سورة الأنعام

Verse 33 of 165

6:33

قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ وَ لكِنَّ الظَّالِمينَ بِآياتِ اللهِ يَجْحَدُونَ

به يقين مى‌دانيم كه گفتار آن‌ها، تو را غمگين مى‌كند؛ ولى [غم مخور؛ و بدان‌كه] آن‌ها تو را تكذيب نمى‌كنند؛ بلكه ستمكاران، آيات خدا را انكار مى‌نمايند.

We know indeed that what they say certainly grieves you, but surely they do not call you a liar; but the unjust deny the communications of Allah.

તેઓ જે કાંઇ કહે છે તેનાથી તને દુ:ખ થાય છે તે અમે ખરેખર જાણીએ છીએ; પરંતુ હકીકતમાં તેઓ તને જૂઠલાવતા નથી પણ એ ઝાલિમો અલ્લાહની આયતોનો ઇન્કાર કરે છે.

الحسن (علیه السلام) Imam Hasan (peace be upon him) ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ)

لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا إِنَّمَا یُرِیدُ أَنْ یَرْفَعَ بِضَبْعِ ابْنِ عَمِّهِ قَالُوهَا حَسَداً وَ بُغْضاً لِأَهْلِ بَیْتِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی أَمْ یَقُولُونَ افْتَری عَلَی اللهِ کَذِباً فَإِنْ یَشَإِ اللهُ یَخْتِمْ عَلی قَلْبِکَ وَ لَا تَعْتَدَّ هَذِهِ الْمَقَالَ وَ لَا یَشُقَّ عَلَیْکَ مَا قَالُوا قَبْلُ مِنْ فَإِنَّ اللَّهَ یَمْحُو الْباطِلَ وَ یُحِقُّ الْحَقَّ بِکَلِماتِهِ إِنَّهُ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ فَشَقَّ ذَلِکَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ حَزَنَ عَلَی مَا قَالُوا وَ عَلِمَ أَنَّ الْقَوْمَ غَیْرُ تَارِکِینَ الْحَسَدَ وَ الْبَغْضَاءَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ.

امام حسن (علیه السلام)- هنگامی‌که این آیه: بگو: «من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی‌کنم جز دوست‌داشتن نزدیکانم [اهل بیتم]». ( شوری/۲۳ ). نازل شد، گروهی از مردم گفتند: «این را خداوند نازل نکرده است. او می‌خواهد دست پسر عمویش را بالا ببرد [و جانشین خود معرفی کند]». این سخن را از روی حسادت و دشمنی با اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) گفتند؛ پس خدای تعالی نازل فرمود: آیا می‌گویند: «او بر خدا دروغ بسته است»؟! درحالی‌که اگر خدا بخواهد بر قلب تو مُهر می‌نهد. ( شوری/۲۴ ). [ای پیامبر]! به این سخنان توجّه نکن و آنچه پیش از این گفتند، بر تو سخت نیاید. همانا خداوند باطل را محو می‌کند و حقّ را به فرمانش پابرجا می‌سازد چرا که او از آنچه درون سینه‌هاست آگاه است. ( شوری/۲۴ ). پس آن (سخنان منافقان) بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سخت آمد و از آنچه گفتند غمگین شد و دانست که قوم، حسادت و دشمنی را رها نمی‌کنند؛ در نتیجه این آیه نازل شد: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُون.

Imam Hasan (peace be upon him): When this verse was revealed: قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی [Say: "I ask no reward from you for it except love for my near kin [my Ahl al-Bayt]"] (Shura/23), a group of people said: "Allah did not reveal this. He only wants to raise the hand of his cousin [and appoint him as his successor]." They said this out of envy and enmity toward the Ahl al-Bayt of the Prophet (peace be upon him and his family); so Allah the Exalted revealed: أَمْ یَقُولُونَ افْتَری عَلَی اللهِ کَذِباً فَإِنْ یَشَإِ اللهُ یَخْتِمْ عَلی قَلْبِکَ [Or do they say: "He has forged a lie against Allah"? But if Allah willed, He could seal your heart] (Shura/24). [O Prophet]! Pay no attention to these words, and do not let what they said before weigh heavily on you. Indeed, Allah wipes out falsehood and establishes the truth by His command, for He knows what is within the breasts (Shura/24). So that (speech of the hypocrites) weighed heavily on the Messenger of Allah (peace be upon him and his family), and he grieved at what they said, and he knew that the people would not abandon envy and enmity; consequently, this verse was revealed: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُون [We know indeed that what they say certainly grieves you, but surely they do not call you a liar; but the unjust deny the communications of Allah].

ઇમામ હસન (અલયહિસ્સલામ): જ્યારે આ આયત નાઝિલ થઈ: قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی [કહો: "હું મારી રિસાલત પર તમારી પાસેથી કોઈ બદલો માગતો નથી સિવાય મારા નજીકના સગાં [મારા અહલેબૈત] પ્રત્યેની મોહબ્બત"] (શૂરા/23), ત્યારે લોકોના એક જૂથે કહ્યું: "આ અલ્લાહે નાઝિલ કર્યું નથી. તેઓ તો ફક્ત પોતાના પિતરાઈ ભાઈનો હાથ ઊંચો કરવા [અને પોતાના ઉત્તરાધિકારી તરીકે રજૂ કરવા] ઈચ્છે છે." આ વાત તેમણે પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ના અહલેબૈત પ્રત્યે હસદ અને દુશ્મનીના કારણે કહી; તેથી અલ્લાહ તઆલાએ નાઝિલ ફરમાવ્યું: أَمْ یَقُولُونَ افْتَری عَلَی اللهِ کَذِباً فَإِنْ یَشَإِ اللهُ یَخْتِمْ عَلی قَلْبِکَ [શું તેઓ કહે છે: "તેમણે અલ્લાહ પર જૂઠ બાંધ્યું છે"?! જ્યારે કે જો અલ્લાહ ઈચ્છે તો તમારા દિલ પર મહોર લગાવી દે] (શૂરા/24). [ઓ પયગંબર]! આ વાતો પર ધ્યાન ન આપો અને જે તેમણે પહેલાં કહ્યું તે તમારા પર ભારે ન લાગે. ખરેખર અલ્લાહ બાતિલને મિટાવી દે છે અને હકને પોતાના હુકમથી કાયમ કરે છે, કારણ કે તે સીનાઓની અંદરની વાતોથી વાકેફ છે (શૂરા/24). પછી તે (મુનાફિકોની વાતો) રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) પર ભારે લાગી અને તેમણે જે કહ્યું તેનાથી તેઓ ગમગીન થયા અને જાણ્યું કે આ કૌમ હસદ અને દુશ્મની છોડશે નહીં; પરિણામે આ આયત નાઝિલ થઈ: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُون [ખરેખર અમે જાણીએ છીએ કે તેઓ જે કહે છે તે તમને ગમગીન કરે છે, પરંતુ ખરેખર તેઓ તમને જૂઠા નથી ગણતા; પણ ઝાલિમો અલ્લાહની આયતોનો ઇન્કાર કરે છે].

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فِی قَوْلِهِ تَعَالَی فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ قَالَ لَا یَسْتَطِیعُونَ إِبْطَالَ قَوْلِکَ.

امام صادق (علیه السلام)- فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ، نمی‌توانند سخن تو را باطل کنند.

Imam Sadiq (peace be upon him): فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ [surely they do not call you a liar] — they cannot invalidate your speech.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ [ખરેખર તેઓ તમને જૂઠા નથી ગણતા], તેઓ તમારી વાતને બાતિલ કરી શકતા નથી.

أمیرالمؤمنین (علیه السلام) Imam Ali, Commander of the Faithful (peace be upon him) ઇમામ અલી, અમીરુલ મોઅમેનીન (અલયહિસ્સલામ)

بَلَی وَ اللَّهِ لَقَدْ کَذَّبُوهُ أَشَدَّ التَّکْذِیبِ وَ لَکِنَّهَا مُخَفَّفَهًٌْ لا یُکَذِّبُونَکَ لَا یَأْتُونَ بِبَاطِلٍ یُکَذِّبُونَ بِهِ حَقَّکَ.

امام علی (علیه السلام)- بله، به خدا سوگند به شدّت او را تکذیب کردند ولکن آن [کلمه در این آیه] بدون تشدید است: لا یُکْذِبُونَکَ؛ [یعنی] باطلی را نمی‌آورند که به‌وسیله‌ی آن [دعوت] حقّ تو را تکذیب کنند.

Imam Ali (peace be upon him): Yes, by Allah, they denied him most severely, but that [word in this verse] is without shaddah: لا یُکْذِبُونَکَ; [meaning] they do not bring any falsehood by which they could deny your [call to] truth.

ઇમામ અલી (અલયહિસ્સલામ): હા, અલ્લાહની કસમ, તેમણે તેમને સખતથી સખત તકઝીબ કરી, પરંતુ તે [આ આયતમાંનો શબ્દ] તશ્દીદ વગરનો છે: لا یُکْذِبُونَکَ; [એટલે કે] તેઓ કોઈ બાતિલ લાવતા નથી કે જેના દ્વારા તમારા [દઅવત] હકને તકઝીબ કરી શકે.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

یَا حَفْصُ عَلَیْکَ بِالصَّبْرِ فِی جَمِیعِ أُمُورِکَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بَعَثَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) فَأَمَرَهُ بِالصَّبْرِ وَ الرِّفْقِ فَصَبَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) حَتَّی نَالُوهُ بِالْعَظَائِمِ وَ رَمَوْهُ بِهَا فَضَاقَ صدْرُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَیْهِ وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِینَ ثُمَّ کَذَّبُوهُ وَ رَمَوْهُ فَحَزِنَ لِذَلِکَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ* وَ لَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ فَصَبَرُوا عَلی ما کُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّی أَتاهُمْ نَصْرُنا فَأَلْزَمَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) نَفْسَهُ الصَّبْرَ.

امام صادق (علیه السلام)- ای حفص! بر تو باد که در همه‌ی کارهایت صبر کنی؛ چون خدای عزّوجلّ، محمّد (صلی الله علیه و آله) را مبعوث فرمود و به او دستور داد صبر و مدارا کند؛ پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله) صبر نمود تا اینکه امور بزرگی [مانند سحر و جنون و دروغ] را به او نسبت دادند و او را بدان‌ها متّهم کردند؛ پس سینه‌ی او تنگ شد. سپس خدای عزّوجلّ بر او نازل فرمود: وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِینَ؛ ما می‌دانیم سینه‌ات از آنچه آن‌ها می‌گویند تنگ می‌شود [و تو را سخت ناراحت می‌کنند]. [برای دفع ناراحتی آنان] پروردگارت را تسبیح و حمد گو! و از سجده‌کنندگان باش!. ( حجر/۹۸۹۷ ). سپس او را تکذیب کردند و متّهم ساختند و به خاطر این غمگین شد و خدای عزّوجلّ نازل فرمود: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَلکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ وَ لَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ فَصَبَرُوا عَلی ما کُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّی أَتاهُمْ نَصْرُنا؛ پس پیامبر (صلی الله علیه و آله) خود را به صبرکردن ملزم نمود.

Imam Sadiq (peace be upon him): O Hafs! You must observe patience in all your affairs; for Allah the Mighty and Majestic sent Muhammad (peace be upon him and his family) and commanded him to be patient and gentle; so the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) was patient until they attributed great matters [such as sorcery, madness and lying] to him and accused him of them; so his breast became constrained. Then Allah the Mighty and Majestic revealed to him: وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِینَ [We indeed know that your breast is constrained by what they say — so glorify your Lord with praise and be of those who prostrate]; We know that your breast becomes constrained by what they say [and they distress you severely]. [To repel their distress,] glorify your Lord with praise! And be of those who prostrate! (Hijr/97–98). Then they called him a liar and accused him, and he grieved because of this, and Allah the Mighty and Majestic revealed: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَلکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ وَ لَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ فَصَبَرُوا عَلی ما کُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّی أَتاهُمْ نَصْرُنا [We know indeed that what they say grieves you, but surely they do not call you a liar; but the unjust deny the communications of Allah. And messengers before you were indeed called liars, but they bore patiently the fact that they were called liars and were persecuted, until Our help came to them]; so the Prophet (peace be upon him and his family) bound himself to patience.

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): ઓ હફ્સ! તારા બધા કાર્યોમાં તારે સબર કરવી જોઈએ; કારણ કે અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)ને મબઊસ ફરમાવ્યા અને તેમને સબર અને નરમાઈનો હુકમ આપ્યો; તો રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ સબર કરી ત્યાં સુધી કે લોકોએ મોટી બાબતો [જેમ કે જાદુ, પાગલપણું અને જૂઠ] તેમની તરફ મંસૂબ કરી અને તેમના પર આરોપ મૂક્યા; તેથી તેમનું સીનું તંગ થયું. પછી અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ તેમના પર નાઝિલ ફરમાવ્યું: وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِینَ; અમે જાણીએ છીએ કે તેઓ જે કહે છે તેનાથી તમારું સીનું તંગ થાય છે [અને તેઓ તમને સખત તકલીફ પહોંચાડે છે]. [તેમની તકલીફને દૂર કરવા માટે] તમારા પરવરદિગારની તસ્બીહ અને હમ્દ કરો! અને સિજદો કરનારાઓમાંથી બનો! (હિજ્ર/97–98). પછી તેમને જૂઠા ગણ્યા અને આરોપ મૂક્યા, અને એના કારણે તેઓ ગમગીન થયા, અને અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લએ નાઝિલ ફરમાવ્યું: قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیَحْزُنُکَ الَّذِی یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَلکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ وَ لَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ فَصَبَرُوا عَلی ما کُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّی أَتاهُمْ نَصْرُنا; તેથી પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ પોતાને સબર કરવા પર પાબંદ કર્યા.

الصّادق (علیه السلام) Imam Sadiq (peace be upon him) ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ)

فَذَکَرَ مِنْ فَضْلِ وَصِیِّهِ ذِکْراً فَوَقَعَ النِّفَاقُ فِی قُلُوبِهِمْ فَعَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ذَلِکَ وَ مَا یَقُولُونَ فَقَالَ اللَّهُ جَلَّ ذِکْرُهُ یا محمد (صلی الله علیه و آله) وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ وَ لَکِنَّهُمْ یَجْحَدُونَ بِغَیْرِ حُجَّهًٍْ لَهُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- [پیامبر (صلی الله علیه و آله)] اندکی از فضیلت وصیّش را بیان فرمود؛ پس در قلب آن‌ها (عرب) نفاق افتاد و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آن [نفاق] و گفتار آن‌ها را دانست. خداوند جلّ ذکره فرمود: «وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ؛ ما می‌دانیم سینه‌ات از آنچه آن‌ها می‌گویند تنگ می‌شود [و تو را سخت ناراحت می‌کنند]. ( حجر/۹۷ ). فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ ولکن آن‌ها بدون اینکه دلیلی داشته باشند، انکار می‌کنند».

Imam Sadiq (peace be upon him): [The Prophet (peace be upon him and his family)] mentioned a little of the merit of his successor; so hypocrisy fell into their (the Arabs') hearts, and the Messenger of Allah (peace be upon him and his family) knew of that [hypocrisy] and what they were saying. Allah, exalted be His mention, said: "وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ; We know that your breast becomes constrained by what they say [and they distress you severely] (Hijr/97). فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ — but they deny without having any proof."

ઇમામ સાદિક (અલયહિસ્સલામ): [પયગંબર (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ)એ] પોતાના વસીની ફઝીલત થોડીક બયાન ફરમાવી; તેથી તેમના (અરબોના) દિલોમાં નિફાક પડી ગયો અને રસૂલુલ્લાહ (સલ્લલ્લાહો અલયહે વ આલેહી વસલ્લમ) તે [નિફાક] અને તેમની વાતચીતથી વાકેફ થયા. અલ્લાહ જલ્લ ઝિકરોહુએ ફરમાવ્યું: "وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صدْرُکَ بِما یَقُولُونَ; અમે જાણીએ છીએ કે તેઓ જે કહે છે તેનાથી તમારું સીનું તંગ થાય છે [અને તેઓ તમને સખત તકલીફ પહોંચાડે છે] (હિજ્ર/97). فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ وَ لکِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللهِ یَجْحَدُونَ પરંતુ તેઓ કોઈ દલીલ વગર ઇન્કાર કરે છે."