سورة القصص

Verse 21 of 88

28:21

فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً يَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِينَ

موسى از شهر خارج شد در حالى كه ترسان بود و هر لحظه در انتظار حادثه اى؛ [به پيشگاه خدا] عرضه داشت: «پروردگارا! مرا از اين قوم ستمكار رهايى بخش.»

So he went forth therefrom, fearing, awaiting, (and) he said: My Lord! deliver me from the unjust people.

માટે મૂસા શહેરની બહાર ડરતા ડરતા સાવચેતીથી નીકળી ગયા અને કહ્યું કે પરવરદિગાર મને ઝાલિમ લોકોથી નજાત આપ.

الرّسول (صلی الله علیه و آله) The Prophet (peace be upon him and his family) રસૂલ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)

وَ خَرَجَ إِلَی مَدِینَهًِْ مَدْیَنَ فَأَقَامَ عِنْدَ شُعَیْبٍ (علیه السلام) مَا أَقَامَ فَکَانَتِ الْغَیْبَهًُْ الثَّانِیَهًُْ أَشَدَّ عَلَیْهِمْ مِنَ الْأُولَی وَ کَانَتْ نَیِّفاً وَ خَمْسِینَ سَنَهًْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- [موسی (علیه السلام)] به شهر مدین رفت و آن سالیان را نزد شعیب (علیه السلام) ساکن شد و این غیبت دوم از غیبت اوّلی بر آن‌ها (بنی‌اسرائیل) سخت‌تر بود و مدت این غیبت پنجاه و چند سال مقدّر گشت.

The Prophet (peace be upon him and his family): [Musa (peace be upon him)] went to the city of Madyan and dwelt those years with Shuayb (peace be upon him). This second absence was harder upon them (the Children of Israel) than the first, and the duration of this absence was decreed to be fifty and some years.

પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): [મૂસા (અલયહિસ્સલામ)] મદયન શહેરમાં ગયા અને તે વર્ષો શુઐબ (અલયહિસ્સલામ) પાસે રહ્યા, અને આ બીજી ગૈબત તેમના (બની ઇસ્રાઇલ) પર પહેલી ગૈબત કરતાં વધુ કઠિન હતી, અને આ ગૈબતનો સમય પચાસ અને કેટલાક વર્ષો નિર્ધારિત થયો.

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

قَال ... خائِفاً یَتَرَقَّبُ قَالَ یَلْتَفِتُ یَمْنَهًًْ وَ یَسْرَهًًْ وَ یَقُولُ رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ.

امام باقر (علیه السلام)- خَائِفًا یَتَرَقَّب؛ به چپ و راست خود نگاهی می‌کرد و می‌گفت: رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِینَ.

Imam Baqir (peace be upon him): خَائِفًا یَتَرَقَّب [fearing, awaiting]; he was looking to his left and right and saying: رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِینَ [My Lord, deliver me from the unjust people].

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): خَائِفًا یَتَرَقَّب [ડરતાં, ચોકન્ના]; તેઓ પોતાની ડાબી અને જમણી બાજુ જોતા હતા અને કહેતા હતા: رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِینَ [હે મારા રબ! મને ઝાલિમ કોમથી બચાવ].

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

أَنَّهُ قَال ... فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ فَخَرَجَ مِنْ مِصْرَ بِغَیْرِ ظَهْرٍ وَ لَا دَابَّهًٍْ وَ لَا خَادِمٍ تَخْفِضُهُ أَرْضٌ وَ تَرْفَعُهُ أُخْرَی حَتَّی أَتَی إِلَی أَرْضِ مَدْیَن.

امام باقر (علیه السلام)- فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ؛ سپس خودش به تنهایی بدون هیچ مرکب و خدمتکاری از مصر خارج شد. از مناطق مختلفی گذشت از فراز و فرود تا اینکه به شهر مدین رسید.

Imam Baqir (peace be upon him): فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ [So he went forth therefrom, fearing, awaiting]; then he alone, without any mount or servant, went out of Egypt. He passed through various regions, over highs and lows, until he reached the city of Madyan.

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ [તો તે ત્યાંથી ડરતાં, ચોકન્ના થઈને નીકળી ગયા]; પછી તેઓ પોતે એકલા, કોઈ સવારી અને ખિદમતગાર વગર મિસ્રમાંથી બહાર નીકળી ગયા. તેઓ વિવિધ વિસ્તારોમાંથી ચઢાવ-ઉતાર પસાર કરીને ગયા, ત્યાં સુધી કે મદયન શહેરે પહોંચ્યા.

إبن‌عباس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

إِنَّهُ خَرَجَ مِنْ مِصْرَ إِلَی مَدْیَنَ وَ بَیْنَهُمَا مَسِیرَهًُْ ثَمَانِ لَیَالٍ وَ یُقَالُ: نَحْوُ مِنْ کُوفَهًَْ إِلَی الْبَصْرَهًِْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ طَعَامٌ إِلَّا وَرَقُ الشَّجَرِ، فَمَا وَصَلَ إِلَیْهَا حَتَّی وَقَعَ خَفَّ قَدَمَیْهِ وَ إِنَّ خَضْرَهًَْ الْبَقْلِ تَتَرَاءَی مِنْ بَطْنِهِ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- موسی (علیه السلام) از مصر به سمت مدین حرکت کرد و از مصر تا مدین هشت شبانه روز فاصله بود مثل مسیر کوفه تا بصره و موسی (علیه السلام) طعامی جز برگ درختان نداشت که آن را هم به سختی به‌دست می‌آورد و پایش در طلب آن خشک می‌شد و [آنقدر برگ خورد که] سبزی گیاهان از شکمش معلوم بود.

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Musa (peace be upon him) travelled from Egypt towards Madyan, and between Egypt and Madyan was a distance of eight days and nights, like the route from Kufa to Basra. Musa (peace be upon him) had no food except the leaves of trees, which he obtained only with difficulty, and his feet grew parched in search of it, and [he ate so many leaves that] the greenness of the herbage was visible through his belly.

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): મૂસા (અલયહિસ્સલામ) મિસ્રથી મદયન તરફ રવાના થયા, અને મિસ્રથી મદયન સુધીનું અંતર આઠ દિવસ અને રાતનું હતું, જેમ કૂફાથી બસરા સુધીનો માર્ગ છે. મૂસા (અલયહિસ્સલામ) પાસે ઝાડનાં પાંદડાં સિવાય કોઈ ખોરાક ન હતો, જે તેઓ મુશ્કેલીથી મેળવતા હતા, અને તેની શોધમાં તેમના પગ સૂકાઈ જતા હતા, અને [તેમણે એટલા પાંદડાં ખાધા કે] ઘાસની હરિયાળી તેમના પેટમાંથી દેખાતી હતી.

الحسین (علیه السلام) Imam Husayn (peace be upon him) ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ)

قَالَ الْمُفِیدُ فَسَارَ الْحُسَیْنُ إِلَی مَکَّهًَْ وَ هُوَ یَقْرَأُ فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ وَ لَزِمَ الطَّرِیقَ الْأَعْظَمَ فَقَالَ لَهُ أَهْلُ بَیْتِهِ لَوْ تَنَکَّبْتَ عَنِ الطَّرِیقِ کَمَا فَعَلَ ابْنُ الزُّبَیْرِ کَیْلَا یَلْحَقَکَ الطَّلَبُ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ لَا أُفَارِقُهُ حَتَّی یَقْضِیَ اللَّهُ مَا هُوَ قَاضٍ وَ لَمَّا دَخَلَ الْحُسَیْنُ (علیه السلام) مَکَّهًَْ کَانَ دُخُولُهُ إِیَّاهَا یَوْمَ الْجُمُعَهًِْ لِثَلَاثٍ مَضَیْنَ مِنْ شَعْبَانَ دَخَلَهَا وَ هُوَ یَقْرَأُ وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ قالَ عَسی رَبِّی أَنْ یَهْدِیَنِی سَواءَ السَّبِیلِ.

امام حسین (علیه السلام)- شیخ مفید می‌نویسد: «هنگامی که امام حسین (علیه السلام) متوجّه مکّه شد [آیه‌ای] را خواند که می‌فرماید: خارج‌شد از آن در حالی که خائف بود و انتظار می‌برد و می‌گفت: «پروردگارا! مرا از دست گروه ستم‌کیشان نجات بده. امام حسین (علیه السلام) از شاهراه متوجّه مکّه گردید ولی همراهانش گفتند: «کاش نظیر ابن‌زبیر از بی‌راهه می‌رفتی که مأمورین تو را به دست نمی‌آوردند». فرمود: «نه به خدا من از راه راست خارج نمی‌شوم تا خدا هر قضاوتی که صلاح می‌داند بکند». وقتی امام حسین (علیه السلام) در روز جمعه که سوم ماه شعبان بود داخل مکّه‌ی معظمه گردید این آیه را خواند که می‌فرماید: وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ قالَ عَسی رَبِّی أَنْ یَهْدِیَنِی سَواءَ السَّبِیلِ. وقتی متوجّه شهر مَدیَن شد گفت: «شاید خدای من مرا براه راست هدایت فرماید» ( قصص/۲۲ ).

Imam Husayn (peace be upon him): Shaykh al-Mufid writes: "When Imam Husayn (peace be upon him) set out for Mecca, he recited [the verse] which says: فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ [So he went forth therefrom, fearing, awaiting, (and) he said: My Lord! deliver me from the unjust people]. Imam Husayn (peace be upon him) set out for Mecca on the main highway, but his companions said: 'It would be better if you took a side road, as Ibn al-Zubayr did, so that the pursuers would not catch you.' He said: 'No, by Allah, I will not depart from the straight road until Allah decides whatever He deems fit.' When Imam Husayn (peace be upon him) entered the sacred city of Mecca on Friday, the third of the month of Sha'ban, he recited this verse which says: وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ قالَ عَسی رَبِّی أَنْ یَهْدِیَنِی سَواءَ السَّبِیلِ. When he turned towards the city of Madyan, he said: 'Perhaps my Lord will guide me to the straight path' (Al-Qasas/22)."

ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ): શૈખ મુફીદ લખે છે: "જ્યારે ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ) મક્કા તરફ રવાના થયા, ત્યારે તેમણે [આ આયત] વાંચી જે કહે છે: فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ [તેઓ ડરતાં અને રાહ જોતાં તેમાંથી બહાર નીકળ્યા અને કહ્યું: હે મારા પાલનહાર! મને ઝાલિમ કોમથી બચાવ]. ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ) મુખ્ય માર્ગેથી મક્કા તરફ ગયા, પરંતુ તેમના સાથીઓએ કહ્યું: 'કાશ તમે ઇબ્ને ઝુબૈરની જેમ આડમાર્ગેથી જાત, જેથી અધિકારીઓ તમને ન પકડી શકે.' તેમણે ફરમાવ્યું: 'ના, અલ્લાહની કસમ, હું સીધા માર્ગેથી બહાર નહીં જઉં, જ્યાં સુધી અલ્લાહ જે ફેંસલો ઉચિત સમજે તે કરે.' જ્યારે ઇમામ હુસૈન (અલયહિસ્સલામ) જુમ્આના દિવસે, જે શઅબાન માસની ત્રીજી તારીખ હતી, પવિત્ર મક્કામાં દાખલ થયા, ત્યારે તેમણે આ આયત વાંચી જે કહે છે: وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ قالَ عَسی رَبِّی أَنْ یَهْدِیَنِی سَواءَ السَّبِیلِ. જ્યારે તેઓ મદયન શહેર તરફ વળ્યા, ત્યારે તેમણે કહ્યું: 'કદાચ મારો અલ્લાહ મને સીધા માર્ગ પર માર્ગદર્શન આપશે' (કસસ/૨૨)."