وَ قَد رُوِیَ لِنُزُولِهَا سَبَبٌ آخَرُ وَ هُوَ أَنَّ قَوْماً مِمَّنْ کَانُوا أَظْهَرُوا الْإِیمَانَ بِالنَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) تَأَخَّرُوا عَنْهُ عِنْدَ هِجْرَتِهِ وَ أَقَامُوا بِمَکَّهًَْ وَ أَظْهَرُوا الْکُفْرَ وَ الرُّجُوعَ إِلَی مَا کَانُوا عَلَیْهِ فَبَلَغَ خَبَرُهُمْ إِلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ الْمُسْلِمِینَ فَاخْتَلَفُوا فِی تَسْمِیَتِهِمْ بِالْإِیمَانِ فَقَالَ فَرِیقٌ مِنَ الْمُسْلِمِینَ هُمْ مُؤْمِنُونَ وَ إِنَّمَا أَظْهَرُوا الْکُفْرَ اضْطِرَاراً إِلَیْهِ وَ قَالَ آخَرُونَ بَلْ هُمْ کُفَّارٌ وَ قَدْ کَانُوا قَادِرِینَ عَلَی الْهِجْرَهًِْ وَ الْإِقَامَهًِْ عَلَی الْإِیمَانِ فَاجْتَمَعُوا إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ کَانَ أَشْرَافُ الْقَوْمِ یُرِیدُونَ مِنْهُ أَنْ یَحْکُمَ لَهُمْ بِالْإِیمَانِ لِأَرْحَامٍ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَهُمْ فَأَحَبَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَنْ یَنْزِلَ مَا یُوَافِقُ مَحَبَّهًَْ الْأَشْرَافِ مِنْ قَوْمِهِ لِتَأَلُّفِهِمْ فَلَمَّا سَأَلُوهُ عَنْ حَالِهِمْ قَالَ حَتَّی یَأْتِیَنِیَ الْوَحْیُ فِی ذَلِکَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِی ذَلِکَ إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ یُرِیدُ أَنَّکَ لَا تَحْکُمُ وَ لَا تُسَمِّی وَ لَا تَشْهَدُ بِالْإِیمَانِ لِمَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَکِنَّ اللَّهَ یَحْکُمُ لَهُ وَ یُسَمِّیهِ إِذَا کَانَ مُسْتَحِقّاً لَهُ وَ هَذَا أَیْضاً کَانَ بَعْدَ مَوْتِ أَبِی طَالِبٍ (رحمة الله علیه) بِسِنِینَ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- در بحارالأنوار آمده است: برای نزول این آیه سبب دیگری ذکر شده و آن این است: بعضی از افرادی که [در مکّه] ایمانشان را به پیامبر (صلی الله علیه و آله) آشکار کرده بودند وقتی پیامبر (صلی الله علیه و آله) هجرت کرد با او نرفتند و در مکّه ماندند و اظهار کفر و بازگشت به سنّت‌های کفّار کردند خبر آن‌ها به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و مسلمانان رسید؛ مسلمانان در اینکه آن‌ها را مؤمن بنامند اختلاف کردند. گروهی از مسلمانان گفتند: «آن‌ها مؤمن هستند و از روی اضطرار (درماندگی) اظهار کفر کرده‌اند». گروهی دیگر گفتند: «آن‌ها کافرند چون می‌توانستند به مدینه کوچ کنند و با ایمان باقی بمانند». همگی نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) جمع شدند. بزرگان قوم از پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌خواستند که حکم به مؤمن بودن آن‌ها (باقیماندگان در مکّه) کند چون میان آن بزرگان و باقیماندگان در مکّه، خویشاوندی وجود داشت. رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) دوست داشت که برای جلب نظر بزرگان قوم و ایجاد الفت بین آن‌ها و جامعه‌ی اسلامی، نظر آنان را بپذیرد امّا وقتی از حال آن‌ها از او سؤال کردند. فرمود: «صبر کنید تا در این باره وحی بر من نازل شود». در این باره خداوند این را نازل‌کرد: إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ؛ منظورش این است که تو نمی توانی برای کسی که دوست داری حکم به ایمان او کنی و او را مؤمن بنامی و شهادت به ایمان بدهی. ولی خداوند برای او حکم می‌کند و اگر شایسته آن باشد او را مؤمن می‌نامد این واقعه دو سال بعد از فوت ابوطالب (رحمة الله علیه) اتفاق افتاد. [و او مصداق این آیه نبود].
The Messenger of Allah (peace be upon him and his family): It is reported in Bihar al-Anwar that another reason has been given for the revelation of this verse, and it is this: some of those who [in Mecca] had shown their faith in the Prophet (peace be upon him and his family), when the Prophet (peace be upon him and his family) migrated, did not go with him and stayed in Mecca and displayed disbelief and a return to the customs of the disbelievers. News of them reached the Prophet (peace be upon him and his family) and the Muslims, and the Muslims differed as to whether to call them believers. A group of the Muslims said: "They are believers, and they have displayed disbelief only out of compulsion (helplessness)." Another group said: "They are disbelievers, because they were able to migrate to Medina and remain upon faith." They all gathered before the Messenger of Allah (peace be upon him and his family). The elders of the tribe wanted the Prophet (peace be upon him and his family) to rule that they (those who had remained in Mecca) were believers, because there was kinship between those elders and those who had remained in Mecca. The Messenger of Allah (peace be upon him and his family) wished, in order to win over the elders of the tribe and to create affinity between them and the Islamic community, to accept their view; but when they asked him about their situation, he said: "Wait until revelation on this matter comes down to me." Concerning this Allah revealed: إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ [Surely you cannot guide whom you love]; His meaning is that you cannot rule someone whom you love to be a believer, nor call him a believer, nor bear witness to his faith. But Allah rules concerning him, and if he is worthy of it, He calls him a believer. This event took place years after the death of Abu Talib (may Allah have mercy on him). [And he was not an instance of this verse.]
પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ): બિહારુલ અન્વારમાં આવ્યું છે: આ આયતના નાઝિલ થવા માટે એક બીજું કારણ પણ વર્ણવવામાં આવ્યું છે અને તે આ છે: કેટલાક એવા લોકો કે જેમણે [મક્કામાં] પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર પોતાનો ઈમાન જાહેર કર્યો હતો, જ્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) એ હિજરત કરી ત્યારે તેમની સાથે ગયા નહીં અને મક્કામાં રહી ગયા અને કુફ્ર તથા કાફિરોની સુન્નતો તરફ પાછા ફરવાનું જાહેર કર્યું. તેમના સમાચાર પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) અને મુસલમાનો સુધી પહોંચ્યા; મુસલમાનોમાં તેમને મોમિન કહેવા બાબતે મતભેદ થયો. મુસલમાનોમાંથી એક જૂથે કહ્યું: 'તેઓ મોમિન છે અને ઇઝ્તિરાર (લાચારી)ના કારણે કુફ્ર જાહેર કર્યું છે.' બીજા જૂથે કહ્યું: 'તેઓ કાફિર છે, કારણ કે તેઓ મદીના તરફ હિજરત કરી શકતા હતા અને ઈમાન સાથે બાકી રહી શકતા હતા.' બધા રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ની પાસે એકત્ર થયા. કૌમના મોટેરાઓ પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પાસેથી ઈચ્છતા હતા કે તેઓ (મક્કામાં બાકી રહેલાઓ) મોમિન હોવાનો હુકમ કરે, કારણ કે તે મોટેરાઓ અને મક્કામાં બાકી રહેલાઓ વચ્ચે સગપણ હતું. રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) ઈચ્છતા હતા કે કૌમના મોટેરાઓનું મન જીતવા અને તેમની તથા ઇસ્લામી સમાજ વચ્ચે ઉલ્ફત પેદા કરવા માટે તેમનો મત સ્વીકારે, પરંતુ જ્યારે તેમની હાલત વિશે તેમને પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે ફરમાવ્યું: 'સબર કરો જ્યાં સુધી આ બાબતે મારા પર વહી નાઝિલ થાય.' આ બાબતે અલ્લાહે આ નાઝિલ કર્યું: إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ [ખરેખર જેને તમે ચાહો છો તેને તમે હિદાયત આપી શકતા નથી]; તેનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે તમે જેને ચાહો છો તેના ઈમાનનો હુકમ કરી શકતા નથી અને તેને મોમિન કહી શકતા નથી અને ઈમાનની શહાદત આપી શકતા નથી. પરંતુ અલ્લાહ તેના માટે હુકમ કરે છે અને જો તે તેને લાયક હોય તો તેને મોમિન કહે છે. આ ઘટના અબૂ તાલિબ (રહમતુલ્લાહિ અલયહિ)ના મૃત્યુના વર્ષો પછી બની. [અને તેઓ આ આયતના મિસ્દાક ન હતા.]