سورة القصص

Verse 38 of 88

28:38

وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا أَيُّهَا الْمَلَأُ ما عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرِي فَأَوْقِدْ لِي يا هامانُ عَلَى الطِّينِ فَاجْعَلْ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَطَّلِعُ إِلى إِلهِ مُوسى وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ مِنَ الْكاذِبِينَ

فرعون گفت:«اى گروه اشراف! من خدايى جز خودم براى شما سراغ ندارم.[امّا براى تحقيق بيشتر،] اى هامان، برايم آتشى بر گل بيفروز[و آجرهاى محكم بساز]،و براى من برج بلندى ترتيب ده تا از خداى موسى خبر گيرم؛ هر چند من گمان مى كنم او از دروغگويان است.»

And Firon said: O chiefs! I do not know of any god for you besides myself; therefore kindle a fire for me, O Haman, for brick, then prepare for me a lofty building so that I may obtain knowledge of Musa's god, and most surely I think him to be one of the liars.

અને ફિરઔને કહ્યું કે અય મારા સરદારો! હું મારા સિવાય બીજા કોઇને તમારો માઅબૂદ જાણતો નથી, માટે અય હામાન મારા માટે માટી ઊપર આગ સળગાવીને (પાકી ઇંટ બનાવ અને) પછી મારા માટે એક ઊંચુ મકાન બનાવ જેથી હું મૂસાના માઅબૂદના બારામાં જાણકારી મેળવું અને મારૂ ગુમાન છે કે મૂસા જૂઠા છે.

علی بن إبراهیم (رحمة الله علیه) Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him) અલી ઇબ્ને ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

فِی قَوْلِهِ فَحَشَرَ فَنادی یَعْنِی فِرْعَوْنَ وَ النَّکَالُ الْعُقُوبَهًُْ وَ الْآخِرَةُ هُوَ قَوْلُهُ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی وَ الْأُولَی قَوْلُهُ ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرِی فَأَهْلَکَهُ اللَّهُ بِهَذَیْنِ الْقَوْلَیْنِ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- منظور از؛ و گروهی را فراهم آورد و ندا در داد ( نازعات/۲۳ )، فرعون است و نَکال در آیات: و گفت: پروردگار بزرگ‌تر شما منم و خدا هم او را به کیفر دنیا و آخرت گرفتارکرد، ( نازعات/۲۵۲۴ ) مجازات و عقوبت است. و منظور از الْآخِرَةِ؛ عبارت: أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی است [مجازات این حرفش را خواهد داد] و مقصود از الْأُولَی؛ سخن فرعون است که گفت: مَا عَلِمْتُ لَکُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرِی است و خداوند او را به خاطر این حرفش هلاک کرد.

Ali ibn Ibrahim (may Allah have mercy on him): What is meant by "and he gathered [his people] and called out" (Naziat/23) is Firawn, and al-nakāl in the verses: "And he said: I am your supreme lord, and Allah seized him with the punishment of this world and the hereafter" (Naziat/24-25) means chastisement and punishment. And what is meant by الْآخِرَةِ [the latter] is the phrase أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی [I am your supreme lord] — [he will be punished for this statement of his] — and what is meant by الْأُولَی [the former] is Firawn's statement مَا عَلِمْتُ لَکُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرِی [I do not know of any god for you besides myself], and Allah destroyed him on account of this statement of his.

અલી બિન ઇબ્રાહીમ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): "અને તેણે (પોતાના લોકોને) એકઠા કર્યા અને પોકાર્યો" (નાઝેઆત/૨૩)થી મુરાદ ફિરઔન છે, અને આયતોમાં નકાલ: "અને તેણે કહ્યું: હું તમારો સર્વોચ્ચ પરવરદિગાર છું, અને અલ્લાહે તેને દુનિયા અને આખિરતની સજામાં પકડ્યો" (નાઝેઆત/૨૪-૨૫), એટલે સજા અને શિક્ષા. અને الْآخِرَةِ [આખિરત]થી મુરાદ છે અભિવ્યક્તિ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی [હું તમારો સર્વોચ્ચ પરવરદિગાર છું] [આ વાતની સજા તેને મળશે], અને الْأُولَی [પહેલી]થી મુરાદ છે ફિરઔનનું કથન مَا عَلِمْتُ لَکُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرِی [મેં તમારા માટે મારા સિવાય કોઈ ખુદા જાણ્યો નથી], અને અલ્લાહે તેને આ વાતના કારણે હલાક કર્યો.

إبن عباس (رحمة الله علیه) Ibn Abbas (may Allah have mercy on him) ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહે અલયહે)

إِنَّ جَبْرَئِیلَ (علیه السلام) قَالَ لِرَسُولِ اللهِ (صلی الله علیه و آله) لَوْ رَأَیْتَنِی وَ فِرْعَوْنَ یَدْعُو بِکَلِمَهًِْ الْإِخْلَاصِ: آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِیلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ أَنَا دَفَنْتُهُ فِی الْمَاءِ وَ الطِّینِ لِشِدَّهًِْ غَضَبِی عَلَیْهِ مَخَافَهًَْ أَنْ یَتُوبَ فَیَتُوبَ اللَّهُ عَلَیْهِ. قَالَ لَهُ رَسُولُ اللهِ (صلی الله علیه و آله) وَ مَا کَانَ شِدَّهًُْ غَضَبِکَ عَلَیْهِ یَا جَبْرَائِیلَ (علیه السلام)؟ قَالَ: لِقَوْلِهِ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی وَ هِیَ الْکَلِمَهًُْ الْآخِرَهًُْ مِنْهُ وَ إِنَّمَا قَالَ حِینَ انْتَهَی إِلَی الْبَحْرِ وَ کَلِمَهًُْ ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرِی فَکَانَ بَیْنَ الْأُولَی وَ الْآخِرَهًِْ أَرْبَعُونَ سَنَهًًْ، وَ إِنَّمَا قَالَ ذَلِکَ لِقَوْمِهِ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی حِینَ انْتَهَی إِلَی الْبَحْرِ فَرَآهُ قَدْ یَبِسَ فِیهِ الطَّرِیقُ، فَقَالَ لِقَوْمِهِ: تَرَوْنَ الْبَحْرَ قَدْ یَبِسَ مِنْ فَرْقِی. فَصَدَّقُوهُ لَمَّا رَأَوْا ذَلِکَ فَذَلِکَ قَوْلُهُ وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ مَا هَدَی.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- جبرئیل به رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) عرض کرد: «کاش مرا می‌دیدی در آن حال که فرعون کلمه اخلاص را می‌گفت و دعا می‌کرد: گفت: «ایمان آوردم که هیچ معبودی، جز کسی که بنی اسرائیل به او ایمان آورده‌اند، وجود ندارد و من از مسلمین هستم!» ( یونس/۹۰ ) و من به خاطر این‌که از او بسیار خشمگین بودم او را در آب و گل دفن کردم چون ترسیدم که توبه کند و خداوند توبه‌اش را بپذیرد». رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به او فرمود: «چرا از او بسیار خشمگین بودی ای جبرئیل»؟! گفت: «به خاطر این سخنش که می‌گفت: من خداوند بلند مرتبه شما هستم ( نازعات/۲۴ ) و این (کلمه اخلاص) آخرین کلمه‌ی او بود، این حرف را وقتی گفت که به انتهای دریا رسیده‌بود و جمله‌ی ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرِی؛ کلام اول او بود. که بین کلام اول و آخر او چهل سال فاصله‌بود و جمله أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی؛ را زمانی گفت که به دریا رسید و دید که یک مسیر در دریا خشک شده‌است و به قومش گفت: «دریا را می‌بینید که به خاطر من خشک شده است و آن‌ها نیز وقتی این‌گونه دیدند او را تصدیق کردند» و این همان معنای کلام خداوند است: و فرعون قوم خود را گمراه‌ساخت و هرگز هدایت نکرد ( طه/۷۹ ).

Ibn Abbas (may Allah have mercy on him): Jibrail said to the Messenger of Allah (peace be upon him and his family): "If only you had seen me when Firawn was uttering the kalima of ikhlas (the word of sincere faith) and pleading: he said: آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِیلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ [I believe that there is no god except the One in whom the Children of Israel have believed, and I am of those who submit] (Yunus/90), and because of my intense anger toward him I buried him in the water and mud, for I feared that he would repent and Allah would accept his repentance." The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) said to him: "Why were you so intensely angry with him, O Jibrail?" He said: "Because of his statement: أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی [I am your supreme lord] (Naziat/24), and this (kalima of ikhlas) was his last word. He said this statement when he had reached the end of the sea, and the phrase ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرِی [I do not know of any god for you besides myself] was his first statement, and between his first statement and his last there was a gap of forty years. And the phrase أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی he said when he reached the sea and saw that a path had dried up in the sea, and he said to his people: 'You see the sea has dried up because of me,' and when they saw this they believed him." And this is the meaning of Allah's statement: "And Firawn led his people astray and did not guide them" (Taha/79).

ઇબ્ને અબ્બાસ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ): જિબ્રઈલે રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને અરજ કરી: "કાશ તમે મને તે વખતે જોયા હોત જ્યારે ફિરઔન ઇખ્લાસ (નિષ્ઠાનું કલમો)નું કલમો કહી રહ્યો હતો અને દુઆ કરી રહ્યો હતો: તેણે કહ્યું: آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِیلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ [હું ઈમાન લાવ્યો કે બની ઇસરાઈલ જેમના પર ઈમાન લાવ્યા છે તે સિવાય કોઈ મઅબૂદ નથી અને હું મુસલમાનોમાંથી છું] (યુનુસ/૯૦), અને હું તેના પર બહુ ગુસ્સે હતો તેથી મેં તેને પાણી અને કીચડમાં દફન કર્યો, કારણ કે મને ડર હતો કે તે તૌબા કરે અને અલ્લાહ તેની તૌબા કબૂલ કરી લે." રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ તેમને ફરમાવ્યું: "ઓ જિબ્રઈલ! તમે તેના પર આટલા ગુસ્સે કેમ હતા?" તેમણે કહ્યું: "તેના આ કથનના કારણે કે તે કહેતો હતો: أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی [હું તમારો સર્વોચ્ચ પરવરદિગાર છું] (નાઝેઆત/૨૪), અને આ (કલમએ ઇખ્લાસ) તેનું છેલ્લું કલમો હતું. આ વાત તેણે ત્યારે કહી જ્યારે તે દરિયાના અંતે પહોંચ્યો હતો, અને ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرِی [મેં તમારા માટે મારા સિવાય કોઈ ખુદા જાણ્યો નથી] વાક્ય તેનું પહેલું કલમો હતું. તેના પહેલા અને છેલ્લા કલમા વચ્ચે ચાળીસ વર્ષનું અંતર હતું. અને أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی વાક્ય તેણે ત્યારે કહ્યું જ્યારે તે દરિયા સુધી પહોંચ્યો અને જોયું કે દરિયામાં એક રસ્તો સૂકાઈ ગયો છે, અને તેણે પોતાની કૌમને કહ્યું: 'તમે જુઓ છો કે દરિયો મારા કારણે સૂકાઈ ગયો છે,' અને જ્યારે તેઓએ આવું જોયું ત્યારે તેને સાચો માન્યો." અને આ જ અલ્લાહના કથનનો અર્થ છે: "અને ફિરઔને પોતાની કૌમને ગુમરાહ કરી અને ક્યારેય હિદાયત ન કરી" (તાહા/૭૯).

الباقر (علیه السلام) Imam Baqir (peace be upon him) ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ)

أَمْلَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لِفِرْعَوْنَ مَا بَیْنَ الْکَلِمَتَیْنِ قَوْلَهُ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی وَ قَوْلَهُ ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرِی أَرْبَعِینَ سَنَهًًْ ثُمَّ أَخَذَهُ اللهُ نَکالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولی وَ کَانَ بَیْنَ أَنْ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لِمُوسَی (علیه السلام) وَ هَارُونَ (علیه السلام) قَدْ أُجِیبَتْ دَعْوَتُکُما وَ بَیْنَ أَنْ عَرَفَهُ اللَّهُ تَعَالَی الْإِجَابَهًَْ أَرْبَعِینَ سَنَهًًْ ثُمَّ قَالَ قَالَ جَبْرَئِیلُ نَازَلْتُ رَبِّی فِی فِرْعَوْنَ مُنَازَلَهًًْ شَدِیدَهًًْ فَقُلْتُ یَا رَبِّ تَدَعُهُ وَ قَدْ قَالَ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی فَقَالَ إِنَّمَا یَقُولُ مِثْلَ هَذَا عَبْدٌ مِثْلُک.

امام باقر (علیه السلام)- خدای عزّوجل به فرعون در میان دو جمله‌اش یکی اینکه گفت: «من پروردگار بلند مرتبه شما هستم (النازعات/۲۴) و دیگر اینکه گفت: «من به جز خودم خدایی برای شما نمی‌دانم ( القصص/۳۸ ) چهل سال مهلت داد و سپس او را به شکنجه آن حرف اولش و حرف آخرش گرفتار ساخت و از آن‌گاه که خدای عزّوجل به موسی (علیه السلام) و هارون (علیه السلام) فرمود: «دعای شما دو نفر مستجاب گردید ( یونس/۸۹ )» تا روزی که خداوند اثر استجابت دعا را به موسی (علیه السلام) نشان داد چهل سال فاصله بود». جبرئیل گفت: «من با پروردگار خود درباره فرعون سخت درافتادم و عرض کردم: «پروردگارا! با این‌که فرعون داد أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی می‌دهد تو او را به حال خودش رها کرده‌ای [و عذاب نمی‌کنی]»؟ فرمود: «چنین سخنی را بنده‌ای چون تو می‌گوید [که عجول است]».

Imam Baqir (peace be upon him): Allah the Mighty and Majestic granted Firawn a respite of forty years between his two statements — one being his saying: "I am your supreme lord" (Naziat/24), and the other his saying: "I do not know of any god for you besides myself" (Qasas/38) — then He seized him with the punishment of his last statement and his first. And from the time when Allah the Mighty and Majestic said to Musa (peace be upon him) and Harun (peace be upon him): "The prayer of you both has been answered" (Yunus/89), until the day Allah showed Musa (peace be upon him) the effect of the answering of the prayer, there was a gap of forty years. Jibrail said: "I contended severely with my Lord concerning Firawn and said: 'O my Lord! Even though Firawn cries out أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی [I am your supreme lord], You have left him as he is [and do not punish him]?' He said: 'Only a servant like you speaks such a statement [being hasty].'"

ઇમામ બાકિર (અલયહિસ્સલામ): અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે ફિરઔનને તેના બે વાક્યો વચ્ચે — એક જે તેણે કહ્યું: "હું તમારો સર્વોચ્ચ પરવરદિગાર છું" (નાઝેઆત/૨૪), અને બીજું જે તેણે કહ્યું: "મેં તમારા માટે મારા સિવાય કોઈ ખુદા જાણ્યો નથી" (કસસ/૩૮) — ચાળીસ વર્ષની મહેલત આપી અને પછી તેને તેના પહેલા વાક્ય અને છેલ્લા વાક્યની સજામાં પકડ્યો. અને જ્યારથી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે મૂસા (અલયહિસ્સલામ) અને હારૂન (અલયહિસ્સલામ)ને ફરમાવ્યું: "તમારા બંનેની દુઆ કબૂલ થઈ ગઈ" (યુનુસ/૮૯), તે દિવસ સુધી કે જ્યારે અલ્લાહે મૂસા (અલયહિસ્સલામ)ને દુઆ કબૂલ થવાની અસર બતાવી, ચાળીસ વર્ષનું અંતર હતું. જિબ્રઈલે કહ્યું: "મેં પોતાના પરવરદિગાર સાથે ફિરઔન વિષે સખત તકરાર કરી અને અરજ કરી: 'ઓ પરવરદિગાર! જ્યારે ફિરઔન أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی [હું તમારો સર્વોચ્ચ પરવરદિગાર છું]ની બૂમો પાડે છે, તો પણ તું તેને તેની હાલત પર છોડી દીધો છે [અને અઝાબ નથી કરતો]?' ફરમાવ્યું: 'આવી વાત તો તારા જેવો બંદો જ કહે છે [જે ઉતાવળો છે].'"