforehand] … When Musa (peace be upon him) did not take milk from the breast of any of the women, Pharaoh became very distressed. The sister of Musa (peace be upon him) said: 'Shall I show you a household who will raise him for you and be sincere advisors to him?' Pharaoh said: 'Yes.'

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): આસિયાએ કહ્યું: لَا تَقْتُلُوهُ عَسَی أَن یَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ [તેને ન મારો, કદાચ તે અમને લાભ પહોંચાડે અથવા અમે તેને પુત્ર બનાવી લઈએ, અને તેઓ જાણતા ન હતા]; પરંતુ તેઓ જાણતા ન હતા કે તે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) છે, અને ફિરઔનને પણ કોઈ સંતાન ન હતું. તેઓએ એક ધાવણ આપતી સ્ત્રીની માંગણી કરી કે તેને મોટો કરે, પછી કેટલીક એવી સ્ત્રીઓને લાવ્યા જેમના બાળકોને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેમણે કોઈનું દૂધ ન પીધું. અલ્લાહે ફરમાવ્યું: وَحَرَّمْنَا عَلَیْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلُ [અને અમે તેના પર પહેલાંથી જ ધાવણ આપતી સ્ત્રીઓને હરામ કરી દીધી હતી] … જ્યારે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ કોઈપણ સ્ત્રીના સ્તનમાંથી દૂધ ન પીધું, ત્યારે ફિરઔન ખૂબ પરેશાન થયો. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની બહેને કહ્યું: 'શું હું તમને એક કુટુંબની ઓળખ કરાવું જે તેને તમારા માટે મોટો કરે અને તેના શુભચિંતક હોય?' ફિરઔને કહ્યું: 'હા.'

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فَلَمَّا سَمِعَ النَّاسُ أَنَ الْمَلِکَ قَدْ تَبَنَّی ابْناً لَمْ یَبْقَ أَحَدٌ مِنْ رُءُوسِ مَنْ کَانَ مَعَ فِرْعَوْنَ إِلَّا بَعَثَ إِلَیْهِ امْرَأَتَهُ لِتَکُونَ لَهُ ظِئْراً أَوْ تَحْضُنَهُ فَأَبَی أَنْ یَأْخُذَ مِنِ امْرَأَهًٍْ مِنْهُنَّ ثَدْیاً قَالَتِ امْرَأَهًُْ فِرْعَوْنَ اطْلُبُوا لِابْنِی ظِئْراً وَ لَا تُحَقِّرُوا أَحَداً فَجَعَلَ لَا یَقْبَلُ مِنِ امْرَأَهًٍْ مِنْهُنَّ فَقالَتْ أُمُّ مُوسَی لِأُخْتِهِ قُصِّیهِ انْظُرِی أَ تَرَیْنَ لَهُ أَثَراً فَانْطَلَقَتْ حَتَّی أَتَتْ بَابَ الْمَلِکِ فَقَالَتْ قَدْ بَلَغَنِی أَنَّکُمْ تَطْلُبُونَ ظِئْراً وَ هَاهُنَا امْرَأَهًٌْ صَالِحَهًٌْ تَأْخُذُ وَلَدَکُمْ وَ تَکْفُلُهُ لَکُمْ فَقَالَتْ أَدْخِلُوهَا فَلَمَّا دَخَلَتْ قَالَتْ لَهَا امْرَأَهًُْ فِرْعَوْنَ مِمَّنْ أَنْتِ قَالَتْ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ قَالَتِ اذْهَبِی یَا بُنَیَّهًِْ فَلَیْسَ لَنَا فِیکِ حَاجَهًٌْ فَقَالَ لَهَا النِّسَاء عَافَاکِ اللَّهُ انْظُرِی هَلْ یَقْبَلُ أَوْ لَا یَقْبَلُ فَقَالَتِ امْرَأَهًُْ فِرْعَوْنَ أَ رَأَیْتُمْ لَوْ قَبِلَ هَلْ یَرْضَی فِرْعَوْنُ أَنْ یَکُونَ الْغُلَامُ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ وَ الْمَرْأَهًُْ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ یَعْنِی الظِّئْرَ لَا یَرْضَی قُلْنَ فَانْظُرِی یَقْبَلُ أَوْ لَا یَقْبَلُ قَالَتِ امْرَأَهًُْ فِرْعَوْنَ فَاذْهَبِی فَادْعِیهَا فَجَاءَتْ إِلَی أُمِّهَا فَقَالَتْ إِنَّ امْرَأَهًَْ الْمَلِکِ تَدْعُوکِ فَدَخَلَتْ عَلَیْهَا فَدُفِعَ إِلَیْهَا مُوسَی فَوَضَعَتْهُ فِی حِجْرِهَا ثُمَّ أَلْقَمَتْهُ ثَدْیَهَا فَإِذاً قَحَمَ اللَّبَنُ فِی حَلْقِهِ فَلَمَّا رَأَتِ امْرَأَهًُْ فِرْعَوْنَ أَنَّ ابْنَهَا قَدْ قَبِلَ قَامَتْ إِلَی فِرْعَوْنَ فَقَالَتْ إِنِّی قَدْ أَصَبْتُ لِابْنِی ظِئْراً وَ قَدْ قَبِلَ مِنْهَا فَقَالَ وَ مِمَّنْ هِیَ قَالَتْ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ قَالَ فِرْعَوْنُ هَذَا مِمَّا لَا یَکُونُ أَبَداً الْغُلَامُ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ وَ الظِّئْرُ مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَلَمْ تَزَلْ تُکَلِّمُهُ فِیهِ وَ تَقُولُ مَا تَخَافُ مِنْ هَذَا الْغُلَامِ إِنَّمَا هُوَ ابْنُکَ یَنْشَأُ فِی حِجْرِکَ حَتَّی قَلَبَتْهُ عَنْ رَأْیِهِ وَ رَضِیَ.

امام صادق (علیه السلام)- وقتی که مردم شنیدند که پادشاه، بچّه‌ای را به فرزندی گرفته است هر یک از سرانی که با فرعون بودند، همسرش را فرستاد تا به آن بچّه شیر دهد و دایه‌ی او باشد امّا آن بچّه پستان هیچ یک را نگرفت. زن فرعون گفت: «برای فرزندم دایه‌ای بجویید و هیچ زنی را حقیر نشمرید [و هرکس از هر طبقه‌ای که می‌تواند شیر دهد بیاورید] و موسی (علیه السلام) هیچ زنی را نپذیرفت. مادر موسی (علیه السلام) به خواهر وی گفت: «به دنبال او برو و ببین اثری از او می‌بینی»؟ او رفت به در خانه‌ی پادشاه رسید و گفت: «شنیده‌ام که شما به دنبال دایه‌اید در این‌جا یک زن پاکدامنی هست که فرزند شما را می‌گیرد و برای شما کفالت می‌کند». زن فرعون گفت: «او را داخل کنید وقتی که وارد شد زن فرعون پرسید: «از کدام خاندانی»؟ گفت: «از بنی‌اسرائیل» گفت: «ای دخترک! برو که به تو نیازی نداریم». زنان گفتند: «خدایت عافیت دهد! ببین بچه او را می‌پذیرد یا نه»؟ زن فرعون گفت: «بنگرید اگر پذیرفت آیا فرعون راضی می‌شود که بچه از بنی‌اسرائیل و دایه نیز از بنی‌اسرائیل باشد؟ او هرگز راضی نخواهد شد». گفتند: «حالا ببین که می‌پذیرد یا نه»؟ زن فرعون گفت: «ای دختر! برو و بگو بیاید» و او به نزد مادرش آمد و گفت: «زن پادشاه تو را خوانده است» و او آمد و موسی (علیه السلام) را به او دادند او موسی (علیه السلام) را در دامن خود نهاد و پستان در دهانش گذاشت و شیر به حلق او سرازیر شد. وقتی که همسر فرعون دید که او دایه‌ای را پذیرفته است برخاست و به نزد فرعون آمد و گفت: «برای فرزندم دایه‌ای یافته‌ام که او را پذیرفته است». گفت: «از کدام خاندان است»؟ گفت: «از بنی اسرائیل»! فرعون گفت: «امکان ندارد بچه از بنی‌اسرائیل و دایه از بنی‌اسرائیل»! امّا زن فرعون اصرار کرد و گفت: «آیا از این بچه می‌ترسی؟ او پسر توست در دامن تو پرورش می‌یابد». تا آن‌جا که فرعون را از رأیش برگردانیده و او به این کار رضایت داد.

Imam Sadiq (peace be upon him): When the people heard that the king had adopted a child as his son, every one of the chiefs who were with Pharaoh sent his wife to nurse the child and be his wet-nurse, but the child did not take the breast of any of them. Pharaoh's wife said: 'Seek a wet-nurse for my son and do not think any woman too lowly [bring whoever from any class can nurse him],' but Musa (peace be upon him) did not accept any woman. Musa's (peace be upon him) mother said to his sister: 'Follow him and see whether you find any trace of him.' She went and reached the door of the king's palace and said: 'I have heard that you are looking for a wet-nurse; here is a chaste woman who will take your child and take care of him for you.' Pharaoh's wife said: 'Bring her in.' When she entered, Pharaoh's wife asked: 'From which household are you?' She said: 'From the Bani Israil.' She said: 'O girl, go, we have no need of you.' The women said: 'May Allah give you well-being! See whether the child accepts her or not.' Pharaoh's wife said: 'Look, if he accepts, will Pharaoh be pleased that the boy is from the Bani Israil and the wet-nurse also from the Bani Israil? He will never be pleased.' They said: 'Now see whether he accepts or not.' Pharaoh's wife said: 'O girl, go and tell her to come.' She went to her mother and said: 'The king's wife has called you.' She came, and Musa (peace be upon him) was handed to her. She placed Musa (peace be upon him) in her lap and put her breast in his mouth, and the milk flowed down his throat. When Pharaoh's wife saw that he had accepted a wet-nurse, she rose and went to Pharaoh and said: 'I have found a wet-nurse for my son, and he has accepted her.' He said: 'From which household is she?' She said: 'From the Bani Israil.' Pharaoh said: 'It is not possible — the boy from the Bani Israil and the wet-nurse from the Bani Israil!' But Pharaoh's wife insisted and said: 'Do you fear this child? He is your son, being raised in your lap.' Until she turned Pharaoh from his opinion, and he consented to this.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે લોકોએ સાંભળ્યું કે બાદશાહે એક બાળકને પોતાના પુત્ર તરીકે અપનાવી લીધો છે, ત્યારે ફિરઔન સાથે રહેલા દરેક સરદારે પોતાની પત્નીને મોકલી કે તે બાળકને દૂધ પીવડાવે અને તેની દાયા બને, પરંતુ તે બાળકે કોઈનું સ્તન ન લીધું. ફિરઔનની પત્નીએ કહ્યું: 'મારા પુત્ર માટે દાયા શોધો અને કોઈ સ્ત્રીને તુચ્છ ન સમજો [અને દરેક વર્ગની જે પણ સ્ત્રી દૂધ પીવડાવી શકે તેને લાવો],' અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ) એ કોઈ સ્ત્રીને ન સ્વીકારી. મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ની માતાએ તેમની બહેનને કહ્યું: 'તેની પાછળ જા અને જો કે તારી કોઈ નિશાની તને મળે છે કે નહીં.' તે ગઈ અને બાદશાહના મહેલના દરવાજે પહોંચી અને કહ્યું: 'મેં સાંભળ્યું છે કે તમે દાયા શોધી રહ્યા છો, અહીં એક પવિત્ર સ્ત્રી છે જે તમારા બાળકને લેશે અને તમારા માટે તેની સંભાળ રાખશે.' ફિરઔનની પત્નીએ કહ્યું: 'તેને અંદર લાવો.' જ્યારે તે અંદર આવી, ત્યારે ફિરઔનની પત્નીએ પૂછ્યું: 'તું કયા કુટુંબની છે?' તેણે કહ્યું: 'બની ઇસ્રાઇલમાંથી.' તેણે કહ્યું: 'ઓ છોકરી! જા, અમને તારી જરૂર નથી.' સ્ત્રીઓએ કહ્યું: 'અલ્લાહ તને સાજી રાખે! જો કે બાળક તેને સ્વીકારે છે કે નહીં.' ફિરઔનની પત્નીએ કહ્યું: 'જુઓ, જો તે સ્વીકારશે તો શું ફિરઔન રાજી થશે કે બાળક બની ઇસ્રાઇલમાંથી અને દાયા પણ બની ઇસ્રાઇલમાંથી હોય? તે ક્યારેય રાજી નહીં થાય.' તેઓએ કહ્યું: 'હવે જુઓ કે તે સ્વીકારે છે કે નહીં.' ફિરઔનની પત્નીએ કહ્યું: 'ઓ છોકરી! જા અને કહે કે તે આવે.' અને તે પોતાની માતા પાસે આવી અને કહ્યું: 'બાદશાહની પત્નીએ તને બોલાવી છે,' અને તે આવી અને મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને તેને આપ્યા. તેણે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને પોતાના ખોળામાં રાખ્યા અને સ્તન તેમના મોંમાં મૂક્યું અને દૂધ તેમના ગળામાં ઉતરી ગયું. જ્યારે ફિરઔનની પત્નીએ જોયું કે તેમણે દાયા સ્વીકારી લીધી છે, ત્યારે તે ઊભી થઈ અને ફિરઔન પાસે આવી અને કહ્યું: 'મારા પુત્ર માટે એક દાયા મળી ગઈ છે જેને તેણે સ્વીકારી છે.' તેણે કહ્યું: 'કયા કુટુંબની છે?' તેણે કહ્યું: 'બની ઇસ્રાઇલમાંથી!' ફિરઔને કહ્યું: 'એ શક્ય નથી કે બાળક બની ઇસ્રાઇલમાંથી હોય અને દાયા પણ બની ઇસ્રાઇલમાંથી!' પરંતુ ફિરઔનની પત્નીએ આગ્રહ કર્યો અને કહ્યું: 'શું તું આ બાળકથી ડરે છે? તે તારો પુત્ર છે, તારા ખોળામાં ઉછરી રહ્યો છે.' ત્યાં સુધી કે ફિરઔનને તેના મંતવ્યથી ફેરવી નાખ્યો અને તેણે આ કામ માટે સંમતિ આપી.